Chaqmoq FM ⚡ 6-epizod

Ushbu epizodning mavzusi toʻlaqonli WWDC 2020 konferensiyasi va unda taqdim qilingan yangiliklar haqida. Mehmonlar: Nodir Xalilov va Nuruddin Iminoxunov.

YouTube: https://youtu.be/OOMJu4xlKIE

Mavzular:

00:02:10 - Keynout (keynote) haqida
00:10:05 - iOS 14
00:10:34 - Bosh ekran va ilovalar kutubxonasi [iOS 14]
00:28:50 - Vidjetlar [iOS 14]
00:36:00 - Picture in Picture [iOS 14]
00:41:31 - Siri [iOS 14]
00:47:28 - Translate (Tarjima) [iOS 14]
00:48:35 - iMessage [iOS 14]
00:57:30 - Maps, CarPlay, App Clips [iOS 14]
01:10:08 - iPad OS
01:12:22 - Scribble [iPad OS]
01:15:02 - AirPods, AirPods Pro
01:23:36 - watchOS
01:27:36 - macOS Big Sur
01:34:05 - Apple kompyuterlarda ham oʻzining chiplariga oʻtyapti
01:40:15 - Safari [macOS]
01:42:25 - Maxfiylik
01:50:05 - Yana Safari [macOS]
01:55:44 - Boshqa mavzular
01:59:45 - Qisqacha Yandex.Plyus haqida

Podkast sahifasi: https://farhodjon.uz/projects/chaqmoq-fm/

#chaqmoqfm #podkastlar @FarLives 🌀

Oʻzbekistonda ayollarni haqlari haqida mulohaza boshlangani albatta yaxshi narsa deb oʻylayman, umuman olganda jamiyatda har qanday mulohaza jamiyatni yaxshilanishiga, muammolarni yechilishiga olib keladi. Shuning uchun muhokama va mulohazalarni normal va kerakli deb oʻylayman.

Bir narsani aytish joiz deb oʻylayman, jamiyatda diskriminatsiya iqtisodiy oʻsish bilan chambarchas bogʻliq. Gʻarbda ham, ayollar va erkaklarni iqtisodiy imkoniyatlari tenglashishda iqtisodiy oʻsish katta roʻl oʻynagan. Oʻzbekiston mehnat bozorida talab yetarli boʻlmaganligi, diskriminatsiyani kuchaytirishi tabiiy. Qarang, mehnat bozorida ishchilar uchun kurash keskinlashib borgan sari, diskriminatsiya va kamsitish “qimmatga” tushaveradi, shuning uchun iqtisodiyotni oʻsishi va mehnat bozorida raqobatni oshishi, jamiyatdagi kamsitish va diskriminatsiyani kamaytiradi. Shu masalada — iqtisod fanida diskriminatsiya haqida Nobel mukofot sovrindori Bekkerni ishlarini oʻqishni tavsiya qilaman. Bekerni ishlari haqida kichik maʼruza (matematikasi bor - lekin tushunish oson).

Iqtisodiyotimiz qachondir kelajakda keskin oʻsib ketsa — ayollarni haqlari yaxshiroq himoyalanishiga ishonchim komil. Bu faqat ayollarni haqlari haqida emas, barcha kamsitiladigan guruhlar haqida. Masalan bizda eʼtiqod va kelib chiqish boʻyicha ham diskriminatsiya koʻp, agar iqtisodiyotimiz oʻsib ketsa, ular ham tabiiy kamayadi.

Notion

2019-yilda DevFest festivalida qisqa nutq qilgandim. Unda, Super Dispatch kompaniyasida hujjatlarni yuritish va boshqarish jarayoni haqida gapirib berganman. Hujjatlarni yuritish uchun uskunalar evolyutsiyasi bundoq boʻlgan: Google Docs → Dropbox Paper → Atlassian Confluence → Notion.

Notion juda ajoyib uskuna. Kompaniyaning butun bilimini bitta joyda saqlab, hammaning “qoʻli yetadigan” qilish uchun rosa mos. Ayniqsa, hozirgiga oʻxshagan, kompaniyadagi odamlar bitta ofisda ishlamayotgan davrda.

