فرصت سبز

45 views20:03

49 views20:03

54 views20:04

‍ ** تحلیل و زیبایی شناسی شعری سپید از سروده های فروغ فرخزاد

دلم گرفته‌است
دلم گرفته‌است
به ایوان می‌روم و انگشتانم را
بر پوست کشیده‌ی شب می‌کشم
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
چراغ‌های رابطه تاریک‌اند
کسی مرا به آفتاب معرّفی نخواهدکرد
کسی مرا به میهمانیِ گنجشک‌ ها نخواهد برد
پرواز را به‌ خاطر بسپار
پرنده مُردنی ‌ست

فروغ فرخزاد در هشتم دی ۱۳۱۳ شمسی در تهران متولّد شد و در بیست و چهارم بهمن ۱۳۴۵ در سی و دو سالگی در اثر سانحه رانندگی درگذشت. از این شاعر برجسته معاصر پنج مجموعه شعر با نام های: اسیر، دیوار، عصیان، تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد به یادگار مانده است.
فروغ با انتشار دفتر شعر « تولدی دیگر» جایگاه خود را به عنوان شاعری ممتاز در ادب معاصر تثبیت کرد. آثار وی به چند زبان از جمله: انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی و... ترجمه شده اند.

شعر زیبای « پرنده مُردنی ست» از فروغ مانند انشایی است که از سه بخش مقدمه، بدنه و نتیجه گیری تشکیل شده است. این سروده با مصراع « دلم گرفته است» آغاز می شود و آزردگی خاطر شاعر را از بابت موضوعی به نمایش می گذارد که در ادامه شاهد آن هستیم. تکرار این مصراع و نیز سطر« چراغ های رابطه تاریکند» برای تأکید روی موضوعی است که شاعر از مخاطب خود انتظار دارد تا پیگیر آن باشد.
تکرار مصراع در شعر شاعران برای تأکید یا زیبایی است و اگر جز این باشد، حشو ( تکرار زاید) محسوب می شود.

شاعرِ تنها، آزردگی خاطر و اندوه خود را با حضور در ایوان خانه با شب در میان می گذارد و از آنجا که شب تداعی گر تنهایی و دلتنگی است، خود را صاحب دردی مشترک با شب می داند و با او احساس قرابت دارد.
او از اینکه می بیند در جامعه، رابطه و ارتباط بین افراد کمرنگ و حتی بیرنگ است، رنج می برد. شاعر رابطه را به چراغی تشبیه کرده است که روشن بودن آن به معنای وجود ارتباط بین افراد و خاموش بودن آن بیانگر قطع ارتباط یا کمرنگ بودن رابطه میان انسان ها است. ناراحتی شاعر در این است که این رابطه و صمیمیّت در بین آدم ها برقرار نیست و با تکرار مصراع ضمن تأکید آن، اوج دلگیری و آزردگی خود را نسبت به این موضوع نشان می دهد و اینکه چرا انسان ها همدیگر را به آفتاب یعنی روشنی، آگاهی، حقیقت، گرمی و صمیمیّت و معرفت معرفی و دعوت نمی کنند.

تناسب واژگان« انگشتان» و « پوست» از یک سو و « شب»، « تاریکی»، « چراغ» و « آفتاب» از سویی دیگر با چاشنی تضاد چشم نواز است. شاعر با جان بخشی به شب و با کشیدن انگشتان خود بر پوست شب با او چون انسانی ارتباط برقرار می کند. در ضمن تکرار صامت « ش» در« انگشتانم را بر پوست کشیده ی شب می کشم» نغمه حروف ( واج آرایی) زیبایی ایجاد کرده و انگار پژواک واژه شب در گوش طنین انداز می شود.

در ادامه شاعر به حال گنجشک ها غبطه می خورد که با هیاهوی فراوان و جیک جیک های کر کننده شان، دائم با یکدیگر گفت و گو و رابطه دارند. او ضمن گِله از دوری و عدم ارتباط بین انسان ها، خواهان رابطه ای گنجشک گونه میان افراد جامعه است و می خواهد کسی او را به میهمانی گنجشک ها دعوت کند.

اوج کار شاعر را در بند پایانی شعر نظاره گر هستیم. شاعر پس از مقدمه و توضیح دل نگرانی خود از تاریکی چراغ های رابطه، نتیجه گیری زیبایی را انجام می دهد که به عنوان ضرب المثل وردِ زبان ها است.
در سه سطر پایانی شعر، مراعات نظیر در کلمات گنجشک ها، پرواز و پرنده چشمگیر است.
او از ما می خواهد که پرواز را به خاطر بسپاریم، چرا که پرنده مُردنی است. پرنده ای که در آسمان در حال پرواز است، بیش از این که خودش توجه ما را جلب کند، پروازش برای ما چشم نواز و به خاطر ماندنی است.
انسان ها به دنیا می آیند و پس از دوره ای کوتاه از این سرا رخت برمی بندند، امّا آن چیزی که از انسان ها به خاطر و به یادگار می ماند، پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک شان است.

برخورداری از مضامین والا، تناسب و هماهنگی در حروف و کلمات، تکرار بجای برخی از مصراع ها، بهره گیری از عناصر خیال چون: مراعات نظیر، واج آرایی، تشخیص، تشبیه و ...، سبب شده است تا این سروده فروغ به عنوان یکی از زیباترین اشعار سپید معاصر به حساب آید.

#عباس_رسولی_املشی

شنبه ۱۱ / ۱۰ / ۱۴۰۰ - لنگرود

👇👇
@forsatesabz98

attach 📎

48 views04:50