HαΥατ🍃🌱

Forwarded from Cafe sz

قدیم‌تر‌ها، نه خیلی سال پیش بلکه همین ده یازده سال پیش، می‌شد سری به یک کافه زد و روح یک نفر، یا حتی ساده‌تر از این حرف‌ها، سلیقه‌ی یک نفر را، توی در و دیوار، تزیینات، منو، موسیقی، کتاب‌ها و آدم‌های آنجا دید. ممکن بود یک کافه، رو میزی‌های گل‌گلی داشته باشد، ویگن پخش کند، در منویش آبدوغ‌خیار و کوکوسبزی داشته باشد و بوی آدمی را بدهد که دلش برای قدیم‌ها، بچگی‌ها یا مادرش تنگ شده است!
می‌شد در کافه‌ی دیگری رفت و به در و دیوار فریم‌هایی از جنگ ایران و عراق دید، چند مجموعه روزنامه‌ی صحافی شده از اخبار روز‌های انقلاب را ورق زد و بوهایی برد از سوابق سیاسی و عقیدتی صاحب آنجا.
می‌شد پا به کافه‌ای گذاشت و صدای هی‌یو‌ از پینک فلوید به صورتت بخورد که از تو می‌پرسید؛«می‌تونی من رو احساس کنی؟!» شاید یک گیتار آکوستیک گوشه‌ای می‌دیدی و اجازه می‌گرفتی، می‌نواختی و همان باب رفاقتی می‌شد با مردی از جنس دهه‌ی هفتاد آمریکا!
یکبار درِ یک کتابفروشی را باز کردم و پرسیدم:«نمایشنامه‌های اسماعیل خلج رو دارین؟!»
و صاحب مغازه که پیرمردی کوتاه و کچل بود و پشت میزی قراضه لای خروارها کتاب دفن شده بود، چهره در هم کشید و خشمگین جواب داد؛«توی این مغازه از اون مردک چیزی نمی‌فر‌وشیم!» و من با خودم گفت:«عجب! یک مغازه‌ی شخصیت‌دار!»
بله! سرکیف آمدم! نه به‌خاطر آنکه با فروشنده درباره‌ی استاد خلج همنظر باشم، بلکه به خاطر آنکه جایی را پیدا کردم که بوی انسان می‌داد؛ انسان با کدورت‌ها و سلیقه‌های منحصر به فردش! گور بابای آنکه باید حالا چند مغازه را دنبال آنچه می‌خواستم میگشتم! اتفاق فوق‌العاده‌ای افتاده بود؛ باب یک آشنایی باز شده بود؛ باب یک بحث مفصل درباره‌ی تئاتر؛ پیش و پس از انقلاب! در یکی از آن مغازه‌هایی را باز نکرده بودم که یک پسر یا دختر یونیفرم‌پوش با لبخندی تصنعی به استقبالم آمده باشد و با چند کلیدواژه‌ کارم را راه انداخته باشد یا ازم عذرخواهی کرده باشد که نتوانسته راهنماییم کند. نه! این مغازه‌ از آن مغازه‌هایی نیست که «پالاسی» داشته باشند و یک مشاور برندینگ بهشان گفته باشد چه موسیقی‌ای پخش کنند! این مغازه مغازه‌ی یک آدم است؛ با بدفازی شخصی‌اش نسبت به اسماعیل خلج. آخیش!
پیرمرد کتاب‌فروش یک پیرمرد مغازه‌دار دیگر را به یادم آورد که پیش‌تر‌ها روبه‌روی خانه‌ی ما بقالی داشت؛ وقتی من و برادرم کمتر از ده سال‌مان بود. پیرمرد را با یک من عسل نمی‌شد قورتش داد اما هربار برایش جعبه‌های شیر‌کاکائوی شیشه‌ای پاک با آن درهای آلمینیومی دوست داشتنی می‌آمد، که طرفدار زیاد داشت و روی هوا تمام می‌شد، دوتا برای من و برادرم کنار می‌گذاشت!
کنار مغازه‌ی او یک بنگاهی بود که صاحبش را همه به بنز قدیمی آنتیک و تمیزش می‌شناختند و وسواسش روی دانه پاشیدن برای قمری‌ها! روزی که مُرد را از آنجا فهمیدیم که پرنده‌ها سرگردان مانده بودند توی کوچه که چرا بعد سی سال یکباره برایشان دانه‌ای روی آن تکه زمین به خصوصِ رو به روی بنگاهی ریخته نشده!
بقالی دیگری هم در کوچه‌مان بود که عهد کرده بود سیگار نفروشد! هرکس که پا به مغازه‌اش می‌گذاشت و سیگار، فندک، تنباکو یا زغال می‌خواست باید یک نگاه سرد و خشن را تاب می‌آورد که می‌گفت:«ما از این چیزها اینجا نمی‌فروشیم…» و این را با یک زبان بدنی می‌گفت که از بودنت هم شرمگین می‌شدی؛ چه برسد به دودی بودنت!
یک خرازی هم کنارشان بود؛ پیکان قرمز، تیکه کلام‌های خارجی، مهندس پرواز بازنشسته و فریاد مهربان «هلو گایز!»
می‌بینی؟ سه-چهار مغازه و سه-چهار جهان متفاوت! سه-چهار انسان برای کشف شدن. سه-چهار مکان برای یک کودک هشت-نه ساله تا تمرین اجتماعی شدن بکند؛ تا هوش اجتماعی‌اش را پرورش بدهد و تفاوت‌ها را درک کند.
حالا آن مغازه‌ها جمع کرده‌اند و به جایشان یک مغازه افتتاح شده که دیزاینش را یکی از این شرکت‌هایی انجام داده که همه‌ی مغازه‌ها، کافه‌ها، کتابفروشی، قنادی‌ها و گلفروشی‌ها را عین یکدیگر می‌کنند!
فروشنده‌اش چند جمله‌ی از پیش‌آماده دارد که تا از در وارد می‌شوی بلغور می‌کند.
-«خوش اومدید…»
-«چطوری می‌تونم کمکتون کنم…»
-«ممنون از خریدتون…»
-«ممنون که ما رو انتخاب کردید…»
-«عضو باشگاه مشتریان ما شدید؟!»
و این جملات را چنان ماشین‌وار‌ تقلید می‌کند که یکبار آخر شب بر اثر خستگی به من گفت:«بانو!»
فکرش را بکنید؛ به من! با این ریش و پشمم! و تازه با این اشتباه بود که برای نخستین بار خنده‌اش را دیدم و احساس کردم او هم یک انسان است!
می‌دانید چه می‌خواهم بگویم؟ می‌خواهم بگویم برخلاف تمام شعارهای آزادی‌‌خواهانه‌مان، داریم استاندار‌د می‌شویم. می‌خواهم بگویم پیشتر در هر کنش روزمره ارتباطی وجود داشت از جنس انسان با انسان و این ارتباط ذره‌ذره جایش را دارد به ارتباط انسان با شرکت می‌دهد! ارتباط انسان و سازمان! ارتباط انسان با مؤسسه! ارتباط انسان با برند! ارتباط انسان با پالاسی!

93 views12:24