حامیان جامعه مدنی (حجم)
872 subscribers
681 photos
142 videos
35 files
1.42K links
ماموریت حجم (حامیان جامعه مدنی): دیده بانی حقوق جامعه مدنی و پشتیبانی، فرهنگ سازی و توانمندسازی سازمان های جامعه مدنی ایران

آدرس سایت: Haajm.ir
ارتباط با ادمین: @Iraancso
Download Telegram
جهانی نابرابرتر از همیشه

▫️گزارش نابرابری جهانی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد تمرکز ثروت، شکاف جنسیتی و نابرابری آموزشی در جهان و ایران همچنان عمیق است


✍🏻 الهه محمدی

🔰گزارش نابرابری جهانی ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که ثروت و درآمد در جهان به‌شدت متمرکز شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که ۱۰ درصد بالای جمعیت نزدیک به ۷۵ درصد ثروت جهان را در اختیار دارند، درحالی‌که نیمی از جمعیت جهان کمتر از دو درصد ثروت دارند. این تمرکز افراطی باعث تضعیف اعتماد اجتماعی، دموکراسی و ثبات اقتصادی شده و نابرابری را به بحرانی جهانی تبدیل کرده است.

🔰ایران نیز با الگوی مشابهی از نابرابری روبه‌روست؛ ۱۰ درصد پردرآمد حدود ۴۶ درصد درآمد و بیش از ۶۳ درصد ثروت را در اختیار دارند، درحالی‌که سهم نیمی از جمعیت پایین از ثروت کمتر از چهار درصد است. تحلیل‌های گزارش و صاحب‌نظران نشان می‌دهد این وضعیت بیشتر حاصل اقتصاد رانتی، انباشت دارایی‌های غیرمولد مانند مسکن و زمین و دسترسی نابرابر به منابع و امتیازات است، نه نتیجه تولید و کار مولد.

🔰در این گزارش تأکید می‌شود که نابرابری پدیده‌ای طبیعی یا اجتناب‌ناپذیر نیست، بلکه نتیجه انتخاب‌های سیاسی، ساختارهای نهادی و روابط قدرت است. سیاست‌هایی مانند کاهش مالیات ثروتمندان، تضعیف دولت‌های رفاه و چرخش نئولیبرالی موجب تمرکز ثروت، بی‌عدالتی مالیاتی و فرسایش مشروعیت نظم اجتماعی شده‌اند.

🔰نابرابری جنسیتی همچنان یکی از پایدارترین اشکال نابرابری در جهان است. زنان با وجود تحصیلات بالاتر و ساعات کاری بیشتر، تنها حدود یک‌سوم درآمد نیروی کار را به‌دست می‌آورند، زیرا بخش بزرگی از کار آن‌ها، به‌ویژه کار خانگی و مراقبتی، بدون مزد و نادیده گرفته می‌شود. هیچ منطقه‌ای به برابری کامل جنسیتی نرسیده و شکاف‌ها به‌ویژه در خاورمیانه، جنوب آسیا و آفریقا بسیار عمیق است.

🔰در ایران، نابرابری طبقاتی و جنسیتی به‌هم گره خورده‌اند. مشارکت اقتصادی زنان بسیار پایین مانده و دسترسی محدود آن‌ها به مالکیت مسکن، ارث، سرمایه و بازار کار، همراه با قوانین و هنجارهای مردسالار، به بازتولید نابرابری و انتقال بین‌نسلی آن منجر شده است؛ به‌گونه‌ای که امکان «بالا رفتن» اقتصادی برای بسیاری از زنان عملاً مسدود می‌شود.

🔰گزارش همچنین نشان می‌دهد نابرابری آموزشی و بحران اقلیمی به‌شدت با تمرکز ثروت مرتبط‌اند. شکاف عظیم در هزینه آموزش، شانس‌های زندگی را در طول نسل‌ها نابرابر می‌کند و در بحران اقلیمی نیز ثروتمندان بیشترین سهم را در انتشار گازهای گلخانه‌ای دارند، درحالی‌که فقرا بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند. جمع‌بندی گزارش تأکید می‌کند که کاهش نابرابری ممکن است، اما نیازمند اراده سیاسی، بازتوزیع عادلانه منابع، اصلاح نظام مالیاتی و بازاندیشی در ساختار سرمایه است.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
تاب‌آوری جوامع در بحران‌ها و نقش نهادهای مدنی

🔰در دنیای امروز، جوامع در معرض انواع بحران‌ها قرار دارند؛ از بلایای طبیعی گرفته تا بحران‌های اقتصادی و اجتماعی. یکی از مهم‌ترین مفاهیم در مدیریت بحران، تاب‌آوری اجتماعی است. تاب‌آوری به توانایی جوامع برای مقابله، سازگاری و حتی پیشرفت پس از بحران اشاره دارد. پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که تاب‌آوری جوامع تنها به منابع مالی یا تجهیزات محدود نمی‌شود؛ بلکه سرمایه اجتماعی، شبکه‌های ارتباطی و همکاری میان افراد و نهادها نقش کلیدی دارد.

▫️ویژگی‌های جوامع تاب‌آور

پژوهش‌ها شش ویژگی اصلی جوامع تاب‌آور را معرفی کرده‌اند:

🔰انعطاف‌پذیری سازمانی
سازمان‌ها و گروه‌های محلی باید توانایی تغییر ساختارها، فعالیت‌ها و استفاده از منابع را داشته باشند تا نیازهای جدید بحران را پاسخ دهند. این انعطاف‌پذیری، جامعه را قادر می‌سازد سریع‌تر به شرایط غیرمنتظره واکنش نشان دهد.

🔰رهبری فعال و پاسخگو
افراد مؤثر و شناخته‌شده در جامعه، نقش هدایت‌کننده و تسهیل‌کننده دارند. آنها با تشخیص مشکلات و هدایت منابع و نیروها، همکاری جمعی را تقویت می‌کنند و اطمینان حاصل می‌کنند که اقدامات مؤثر و هماهنگ انجام می‌شوند.

🔰یادگیری جمعی و حل مسئله
جوامع تاب‌آور از تجربه‌های گذشته می‌آموزند و روش‌های جدید حل مسئله را توسعه می‌دهند. این یادگیری به جامعه کمک می‌کند در مواجهه با بحران‌های بعدی، پاسخ‌های بهینه‌تری ارائه کند.

🔰همکاری و مشارکت اجتماعی

شبکه‌های اجتماعی قوی و اعتماد متقابل میان افراد باعث می‌شود مردم برای مقابله با بحران‌ها متحد شوند و منابع، مهارت‌ها و اطلاعات را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

🔰 سرمایه اجتماعی گسترده
سرمایه اجتماعی سه بعد دارد:

🔸پیوندی (Bonding): ارتباطات درون گروهی و محلی،
🔸پل‌زن (Bridging): ارتباط با گروه‌ها و جوامع دیگر،
🔸اتصالی (Linking): ارتباط با نهادها و سازمان‌های قدرت و منابع بیرونی.

تاب‌آوری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که این سه بعد با هم ترکیب شوند.

🔰ارتباط مؤثر با نهادهای بیرونی

جوامع تاب‌آور قادرند با نهادهای دولتی، NGOها و سایر سازمان‌ها همکاری کنند تا منابع و حمایت‌های لازم برای مدیریت بحران را جذب کنند. این ارتباط، جامعه را از انزوا و ناتوانی نجات می‌دهد.

▫️نقش نهادهای مدنی در افزایش تاب‌آوری
نهادهای مدنی شامل سازمان‌های غیردولتی، انجمن‌ها، گروه‌های محلی و شبکه‌های داوطلبانه هستند. این نهادها می‌توانند:

🔸آموزش و توانمندسازی جامعه را بر عهده بگیرند،
🔸شبکه‌های اعتماد و همکاری را ایجاد و تقویت کنند،
🔸منابع و اطلاعات حیاتی را به افراد برسانند،
🔸هماهنگی بین افراد و سازمان‌های مختلف را بهبود دهند.
🔸به بیان دیگر، نهادهای مدنی پلی میان جامعه و منابع بیرونی هستند و نقش کلیدی در تقویت تاب‌آوری اجتماعی ایفا می‌کنند.