Umuman, hujjatlarni mazkazlashgan holatda saqlashning quyidagi afzalliklarini koʻraman:

1. Odamlarning xotirasiga ishonish notoʻgʻri: yoddan chiqadi, qaysidir detallari almashishi mumkin, har xil odam bilim darajasiga qarab har xil qabul qiladi va hokazo. Bu masalada hujjatlar xolis doimiy xotiraga aylanadi.
2. Hujjatlar yaqqollik qoʻshadi. Turli kelishuvlar, topshiriqlar, jarayonlar hujjatlashtirilishi bularni keyinroq qayta koʻrib chiqish, nimalarni optimallashtirish mumkinligini aniqlashga yordam beradi.
3. Odatda, hujjatlar — doimiyroq xotira. Pochta, turli messenjerlar orqali almashiladigan maʼlumot hafta yoki oylar oʻtib unutiladi. Hujjatlarni esa saqlanadigan joyiga qarab tezda topvolish mumkin.
4. Hujjatlar odamlarga bogʻliqlikni yoʻqotadi. Bu kompaniya va kompaniyada ishlaydigan odamlar uchun foydali. Kompaniya biror odam ishdan ketishidan qoʻrqmasligi mumkin, chunki, bu odamning toʻplagan bilimi kompaniyada qoladi va boshqa odam ishni davom ettirishi mumkin. Xodimlar esa bemalol taʼtilga chiqa oladi: hamma bilim hujjatlashtirilgan va ishda qolgan odamlar biror narsani soʻrab telefon qilishi yoki bu odam ishga qaytishini kutishi shart emas.

Super Dispatchʼda hujjatlar boshqaruvi uchun yillar davomida turli uskunalar va servislardan foydalanganmiz. Lekin eng soʻnggi va samaradorligimizga katta hissa qoʻshgan qarorimiz — Notionʼga oʻtishimiz boʻlgan. Hozir kompaniyadagi deyarli hamma bilim Notionʼda. Kod yozish boʻyicha kelishuvlar, ishlash shartlari, korporativ madaniyat, uchrashuvlardagi mavzular (agenda), turli qoʻllanmalar, rejalar, tashabbuslar — hammasi hammaga ochiq.

Men oʻzim shaxsiy loyihalarim uchun ham Notionʼdan foydalanaman. Ayniqsa, boshqa odamlar bilan ishlashimga toʻgʻri kelganda: Chaqmoq FM mavzulari avvaldan mehmonlarga Notion orqali yuboriladi, masalan. Yoki yil rejasi yoki sayohatni rejalashtirib chiqish uchun ham qulay. Va, shaxsiy foydalanish uchun bepul: https://www.notion.so/personal

DevFest 2019 slaydlari bu yerda: The Power of Documentation.

#mahsuldorlik @FarLives 🌀

📹 Shanba videolari - 7

Ingliz tili lahjalari
Hamma tilda boʻlganidek, ingliz tilida ham juda koʻp lahjalar bor. Odatda, ona tili ingliz tili boʻlmaganlar uchun britancha va amerancha lahjalar koʻproq maʼlum. Lekin aslida AQShning oʻzida ham koʻplab lahjalar mavjud. Masalan, birinchi videoda 67 ta lahjada turli gaplar talaffuz qilingan! Meril Strip esa aktrisa sifatida imitatsiyaning yuqori choʻqqisiga erishgan.
- The English Language in 67 Accents & Random Voices
- ONE language, THREE accents - UK vs. USA vs. AUS English!
- The Many Voices of Meryl Streep

Learn English with Papa Teach Me
Bunisi esa kanal. Ingliz tilini ikkinchi yoki uchinchi til sifatida oʻrganuvchilar uchun tilning baʼzi asoslarini yaxshi tushuntiradi. “Ingliz tilini ona tilidek gapirish” deb nomlangan ruknidagi videolar rosa foydali.
- Stop Saying "I'm Fine" - Speak English Like a Native!
- 10 MOST COMMON Grammar Mistakes English Learners Make
- 10 Different Ways to Say "Thank you!" In English!
- Stop saying "I Don't Know!" - Speak English like a Native!
- MAKE or DO? Learn English

