Manavi saytda internet artefaktlarini (topilmalarini) ko'rish mumkin:

https://neal.fun/internet-artifacts/

Masalan, internetdan avval mavjud bo'lgan - ARPANET kompyuter tarmog'ining 1977-yildagi xaritasida tarmoqdagi 111 ta kompyuterni ko'rish mumkin va yana birinchi spam email, eng birinchi smaylik muhokamasi va hokazolarni o'rgansa bo'ladi. Menga qiziq tomoni: keyinroq juda keng tarqalgan ko'p texnologiyalarning asosi 90-yillargacha qurib bo'lingani ajoyib.

@farhodjon #internet

Humane Ai Pin

Apple bozorni to’laqonli o’zgartirgan texnologiyalarining ustida ishlagan bir nechta mashhur odamlar bor. Jony Ive’ni hamma biladi. Yana bittasi Tony Fadell: iPod, iPhone yaratilishida ishtirok etgan va keyinroq Nest kompaniyasiga asos solgan.

Lekin ko’pchilik bilmaydigan va Apple’da 19 yil ishlagan yana bir dizayner bor: Imran Chaudhri. 2018-yilda Humane kompaniyasiga asos solgan. Va yaqinda shu kompaniya o’zining birinchi mahsulotini taqdim qildi: Humane Ai Pin.

Qurilma juda o’ziga xos: xuddi to’g’nag’ichdek (”pin” nomi shundan) ko’krakka “taqiladi” va filmlardagi kelajak qurilmalarini eslatvoradi.

Kiritish, asosan, ovoz orqali: qurilma bilan gaplashiladi. Kamerasi yordamida bir nechta barmoq yoki qo’l ishoralarini taniydi. Masalan, qo’l mush qilinganda “bosh ekranga” o’tadi, bosh va ko’rsatkich barmoqlarni birlashtirganda rejim o’zgaradi va hokazo. Bundan tashqari, qurilmaning o’zi bir yoki bir necha marta tegish orqali ba’zi amallarni ishga tushirsa bo’ladi.

Chiqarish ham, asosan, ovoz orqali. Suhbat to’liq sun’iy intellekt ustiga qurilgan va ko’p savollar yoki so’rovlarga qurilma ovoz orqali javob beradi. Lekin kichik proyektor orqali kaftga sodda ma’lumotlarni ko’rsatishi mumkin.

Kamerasi xuddi harakat kameralari (action camera) kabi video va foto oladi, lekin kamera faqat hozir ko’rinib turgan tasvirni oladi xolos - turli sozlamalar yoki usullarda foto/video olish imkoniyati yo’q.

Humane.center hamma ma’lumotlarni boshqaradigan joy. Video, photo, eslatma va hokazolarni shu yerda ko’rish va boshqarish mumkin.

Sun’iy intellekti ko’p kundalik holatlar uchun mo’ljallangan: har xil savollarga javob berishdan tortib magazinlardagi mahsulotlarning narxini bilishgacha. Tavsiyalar berayotganda mavjud eslatma yoki yozuvlarga asoslanadi.

Narxi $699 - qurilma, $24 - oylik obunasi. Obunasi ichiga ChatGPT, mobil aloqa va internet ham kiradi.

Qurilma va kompaniya asoschilarining asosiy g’oyasini tushunish uchun ikkita videoni tavsiya qilaman:

- Introducing Humane Ai Pin - qurilmaning barcha imkoniyatlari ko’rsatilgan.
- The disappearing computer - Imran Chaudhri qurilmaning g’oyasi haqida kengroq tushuntirgan.

Menda eng katta savol maxfiylik: turli davralarda qurilmadan ovoz bilan foydalanish juda noqulay va jamoat joylarida matn yoki ekran to’g’riroq hisoblanadi. Hammaning oldida odam ko’kragini bosib “uni qil”, “buni qil” deb gaplashaverishi g’alati. Va boshqalarni fotoga olishi ham yaqqolmas.

