خدایا!
به من آرامش و متانتی عطا کن تا بپذیرم آنچه را نمی‌توانم تغییر بدهم،
و شجاعتی تا تغییر بدهم آنچه را می‌توانم تغییر بدهم،
و درایتی تا این دو را از یکدیگر تشخیص بدهم.

▪️اگرچه این دعای مشهور به «دعای آرامش» از رِینولد نِیبور متألّه آمریکایی قرن بیستم است، اما اندیشهٔ نهفته در آن برمی‌گردد به نوشته‌های رواقیون و به‌طور خاص اپیکتِتوس در قرن دوم میلادی.

▪️اپیکتتوس معتقد بود چیزهایی هست که در اختیار ماست ولی چیزهایی هم هست که در اختیار ما نیست. توصیۀ او این بود که باید مراقب باشیم با خواستن چیزهایی که در اختیار ما نیست دچار تشویش و سرخوردگی نشویم.

▪️اگر این‌طور باشد، چه چیزهایی است که در اختیار ماست و چه چیزهایی در اختیار ما نیست (یا کاملا در اختیار ما نیست)؟ خود اپیکتتوس و رواقیان فهرستی از این دو دسته داده‌اند، و مثلا گفته‌اند اموری مثل عقاید و امیال‌مان در اختیار ما هست و چیزهایی مثل ثروت و شهرت در اختیار ما نیست.

▪️اما فارغ از درستی یا نادرستی آنچه اپیکتتوس جزو امور اختیاری می‌دانست، به نظر می‌رسد اگر این دوگانه را دوگانۀ ارزش/هدف بدانیم، چشم‌انداز روشن‌تر و رضایت‌بخش‌تری در پیش رو خواهیم داشت: انتخاب و پایبندی به ارزش‌هایمان در اختیار ماست اما رسیدن به اهداف(خصوصا اهداف بیرونی) همیشه در اختیار ما نیست.

در پست بعدی ویدئویی را خواهیم دید که این نکته را به‌خوبی شرح داده است.

#رواقیگری
#ارزش_هدف

@Eudaemonia

تفاوت زندگی بر محور اهداف و زندگی بر محور ارزش‌ها

#زندگی_ارزش_مدار #تمایز_اهداف_ارزشها

ترجمه در پست بعدی👇🏼

@Eudaemonia

(ترجمهٔ ویدیوی قبلی👆🏼)

▪️جامعه و اطرافیان دائماً ما را به این سمت سوق می‌دهند که برای زندگی خوب باید به اهدافی برسیم: به دست آوردن شغل و پول، داشتن خانه‌ای بزرگ و فرزندانی، اتومبیلی گرانقیمت و تعطیلاتی رؤیایی . . . و شادکامی را در رسیدن به این‌ها می‌دانند.

▪️حقیقت آن است که اگر شما کارها را خوب پیش ببرید و در رسیدن به این هدفها موفق شوید، برای لحظاتی لذت خوشبختی را خواهید چشید. اما این زیاد دوام نمی‌آورد زیرا باید دنبال هدف بعدی باشید و هدف بعدی... در چنین حالتی تمام زندگی‌تان صرف عرق ریختن برای رسیدن به اهداف می‌شود: از هدفی به هدفی دیگر و از هوسی به هوسی دیگر. و در نهایت دیگر رمقی برای شما نخواهد ماند.

▪️اما راه متفاوتی هم برای زیستن هست، که عبارت است از زندگی بر محور ارزش‌ها (به جای اهداف). دو کودک را در نظر بگیرید که با والدینشان عازم سفر به دیزنی‌لند هستند. کودک اول که حواسش فقط به هدف است مدام می‌پرسد که رسیدیم؟ نرسیدیم؟ پس چه شد؟ چنین سفری که تماماً معطوف به هدف(رسیدن به دیزنی‌لند) باشد، مدام در معرض ناکامی است. البته کودک دوم که ارزش‌مدار است هم همان هدف کودک اول را دارد (رسیدن به دیزنی‌لند). اما او ذوق و اشتیاق ارزش‌های دیگری را هم دارد، مانند کنجکاوی، ماجراجویی، تفریح و خوشگذرانی. مسیر سفر برای این کودک پر از ماجراجویی و چیزهای تازه است: مزرعه‌های فراوان، گاو و گوسفندهایی که در چمنزارهای بزرگ مشغول چرا هستند.. ماشینهای رنگارنگ جاده و.. این کودک در مسیرش به سوی مقصد(هدف) قدردان خودِ این سفر است.