English with Lucy
Bu ham ingliz tilini oʻrganuvchilar uchun foydali kanal. Yuqoridagi kabi baʼzi maslahatlari ingliz tilidan foydalanishni ancha boyitishi mumkin.
- DO NOT say "you're welcome"! Respond to "thank you" PROPERLY!
- DO NOT say "how are you?"! Ask the question PROPERLY!
- DO NOT SAY 'Can you repeat?' or 'I don't understand' - ask for repetition in this BETTER way!

mmmEnglish
Yuqoridagi lahjalar haqidagi videoda chiqqan qiz. Bu kanalda ham ingliz tilini oʻrganuvchilar uchun qiziqarli videolar bor.
- Lesson 1 - Speak English Clearly! The Imitation Technique
- DON'T SAY "SORRY!" | Better English vocabulary | How to Apologise
- Confusing English Verbs: SAY | TELL | TALK | SPEAK

Virginia Bēowulf · English Studies
Bunisi rus tilidagi kanal. Qisqa qilib ingliz tilining turli oʻziga xosliklarini tushuntiradi. Masalan, “Uzuklar hukmdori” filmida Gendalf “You shall not pass” degan gapni aytadi. Birinchi videoda aynan shu “shall” va “will” farqi yaxshi tushuntirilgan.
- Почему WILL не заменит SHALL: главная разница и зачем нужен SHALL в английском
- TO FEAST или TO FIST? Долгий и краткий звук /i/ – косяки русского акцента и английское произношение
- ПОЧЕМУ ВЫ НЕ СМОЖЕТЕ ГОВОРИТЬ КАК НОСИТЕЛЬ (почему не получится избавиться от русского акцента) 18+
- Артикли английского, которые не преподают в школе: AN, THE, NO, THEM, ONE – правил употребления нет?

Mentalitet degan tushuncha yoʻq aslida, faqat anʼanalar degan tushuncha mavjud
Kiro Altman oʻzining “Alter Ego” nomli loyihasida Oʻzbekistonning buyuk rassomlaridan biri — Bobur Ismoilov bilan gaplashibdi. Ancha oldin chiqqan bu intervyu odamning fikrlashini ancha kengaytiradi, shaxsiy qarashlarini yaxshilab oʻylab koʻrishga undaydi. Insonning miyasi, odatda, masalaning faqat bir tomonini koʻradi. Bunaqa odamlar esa boshqa bir qancha tomonlarini ham ochib beradi. Tavsiya qilaman.
- «Нет такого понятия, как „менталитет“, есть такое понятие, как традиции»

Jo Rogan podkasti
Jo Rogan turli odamlar bilan oʻtirvolib uzoq gaplashadi. Aynan shu podkastda Elon Mask nasha chekkandi 😀 Podkastning eng mashhur epizodlarini YouTubeʼdagi kanalida koʻrish mumkin. Lekin men Naval Ravikant bilan qilgan suhbatini juda foydali deb bilaman. Umuman olganda, Naval odamning hayotdagi oʻz oʻrnini topish, boylik va pul, baxt aslida tanlovligi haqida juda yaxshi yozadi. Masalan, “Qanday boy boʻlish (omadli boʻlmasdan turib)” deb nomlangan mavzusi Twitterʼda rosa mashhur boʻlgan va dono fikrlarni yozgan.
- Joe Rogan Experience #1309 - Naval Ravikant

Omon boʻling! ✌️

#shanba_videolari #youtube @FarLives 🌀

AQSh va Rossiyadan buyum sotib olish

Yaqinda 3-4 ta tanishim Amazonʼdan qanday buyum sotvolishim haqida soʻrashdi. Chaqmoq FM podkastining sahifasida ham shu savolni berishgan. Iyun oyida esa Rossiyadan ham baʼzi buyumlarni sotib oldim. Hammaga alohida tushuntirib chiqmaslik uchun shu tajribani bitta maqola orqali boʻlishyapman.

