Taqlid qilma

Hech qachon muhim, mazmunli yoki katta ish taqliddan tug‘ilmaydi. Men tushungan eng qiyin haqiqat shu bo‘ldi. Eng og‘ir qaror esa boshqalarning kutgan mukammal yo‘lidan chiqib, o‘zimniki bilan yurish ekan.

Bu yo‘l oson emas.
Chunki:
- Tayyor ssenariy yo‘q
- Ergashiladigan qolip yo‘q

Men 5 yil chet el universitetida o‘qidim. Odamlar orzu qiladigan kompaniyadagi ishni tashladim. Oddiy o‘qituvchilikni tanladim.

Shunda do‘stlarim:
Sen jinnimisan? deyishdi.

Hatto bitta ham o‘quvchim yo‘q edi.
Savollar yog‘ildi:
- Qayerdan boshlaysan?
- Repetitorlik qilasanmi?
- Shuning uchun shuncha o‘qidingmi?

Bu savollar to‘xtamadi. Lekin vaqt o‘tib bitta nozik narsani angladim: Hammani birdek eshitish shart emas.

Meni yaxshi biladiganlar bilan maslahat qildim. Ustozim bilan. Ota-onam bilan.

Endi har kuni qilayotgan tanlovimga o‘zimdan savol so‘rayman:

Kim uchun?
Vijdonim uchun.
Mas’uliyatim uchun.
Menga ishonib topshirilganlar uchun.

Agar tanlovim tashqaridan chiroyli ko‘rinsa-yu, qadriyatlarimga zid bo‘lsa — bu muvaffaqiyat emas.
Agar yo‘limni hamma tushunmasa-yu, vijdonim xotirjam bo‘lsa, demak, men to‘g‘ri yo‘ldaman.

Hayot — sinov versiyasi emas.
Keyin “yana bir bor urinib ko‘raman” degan imkon bo‘lmaydi.

Vaqt juda tez o‘tadi.
Bugun bor narsang ertaga yo‘q bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun seni ichingdan rozi qiladigan ishni qil.
Faqat obro‘, nom yoki boshqalarning kutgani uchun yashama.
Baribir yuz yildan keyin juda kam odam eslanadi.

Ko‘p odamlar yoqtirmagan ishda yillarini o‘tkazib yuboradi.
Yana ko‘p odamlar yoqtirmagan insonlar bilan munosabatni saqlash uchun o‘zini majburlaydi.

Natijada charchoq qoladi.
Ichki bo‘shliq qoladi.

Kunlar uzoqdek tuyuladi.
Ammo yillar juda tez o‘tib ketadi.

Shuning uchun tanlovni kechiktirma.
Yashashni keyinga qoldirma.

p.s.
Hayot qisqa, deyishadi.
Bu rost.

Lekin hayot bir vaqtning o‘zida juda uzun ham.
Chunki sen tanlagan yo‘l bilan har kuni yashaysan.

Head Teacher haqida: qisqa xulosa

Bugun hamkasbim bilan head teacher qanday bo'lishi kerakligi haqida suhbatlashdik. U bir necha ustozdan bu haqda so'ragan. Mendan ham.
Qiziq joyi shunda: ba'zi javoblar takrorlandi, lekin ba'zi muhim fikrlar ham paydo bo'ldi. Asosiysi - umumiy manzara asta-sekin aniq ko'rindi.
Shundan keyin men ilmiy tadqiqotlar, xalqaro tajribalar va amaliy boshqaruv modellariga qaradim.

Head teacher - bu kim?
Head teacher deganda ko'pchilik eng kuchli o'qituvchini yoki qog'oz bilan ishlashni yaxshi ko'radigan odamni tasavvur qiladi.

Yaxshi head teacher:

O‘zi ham dars beradi, lekin kam.
Jarayondan uzilib qolmaslik uchun.
Agar head teacher to'liq dars bersa, u o'z asosiy vazifalarini - o'qituvchilarni kuzatish, qo'llab-quvvatlash, tahlil qilish - bajarishi qiyin bo'ladi.

Ijodkor bo‘lishi shart emas.
Ijodkorlik majburiy emas. Moslashuvchanlik va ochiqlik majburiy.
Ochiq muhit, yangi g'oyalarni qabul qilish va har xil yondashuvlarni rag'batlantirish o'qituvchilarni o'sishda davom etishga undaydi

Natija uchun javobgar bo‘lsa, qaror qabul qilish vakolatiga ega bo‘lishi shart.
Asosiy qoida: mas'uliyat = vakolat
Vakolatsiz mas’uliyat - eng tez kuyishga olib keladi.
Men buni ko‘p ko‘rganman: head teacher javobgar, lekin qaror qila olmaydi.
Natijada:stress, charchoq, ketish.