Lekin birinchi videoning oxirida Imran juda yaxshi gapni keltirdi:

Humane’dagi bizning maqsadimiz hozirgi mavjud dunyo uchun emas, ertaga bo’lishi mumkin dunyo uchun qurish.

(

It’s out aim at Humane to build for the world, not as exists today, but as it could be tomorrow.)

@farhodjon #humane #apple

23andme startapi odamning so’lagidan DNK analizi qiladi va ikkita yo’nalishda ma’lumotlar beradi: nasl va sog’liq haqida.

Ikkala analizni ham alohida, ham birga sotvolsa bo’ladi. Pul to’langandan keyin ular kolba bilan instruksiya yuborishadi. Shu kolbaga tuflab analiz uchun qayta yuboriladi va keyinroq analizlar saytida paydo bo’ladi.

DNK - aslida kimyoviy yoki biologik ko’rinishda saqlangan ma’lumot xolos. 23andme’ga o’xshagan kompaniyalar ularni “o’qish” bilan shug’ullanadi. Lekin insoniyat DNKni “tahrirlash” bilan ham shug’ullanyapti: GMO - genetically modified organism yoki genetik kasalliklardan yaqin kelajakda batamom xalos bo’lish mumkin.

Nasl (ajdod) bo’yicha analizimdan chiqqan qiziq ma’lumotlar:

- 60% Markaziy Osiyolik sifatida aniqladi. Lekin ko’proq Qozog’istonni ko’rsatyapti, O’zbekistonnimas.
- 25% mo’g’ul. Chingizxon yaxshigina iz qoldirgan genlarimizda.
- 2,6% sibirlik.
- 427 ta taxminiy qarindoshlarni topdi. Ko’pi kamida 4-ajdod orqali. Orasida hindlar ham bor.
- 2% dan kamroq Neandertal DNKsi bor. Neandertallar - taxminan 40 000 yil oldin yo’q bo’lib ketgan odamlar guruhi. O’zbekistonda ham qoldiqlari topilgan.

Sog’lik bo’yicha beradigan analizlaridagi jismoniy xususiyatlarining ko’pi asli bilan to’g’ri keladi va DNK shuncha narsani “ko’tarib yurishi”ga hayron ham qolaman: sochda qancha qazg’oq bo’lishi, iyak chiqibroq turishi, quloq shakli, soch va ko’z rangi, sepkil bo’lishi, ba’zi barmoqlarning uzunligi kabi ma’lumotlar genning o’zidan chiqib kelyapti.

Bundan tashqari, startap bir qancha genetik kasalliklarga tekshiradi va bularning borligi odamga vaqtliroq harakat qilishiga imkoniyat berishi mumkin. Agar ota-onaning ham analizi topshirilsa, 23andme yana-da aniqroq ma’lumotlar berishni boshlaydi.

Juda zarur bo’lmagan holatda Black Friday, Thanksgiving va hokazo bayramlarni kutib arzonroqqa buyurtma bersa bo’ladi: shu kunlar $229 o’rniga $99 narxda.

@farhodjon

📣 Hiring alert

Super Dispatch quyidagi vazifalarga mutaxassislar izlayapti:

- Senior QA Engineer
- Backend Engineer II (Java)

Senior Engineering Manager vazifasiga ham odam izlayapmiz, lekin bu yo’nalish bizning regionda juda kam rivojlangan - alohida qo’yilmadi.

Bo’lishadiganlar uchun katta rahmat va minnatdorlik!

@farhodjon #superdispatch #hiring

LinkedIn’da topilgan maslahat:

Professional o’sishni tezlashtirish va atrofdagilardan farq qilish uchun biror soha yoki yo’nalishda “go-to-person”ga aylanish. “Go-to-person” - biror muammo yoki savol tug’ilganda murojaat qilinadigan odam: yo’nalish kattaroq kodning bir qismi, test qilish, biror freymvork, Kubernetes, Docker, biror usul va hokazo bo’lishi mumkin. Shu yo’nalishni topish va shu bo’yicha hamma suyanadigan, boradigan odamga aylanish odamning professional o’sishiga juda katta yordam beradi.