Avvaldan ogohlantiraman: bu usullar oʻzimning tajribamga asoslangan va quyidagi yetkazib berish xizmatlariga mening aloqam yoʻq.

AQShdan

Amazon juda kam mahsulotlarni Oʻzbekistonga yetkazishni taklif qiladi. Bular ham eson-omon yetib kelishini hech qachon tekshirmaganman. Avvallari Khaymans Group USA INC orqali elektronikani buyurtma qilardik. Lekin keyinroq EZDelivery.uz servisidan foydalanishni boshladim.

Xuddi boshqa yetkazib berish xizmatlaridek, EZDeliveryʼning oʻz omborlari mavjud. Birinchisi Nyu-York shahrida va ushbu manzilni koʻrsatib mahsulot sotib olganda soliq toʻlanadi. Ikkinchi ombor Delaver shtatida va bu manzilga yuborilgan mahsulotlardan soliq olinmaydi.

Jarayon quyidagicha:

1. EZDelivery.uz saytida roʻyxatdan oʻtiladi.
2. Shaxsiy kabinetga kirib manzillar koʻriladi.
3. Amazon yoki boshqa biror magazindan buyurtma qilinganda shu manzillardan biri koʻrsatiladi.
4. Yuk kuzatish uchun tayyor boʻlganda (tracking) pochta kuzatuv kodi (tracking code) va buyumlar shaxsiy kabinetga kiritiladi.
5. Yuk EZDelivery omboriga yetib borganda buyurtma deklaratsiya uchun tayyor boʻladi. Men oʻzimning kvotamdan oshadigan buyum olmaganim uchun deklaratsiya shunchaki bitta tugmani bosish xolos.
6. Keyin yuk Oʻzbekistonga yuboriladi, bojxonadan oʻtadi va shu yerdagi kuryer telefon qilib yukni yetkazib beradi.

Agar yukning kuzatuv kodi (tracking code) va maʼlumotlar toʻgʻri koʻrsatilsa, jarayon toʻlaligicha shaxsiy kabinetning oʻzida amalga oshadi. Xizmat uchun Oʻzbekistonda naqd yoki Visa, Master Card orqali shaxsiy kabinetda pul toʻlasa boʻladi.

EZDelivery Amazon kabi AQSh magazinlaridan oʻzlari biror mahsulotni sotishga yordam berish-bermasligini bilmayman. Bu valyuta kartasi boʻlmaganda asqotishi mumkin.

Tariflari: https://www.ezdelivery.uz/tarifs

Rossiyadan

Oʻzi Rossiyadan onlaynda buyum sotib olmasdim, lekin yaqinda uy uchun IKEA magazinidan baʼzi narsalarni olishni xohladim. Biroz oʻrganib chiqqandan soʻng YUMECS xizmatida toʻxtadim.

Afsuski, YUMECS xizmatida hali shaxsiy kabinet va yukni boshqaruv paneli yoʻq. Lekin ularning Toshkentdagi raqamiga telefon qilganimdan soʻng Telegramʼda guruh ochishdi va jarayonni juda yaxshi boshqarishdi.

YUMECSʼda jarayon quyidagicha:

1. Telegramʼdagi guruhda barcha savollaringizga javob berishadi. Moskvadagi manzilni ham shu yerda berishadi.
2. Yetkazib berish uchun uy manzili, passportning elektron nusxasini beriladi.
3. IKEA yoki boshqa magazindan mahsulotlar xarid qilinadi va YUMECS bergan manzilga yuboriladi.
4. YUMECS yuk ularning omboriga tushganda xabar berishadi va taxminiy yetkazib berish vaqtini ham soʻrash mumkin.
5. Yuk Oʻzbekistonga kelgandan soʻng kuryer telefon qilib koʻrsatilgan manzilga yetkazib beradi.

Bu xizmat uchun Oʻzbekistonning soʻm-kartalaridan (Payme/Click) yoki Visa/MasterCard orqali maxsus saytdan pul toʻlasa boʻladi. Naqd pul toʻlashni soʻramadim.