Undangi ko'nikmalar:
- Talab qo‘ya oladigan, lekin hurmat bilan
- O‘qituvchini qo‘llab-quvvatlaydigan
- Javobgarlikdan qochmaydigan
- Problem solver

Head teacher - bu inson. U xato qilishi mumkin. Lekin u o'rganishga tayyor bo'lishi, fikr-mulohazani qabul qilishi va doimiy rivojlanishi kerak.

Xulosa:
"Head teacher" kim deyilsa, bitta jumlada beradigan javobim:bu ta'lim sifati uchun javob beradigan mutaxassis

P.s. Hallinger va Murphy tadqiqotiga ko'ra, head teacher uchta asosiy yo'nalishda ishlaydi: maktab missiyasini belgilash, ta'lim dasturini boshqarish, va ijobiy o'quv muhitini yaratish.

Texnika 4: Right Is Right
(faqat to‘liq to‘g‘ri javobni qabul qilish)

Keng tarqalgan xato:
“Bolani ranjitib qo‘ymaslik” uchun
chala javobni qabul qilish.

O'qituvchi so'raydi: "Tenglama nima?"
Bola: "Bu tenglik."
O'qituvchi: "Ha, to'g'ri."

Nima to'g'ri?
Tenglama va tenglik bir xil narsa emasda!

Muammo qayerda:
Bugun chala javobni qabul qilsangiz, ertaga:
- Bola imtihonda adashadi
- Keyingi mavzuni yaxshi tushunmaydi
- "Taxminan bilsam yetadi" deb o'ylaydi

Hayot ham bunday ishlaydi:
shifokor "deyarli shu dori" deyishini, injener "taxminan to'g'ri" deb o'lchashini tasavvur qilib ko'ring.

Nima qilish kerak?
Yomon variant:
Bola: "Tenglama bu tenglik."
Ustoz: "Ha, to'g'ri."

Yaxshi variant:
Bola: "Tenglama bu tenglik."
Ustoz: "Qanday tenglik? Unda nima bor"
Bola: "Noma'lum bor."
Ustoz: "Demak?"
Bola: "Noma'lumi bor tenglik"
Ustoz: "Aniqrog'i: Tenglama bu noma'lum ishtirok etgan tenglik. Endi to'g'ri!"
Bola: "Tushundim"

Qoidasi oddiy:
Javobni rad etmang, uni to'ldirishga yordam bering.

Bola qiynalsa:
- Savol bering
- Yo'naltiring
- To‘g‘ri javobni **oxirigacha ayttiring**
- So‘zlarni aniqlashtiring
- Terminlarni to‘g‘ri ishlating
- Xullas javobni ichidan sug'urib olishga harakat qiling.

Bolaga "yetarli" bo'lguncha, to'xtamang.
Mehr bilan talab qilishda davom eting.

4/63

Bu kanal kimlar uchun va nega ochilgan?

Ismim Hasanxo'ja Muhammad Sodiq.

17 yildan beri ta’limdaman (2009-...).
4 yildan beri xususiy maktab boshqaraman (2022-...).
12 yildan beri otaman. (2014-..)

Shu uch joy — sinf, maktab va uy - men uchun real tajriba maydoni.

Bu kanalda men:

Ta’lim haqida yozaman:
Dars, metodika, ustozlik mas’uliyati haqida.

Boshqaruv haqida fikrlarimni bo‘lishaman
Jamoa, qaror, javobgarlik, xatolar va o‘sish haqida.

Farzand tarbiyasi haqida yozaman
Ota sifatida ko‘rganim, tushunganim, qiynalganim haqida.

O‘qigan kitoblarimdan iqtiboslar va xulosalar ulashaman
Quruq sitata emas, hayotga tatbiqi bilan.

Uchrashuvlar, suhbatlar va real keyslar asosida fikr yuritaman

Agar sizga:
• Ta’lim sifati
• Mas’uliyatli rahbarlik
• Ongli tarbiya

demak, bu kanal siz uchun.

O‘qing.
O‘ylang.
Kerak bo‘lsa — bahslashing.

Yangi maktab ochishni rejalayotganda ko‘pchilik bitta savolni beradi:
kelasi yillarda nima o‘zgaradi? Nimalarga ko'proq e'tibor beray?
-Platformami?
- Dasturmi?
- Metodikami?
- Texnologiyami?

Lekin eng to‘g‘ri savol bu emas.

Aslida savol - nima o‘zgarmaydi? bo'lishi kerak

Maktab formatlari o‘zgaradi.
Ota-onalar talabi esa deyarli o‘zgarmaydi.

Harvard Business School tadqiqotlariga ko’ra:
xizmat sohasida muvaffaqiyatli tashkilotlar o‘zgaruvchan texnologiyalarga emas,
o‘zgarmaydigan ehtiyojlarga tayangan holda o‘sadi.

Ta’limda ham xuddi shunday.