▫️اصول کاربردی برای تقویت تاب‌آوری

🔰توسعه شبکه‌های اجتماعی و تقویت اعتماد میان اعضای جامعه.
🔰آموزش و تمرین پاسخگویی جمعی و حل مسئله در شرایط بحرانی.
🔰تقویت رهبری محلی و ایجاد نقش‌های فعال برای افراد تأثیرگذار.
🔰ایجاد ارتباط مستمر با نهادهای دولتی و غیردولتی برای تأمین منابع.
🔰ثبت و تحلیل تجربیات گذشته برای بهبود فرآیندهای مدیریت بحران.
🔰مشارکت همه گروه‌ها و اقشار جامعه در برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات تاب‌آوری.

▫️جمع‌بندی

🔰 تاب‌آوری جوامع در بحران‌ها، نتیجه ترکیبی از سرمایه اجتماعی، رهبری فعال، همکاری جمعی و ارتباط با نهادهای مدنی و بیرونی است. جوامع تاب‌آور نه تنها می‌توانند بحران را پشت سر بگذارند، بلکه با یادگیری و سازگاری، برای آینده آماده‌تر می‌شوند. تقویت تاب‌آوری مستلزم توجه به فرآیندهای اجتماعی، شبکه‌های محلی و مشارکت فعال نهادهای مدنی است.

منبع: https://www.mdpi.com/2075-4698/13/8/188

@Haajm
جامعه مدنی و فضای عمومی؛ مفاهیم، تفاوت‌ها و ارتباط

🔰در مطالعات علوم اجتماعی، دو مفهوم کلیدی که برای تحلیل مشارکت شهروندان، قدرت و دموکراسی به‌طور گسترده به‌کار می‌روند عبارت‌اند از جامعه مدنی 🏛 (Civil Society) و فضای عمومی 💬 (Public Sphere). اگرچه این دو مفهوم با یکدیگر مرتبط هستند و در بستر نظری مشابهی مطرح می‌شوند، از نظر ماهیت، کارکرد و زمینه تاریخی تفاوت‌های بنیادین دارند. مقاله مشهور Craig Calhoun در مجموعه The Oxford Handbook of Civil Society یکی از دقیق‌ترین تحلیل‌ها در توضیح این مفاهیم و رابطه آن‌هاست.

🔰تعریف و تاریخچه مفهومی جامعه مدنی
جامعه مدنی به بخش از زندگی اجتماعی اشاره دارد که خارج از دولت و بازار قرار دارد و شامل نهادهای داوطلبانه، سازمان‌های غیردولتی، انجمن‌ها، احزاب و دیگر اشکال مشارکت اجتماعی مستقل است. در این حوزه، شهروندان می‌توانند به‌صورت جمعی برای تحقق منافع مشترک، ارزش‌های اجتماعی و اهداف غیردولتی فعالیت کنند، بدون آن‌که زیر سلطه یا کنترل مستقیم دولت باشند.

🔰فضای عمومی
فضای عمومی مفهومی است که بر گفت‌وگو، تبادل نظر و شکل‌گیری نظر عمومی میان اعضای جامعه تأکید دارد. این فضا محل ظهور و ابراز نظرات درباره موضوعات همگانی و مسائل مهم اجتماعی است و شهروندان در آن از طریق گفتگو و تبادل‌نظر درباره موضوعات عمومی مشارکت می‌کنند.

تفاوت‌های کلیدی

1️⃣ نوع ساختار اجتماعی
جامعه مدنی به‌لحاظ ساختار شامل شبکه‌ای از نهادها و سازمان‌هاست، در حالی که فضای عمومی بیشتر به فرآیندهای گفت‌وگو و تبادل ایده اشاره دارد.

2️⃣ ماهیت ارتباطی

فضای عمومی بر ارتباط آزاد اعضای جامعه تمرکز دارد و اجازه می‌دهد افراد درباره موضوعات همگانی بحث کنند، اما جامعه مدنی شامل نهادهای مستقل و رسمی‌تر است که مشارکت جمعی را در عمل سازمان‌دهی می‌کنند.

3️⃣ نقش در دموکراسی
فضای عمومی بیشتر در تبیین فرآیندهای شکل‌گیری نظر عمومی و تأثیر آن بر سیاست‌ها مورد توجه است، در حالی که جامعه مدنی به تعامل و فعالیت‌های سازمان‌یافته در عرصه اجتماعی و تأثیر آن بر سیاست و فرهنگ می‌پردازد.

🔰رابطه مفهومی
فضای عمومی بخشی از جامعه مدنی است؛ زیرا گفت‌وگوها و تعاملات جمعی در فضای عمومی در نهایت در بستر نهادهای مدنی و شبکه‌های اجتماعی صورت می‌گیرد.

جامعه مدنی به‌دلیل وجود نهادها و تشکل‌های مستقل، شرایط شکل‌گیری فضای عمومی فعال را فراهم می‌کند و امکان تبادل نظر و گفتگو درباره مسائل همگانی را گسترده‌تر می‌سازد.

🔰نتیجه‌گیری

جامعه مدنی عرصه‌ای سازمان‌یافته و نهادی است که مشارکت اجتماعی را تقویت می‌کند

فضای عمومی عرصه‌ای ارتباطی و گفت‌وگومحور است که زمینه شکل‌گیری نظر جمعی درباره مسائل عمومی را فراهم می‌آورد

این دو مفهوم در تحلیل دموکراسی مدرن و نقش مشارکت شهروندی در سیاست و فرهنگ اجتماعی مکمل هم‌اند.


🔗 نسخه PDF مقاله Craig Calhoun: Civil Society and the Public Sphere

@Haajm
1
۲۰ دسامبر؛ روز بین‌المللی همبستگی انسانی

🎯 شعار ۲۰۲۵: «همبستگی برای پایان دادن به فقر و کاهش نابرابری»

🔰روز بین‌المللی همبستگی انسانی فرصتی است تا یادآوری کنیم:
حل مشکلات جهانی مانند فقر، نابرابری، بحران‌های بهداشتی و تغییرات اقلیمی تنها با همکاری جمعی و مسئولیت مشترک امکان‌پذیر است. 🌱🤝

📌 تاریخچه:


۲۰ دسامبر ۲۰۰۲: تأسیس صندوق جهانی همبستگی توسط مجمع عمومی سازمان ملل

۲۲ دسامبر ۲۰۰۵: مجمع عمومی سازمان ملل ۲۰ دسامبر را به عنوان روز بین‌المللی همبستگی انسانی اعلام کرد و همبستگی را به عنوان یک ارزش جهانی برای قرن ۲۱ تأیید نمود 🕊

🔰اهمیت جهانی:


▫️جشن گرفتن وحدت در تنوع
▫️افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت همبستگی
▫️تشویق دولت‌ها و جامعه جهانی به همکاری عملی برای توسعه پایدار و عدالت اجتماعی

🔰 پیام اصلی: همبستگی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که جامعه‌ها متحد شوند و مسئولیت‌های مشترک خود را در سطح جهانی به انجام برسانند.

@Haajm
👍21
سهم ۲۷ رأی از ۱۱ هزار تشکل در انتخابات: ویترینِ مشارکت از واقعیتِ جامعه مدنی خالی است

🔰نتایج سومین دوره انتخابات شورای ملی توسعه و حمایت از تشکل‌ها، بار دیگر شکاف عمیق میان ساختار رسمی و بدنه جامعه مدنی در ایران را به نمایش گذاشت. پیروزی نفر اول این انتخابات با تنها ۲۷ رأی در کشوری که بیش از ۱۱ هزار سمن دارای مجوز از وزارت کشور در آن ثبت شده است، سازوکار معیوبی را نشان می‌دهد که نام آن هرچه باشد، «نمایندگی» نیست.