YUMECS Rossiyadan buyum xarid qilish uchun ham yordam berishadi. Albatta, qoʻshimcha haq evaziga.

Tariflari: https://yumecs.uz/fares/

————

Men javobini topolmagan va yoritmagan bitta masala qoldi. Hozirda bojxonadan kuryerlik xizmatlari orqali oʻtadigan yuklarning umumiy narxi bir kvartalda (3 oyda) 1 000 (ming) AQSh dollaridan oshsa boj toʻlovi mavjud (bu haqida yozgandim). Internetni biroz titib shu kvotani qayerda onlayn tekshirish mumkinligini topolmadim.

@FarLives 🌀

Yarim yilda 642 ta oʻlim

Gazeta.uz Ichki ishlar vazirligining Yoʻl harakati xavfsizligi bosh boshqarmasi (IIV YHXBB) xabariga asoslanib aytishicha, bu yilning olti oyida Oʻzbekiston hududidagi yoʻl-transport hodisalari tufayli 642 ta odam halok boʻlgan.

Birinchidan, YHXBB, umuman, Ichki ishlar vazirligi tobora ochiqlashib borayotgani va shunaqa statistikalarni bemalol berayotganidan juda xursandman. Har qanday maʼlumotni boricha odamlar bilan boʻlishib, ularning ham fikrini eshitib va haydovchi va piyodalarni ehtiyot boʻlishga chaqirish juda muhim.

Statistikaning oʻziga qaytsak (quyidagi birinchi rasm).

Men YHXBBga beradigan birinchi maslahatim shu hodisalarning barchasini GPS-koordinalarini yigʻishni boshlash. Agar bu ish hozir qilinmayotgan boʻlsa, uni zudlik bilan yoʻlga qoʻyish lozim. GPS-koordinalari orqali xaritada hodisalarni katta aniqlik bilan koʻrib chiqsa boʻladi va hodisalar koʻp roʻy beradigan yoʻl qismlariga juda tez oʻzgartirish kiritsa boʻladi. Agar bu maʼlumot ochiq ravishda berilsa, fuqarolar ham yoʻllarni xavfsizlantirishda ishtirok etishi mumkin.

Mening eʼtiborimni tortgan narsa hodisalarning 40,5 foizi (deyarli yarmi) piyodani urib yuborish bilan bogʻliq. Shu oʻrinda toʻgʻridan-toʻgʻri piyodalarga aybni qoʻyish mumkin, lekin masalaga sal boshqacharoq yondashish lozim: hech qaysi piyoda uni mashina urib ketishini maqsad qilib yoʻlni kesib oʻtmaydi yoki toʻsatdan yoʻlga chiqmaydi. Bundan tashqari, piyodaga sekinroq kelayotgan mashina ham yaxshigina zarar yetkazishi mumkin — kuchlar teng emas.

Bu — yoʻllarni qurish (dizayni) va odamlarning xavfsizligini taʼminlashga yetarlicha eʼtibor berilmasligi oqibati. Eʼtibor berilsa, 48,6% hodisalar viloyatlararo yoʻllarda sodir boʻlgan. Katta ehtimol bilan, bu yoʻllar keng, haydovchilar ancha tez yuradigan va aholi punktlarini kesib oʻtadigan yoʻllar, yana piyodalar yoʻlni kesib oʻtishi noqulay. Ularning koʻpida shunchaki piyodalar oʻtish yoʻlakchasi qoʻyilgan xolos. Aslida, bunaqa kengroq yoʻllarda albatta boshqariluvchi svetoforlar qoʻyish lozim.

Ideal holatda qatnovi koʻproq yoʻllar iloji boricha aholi punktlarini chetlab oʻtishi lozim. Lekin mavjud yoʻllarda ham tezlikni kamaytirib oʻlimlarni kamaytirish choralari bor: yoʻllarni qisqartirish (piyodalar ham oson oʻtadi), tezlikni 50 km/soat bilan chegaralash, tezlikni pasaytiruvchi sunʼiy notekisliklar hosil qilish (yoʻldagi yamalar hisobmas) va hokazo.