Ota-onalar doim asosni kutadi:
- Farzandi xavfsiz bo'lsin
- O'qituvchi befarq bo'lmasin
- Darslar jiddiy o'tilsin
- Natija ko'rinsin
- Baholash adolatli bo'lsin
- Aloqa ochiq va halol bo'lsin
- Farzandiga hurmat bilan qaralsin
- Maktab so'zida tursin

Bu Maslow piramidasidagi kabi:
avval xavfsizlik, keyin munosabat, keyin o‘sish.

Bu ehtiyojlar 5 yilda ham, 10 yilda ham o‘zgarmaydi.

Shuning uchun kuchni trendlarga emas, to'g'ri asosga sarflash kerak.

Platforma almashadi.
Darslik yangilanadi.
Ishonch esa almashmaydi.

O‘zgarmaydigan narsani mustahkam qil.
Shunda hammasi uzoq yashaydi.

Ishonchsizlik

Ichida o'ylaydi:
- Men bunga loyiqman
- Men bunga munosibman

Lekin hech nima qilmaydi. Hayoti o‘zgarmaydi.

Boshqa holat:
- Bu men uchun emas
- Men bunga erisholmayman

Natijada hatto urinib ham ko‘rmaydi.
Imkoniyat eshigi ochiq, lekin yaqinlashmaydi.

Aslida hamma o‘ylaganidan ko‘ra ko‘proq narsaga qodir.
Muammo qobiliyatda emas.
Muammo - o‘ziga qo‘yilgan ichki chegarada.

Ishonchni o‘zi natija bermaydi.
Lekin o‘ziga ishonmaslik boshlashdan ham to‘xtatadi.

Eng ko‘p cheklaydigan narsa - tashqi to‘siqlar emas.
O‘zingga aytib yurgan gaplaring.

Ish bo‘yicha olib borgan suhbatlarimdan chiqargan xulosa shu:

Agar quyidagi sifatlarning kamida bittasiga ega bo‘lsangiz,
muzokarada siz gapiruvchi tomonga aylanasiz.
Pozitsiya ham siz tarafda bo‘ladi.
Ish beruvchi shart qo‘yuvchi emas, kelishuvchi bo‘ladi.

Muzokarada ustunlik kimda bo‘ladi?

- Ko‘proq qiymat yaratadigan odamda
- Istasa, chiqib ketish imkoniga ega bo‘lgan odamda
- O‘rnini bosib bo‘lmaydigan odamda
- Natija qila olganr odamda
- Raqamlarni aniq biladigan odamda
- Odamlar yoqtiradigan va birga ishlashni xohlaydigan odamda
- Sohasida tan olingan odamda

Bu - real suhbatlardan chiqqan xulosalar.

Yana bitta muhim nuqta bor:
keyingi safar ham sizni tanlashsin.

Hisobot:

"Chorlov"ni yanvar hisoboti:

Tugatilgan kitoblar: 13 ta
Davom etayotgani: 5 ta
O’qilgan betlar: 3743 bet

Bu oy o‘qilgan har bir kitobni shunchaki “o‘qidim” deb qo‘ymadim.
Har biri bo‘yicha aniq mezonlar qo‘llashga harakat qildim:

1. Har bir kitobga shaxsiy reyting bal qo‘yildi
(Bu bal orqali kitobni tavsiya qilish darajasini ko‘rish mumkin)

2. Qachon boshlangan, qachon tugatilgani yozib borildi
(Bu - intizomni kuzatish uchun)

3. Har bir kitobning bet soni qayd etildi
(O‘qish hajmini aniq ko‘rish uchun)

4. Kitoblar ikki formatda o‘qildi:
Offline - qog‘oz variant
Online - elektron yoki audio

5. Bir vaqtda 3–4 ta kitob boshlangan
Shuning uchun tugallanmaganlari bor. Ammo barchasi tizimli davom etyapdi.
(Aralash janrlar zeriktirmaydi. Fikrni yaxshi ochadi)
Biri mashina, biri yotoqxonada, boshqasi ish stolida...
Bu tartibsizlikmas, bu - parallel o‘qish uslubi.

Bu yondashuv orqali, o‘qish hisobotga aylandi, hisobot esa odatga.

Agar o‘qishni reja, mezon va kuzatuv bilan qilsangiz,
motivatsiyani o‘zi keladi.

p.s. Nima uchun ayrim kitoblar 6–7 ball oldi?
– G‘oya yaxshi, lekin takror ko‘p
– Amaliy qismi kam
– Zamonaviy kontekst yetishmaydi
– Muallif fikrni cho‘zadi, qisqartirish mumkin edi
– O‘qituvchi/rahbar uchun qo‘llash qiyin

6–7 ball - yomon degani emas. O‘qiladi, o‘ylantiradi, lekin hayotni o‘zgartirmaydi.

Yaxshi tanlovlar ko‘pincha darhol mukofot bermaydi.
Bu normal.

Eng to‘g‘ri tanlovlar asta-sekin yig‘iladi. Ularning foydasi birdan sezilmaydi. Yillar o‘tgach ular kuchini ko‘rsata boshlaydi.