🔰بر اساس آمار انتخابات، کمتر از ۰.۳ درصد از تشکل‌های ثبت‌شده در این انتخابات مشارکت داشته‌اند و این نرخ مشارکت بیانگر نادیده گرفته شدن بدنه اصلی سمن‌ها در ساختار تصمیم‌گیری است. بخش بزرگی از سازمان‌های مردم‌نهاد، اساساً این شورا را نماینده واقعی و برآمده از بطن مطالبات خود نمی‌دانند. ساختاری که در طول سال‌ها نتوانسته است اعتماد تشکل‌های مستقل و فعال را جلب کند.

🔰شورای ملی توسعه و حمایت در جایگاه قانونی خود موظف به صیانت از حقوق تشکل‌هاست، اما عملکرد آن در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که این نهاد نتوانسته به یک چتر حمایتی برای طیف‌های متنوع سمن‌ها تبدیل شود.

👈🏻 اما مدل‌های موفق جهانی چه می‌گویند؟ در وبسایت اصل۲۰ بخوانید:

https://shorturl.at/3j7dr

@Haajm
1
یلدا فقط یک تاریخ روی تقویم نیست؛ روایت کهنی است از «زایش نور از دل تاریکی» و امید به پیروزی روشنایی، عدالت و مهر بر ظلم. این جشن با ریشه‌هایی نزدیک به آیین مهر و میترائیسم، یادآور نگاه عمیق ایرانیان باستان به چرخه طبیعت است: طولانی‌ترین شب سال اوج تاریکی است، اما هم‌زمان آغازِ شکست آن؛ چون از فردایش روزها بلندتر می‌شوند.

🔰 پیام شب یلدا ساده است: هیچ شبی، هرچقدر طولانی و سمج، بی‌پایان نمی‌ماند.

🔰 حامیان جامعه مدنی (حجم) آرزوی یلدایی روشن و امیدی ماندگار برایتان دارد.


@Haajm
3
تاب‌آوری انجمن‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی؛ چارچوب‌ها و ابزارهای عملی

✍🏻 سهراب رزاقی

🔰دوره آموزش آنلاین «تاب‌آوری انجمن‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی» با هدف ارتقای توانمندی کنشگران و نهادهای مدنی برای مواجهه مؤثر با شرایط پرمخاطره، عدم‌قطعیت‌ها و تحولات سریع محیطی طراحی شده است. این دوره بر این پیش‌فرض استوار است که تاب‌آوری یک مهارت اکتسابی و یک فرایند سازمانی است که می‌توان آن را آموخت، تقویت کرد و به فرهنگ سازمانی تبدیل نمود.

🔰در این مجموعه آموزشی، ضمن بررسی تحولات پارادایمی جامعه مدنی و گذار از رویکردهای سنتی توسعه سازمانی به رویکرد تاب‌آوری، مفاهیم کلیدی تاب‌آوری در سطوح فردی، سازمانی و سیستمیک تبیین می‌شود. همچنین ابزارها و روش‌های کاربردی از جمله تحلیل موقعیت، پیش‌بینی و سناریواندیشی، ارزیابی تهدید و ریسک، آمادگی سازمانی، مدیریت بحران، رهبری سازگار و تدوین نقشه‌راه تاب‌آوری به‌صورت مرحله‌به‌مرحله معرفی و تمرین می‌شوند.

🔰هدف نهایی این دوره، کمک به انجمن‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی برای افزایش پایداری، حفظ اثربخشی و تقویت ظرفیت ایجاد تغییر معنادار در شرایط پیچیده و ناپایدار امروز است.

📄 این محتوا در سایت «حامیان جامعه مدنی (حجم)» منتشر شده و فایل کامل محتوای دوره جهت مطالعه و استفاده مخاطبان در دسترس قرار دارد:

جهت دانلود کلیک کنید.

@Haajm
2
كارشناس پزشكي قانوني مي‌گويد به دليل افزايش مصرف مواد توهم‌زا در آينده نزديك با سونامي اسكيزوفرني در ايران مواجه مي‌شويم

▫️موج جديد روانپريشي با مصرف مواد

✍🏻 بنفشه سام‌گيس

🔰روانپزشکان در بیمارستان‌های دولتی، خصوصی و مطب‌ها تأکید می‌کنند که در سال‌های اخیر با موجی از مراجعان مواجه شده‌اند که سابقه اختلال روانی نداشته‌اند اما پس از مصرف مواد مخدر و روان‌گردان، دچار علائم حاد روانپزشکی شده‌اند. این علائم در موارد زیادی به بستری اورژانسی انجامیده و گاه به اختلالات روانی پایدار و مزمن منتهی شده است. افزایش این موارد نسبت به سال‌های گذشته بی‌سابقه توصیف می‌شود.

🔰در بیمارستان‌های روانپزشکی، بخش قابل توجهی از تخت‌های بستری به بیمارانی اختصاص دارد که پس از مصرف مواد دچار روان‌پریشی حاد، توهم، هذیان، پرخاشگری، تمایل به خودزنی یا دیگرزنی شده‌اند. مصرف همزمان چند ماده، به‌ویژه شیشه، ماری‌جوانا، حشیش و مواد صنعتی، عامل اصلی تشدید علائم است. بسیاری از این بیماران در وضعیت تهاجمی و خطرناک به اورژانس منتقل می‌شوند و نیاز به کنترل فوری دارند.

🔰اکثر این بیماران از مناطق محروم و خانواده‌های آسیب‌دیده اجتماعی می‌آیند؛ جایی که فقر، دسترسی آسان به مواد و نبود حمایت درمانی، شرایط را بحرانی‌تر کرده است. هزینه‌های بالای بستری و نبود پوشش بیمه‌ای برای درمان روان‌پریشی ناشی از مصرف مواد، فشار مضاعفی بر خانواده‌ها وارد می‌کند و باعث می‌شود چرخه عود مصرف و بستری‌های مکرر ادامه پیدا کند.

🔰پزشکان بیماران را به سه گروه اصلی تقسیم می‌کنند: افرادی که بدون سابقه روانی، پس از مصرف مواد دچار علائم حاد می‌شوند؛ کسانی که با اختلالات خفیف روانی برای «درمان» به مواد پناه برده‌اند و دچار وضعیت شدیدتر شده‌اند؛ و بیماران مبتلا به اختلالات جدی مانند دوقطبی یا اسکیزوفرنیا که در دوره درمان با مصرف مواد دچار عود شدید علائم شده‌اند. در مواردی، مصرف مواد باعث ایجاد کامل یک بیماری روانی مزمن در افرادی شده که پیش‌تر سالم بوده‌اند.

🔰یکی از نگران‌کننده‌ترین روندها، افزایش چشمگیر مراجعات نوجوانان است. مصرف موادی مانند گل، شربت‌های ترکیبی و روان‌گردان‌ها باعث بروز توهم، پرخاشگری، سندروم بی‌انگیزگی و اختلالات شدید شناختی در نوجوانان شده است. پزشکان هشدار می‌دهند که مصرف گل به‌ویژه در سنین پایین، می‌تواند تخریب مغزی و الگوی مشابه اسکیزوفرنی ایجاد کند و زمینه‌ساز یک بحران گسترده در آینده باشد.

