فلسفه اخلاق

چرا وقت تنهایی ناامید و غمگین می‌شویم؟ گمشده ما چیست؟

غمگین شدن، احساس نومیدی و حسرت و...، نیاز به «تنهایی» دارد.
اگر زندگی طوری شد که تنهایی را از ما گرفت، آن امور احساس نمی‌شود. وقتی شما مثلاً به کوه می‌روید و ساعتی را با خود خلوت می‌کنید، یا پای یک جوی آبی تنها می‌نشینید، چرا در این هنگام غم و حسرت و پشیمانی حاصل می‌شود؟
زیرا حاصل شدن این حالات و به سطح آگاهی رسیدن، فرع بر آن است که من تنها باشم.

چگونه زندگی جدید تنهایی را از ما گرفته است؟ آن‌قدر برای ما «مشغله» به وجود آورده که دیگر تنهایی را نمی‌دانیم که چیست.
احساس تنهایی کردن، فراغت می‌خواهد. اگر در زندگی برایمان فراغت حاصل نیاید هیچ‌گاه تنهایی را احساس نمی‌کنیم.

زندگی جدید، برای ما، وقتِ به درون خود وارد شدن را باقی نگذشته است؛ و به درون خود وارد شدن یعنی تنهایی.
وقتی به درون خود وارد نمی‌شویم احساس غم و حسرت و پشیمانی نمی‌کنیم. این تنها نشستن‌ها و خلوت‌گزینی‌ها سبب می‌شود که انسان در خودش فرو رود و به دنبال آن، غم و حسرت و... عارض شود. وقتی این‌ها عارض شد، انسان از خود می‌پرسد که با این که کمبودی ندارد، چرا این حالات بر او عارض شده است؟
از عارض شدن این حالات بر انسان معلوم می‌شود که گمشده‌ای دارد. این که آن گمشده چیست، پاسخش هم برای متفکر قدیم مشکل بود و هم برای متفکر جدید.

اندیشمندان و انسان‌شناسان و عرفا و عالمان اخلاق در قدیم و جدید در باب این که آن گمشده ما چیست اختلاف نظر داشته و دارند». آن چیزی که گمشده ماست چیست؟ آن چیز «خواسته‌های روح» است. این که امام علی(ع) می‌فرمایند خود را ارزان مفروشید، به این معناست که از خواسته‌های روحتان دست برداشته‌اید و به خواسته‌های مادی و جسمانی خود می‌رسید. لذا تقابلی که بین روح و ماده وجود دارد، تقابل فلسفی نیست، بلکه تقابل اخلاقی است، یعنی ماده اقتضائاتی دارد و روح هم اقتضائات دیگری و دائما در این دعوا ما به خواسته‌های مادی خود بها می‌دهیم و خواسته‌های روحی خود را فرو می‌نهیم. اما به قول آن عارف مسیحی: « نمی‌ارزد که جهانی از آنِ تو باشد اما روحت از آنِ تو نباشد».

درس‌گفتار رویکرد وجودی به نهج‌البلاغه
مصطفی ملکیان
🍀❤️ @filsofak

1.54K viewsمصطفی سلیمانی, edited 07:45