Masalan:
Bugun til o‘rganyapsan. Hozir foydasini ko‘rmayapsan. Lekin yillar o‘tib, u senga qanday eshiklarni ochishini hatto hayolingga ham keltira olmaysan.

Bugun matematika o‘qiyapsan.
“Bu formulalar hayotda qayerda kerak?” deb o‘ylaysan. Lekin vaqt o‘tib, aynan shu fan sening qanday fikrlashingni shakllantirganini sezasan.

Bugun kitob o‘qiysan. Hech kim maqtamaydi. Lekin bir kuni gapirayotganda nutqing ravon, fikring aniq bo‘lib qolganini payqaysan.

Bugun qiynalib Qur’on yodlayapsan. Og‘ir tuyuladi. Lekin vaqt o‘tib, jamoat oldida seni mehrobga chiqarishganini ko‘rasan.

Mana shuning uchun yaxshi tanlovlar jim ishlaydi. Shovqinsiz. Ko‘zga tashlanmasdan.

Ular yillar davomida ichingda yig‘iladi, va bir kuni kutilmaganda samara beradi, huddi buloqdek toshib chiqadi. Tugamaydi.

Shuning uchun: ishlashni to‘xtatma. Sabr qil.

Bugun natija ko‘rinmayotgani — tanlov noto‘g‘ri degani emas.

Qaror va oqibat

Hech kim kelajakni aniq bilmaydi. Ba’zi qarorlarimiz baribir xato chiqadi.
Bu normal holat.

Qaror qabul qilayotganda “to‘g‘ri chiqadimi?” deb o‘ylashdan ko‘ra, “agar xato bo‘lsa, men bunga chiday olamanmi?” deb o‘ylash to'g'ri bo'ladi.

Agar reja kutilgandek bo‘lmasa ham, hayoting izdan chiqib ketmaydimi?
Eng muhim savol shu.

Hammasini to‘g‘ri qilish shart emas. Buni imkoni ham yo'q.
Xato bilan ham yashab ketish mumkin bo‘lsa - qaror to‘g‘ri qilingan bo‘ladi.
Albatta bu yersa barcha sabalari qilinganidan keyingi qaror nazarda tutilmoqda.

Misol:
Yangi ishga o‘tishni o‘ylayapsan.
Ish haqi yaxshiroq, imkoniyatlar chiroyli ko‘rinadi.
Lekin kafolat yo‘q.
Qaror qabul qilishdan avval, quyidagilarni o'zingdan so'ra:
- Bir necha oy ishsiz qolishga chiday olamanmi?
- Moliyaviy zaxiram bormi?
- Orqaga qaytish yo‘lim bormi?

Agar javob “ha” bo‘lsa - qaror qilish mumkin.
Agar “yo‘q” bo‘lsa - ehtiyot bo‘lish kerak.

Shuning uchun ehtimollarga emas, oqibatlarga qarab qaror qil.

Men ko'p kuzatgan holatlardan misollar:

1. “Milliarderlar o‘qishni tashlab ketgan” degan motivatsiya
Bir nechta mashhur odam universitetni tashlab, boy bo‘lgan.
Shuni ko‘rib, kimdir o‘qishni tashlamoqchi bo‘ladi.

Lekin ko‘rilmaydigan taraf bor:
- Ularning minglab tengdoshlari ham o‘qishni tashlab ketgan
- Lekin boy bo‘lmagan
- Ismi ham, hikoyasi ham yo‘q

Natijada nima bo'ladi:
Diplomsiz, kasbsiz, rejasiz qolgan, tengqurlaridan orqada qolgan sen

Muammo o‘qishni tashlashda emas.
Muammo - oqibatni ko‘tara olmasdan tashlashda.


2. Instagramdagi “muvaffaqiyatli ayollar” va trend ortidan yugurish
Ijtimoiy tarmoqlarda ko'rinaadi:
- Sayohat
- Brend kiyim
- Go‘zal hayot

Shuni ko‘rib, kimdir:
- O‘qishni ikkinchi o‘ringa qo‘yadi
- Kasbni kechiktiradi
- oilasida noshukrlikni boshlaydi

Ko‘rinmaydigan taraf:
- Kredit
- Orqa fon
- Yolg‘izlik
- Beqaror daromad

Natijada:
30 yoshga kelib, charchoq, hayotidan norozilik.Xissiy inqiroz.


3. “Biznes qilaman” deb ishni tashlab yuborish
Reja yo‘q. Zaxira yo‘q. Tajriba yo‘q. Duo yo'q

Faqat gap bor: “Biznes qilaman”.

3–6 oy o‘tadi.
Pul tugaydi. Stress boshlanadi. Oila bosimi boshlanadi.

Biznes yomon emas.
Lekin oqibatni ko‘tarishga tayyor bo‘lmasdan boshlangan biznes - xato.