🔰متخصصان تأکید می‌کنند آنچه در اورژانس‌های روانپزشکی دیده می‌شود، تنها «قله کوه یخ» است. شمار زیادی از مصرف‌کنندگان مواد در جامعه دچار علائم خفیف یا پنهان روان‌پریشی هستند اما هرگز به مراکز درمانی مراجعه نمی‌کنند. با خطرناک‌تر شدن ترکیبات مواد در بازار و کاهش سن مصرف، کارشناسان و نهادهای تخصصی نسبت به افزایش بیماری‌های روانی شدید، به‌ویژه اسکیزوفرنی، در سال‌های آینده هشدار جدی می‌دهند.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
1😱1😢1
کنشگری اجتماعی بنگاه‌های مالی؛ سازوکار پنهان حفظ سرمایه اجتماعی

✍🏻 علیرضا جباری دکترای علوم ارتباطات، پژوهشگر و فعال حوزه مالی و روابط عمومی

🔰بنگاه‌های مالی در جوامع معاصر، صرفاً نهادهایی برای تجهیز و تخصیص منابع پولی نیستند. آن‌ها در بطن شبکه‌ای از روابط اجتماعی، انتظارات عمومی و داوری‌های اخلاقی فعالیت می‌کنند.

🔰در چنین فضایی، سرمایه اجتماعی عنی اعتماد، پذیرش و همکاری داوطلبانه شهروندان به یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های دوام و کارآمدی این بنگاه‌ها تبدیل شده است.

🔰پرسش اساسی اینجاست: سرمایه اجتماعی چگونه حفظ می‌شود و نقش کنشگری اجتماعی بنگاه‌های مالی در این فرآیند چیست؟

🔰کنشگری اجتماعی را نباید با اقدامات خیریه‌ای یا تبلیغات مسئولیت اجتماعی یکسان دانست.

🔰کنشگری اجتماعی به معنای «حضور معنادار و مسئولانه» بنگاه در مسائل اجتماعی است؛ حضوری که از منطق ارتباطی، فهم اجتماعی و پذیرش مسئولیت عمومی سرچشمه می‌گیرد.

🔰بنگاه مالی کنشگر، صرفاً درباره جامعه سخن نمی‌گوید، بلکه در عمل نشان می‌دهد جامعه را می‌فهمد.

🔰سرمایه اجتماعی دقیقاً در نقطه تماس میان بنگاه و شهروند ساخته یا تخریب می‌شود. هر بار که مشتری وارد شعبه می‌شود، هر پاسخ‌گویی تلفنی، هر پیام رسانه‌ای و حتی هر سکوت سازمانی، حامل معناست.

🔰اگر این معانی در مجموع، حس احترام، عدالت و صداقت را منتقل کنند، سرمایه اجتماعی تقویت می‌شود؛ در غیر این صورت، بی‌اعتمادی به‌تدریج جای آن را می‌گیرد.

🔰برای درک بهتر کنشگری اجتماعی، می‌توان به یک مثال ساده اما معنادار توجه کرد. تصور کنید در شرایطی که بخشی از جامعه با فشارهای اقتصادی مواجه است، یک بانک به‌جای صدور بخشنامه‌های خشک یا تبلیغات پرزرق‌وبرق، تصمیم می‌گیرد فرآیند وصول مطالبات خرد را بازطراحی کند؛ به‌گونه‌ای که گفت‌وگو، انعطاف و حفظ کرامت مشتری در اولویت قرار گیرد.

🔰این اقدام شاید در ظاهر یک تصمیم اجرایی باشد، اما در واقع یک کنش اجتماعی است؛ کنشی که پیام آن به جامعه می‌رسد: «بانک شما را صرفاً یک بدهکار نمی‌بیند، بلکه عضوی از جامعه می‌داند.»

🔰در مقابل، زمانی که کنشگری اجتماعی به سطح اقدامات نمایشی تقلیل می‌یابد—مثلاً حمایت رسانه‌ای از یک موضوع اجتماعی، بدون تغییر واقعی در رفتار سازمانی—جامعه به‌سرعت این ناهماهنگی را تشخیص می‌دهد. نتیجه چنین رویکردی نه‌تنها تقویت سرمایه اجتماعی نیست، بلکه تضعیف آن است. زیرا شکاف میان گفتار و کردار، بزرگ‌ترین دشمن اعتماد عمومی است.

🔰نگاه جامع به کنشگری اجتماعی نشان می‌دهد که این مفهوم، به راهبرد کلان بنگاه، فرهنگ سازمانی و شیوه تصمیم‌گیری مدیران گره خورده است. کنشگری اجتماعی نمی‌تواند پروژه‌ای کوتاه‌مدت یا وابسته به روابط عمومی باشد. این کنشگری باید در سیاست‌های اعتباری، طراحی خدمات، آموزش کارکنان و حتی زبان ارتباطی سازمان بازتاب پیدا کند.

🔰در نهایت، بنگاه‌های مالی زمانی می‌توانند سرمایه اجتماعی خود را حفظ کنند که بپذیرند اعتماد، محصول اجبار یا تبلیغ نیست؛ بلکه حاصل تجربه‌های انباشته شهروندان از مواجهه با سازمان است. کنشگری اجتماعی، اگر به‌درستی فهم و اجرا شود، سازوکاری است برای هم‌راستا کردن منافع اقتصادی بنگاه با منافع اجتماعی جامعه. جایی که هر دو طرف، نه در تقابل، بلکه در یک رابطه مبتنی بر احترام و اعتماد متقابل قرار می‌گیرند./ عصر ایران

@Haajm
گفت‌وگوی «شرق» با تقی آزاد‌ارمکی، درباره ریشه‌های اجتماعی اعتراضات، تفاوت آن با موج‌های پیشین و پیامدهای پیش‌روی جامعه‌

▫️اعتراضات؛ نشانه چالش‌های حل‌نشده

✍🏻مریم لطفی

🔰اعتراضات اخیر که از اعتصاب بازاری‌ها آغاز شد و به دانشگاه‌ها، خیابان‌ها و محله‌ها گسترش یافت، نشانه ناآرامی مقطعی نیست، بلکه بازتاب انباشت بحران‌های حل‌نشده، فرسایش سرمایه اجتماعی و نگرانی عمیق نسبت به آینده است.

🔰تفاوت اصلی این موج اعتراضی با دوره‌های پیشین، آغاز آن از بازار است؛ جایی که نماد عقلانیت اقتصادی و کار در جامعه ایرانی محسوب می‌شود. واکنش بازار نشان می‌دهد فشارهای اقتصادی به نقطه‌ای بحرانی رسیده است.

🔰نارضایتی‌ها ریشه در معیشت دارند: گرانی شدید، تعطیلی تولید، کمبود شغل و ناتوانی دولت در افزایش درآمد مردم، ترسی گسترده از آینده ساخته که جامعه را به عمل جمعی سوق داده است.

🔰این اعتراضات ادامه ساده موج‌های قبلی نیست، بلکه نتیجه انباشت بحران‌هایی چون بیکاری تحصیل‌کرده‌ها، رکود اقتصادی، بحران مسکن و مهاجرت است که اکنون به شکل خطرناک‌تری بروز کرده‌اند.

🔰رویکرد غیرامنیتی و گفت‌وگو با معترضان، از جمله تعامل با بازاری‌ها و دانشگاهیان، مسیر درستی است؛ اما امنیتی‌شدن فضا می‌تواند اعتراضات را تشدید و جامعه را وارد بحران‌های عمیق‌تر کند.

🔰فرسایش اعتماد عمومی و سقوط سرمایه اجتماعی، زمینه اصلی بازگشت سریع اعتراضات است. بازسازی این سرمایه بدون مشارکت طبقه متوسط، نخبگان فرهنگی و اجتماعی ممکن نیست و بی‌توجهی به آنها جامعه را به سمت خشونت و فروپاشی سوق می‌دهد.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
اعتماد بررسی کرد؛ آیا اعتراضات اخیر فقط به خاطر گرانی‌ها و مشکلات معیشتی است؟

🔰اعتراضات اخیر با اعتصاب فروشندگان موبایل در واکنش به جهش بی‌سابقه قیمت دلار آغاز شد و به‌سرعت به سایر اصناف و شهرهای کشور گسترش یافت؛ روندی که نشان داد اعتراض‌ها صرفاً صنفی یا مقطعی نیست و ریشه‌ای فراگیرتر دارد.