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti yoʻllardagi tezlikni boshqarish boʻyicha yaxshi qoʻllanma tayyorlagan ekan: What are the tools for managing speed? 2000-yildayoq Norvegiyada qilingan tadqiqotlar natijasida aholi punktlarida tezlik 50 km/s, shahar markazi va yordamchi yoʻllarda esa 30 km/s cheklovni taklif qilishgan (quyidagi 2- va 3-rasmlar).

Yana bir qiziq qoʻllanmani esa AQSh transport vazirligining Avtomobil yoʻllari federav boshqarmasi (xuddi bizning YHXBB kabi) tayyorlagan: Methods and Practices for Setting Speed Limits: An Informational Report. Eng qizigʻi ular hatto bir qancha faktorlarni hisobga olib, oʻlimlar va jarohatlar ehtimolligini aniqlaydigan formula ham qilishgan (4- va 5-rasmlar).

Menimcha, YHXBB shunaqa qoʻllanmalarni tarjima qilib, har bir kelgan xodim oʻqib chiqishini va shular asosida ish koʻrishda yordamlashishini talab qilish lozim. Va bu tashkilotda yoʻl-transport hodisalarni kamaytirish boʻyicha aniq reja boʻlgani maʼqul. Tushunaman, hali bizda mashina haydash madaniyati ham yaxshi rivojlanmagan. Lekin odam hayoti har narsadan muhim. Odamlarning hayotini saqlaydigan yechimlar qancha tez amalga oshirilsa shuncha yaxshi.

#transport @FarLives 🌀

Meduza Rossiyaning Qozogʻiston yaqinidagi chegarasida toʻplanib qolgan Oʻzbekistonlik migrantlar haqida hikoya qilyapti:

https://meduza.io/feature/2020/07/12/lager-kotorogo-net-kak-tysyachi-migrantov-iz-uzbekistana-zastryali-v-pole-v-samarskoy-oblasti

Fotosuratlarni koʻrib achinib ketadi odam. Shu odamlar pandemiyadan oldin milliardlab dollar Oʻzbekistonga pul yuborgan. Soliq toʻlasa-toʻlamasa shu pul davlatga kirgan va toʻgʻridan-toʻgʻri boʻlmasa ham davlatga foydasi boʻlgan: monopol UzAvto mashinasini sotib olganda, uy olganda, toʻy qilganda, mahsulot xarid qilganda QQY boʻlib. Endi esa dalada juda achinarli ahvolda qolib ketishgan. Afsus.

Yana-da yomon tomoni, hatto shu vaziyatda ham bizning odamlarning qoʻrquvi:
Фамилии жители лагеря не называют, да и фотографируются неохотно. «Мы боимся последствий, поэтому не нужно этого».

Haqiqiy jurnalistika ishi, shunchaki yangiliklarni nusxalab chop qilib oʻtirishmas, material ustida mehr bilan mehnat qilishgan. Bizning jurnalistlarimizga oʻrnak.

#koronavirus @FarLives 🌀

Davlat(lar)ning turli koʻrsatkichlarini xolisona, orttirib yozilmaydigan, hammasi bir joyda toʻplangan statistikasiga qiziqqandim. USAID tashkiloti xuddi shunaqa maʼlutmotlarni bitta dashboardʼga yigʻib berarkan (va bu maʼlumotlar ochiq):
https://idea.usaid.gov/cd/uzbekistan?comparisonGroup=world

Asosiy koʻrsatkichlar bor: iqtisod, taʼlim, internet, senzura, tibbiyot, demokratiya va odamlar huquqi, korrupsiya darajasi va hokazo.

Yetar endi, a?

Bolaligimda qishlogʻimiz atrofida qumlar boʻlardi. Bular, asosan, oʻzlashtirishga qiyinroq boʻlgan qumli tepaliklar, toʻrangʻil, yingʻil kabi daraxtlar oʻsadigan yerlar edi. Odamlar bu joylarni oxirgi 20-30 yil ichida oʻzlashtirib tugatishdi. Hozir men tugʻilib-oʻsgan qishloq atrofida shunchaki yotgan yerni topish amri-mahol. Hatto kam ishlatiladigan dala yoʻllari ham ekin ekiladigan maydonga aylantirilgan…

https://farhodjon.uz/blog/yetar-endi/

#ekologiya #hukumat #shahar @FarLives 🌀

Eslatvoringlar, qaysi sohalar bizda yaxshi rivojlanmagandi? Taʼlim bilan tibbiyotmidi?