4. “Motivatsiya” bilan tez qaror chiqarish
Bitta video. Bitta post. Bitta gap.

Keyin keskin qaror:
- O‘qishni tashlash
- Ajralish
- Ishni tashlash
- Ko‘chib ketish

Motivatsiya kuchli bo‘ladi.
Lekin uni umri qisqa.
Oqibat esa uzoq.

Muammo xohishda emas.
Muammo - oqibatni hisoblamaslikda.

Muammo shunchaki savolni to'g'ri qo'ymaslikda.

“Agar bu o'ylaganimdek bo'lmasa, men bunga chiday olamanmi? Chiday olsam, qanday?”

Agar narxni to‘lashga tayyor bo‘lmasang, trend ham, motivatsiya ham seni yarim yo'lda qoldiradi

Qarorni ilhom bilan emas, oqibat bilan o‘lcha.

“O‘zgarish qiyin” degan gap ko‘p hollarda noto‘g‘ri.

Aslida sen doim o‘zgarasan. Sezmasdan. Qiyinchiliksiz.
Faqat qayerda ekanliinga bog'liq.
Miyaning asosiy vazifasi bitta: atrof-muhitga qarab xulqni moslashtirishdir.

Shuning uchun maktabimizning eng katta yutug‘i nimada, deb so‘rashsa, muhit, deb javob beraman.
Buni faqat biz emas, o‘quvchilar ham, ota-onalar ham doim aytadi.

Bitirib ketgan o‘quvchilarimizdan eng ko‘p eshitgan gapim: “Sodiq School’dan keyin boshqa joylar yoqmay qoldi.

Hodimlarimiz 1–2 kun xizmat safari bilan borib kelishsa “Tezroq qaytgim keldi, u muhit menga to‘g‘ri kelmadi”, deyishadi.

Bu gaplar reklama emas.
Bu - biz bilan bog‘liq insonlarining qalbidam chiqqan fikrlar.

Odamni majburlab o‘zgartirib bo‘lmaydi.
Lekin to‘g‘ri muhitda odam o‘zi o‘zgaradi.

Shuning uchun biz shaxsni emas, avval muhitni quramiz.

O‘zingni majburlama.
Muhitni o‘zgartir.
Muhit o‘zgarsa, o‘zgarish o‘zi keladi.

Ofiyat nima?
•Tinchlik va osoyishtalik holati.
-Tan, qalb va hayotdagi balolardan omonlik.
-Sog‘lik, xotirjamlik, muammolarsiz yashash ma’nosini beradi.
-Duolarda ko‘p ishlatiladi: “Ofiyat ber” - ya’ni balo-qazolardan asra.

-Sog‘lom yurib-turibsan, lekin qadriga yetmaymiz. Kasal bo‘lmaganing - ofiyat.
-Uyda tinchlik bor. Katta janjal, sud, kasallik yo‘q. Bu ham ofiyat.
-Pul ko‘p bo‘lmasligi mumkin, lekin qarzga botmagan, birovga muhtoj emassan. Bu ofiyat.
-Xato qilish imkoning bo‘la turib, balodan saqlanib qolishing. Ofiyat.

Tavfiq nima?
-Allohning to‘g‘ri yo‘lga boshlashi va yordam berishi.
-Yaxshi ishni xohlash, boshlash va oxiriga yetkazish imkoniyati.
-Bilishning o‘zi emas, amal qilish nasib etilishi.
-Masalan: to‘g‘ri qaror qabul qilish, gunohdan saqlanish, foydali ishda baraka bo‘lish.

-Nima to‘g‘ri ekanini bilasan, lekin uni qilish qiyin. Qila olsang - bu tavfiq.
-Tongda turib namoz o‘qishga kuch topding. Tavfiq.
-Yomon ish qilish imkoning bo‘ldi, lekin iching to‘xtatdi. Tavfiq.
-Reja qilding, boshlab, oxiriga yetkaza olding. Tavfiq.


Oddiy qilib aytganda:
Ofiyat - balo kelmasdan yashab yurish.
Tavfiq - to‘g‘ri ishni qilib ketish nasib bo‘lishi.

Ofiyat bo‘lmasa - yashash og‘ir bo‘ladi.
Tavfiq bo‘lmasa - yashash ma’nosiz bo‘lib qoladi.

Ko‘p odam tavfiq so‘raydi, lekin ofiyatning qadriga yetmaydi. Holbuki, ofiyat bo‘lmasa, tavfiqni ko‘tarishga ham kuchi yetmaydi.

Hayotiy o‘xshatish bilan aytsam:

Yo‘lga chiqmoqchisan.
Ofiyat - bu mashinaning holati.
Benzini bor. G‘ildiragi butun. Dvigatel ishlayapti.
Yo‘lga chiqishga tayyor.

Tavfiq - bu GPS.
Qayerga ketayotganingni bilish.
To‘g‘ri yo‘lni tanlash.
Manzilga yetadigan qarorlarni qilish.