🔰با وجود وعده‌های دولت، نشست رئیس‌جمهور با نمایندگان اصناف و تغییر رئیس کل بانک مرکزی نتوانست اعتراضات را متوقف کند و تا پایان هفته، ده‌ها شهر صحنه تجمع و درگیری شد؛ نشانه‌ای از عمق نارضایتی انباشته در جامعه.

🔰فراتر از گرانی و فشار معیشتی، ریشه اصلی اعتراضات را باید در فرسایش شدید سرمایه اجتماعی جست‌وجو کرد؛ شاخصی که از سال‌ها قبل روندی نزولی داشته و بارها نسبت به پیامدهای آن هشدار داده شده بود.

🔰داده‌های رسمی نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی از ۴۳.۵ درصد در سال ۱۳۹۴ به حدود ۲۵.۵ درصد در سال‌های اخیر رسیده است؛ کاهشی نگران‌کننده که مستقیماً به افت اعتماد مردم به آینده، حاکمیت و یکدیگر مرتبط است.

🔰بحران معیشت اکنون به مرحله ناامنی غذایی رسیده است؛ حذف گوشت، لبنیات و میوه از سبد غذایی خانوار، گسترش سوءتغذیه و تهدید سلامت جسمی و روانی، به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و زنان، از پیامدهای مستقیم تورم افسارگسیخته است.

🔰کارشناسان تأکید می‌کنند راه‌حل‌های موقتی مانند کالابرگ یا یارانه نقدی پاسخگوی بحران نیست و بدون اصلاحات ساختاری، بازسازی اعتماد عمومی و ترمیم سرمایه اجتماعی، اعتراضات معیشتی می‌تواند به بحران‌های عمیق‌تر اجتماعی و سیاسی منجر شود.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
1
جنگ و بحران با زندگی روزمره مردم و روابط اجتماعی چه می‌کند؟

✍🏻 لیلا احمدی - پژوهش‌گر اجتماعی

🔰جنگ و بحران فقط به ویرانی فیزیکی محدود نمی‌شوند، بلکه زندگی روزمره، روابط اجتماعی و بنیان‌های اعتماد را عمیقاً دگرگون می‌کنند. این پدیده‌ها جامعه را ناگزیر به سازگاری، تغییر و بازتعریف خود می‌سازند و اثراتشان اغلب سال‌ها پس از پایان خشونت باقی می‌ماند. ترس، ناامنی و بی‌ثباتی می‌توانند پیوندهای انسانی را تضعیف کنند، اما هم‌زمان زمینه‌های جدیدی برای کنش جمعی نیز پدید می‌آورند.

🔰یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ، فرسایش سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد فردی و نهادی است. تجربه خشونت، اعتماد به دیگران، دولت و نهادهای عمومی را تضعیف می‌کند و شبکه‌های ارتباطی را از هم می‌گسلد. هرچند در برخی موارد تهدید مشترک همکاری‌های محدود درون‌گروهی را تقویت می‌کند، اما این همبستگی‌ها اغلب فراگیر نیستند و کاهش اعتماد می‌تواند به‌صورت بین‌نسلی منتقل شود.

🔰خانواده و نهادهای اجتماعی نیز در شرایط جنگی دستخوش دگرگونی‌های عمیق می‌شوند. فقدان اعضا، مهاجرت اجباری، تغییر نقش‌ها و تروماهای روانی ساختار خانواده را متزلزل می‌کند و کیفیت روابط را کاهش می‌دهد. کودکان و نوجوانانِ در معرض جنگ با پیامدهای روانی و اجتماعی بلندمدت مواجه می‌شوند و تضعیف نهادهایی چون آموزش و بهداشت، نابرابری‌ها و شکاف‌های اجتماعی را تشدید می‌کند.

🔰 جنگ و بحران بر هویت اجتماعی نیز اثر دوگانه دارند: از یک‌سو همبستگی درونی گروه‌ها را تقویت می‌کنند و از سوی دیگر به قطب‌بندی، بی‌اعتمادی به «دیگری» و انسداد تعاملات بین‌گروهی می‌انجامند. تقویت هویت‌های قومی، مذهبی یا ملی می‌تواند در کوتاه‌مدت انسجام درونی ایجاد کند، اما در بلندمدت ظرفیت گفت‌وگو و همزیستی را کاهش دهد و تعارض را بازتولید کند.

🔰 الگوهای مشارکت اجتماعی و سیاسی در دوران بحران دگرگون می‌شوند. ناامنی و بی‌اعتمادی مشارکت رسمی را کاهش می‌دهد، اما هم‌زمان شبکه‌های خودیاری و مشارکت‌های غیررسمی شکل می‌گیرند که نیازهای فوری جامعه را پاسخ می‌دهند. در عین حال، تجربه خشونت و محرومیت می‌تواند به رادیکالیزه‌شدن کنش‌های سیاسی، به‌ویژه در میان جوانان، منجر شود و ثبات اجتماعی را به چالش بکشد.

🔰 پساجنگ و پسابحران مرحله‌ای پرچالش اما فرصت‌ساز است. تجربه مشترک بحران می‌تواند به بازسازی اجتماعی، نوآوری نهادی و افزایش مشارکت منجر شود، مشروط به آن‌که سیاست‌گذاری‌ها بر تقویت سرمایه اجتماعی، حمایت روانی و کاهش نابرابری‌ها تمرکز کنند. بدون این رویکردها، اثرات ماندگار جنگ می‌تواند به تداوم بی‌اعتمادی و بازتولید خشونت‌های اجتماعی بینجامد.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
مردم در تعلیق و انتظار

▫️گفت‏‌وگو با مردم و تحلیل جامعه‌‏شناسان درباره اعتراضات و آنچه این روزها در ایران می‌‏گذرد

✍🏻 سارا سبزی

🔰آنچه در روزهای اخیر در شهرهای ایران جریان دارد، جامعه‌ای را در وضعیت تعلیق، انتظار، امید و ناامیدی هم‌زمان قرار داده است. اعتراضات، اعتصاب‌ها و واکنش‌های متفاوت مسئولان و تحلیلگران، در کنار تردید بخش بزرگی از مردم برای پیوستن یا نپیوستن به اعتراضات، تصویری از جامعه‌ای چندپاره و محتاط ارائه می‌دهد که هم معترض است و هم نگران هزینه‌ها و پیامدها.

🔰روایت‌های شهروندان نشان می‌دهد تجربه سرکوب اعتراضات پیشین، جان‌باختن معترضان و بی‌نتیجه‌ماندن مطالبات گذشته، نقش مهمی در تردید و سرخوردگی امروز مردم دارد. بسیاری از افراد، در عین همدلی با اعتراضات اقتصادی، نسبت به بی‌هدف‌بودن، پراکندگی مطالبات و مصادره اعتراض‌ها توسط جریان‌هایی که نماینده واقعی مردم نیستند، بدگمان‌اند.

🔰یکی از عوامل بازدارنده برای همراهی گسترده‌تر با اعتراضات، نگرانی از مداخله خارجی، سوءاستفاده رسانه‌های وابسته به قدرت‌های بیرونی و تهدید امنیت و تمامیت کشور است. بخشی از جامعه، به‌ویژه طبقه متوسط، پس از تجربه‌های منطقه‌ای و جنگ، با حساسیت بیشتری به پیامدهای بی‌ثباتی و ناامنی نگاه می‌کند و میان اعتراض معیشتی و پروژه‌های سیاسی بیرونی مرزبندی قائل است.