Noqonuniy pul ishlatish boʻyicha ham shu ikki soha oldinda: Xalq taʼlimi — 21,5 mlrd soʻm (2,1 mln dollardan koʻp), Sogʻliqni saqlash tizimi — 14,1 mlrd soʻm (1,3 mln dollar), Maktabgacha taʼlim — 6,9 mlrd soʻm (670 000 dollar).

https://www.gazeta.uz/ru/2020/07/17/control/

📹 Shanba videolari - 8

Drondan olingan videolar
Bu ruknning 1-sonida deyarli boʻshab qolgan Nyu-York videosini qoʻygandim. 2-sonida esa karantindagi Filadelfiya haqida video bor edi. Umuman, dronlardan olingan, tekis, sokin videolar odamga yaxshi hordiq chiqarishiga yordam beradi. Quyida men topgan va koʻrgan bir qancha dron yordamida tasvirga tushirilgan videolar. Bitta pleylistga tiqib qoʻyib kattaroq televizorda maza qilib tomosha qilsa boʻladi. Ayniqsa, hozirgi hamma uyiga qamalib, sayohatlar yeb qolgan paytda.
- Xorvatiya
- Gavayidagi Oahu oroli
- Italiyadagi Chinkve-Terre sohili
- Dolomit togʻlari (buyam Italiya)
- Norvegiya
- Fuji togʻi kuzda (Yaponiya)
- Shotlandiya

Shaharlarda piyoda sayr
Yuqoridagi videolarga oʻxshash janr: bunisida kamerani olib shunchaki turli koʻchalardan piyoda yuriladi. Ayniqsa, Tokio, Nyu-York kabi shaharlarda yomgʻir ostida olingan videolar qanaqadir odamni sokinlashtiradi.
- Yomgʻirli Tokio
- Tokiodagi Shibuya koʻchasi
- Nyu-York yomgʻir ostida
- Nyu-Yorkdagi Markaziy park
- Bangkok
- Istambul

Yaxshiroq shaharlar qurishning 7 prinsipi
Shaharlarni faqat mashinalarni hisobga olib qurish eskirgan gʻoya va yangi tajribalar koʻproq odamlar ommaviy transportdan foydalanadigan, piyoda yoki velosipedda yuradigan yoʻnalishda ketyapti. Videoda AQShning oʻrtacharoq juda tarqoq va Xitoydagidek juda zich shaharlar qurishning salbiy tomonlari aytilyapti. Umid qilaman, bizning shaharlarda ham toʻlaqonli piyodaga topshiriladigan koʻchalar paydo boʻladi.
- 7 principles for building better cities | Peter Calthorpe

Omon boʻling! ✌️

#shanba_videolari #youtube @FarLives 🌀

Trotuarlarda velosiped yoʻlaklari — axmoqona fikr

Gazeta.uz nashrida shaharsozlik boʻyicha ikkita zoʻr maqola chiqdi. Biri hovlilardagi mashinalar haqida (bu haqida men ham yozgandim), ikkinchisi yaqinda qurilishi boshlangan velosiped yoʻlaklari haqida. Gazeta.uzʼning “Ташкент Мечты” deb nomlangan loyihasi juda foydali, qiziqarli chiqqan. Afsuski, oʻzbek tilida shaharsozlik boʻyicha shunaqa yaxshi surishtiruv va maqolalar kam.

Velosiped yoʻlaklari boʻyicha meni eng qiziqtirayotgan savol: nega ular qurilishi kerak? Men oʻzimga taxmin qilaman:

1. Shunchaki kimdir “bizdayam boʻlishi kerak”, degani uchun.
2. Yuqoriga “mana shuncha kilometr velosiped yoʻlaklari qurdik”, deb maqtangani.
3. Shu taklif orqali choʻntaklarni boyitgani.