@farhodjon #growth

Ochiq va yopiq savollar

Odamlar orasidagi muloqotning katta qismi savol va javoblardan iborat. Ayniqsa, komandada kommunikatsiya uchun ketadigan har bir qo’shimcha vaqt kompaniyaga foyda keltiradigan boshqa faoliyatlarni orqaga surishi mumkin. Yaxshi mutaxassislar to’g’ri savollar berish va to’g’ri javobni imkoni boricha tezroq olishga harakat qilishadi.

To’g’ri savol berishning eng asosiy qoidalaridan biri - ochiq savollar. Ingliz tilida “open-ended questions” deb ataladigan bu qoidada savolga “ha” yoki “yo’q” deb javob berib bo’lmaydi. Odatda, ochiq savollar ancha keng, to’liq, maqsadga tezroq erishishga yordam beradigan javoblar olishga yordam beradi. Va bu savollar “nega”, “qanday (qilib)”, “qaysi”, “nima”, “kim” va hokazo yordamchi so’zlardan foydalanadi.

Ochiq savollar:
- O’zingizni qanday his qilyapsiz hozir?
- Nega bu loyiha bilan shug’ullanish biz uchun hozir muhim, deb o’ylaysiz?
- Bugun sizni ofisda nechada kutsak bo’ladi?
- Bizning mahsulotning qaysi tomonlarini o’zingizga juda foydali, deb hisoblaysiz?
- Xizmatlarimizning sifatini qanday yaxshilasak bo’ladi?
- Loyihani muvaffaqiyatli tugatishimiz uchun kimlar kerak bo’ladi?

“Ha/yo’q” bilan javob bersa bo’ladigan savollar esa yopiq savollar (ingliz tilida “closed questions”), chunki, keyin yana qo’shimcha (ortiqcha) savollarni keltirib chiqaradi va maqsadga erishishni kechiktiradi.

Yopiq savollar:
- Boshingiz og’riyaptimi? Qorningiz og’riyaptimi?
- Loyiha bilan shug’ullanamizmi?
- Ofisga kelasizmi bugun?
- Mahsulotning manavi joyi foydalimi?
- Manavi xizmatimizni bunaqa o’zgartirsak sifati yaxshilanadimi?
- Bu loyihani tugatish uchun menejer kerakmi? Frontendchi? Backend? QA?

Yopiq savollar o’rinli bo’lgan holatlar bor. Yopiq savollar nisbatan “yalqov” bo’lganligi uchun odamlardan tezda javob olsa bo’ladi. Masalan, mahsulotni baholashda kengroq fikr so’raydigan forma va “ha/yo’q” variantli formaga olinadigan javoblarning soni har xil bo’ladi.

P.S.: Ingliz tilida savollarni so’rashda iltifot sifatida “could/can you please” ishlatiladi, lekin bu savolni “yopmaydi.” Savolning ikkinchi qismidagi so’ralayotgan narsa muhimligicha qoladi: “could you please describe how are you feeling right now?” savoliga “yes, I can”, deb to’xtab qolish kulgili pauzaga olib keladi.

P.P.S.: Bu yo’nalishni ko’proq o’rganishni xohlaydiganlarga “Start with NO…” kitobini tavsiya qilaman. Yillar oldin bu kitob menga ancha foyda bergan.

“Shu mavzu haqida nima deb o’ylaysiz?” - 👍🏼
“Mavzu sizga yoqdimi?” - 👎🏼

@farhodjon #communication

O’zbekistondagi studiya Unreal Engine 5 asosida “Oltin O’rda” nomli o’yin qilayotgan ekan. YouTube kanalida tizer-treyler va o’yin muhiti haqida videolar bor. Yaxshi yangilik.

http://thegoldenhorde.uz/en/

Studiya asoschisi esa President Tech Award’da loyihaga ovoz berishni so’rayapti (mening aloqam yo’q).
Uzr, ovoz berish tugabdi. Bu narsalardan ko’pam xabarim yo’q.

@farhodjon #games