🔰از منظر جامعه‌شناختی، اعتراضات امروز حاصل انباشت طولانی‌مدت فشارهای اقتصادی، اجتماعی و نسلی و نوعی «گسست عاطفی» میان جامعه و نهادهای تصمیم‌گیر است. مطالبه محوری، نه فقط بهبود معیشت، بلکه بازگشت «حق انتخاب» و دیده‌شدن در تصمیم‌هایی است که مستقیماً بر زندگی، کرامت و آینده مردم اثر می‌گذارد؛ مطالبه‌ای که زنان و نسل‌های جوان نقش برجسته‌ای در طرح آن دارند.

🔰تحلیل فرونشست طبقاتی نشان می‌دهد جامعه ایران با پدیده «طبقه عمودی» روبه‌رو شده است؛ وضعیتی که در آن بخش‌هایی از همه طبقات، در مدت کوتاه به سطوح پایین‌تر سقوط کرده‌اند و احساس مشترک نارضایتی، بی‌ثباتی و تحقیر جای هویت‌های طبقاتی پیشین را گرفته است. این وضعیت، جامعه‌ای بی‌قرار و معلق ساخته که نارضایتی از حکومت، وجه مشترک اعضای آن است و اگر راهی برای بیان مؤثر و امن مطالبات نیابد، به بحران‌های عمیق‌تر خواهد انجامید.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
1
استفاده مردم از «حقوق ملت»

✍🏻 محمدهادی جعفرپور، وکیل دادگستری

🔰آنچه امروز در خیابان‌های کشور می‌گذرد، نه یک اتفاق ناگهانی است، نه رفتاری هیجانی و بی‌ریشه. اعتراضات خیابانی، محصول سال‌ها بی‌توجهی به مطالبات قانونی مردمی است که بارها تلاش کرده‌اند صدای خود را از مسیرهای مدنی، مسالمت‌آمیز و قانونی به گوش حاکمیت برسانند؛ مسیری که یا نادیده گرفته شد یا با برچسب‌زنی و برخورد پاسخ داده شد.

🔰براساس اصول قانون اساسی، به‌ویژه فصل سوم تحت عنوان «حقوق ملت»، شهروندان حق دارند دیدگاه‌ها، مطالبات و اعتراضات خود را بیان کنند. مردم نیز دقیقاً از همین مسیرها آغاز کردند؛ از طرح مسائل در رسانه‌ها، یادداشت‌ها و شبکه‌های اجتماعی گرفته تا امضای کارزارهای قانونی و سازمان‌یافته. سایت‌هایی مانند «کارزار» با هدف ایجاد پلی میان مردم و مسئولان شکل گرفتند تا مطالبات اجتماعی به‌شکلی مدنی و شفاف منتقل شود، اما وقتی حتی پس از رسیدن امضاها به حد نصاب، پاسخی داده نمی‌شود، این سکوت چیزی جز بی‌اعتنایی به حقوق شهروندی نیست.

🔰در ماه‌های گذشته، مردم تنها به بیان کلامی اعتراض اکتفا نکردند. تحریم خرید کالاهای اساسی مانند لبنیات، گوشت قرمز و روغن، نمونه‌ای روشن از کنش مدنی و اقتصادی بود؛ تلاشی برای رساندن صدای درد معیشت بدون حضور در خیابان. بااین‌حال این هشدارها نیز شنیده نشد.

🔰نکته قابل‌تأمل آن است، همان مسئولانی که سال‌ها کنش‌های مدنی مردم را نادیده گرفتند، امروز نیز همان مطالبات را با ادبیات امنیتی پاسخ می‌دهند. رفتار و گفتار حاکمان در تقابل با مردم، بیش از هرچیز به نمک پاشیدن بر زخمی شباهت دارد که خود مسبب اصلی آن هستند. در تابستان، از ناترازی انرژی و برق سخن گفته می‌‌شود و در زمستان از ناترازی آب، بارندگی و بی‌آبی. گویی همواره بحران وجود دارد، اما هیچ‌گاه مسئول مشخصی برای آن دیده نمی‌شود. مردم باید به کدام ساز این سیاست‌گذاری‌ها برقصند تا متهم به اغتشاش نشوند؟

🔰مردم برای درمان دردهای معیشتی خود به کدام نسخه اعتماد کنند؟ وقتی قیمت‌ها افسارگسیخته است، قدرت خرید روزبه‌روز کاهش می‌یابد و هیچ اقدام مؤثری برای کنترل بازار دیده نمی‌شود، انتظار سکوت از جامعه، انتظاری غیرواقع‌بینانه است. جامعه‌ای که صدایش شنیده نمی‌شود، اعتراض مدنی‌اش دیده نمی‌شود و مطالباتش بی‌پاسخ می‌ماند، ناگزیر مطالبات خود را به کف خیابان می‌آورد. این نه افراط است و نه بی‌قانونی، بلکه بدیهی‌ترین واکنش اجتماعی در برابر انسداد مسیرهای قانونی است.

🔰خلاصه کلام آن‌که اعتراضات خیابانی امروز، نه توطئه است و نه پروژه‌ای بیرونی؛ بلکه محصول مستقیم سیاست‌های ناکارآمدی است که سال‌ها انباشته شده‌اند. مسئولیت این وضعیت پیش‌ازآنکه متوجه مردم باشد، برعهده تصمیم‌گیرانی است که شنیدن را کنار گذاشته‌اند و برچسب‌زدن را جایگزین پاسخگویی کرده‌اند. هیچ جامعه‌ای با انکار درد درمان نمی‌شود و هیچ حکومتی با سرکوب صداها، از پیامدهای سیاست‌های خود مصون نخواهد ماند.

@Haajm
مددکاری اجتماعی از فرد تا فرهنگ

✍🏻 دکترمحمدرضا مقدسی مدیر و مؤسس خانه تاب‌آوری

🔰مددکاری اجتماعی در رویکرد «از فرد تا فرهنگ» بر این اصل تأکید دارد که مشکلات انسانی صرفاً فردی نیستند و در بسترهای اجتماعی، فرهنگی و ساختاری شکل می‌گیرند. در این نگاه، مددکار اجتماعی باید هم‌زمان به وضعیت فرد و شرایط محیطی او توجه کند و مداخله را محدود به درمان نشانه‌ها نکند، بلکه ریشه‌های اجتماعی مسائل را نیز مدنظر قرار دهد.

🔰در سطح فردی، مددکاری اجتماعی بر شناسایی نیازها، مشکلات، توانمندی‌ها و منابع درونی افراد متمرکز است. هدف اصلی در این سطح، توانمندسازی فرد برای مواجهه مؤثر با مسائل زندگی از طریق مشاوره، آموزش مهارت‌های زندگی و تقویت احساس خودکارآمدی است تا فرد بتواند نقش فعال‌تری در بهبود شرایط خود ایفا کند.

🔰خانواده و گروه‌های اجتماعی به‌عنوان حلقه‌های واسط میان فرد و جامعه، جایگاه مهمی در مددکاری دارند. تعاملات خانوادگی، الگوهای ارتباطی و حمایت‌های عاطفی می‌توانند در شکل‌گیری یا کاهش مشکلات نقش تعیین‌کننده داشته باشند. مددکاری در این سطح با تمرکز بر بهبود روابط، حل تعارض‌ها و ارتقای کارکرد خانواده، به سلامت روانی و اجتماعی اعضا کمک می‌کند.

🔰در سطح جامعه، مددکاری اجتماعی به بررسی ساختارها، نابرابری‌ها و هنجارهای اجتماعی می‌پردازد. فقر، تبعیض، طرد اجتماعی و نابرابری‌های فرهنگی از جمله عواملی هستند که مشکلات فردی را بازتولید می‌کنند. مداخلات اجتماعی در این سطح شامل آگاه‌سازی، مشارکت اجتماعی و تلاش برای اصلاح سیاست‌ها و ساختارهای ناعادلانه است.