Agar mashina sog‘lom bo‘lsa, lekin rul noto‘g‘ri burilsa - adashasan.
Bu: ofiyat bor, tavfiq yo‘q.

Agar yo‘lni bilsang, lekin mashina buzilgan bo‘lsa - yura olmaysan.
Bunda: tavfiq bor, ofiyat yo‘q.

Shuning uchun hayotda ikkalasi ham kerak:
ofiyat - yurishga quvvat,
tavfiq - to‘g‘ri tomonga yurish.

Faqat bittasi bilan manzilga yetib bo‘lmaydi.

Omadmi yoki mehnat?

Muvaffaqiyatni nima belgilaydi?

Javob: ikkalasi ham.

Ikkita misolni ko'rib chiqamiz:

Uorren Baffett:
“Faraz qilaylik, tug‘ilishingizga 24 soat qoldi. Oldingizga farishta keladi,” deydi u.
“U sizga shunday imkon beradi: kirib boradigan jamiyat qoidalarini o‘zingiz belgilaysiz. Ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy qoidalarni. Bu qoidalar sizning, farzandlaringizning va nabiralaringizning butun umriga amal qiladi, lekin bitta shart bor. Siz qayerda, kim bo‘lib tug‘ilishingizni bilmaysiz: boy yoki kambag‘al, erkak yoki ayol, sog‘lom yoki nogiron, AQShda yoki Afg‘onistonda. Siz faqat 5,8 milliard shar ichidan bittasini olasiz. O‘sha - siz bo‘lasiz.” deydi

Baffett buni hayotdagi eng muhim hodisa aynan shu ekanini aytadi. Chunki bu narsa maktabingizdan tortib, imkoniyatlaringizgacha juda ko‘p narsani belgilab beradi.

U uzoq yillardan beri omad va tasodifning muvaffaqiyatdagi rolini tan olib keladi.
“Men va hamkorim Charlining AQShda tug‘ilganimiz - toza omad. Boshqa hududda tug'ilganimizda bunchalik muvaffaqiyatga ega bo'lmasdik. Bu bizga ulkan ustunlik berdi,” deb yozadi u.

Bu qarashdan kelib chiqib, omadning ahamiyatini inkor qilish qiyin.

Endi ikkinchi hikoyani ko‘raylik.

Project 523" hikoyasi

1969-yilda, Vetnam urushi avjida, Xitoylik olima Tu Yuyou maxfiy ilmiy guruhga rahbar etib tayinlanadi. Loyiha “523” deb atalardi. Maqsad - bezgakka qarshi dori topish. Chunki askarlar jangdan ko‘ra bezgakdan ko‘proq halok bo‘layotgan edi.
Tu qadimiy kitoblarni o‘qidi. Xalq tabobatini o‘rgandi. Yovvoyi hududlarga bordi. 600 dan ortiq o‘simlik to‘plandi, 2000 ga yaqin ehtimoliy dori yozib chiqildi. 380 tasi sinovdan o‘tkazildi. Ko‘pi natija bermadi. Bir o‘simlik "qinghao" umid uyg‘otdi. Lekin muammo bor edi: u doim ishlamasdi.

Ikki yil o‘tib, Tu hammasini boshidan ko‘rib chiqdi.
1500 yillik qadimiy matndan bitta jumlani topdi: muammo haroratda ekan.

U tajribani o‘zgartirdi. Va dori 100% ishlay boshladi.
Keyin esa eng og‘ir qadam: Tu va yana ikki olim o‘zlarini bezgakka chalinib, dorini o‘zlarida sinashdi.
Dori ishladi.

Shunga qaramay, u yillar davomida natijani e’lon qila olmadi. Faqat 1978-yilda ishlar oshkor bo‘ldi.
2000-yilda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti dorini tavsiya qildi.

Qiziq tomoni: unda na doktorlik darajasi bor edi, na chet el tajribasi, na akademiya a’zoligi.
Lekin u to‘xtamadi.

U o‘nlab yillar davomida taslim bo‘lmadi va natijada millionlab insonlarning hayotini saqlab qolishga hissa qo‘shdi va Tu Yuyou - Nobel mukofoti olgan birinchi xitoylik ayol bo'ldi.

Biroz oldin hayotdagi muvaffaqiyatning katta qismini tug‘ilishdagi omad - “tuxumdon lotereyasi” belgilaydi degan fikr mantiqli tuyulgandi. Lekin Tu xonim tufayli mehnat ham shunchalik muhim degan fikr ham o‘z o‘rniga ega bo'ldi.

Xo‘sh, unda muvaffaqiyatni nima belgilaydi?

Mehnatmi yoki omad?
Sa’y-harakatmi yoki tasodif?
Bu savolga javob berishning bir yo‘li shunday:
mutlaq darajada omad ko‘proq rol o‘ynaydi, nisbiy darajada esa mehnat muhimroq.