Eʼtibor bersangiz, maqsadlar orasida sogʻlom aql bilan oʻylangan va qingʻirliklarsiz amalga oshiriladigani yoʻq. Mana u maqsadlar:

1. Mashinadanmas, velosipeddan foydalanish sogʻlomroq turmush tarzi hisoblanadi. Velosipedda odam jismonan kuch sarflaydi.
2. Velosipedlar shaharga turli zararli gazlar chiqarmaydi.

Yana bir qancha ijobiy sabablarini topish mumkin, lekin shu bilan cheklanaman. Endi hokimiyatga haqiqiy savollar:

- Agar biz odamlarni mashinadan koʻra velosipeddan koʻproq foydalanishini targʻib qilayotgan boʻlsak, nega aynan piyodalarning yoʻlini (trotuarlarni) qisqartiryapmiz?

- Hokimiyat va masʼul tashkilotlar yillar davomida eplab trotuarlarni mashinalardan himoya qilolmayapti, endi u yerga velosipedlarniyam tiqishtirish kerakmi?

- Shuncha pul sarflanayotgan velosiped yoʻlaklaridan hech kim foydalanmasa, buni samarasiz qurgan odamlar jazolanadimi? Chunki, xalq pulini shunchaki sarflayotgan odamlar javobini berishi kerak.

- Hokimiyat Germaniyaning Planungsbüro VAR+ byurosini jalb qilgan ekan, nega ularning takliflari inobatga olinmayapti? Bilmadim bu byuroga qancha pul toʻlangan, qanchasi shu byuroga yetib borgan.

- Nega hadeb axmoqona qarorlar chiqaraveriladi? Dunyo tajribasi bor, shularni shundoq olib ishlatsa boʻldi. Yoki hokimiyatda Googleʼdan foydalanishni bilmaydigan odamlar xalqning puliga oylik olyaptimi?

- Trotuarlarda qancha daraxtlar bor, shularni kimdir oʻyladimi?

Shunaqa holatlarni koʻrib oʻylab qoladi odam: bu hokimiyatda ishining ustalari ishlaydimi yoki hamma diletantmi? Xuddi boshqa sohadan tasodifan kelib qolgandek…

“Hokimiyatga taklif” degan maqolamda koʻchalarni qanday yaxshilash boʻyicha yaqqol misol keltirgandim. Shuni yana keltiraman. Tasavvur qilamiz, quyidagi birinchi fotodagi koʻcha Oʻzbekiston shaharlaridagi koʻchaga oʻxshab ketadi.

Shu koʻchani rivojlantirishda piyodalar xavfsizligi, ommaviy transportdan foydalanish qulayligi, velosiped yoʻlaklari, koʻkalamzorlashtirish hisobga olinyapti va koʻcha ikkinchi fotodagi koʻrinishga kelyapti.

Eʼtibor bering, trotuarga hech kim tegmadi. Unda qoʻshimcha daraxtlar va kafelarning tashqarisida verandalar paydo boʻldi. Tamom. Hokimiyat bir qanaqadir shubhali yangi narsalarni oʻylab topgandan koʻra odamlarga yordam qilish uchun eʼtibor va pulni trotuarlarni tuzatishga sarflagani maʼqul:

1. Trotuarlarni qurish va saqlash boʻyicha yagona, dunyo talablariga javob beradigan standart ishlab chiqish.

2. Shu standart asosida yangi trotuarlarni qurish, eskilarini yangilashda ham qoʻllash.

3. Aholi standartlarga mos kelmagan yoki buzilgan joylarni hokimiyatga yuborish va tuzatilishining ochiq mexanizmi.

Ana keyin boshqa mavzularga asta-sekin oʻtsak boʻladi. Mavzular esa juda koʻp.

Agar shahar haqida yozayotgan maqolalarim haqida izohlaringiz, ijobiymi-salbiymi fikrlaringiz boʻlsa — oʻrtoqlashing. Har qanday fikr mavjud boʻlishga haqli.

#shahar @FarLives 🌀