🔰در نهایت، رویکرد «از فرد تا فرهنگ» مددکاری اجتماعی را فرآیندی یکپارچه و چندسطحی می‌داند که در آن فرد، خانواده و جامعه به‌صورت یک سیستم به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند. پایداری تغییرات اجتماعی زمانی محقق می‌شود که مداخلات به‌طور هم‌زمان در سطوح مختلف انجام شود و فرهنگ اجتماعی نیز در مسیر حمایت از رفاه و کرامت انسانی تغییر یابد.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
از مداخله تا توانمندسازی: چرا جامعه مدنی کلید تغییر پایدار در ایران است؟

✍🏻 سهراب رزاقی

🔰ایران در زمستان ۱۴۰۴ (۲۰۲۶) با هم‌زمانی دو بحران عمیق اجتماعی و سیاسی مواجه است. از یک‌سو، تشدید بحران مشروعیت و کارآمدی حکومت در داخل به شکل‌گیری موجی گسترده از اعتراضات سراسری انجامیده و از سوی دیگر، تضعیف بازدارندگی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی، پس از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل، ایالات متحده را در موقعیت بررسی گزینه‌های مداخله محدود قرار داده است. تلاقی این دو روند، ایران را در وضعیتی شکننده قرار داده که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ملی قابل ارزیابی است.

🔰در چنین شرایطی، مسئله اصلی آن است که مداخله نظامی آمریکا—حتی در شکل محدود—چه پیامدهایی می‌تواند برای تحولات داخلی ایران و موازنه نیروهای اجتماعی و سیاسی داشته باشد. آیا چنین اقدامی می‌تواند به تضعیف ظرفیت سرکوب داخلی حکومت و تغییر موازنه به نفع کنشگران اجتماعی و سیاسی منجر شود، یا برعکس، به تشدید امنیتی‌سازی، انسجام کوتاه‌مدت حاکمیت و افزایش بی‌ثباتی منطقه‌ای خواهد انجامید؟

🔰بررسی این سناریو نشان می‌دهد که مداخله نظامی، هرچند ممکن است آثار تاکتیکی کوتاه‌مدتی ایجاد کند، اما در غیاب ظرفیت سازمانی و نمایندگی مؤثر در داخل و بدون وجود برنامه‌ای منسجم، به‌احتمال زیاد به نتایج راهبردی پایدار منتهی نخواهد شد. تجربه‌های پیشین نیز حاکی از آن است که چنین مداخلاتی، بیش از آن‌که مسیر تحول ساختاری را هموار کنند، می‌توانند هزینه‌های اجتماعی، انسانی و منطقه‌ای سنگینی بر جای بگذارند و جامعه ایران را با پیامدهای زیانبار مواجه سازند.

🔰در مقابل، تأکید بر خویشتن‌داری و تنظیم‌گری راهبردی، و اولویت دادن به ابزارهای غیرنظامی برای ایجاد تغییر بلندمدت، افقی واقع‌بینانه‌تر ترسیم می‌کند. به‌جای مداخله نظامی شتاب‌زده، می‌توان از اقداماتی هدفمند استفاده کرد که هزینه سرکوب را افزایش دهد، بی‌آن‌که روایت «مداخله خارجی» را تقویت کند. پیگیری حقوقی در مراجع بین‌المللی، تسهیل جریان آزاد اطلاعات و توانمندسازی کنشگران مدنی برای ایجاد تغییر از درون، از جمله مسیرهایی است که می‌تواند فشار مؤثرتری بر ساختار قدرت وارد کند.

🔰در این میان، نقش کنشگران جامعه مدنی داخل ایران اهمیتی تعیین‌کننده دارد. تقویت اشکال غیرمتمرکز و فراگیر سازمان‌یابی، حفظ استقلال از دستورکارهای سیاسی خارجی و استفاده گزینشی از فشار بین‌المللی—به‌عنوان مکمل و نه جایگزین ظرفیت‌های داخلی—می‌تواند امکان تداوم و تعمیق کنش جمعی را فراهم کند. جامعه مدنی، در چنین چارچوبی، نه ابزار نیروهای بیرونی، بلکه بازیگر اصلی تغییر از درون باقی می‌ماند.

🔰در نهایت، عبور از دوگانه ساده‌انگارانه «مداخله یا عدم مداخله» ضروری است. درک دقیق پویایی‌های اجتماعی داخلی، تمایز قائل شدن میان مسیرهای «تغییر رژیم» (Regime Change) و سناریوهای «فروپاشی دولت» (State Collapse)، و پژواک دادن به صدای کنشگران مدنی ایرانی، شرط هرگونه رویکرد مسئولانه نسبت به آینده ایران است. همان کنشگرانی که، بیش و پیش از هر عامل بیرونی، می‌توانند موتور اصلی تغییر پایدار در ایران باشند.

@Haajm
Forwarded from شبکه کمک
❇️ خواسته مشترک نهادهای مدنی برای آزادی کودکان و نوجوانان بازداشت‌شده در اعتراض‌های اخیر

🔹شبکه کمک به همراه جمعی از نهادها و کنشگران مدنی فعال در حوزه حقوق کودک، با انتشار نامه‌ای رسمی خطاب به رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، خواستار آزادی فوری و بی‌قید و شرط کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال بازداشت‌شده، به‌ویژه دانش‌آموزان شد.

🔹در این نامه با استناد به آیین دادرسی ویژه اطفال و نوجوانان و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان تأکید شده است که اصل بر حمایت، اصلاح، بازپروری و پرهیز از سلب آزادی برای افراد زیر سن قانونی است و نگهداری کودکان و نوجوانان در محیط‌های کیفری می‌تواند آثار جبران‌ناپذیری بر سلامت روانی، اجتماعی و تحصیلی آنان بر جای بگذارد.

🔹امضاکنندگان این درخواست با تأکید بر رعایت مصلحت عالیه کودک، خواستار بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های قانونی موجود، اقدامات تأمینی و ارفاقی، فقدان مسئولیت کیفری و سایر تدابیر حمایتی پیش‌بینی‌شده در قوانین کشور شده‌اند. در این نامه همچنین با اشاره به شرایط آسیب‌پذیر اغلب این کودکان و تلقی اعمال حق اعتراض به‌عنوان یک حق شهروندی، بر ضرورت آزادی فوری و بدون قید و شرط آنان با لحاظ ویژگی‌های سنی تأکید شده است.

🔹شبکه کمک اعلام کرده است که پس از آزادی این افراد، آمادگی کامل دارد خدمات حمایتی، روانشناختی، مددکاری اجتماعی، مشاوره حقوقی و معرفی وکیل معاضدتی را در راستای تسهیل بازگشت سالم کودکان و نوجوانان به خانواده، جامعه و فرآیند تحصیل ارائه دهد.

🔹رونوشت این نامه برای وزیر دادگستری، دادستان کل کشور، دادستان تهران، کمیسیون آموزش مجلس و مرجع ملی حقوق کودک ارسال شده و پیگیری‌ها برای تسریع در بررسی پرونده‌ها و آزادی هرچه سریع‌تر بازداشت‌شدگان زیر ۱۸ سال ادامه دارد.

🔹این درخواست تاکنون به امضای نهادهای زیر رسیده است:
شبکه کمک، انجمن حمایت از حقوق کودکان، مؤسسه ندای ماندگار دروازه غار، انجمن پرنده درخت کوچک، گروه فرهنگی اجتماعی کیانا، بنیاد توسعه صلح و مهربانی‌های کوچک، مؤسسه نوید زندگی کوشا، مؤسسه مهر و ماه، کانون صنفی معلمان (تهران)، زنان آبیار محله، انجمن دوستداران کودک پویش، مؤسسه شکوفایی استعدادهای کودکان، گروه تلاشگران یاری همدل، مؤسسه یاری‌گران کودکان کار پویا، انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا، مؤسسه رحمان، انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری، انجمن حمایت از کودکان و نوجوانان توانیاب، مؤسسه انسان دشواری وظیفه، مؤسسه دانش، آموزش و توانمندی، مؤسسه توسعه پایدار اردیبهشت، انجمن حمایت از بیماران اسکیزوفرنیا (احبا)، انجمن یاران دانش و مهر.