Qoidaga ko‘ra, qanchalik g‘ayrioddiy muvaffaqiyat bo‘lsa, uni keltirib chiqargan sharoitlar shunchalik noyob va ehtimoldan yiroq bo‘ladi. Bu ko‘pincha genlar, aloqalar, vaqtni to‘g‘ri tutish va yana minglab oldindan aytib bo‘lmaydigan omillar aralashmasidir.

Nisbiy qarash esa seni o‘zingga o‘xshashlar bilan solishtiradi.
Bir xil ta’lim olgan, bir xil muhitda ulg‘aygan, o‘xshash imkoniyatlarga ega odamlar nega turli natijalarga erishadi? Taqqoslash qanchalik yaqinlashsa, mehnat va tanlovlarning roli shunchalik kuchayadi.

Xulosa oddiy:
Mutlaq muvaffaqiyat - ko‘proq omad.
Nisbiy muvaffaqiyat - tanlovlar va odatlar.

Bu yerda muhim bir fikr bor:
natija qanchalik keskin va katta bo‘lsa, unda omadning ulushi shunchalik ortadi.

Nassim Taleb buni shunday ifodalaydi:
“Yengil muvaffaqiyatni mahorat va mehnat bilan tushuntirish mumkin.
Juda katta muvaffaqiyat esa ko‘pincha tasodifga bog‘liq.”

Siz boshlang‘ich nuqtani tanlay olmaysiz. Lekin yo‘nalishni tanlay olasiz.
Tasavvur qiling: muvaffaqiyatni grafikda chizdik.

Vertikal o‘q (Y) - muvaffaqiyat darajasi
Gorizontal o‘q (X) - vaqt

Tug‘ilgan paytingda Baffett aytgan “tug‘ilish lotereyasi”dan olgan ulushing
grafikdagi boshlang‘ich nuqtani belgilaydi.

Ba’zilar omadli tug‘iladi - yuqoriroqdan boshlaydi.
Ba’zilar og‘ir sharoitda tug‘iladi - pastroqdan boshlaydi.

Lekin asosiy gap shu yerda:
Sen boshlang‘ich nuqtani emas, faqat yo‘nalishni (qiyalikni) boshqara olasan.

Qisqacha aytganda:
Qayerdan boshlaganing - sening qo‘lingda emas
Qayerga qarab ketayotganing - sening tanloving
Boshlanish emas, davom etish hal qiladi.

Shunga qaramay, bitta haqiqat bor:
omad va mehnatni bir-biridan ajratib bo‘lmaydi. Ikkalasi ham muhim. Lekin vaqt o‘tgan sari mehnatning roli kuchayib boradi.

Bu faqat yomon omadni yengish uchun emas, yaxshi omadni ushlab qolish uchun ham to‘g‘ri.

Masalan, Bill Geyts tarixda juda to‘g‘ri paytda Microsoft’ni boshlagan - bu omad. Lekin o‘nlab yillar mehnat qilmaganda, bu imkoniyat behuda ketardi.

Vaqt har qanday ustunlikni yemiradi. Bir joyda, bir paytda omad yetarli bo‘lishi mumkin.
Lekin uni uzoq muddat saqlab qolish uchun baribir mehnat kerak bo‘ladi.

Xuddi shunday:
ko‘p ishlagan, imkoniyat izlagan, ko‘proq urinib ko‘rgan odam kutib o‘tirganga qaraganda omadga tezroq duch keladi.

Mashhur golfchi Gary Player aytganidek:
“Qanchalik ko‘p mashq qilsam, shunchalik omadli bo‘lib qolaman.”

Xulosa oddiy:
Omadni boshqara olmaysan. Lekin mehnat va tayyorgarlikni boshqara olasan.

Omad vaqti-vaqti bilan hammaga kulib boqadi.
U payt kelganda esa eng to‘g‘ri ish - mehnat qilib, imkoniyatni oxirigacha ishlatish.

Natijadan ko‘ra trayektoriya muhim.
Qayerda ekaningiz emas, qayerga ketayotganingiz muhim.

Omad kelganda - tayyor bo‘ling.
Omad bo‘lmaganda - davom eting.

Chunki omad ixtiyoringizda emas.
Lekin tayyorgarlik va mehnat - qo‘lingizda.

Qariganda:

- Zerikarli chol bo‘lmaslik uchun - kitob o‘qi
- Tayinli duo qila olish uchun - ibodatni mahkam tut
- To‘g‘ri maslahat bera olish uchun - sohangni chuqur egalla
- Hayoting yengil bo‘lishi uchun - kerakli texnikalarni o‘rgan
- Yoshlarni tushunish uchun - ularning dunyosini kuzat
- Birovga kam hojat tushishi uchun - sog‘lig‘ingni asra
- So‘zing o‘tishi uchun - kam va aniq gapir
- Bolalar seni izlab kelishi uchun - muloyim bo‘l
- Qadr topish uchun - halol yasha
- Oxirat uchun - har kunni hisob bilan o‘tkaz
- Qariganda yoningda suyanch bo‘lishi uchun - ayolingga mehrli bôl

Qarilik birdan kelmaydi.
Unga har kunlik odatlar bilan yetib borasan.

Yashashdan ma’no osmondan tushmaydi.
Uni hayot davomida o‘zing yig‘asan.

Yillar o‘tib tushunasan:
eng katta savol “nima topdim?” emas,
“nimaga xizmat qildim?” ekan.

Ma’no quyidagilardan quriladi:

– boshdan o‘tgan og‘riqlardan
– qilgan xatolaringdan
– sodiq qolgan insonlaringdan
- qadriyatingdan
– voz kechgan qulayliklaringdan
– sevgan ishingdan

Hamma narsaning bo‘laklari hayotingda allaqachon bor.
Endi ularni tartibga solish qoldi.

Hayoting o‘zing uchun halol va munosib bo‘lsa,
muvaffaqiyatning tashqi ko‘rinishi unchalik muhim emas.

Ma’noli hayot baland natijalar bilan emas. ichingdagi xotirjamlik bilan o'lchanadi.

Sekin o'sish

Biz hammamiz erishmoqchi bo‘lgan maqsadlarga egamiz. Ularga tezroq erishishni xohlaymiz. Bunda muammo yo‘q. Muammo shundaki, natija tez kelmasa o‘zimizni muvaffaqiyatsiz deb hisoblaymiz.

Ko‘pchilik faqat yakunni ko‘radi. Hech kim yillar davom etgan sekin o‘sishni ko‘rmaydi. IJtimoiy tarmoqlar faqat natijani ko'rsatadi, jarayonni emas:
- yuqori daromad
- katta muvaffaqiyat
- baxtli hayot
Buni ortidan ko‘pchilik sabrsiz bo‘ladi va shu yerda eng katta xato boshlanadi. Avval shaxsiyat shakllanadi. Keyin natija keladi.

Sekin o'sishning eng katta foydalari haqida gaplashamiz:

1. O‘zingga ishonch beradi
O‘ziga ishonch birdan paydo bo‘lmaydi. U kichik g‘alabalardan yig‘iladi.
- bugun o‘qilgan 10 bet
- bugun qilingan 1 ta mashq
- bugun berilgan 1 ta to‘g‘ri qaror
- bugun berilgan 1 ta noto‘g‘ri qaror va uning xulosasi
Bu kichik ko‘rinadi. Lekin vaqt o‘tib, bu sening shaxsiyatingga aylanadi. Odam o‘ziga ishonadi, chunki u o‘zini ko‘p marta sinab ko'rgan bo‘ladi.

2. Jarayonni sevishni o‘rgatadi
Agar sen faqat natija uchun yashasang, tez charchaysan. Lekin jarayonni sevishni o‘rgansang, to‘xtamaysan. Ko‘pchilik natijaga qarab baho beradi:
- qancha pul topding
- qayerga yetding
- nimaga erishding
Lekin haqiqiy o‘sish boshqacha ko‘rinadi:
- har kuni o‘rganish
- har kuni ozgina yaxshilanish

3. Hayot qanday o‘zgarishini ko‘rsatadi
Tez natija istagi seni aldashi mumkin. Go‘yoki natija - mukofotdek ko‘rinadi. Lekin haqiqat boshqacha. Hayot birdan o‘zgarmaydi. Hayot kundalik qarorlar bilan o‘zgaradi.
– o‘ziga ishongan inson bo‘lish
– ishonchli inson bo‘lish
– kuchli inson bo‘lish
Bu esa faqat kundalik jarayon orqali keladi. Bir kun kelib ortga qaraysan. O‘zingni tanimay qolasan.

Asosiysi:
Tez natija seni kuchli qilmaydi. Seni kuchli qiladigan narsa - jarayon.
Harakatlar yig‘ilib natija beradi.
Bugungi hayoting - kechagi odatlaring natijasi.
Kelajakdagi hayoting - bugungi odatlaring natijasi bo‘ladi.

P.s. Sen nimaga erishganing emas, sen kimga aylanganing muhim.

Har qancha puxta reja qilmang, sayohatda baribir rejangizdan ko‘proq pul sarflaysiz.
Bu tabiiy holat. Chunki, tanlovlar ichida tanlov qilinadi.
- qulaylikni tanlaysiz.
- vaqtni tejashni tanlaysiz.
- yaxshi joyni tanlaysiz.
- yaxshi xotirani tanlaysiz.

Bu sizga doim alternativ tanlovlar borligini o'rgatadi.
Qaysini tanlash esa prioritetga qarab ustuvor bo'laveradi.

Sodiq schooldan yana bir Super natija...

Full right scholarship 420.000$

Tez kunda batafsil...