🔹فرآیند پیوستن و امضای نهادهای مدنی دیگر همچنان ادامه دارد.

❇️ روابط عمومی شبکه کمک
@KomakNetwork
👍1
رقص سوگ!

🔰آیین‌های سوگواری همراه با موسیقی، رقص و نمادهایی مانند لباس عروس برای جوانان درگذشته، ریشه در سنت‌های برخی اقوام ایران دارد، اما در وقایع اخیر معنایی تازه یافته و از یک رسم فرهنگی به پدیده‌ای اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. این شیوه‌ها برای برخی ناظران هنجارشکنانه به نظر می‌رسد و واکنش‌های انتقادی نیز برانگیخته است.

🔰برخی جامعه‌شناسان این رفتارها را شیوه‌ای غیرمستقیم برای بیان نارضایتی اجتماعی و واکنش به بحران‌های جمعی می‌دانند. سید جواد میری تأکید می‌کند که برای تحلیل این پدیده باید مطالعات میدانی انجام شود و بررسی شود که آیا چنین سوگواری‌هایی در تاریخ اقوام مختلف ایران سابقه داشته یا پدیده‌ای جدید است.

🔰به گفته میری، در دو دهه اخیر تحولات بنیادینی در شعائر و آیین‌های جمعی رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که شکل و مکان برگزاری سوگواری‌ها تغییر کرده و برخی گروه‌ها به جای مسجد و مداحی، به سالن و گروه موسیقی روی آورده‌اند. او عوامل اقتصادی و فاصله‌گیری نسل جدید از سنت‌ها را از دلایل این تغییرات می‌داند.

🔰او همچنین رقص و پایکوبی در سوگواری‌های اخیر را نوعی تلاش برای تقویت روحیه و نمایش مقاومت در برابر شکست می‌داند و این پدیده را در چارچوب مراحل سوگ الیزابت کوبلر راس تحلیل می‌کند؛ مراحلی شامل انکار، خشم، چانه‌زنی، افسردگی و پذیرش که جامعه نیز مانند فرد می‌تواند آن‌ها را تجربه کند.

🔰میری معتقد است جامعه روح و روان جمعی دارد و برای عبور از ترومای جمعی، نیازمند سوگواری عمومی و جمعی است. او پیشنهاد می‌کند مراسم مشترک سوگواری برگزار شود تا جامعه بتواند از خشم عبور کرده و به مرحله پذیرش برسد و فرآیند درمان جمعی آغاز شود.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
😢1
معیدفر: اعتراضات خاموش نمی‌ شود، تغییر شکل می‌ دهد

▫️حذف نهادهای مدنی، اعتراضات را پرهزینه‌تر می‌کند/ نوسانات ارزی جرقه بود، ریشه اعتراضات عمیق‌تر است/ بستن مسیر اعتراض، جامعه را به ناآرامی می‌کشاند

سعید معیدفر، جامعه‌شناس:

🔰نارضایتی اگر پاسخ نگیرد، خاموش نمی‌شود؛ فقط به لایه‌های پنهان جامعه می‌رود و در بزنگاهی دیگر، با شدت بیشتری بازمی‌گردد.

🔰اعتراض خیابانی معمولاً آخرین گزینه مردم است و زمانی رخ می‌دهد که امکان یک زندگی معمولی از بین رفته باشد.

🔰نوسانات شدید ارز فقط یک جرقه بود برای بیرون‌ریختن فشار انباشته‌ای که سال‌ها در جامعه جمع شده بود.

🔰سال‌ها محدود شدن آزادی‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و در نهایت فشار شدید معیشتی، سطح تحمل جامعه را به سقف رسانده است.

🔰وقتی نهادهای مدنی، احزاب و تشکل‌ها به رسمیت شناخته نمی‌شوند، امکان گفت‌وگو از بین می‌رود.

🔰نارضایتی را نمی‌شود با بستن راه اعتراض خاموش کرد؛ نارضایتی فقط مسیرش را عوض می‌کند و این مسیر معمولاً پرهزینه‌تر و خشن‌تر است.

🔰ناکامی‌های انباشته می‌تواند به خشونت اجتماعی، فرسودگی روانی، افسردگی و حتی خودکشی منجر شود.

🔰تا زمانی که نهادهای مدنی به رسمیت شناخته نشوند، اعتراضات بازمی‌گردند و هر بار می‌توانند خشن‌تر از قبل باشند./اقتصادنیوز

@Haajm
گزارش میدانی «شرق» از برگزاری چهلم جان‌باختگان دی‌ماه در بهشت‌ زهرا:
داغ ۴۰روزه

✍🏻 نسترن فرخه

🔰چهل روز گذشته، اما برای دل‌هایی که در سوگ نشسته‌اند، زمان انگار همان لحظه تلخ ایستاده است. پدری هر روز با لباسی که هنوز نشانه‌های تیر بر آن مانده به مزار می‌آید، گویی می‌خواهد آخرین رد حضور فرزندش را از دست ندهد. مادران با چشمانی که دیگر خواب را نمی‌شناسد، نام عزیزانشان را زمزمه می‌کنند و باد سرد میان سنگ‌ها، صدای بغض‌های فروخورده را با خود می‌برد. هر قدم در این فضا یادآور زندگی‌هایی است که ناگهان خاموش شدند.

🔰کنار هر سنگ، داستانی ناتمام نشسته است؛ جوانی که رؤیاهایش هنوز در راه بود، مادری که هنوز منتظر شنیدن صدای فرزندش است، دوستی که گوشی تلفنش را نگاه می‌کند و باورش نمی‌شود دیگر پیامی نخواهد آمد. سکوت سنگین میان قبرها، از هر فریادی بلندتر است و اشک‌ها بی‌صدا بر خاک می‌چکد، انگار زمین هم شریک این اندوه بی‌پایان شده است.

🔰مادرانی که بر سینه می‌کوبند، نه فقط برای فقدان یک عزیز، که برای تمام خاطراتی که دیگر تکرار نمی‌شود سوگواری می‌کنند؛ برای خنده‌هایی که در خانه طنین داشت و حالا جایش را به خلأیی عمیق داده است. در نگاهشان می‌توان دید که چگونه یک نام، یک عکس و یک مشت خاک، تمام جهانشان را در خود خلاصه کرده است.

🔰دوستانی که عکس رفیقشان را در آغوش گرفته‌اند، میان جمعیت گم نمی‌شوند؛ غم آن‌ها مثل چراغی خاموش‌نشدنی در چشمانشان می‌سوزد. خاطرات مشترک، قدم‌زدن‌ها، شوخی‌ها و رؤیاهای ساده، حالا به نجواهایی تبدیل شده که کنار مزار گفته می‌شود. هر خداحافظی، انگار تکه‌ای از دل را در خاک جا می‌گذارد.

🔰عصر که می‌شود و نور کم‌جان خورشید روی سنگ‌ها می‌نشیند، سوگ شکل عمیق‌تری به خود می‌گیرد. سرمای هوا در برابر سرمایی که در دل‌ها افتاده ناچیز است. در میان گل‌ها و شمع‌ها، امیدی خاموش اما سرسخت باقی می‌ماند: اینکه یاد عزیزان هرگز از میان نرود و عشق، حتی در دل اندوه، راهی برای ادامه پیدا کند.

👈🏻 متن کامل را در Instant View بخوانید.

@Haajm
😢3