▪️هر دو به دیزنی‌لند می‌رسند و آنجا اوقات خوشی را می‌گذرانند زیرا به هدفشان رسیده‌اند اما برای کودک اول خودِ سفر ثمری نداشته است حال آنکه سفر کودک دوم پرثمر بوده است.
حال اگر ماشین در راه دیزنی‌لند خراب شود هر دو کودک از این که به هدف نرسیدند غمگین خواهند بود اما کودک دوم دست‌کم سفر پرثمری داشته است و ماجراهای سفر لذت برده است.

▪️تفاوت مهم زندگی‌ای که در آن بر ارزش‌ها تاکید می‌شود با زندگی‌ای که تمام توجه ما به اهداف معطوف است، همینجاست: در زندگیِ مبتنی بر ارزش، به دلیل اینکه در هر قدمی که به سوی اهداف‌مان برمی‌داریم با ارزش‌هایمان زندگی می‌کنیم، راضی و خشنود خواهیم بود چون لحظاتمان باثمر است چه به اهداف‌مان برسیم چه نرسیم.

#زندگی_ارزش_مدار
#ارزش_هدف

@Eudaemonia

همۀ ما کمابیش می‌دانیم به چه معنا باید دوست خوبی برای دوستانمان باشیم. اما آیا می‌توانیم به همان معنا برای خودمان هم دوست خوبی باشیم؟

#دوستی_با_خود
#عزت_نفس

@Eudaemonia| @persianschooloflife

کانت مدعی است درست همان طور که اخلاقاً مکلّفیم به دیگران به‌منزلۀ شخص احترام بگذاریم، این تکلیف اخلاقی بر عهدۀ ماست که به خودمان هم به‌منزلۀ شخص احترام بنهیم، تکلیفی که از شرافت ما در مقام موجوداتی عقلانی برخاسته است. این تکلیف ما را ملزم می‌سازد که همواره با آگاهی از شرافتمان عمل کنیم و، بنابراین، تنها به طرقی دست به عمل بزنیم که با منزلت ما در مقام غایات فی‌نفسه سازگار باشد، و از عمل کردن به طرقی که موجب می‌شود سرشت عقلانی ما انکار گردد، لکه‌دار شود، تنزل یابد یا خوار شود بپرهیزیم. (رابین دیلون، «احترام»، ترجمۀ راضیه سلیم‌زاده، ققنوس1394، با اندکی تغییر)
#عزت_نفس #احترام #کانت

@Eudaemonia

بخشی از تغییری باش که دوست داری در جهان ببینی

@Eudaemonia| @persianschooloflife

▪️اگر اهل شبکه‌های اجتماعی مثل تلگرام یا اینستاگرام باشید(و خودِ اینکه دارید این یاداشت را می‌خوانید نشان می‌دهد که چندان هم نااهل نیستید!)، لابد از ماجرای خودکشی دو دختر جوان در اصفهان خبر دارید. یکی دو روزی هم هست که ویدئویی از دو دختر بسیار جوان در شبکه‌های اجتماعی دارد دست به دست می‌شود که اگر درست باشد مربوط به همان دو نفر است.

▪️من هیچ آمار قابل‌اعتمادی از میزان خودکشی جوانان در کشور ندارم، و نمی‌دانم چنین آماری حاکی از بالا رفتن میزان خودکشی و پایین آمدن سن خودکشی است یا نه. اما این را می‌دانم که برای مثال دو کشور آسیایی (نه غربی) چین و کره بالاترین آمار خودکشی نوجوانان را در جهان دارد، تا آنجا که مؤسساتی تشکیل شده است که به گفتۀ خودشان، هدفشان کمک به پایین آوردن چنین آسیبی است. (برای نمونه موسسۀ جستجوی شادکامی pursuit-of-happiness.org).

▪️اما نیازی به رجوع به آمارهای رسمی نیست تا بدانیم وضع روحی یا فکری خودمان و جوانان‌مان چگونه است و البته خبرهای خوبی در راه نیست(اهل البیت أدری بما فی البیت، اهل خانه بهتر می‌دانند در خانه چه خبر است). فکر جهان‌گشایی و مدیریت بر جهان برای مدیران‌مان و دغدغۀ کشف رازهای معرفت و وجود برای فیلسوفان و اهل نظر، و در یک کلام دغدغۀ بیرون داشتن گویا ما را از درون غافل کرده است.

بیت: نفسِ خرگوشت به صحرا در چرا/ تو به قعرِ این چهِ چون و چرا

▪️به نظر می‌رسد بخش مهمی از نابسامانی‌های روانی ما به بلد نبودن «هنر زندگی» باز می‌گردد، و خوب است در کنار توجه فراوان و بحقی که به مقولۀ ارجمند سیاست و اقتصاد و تدبیر منزل می‌شود توجهی هم به مقولۀ خودشناسی و خودشکوفایی و تدبیر و ارتقای نفس بشود. چند سال پیش در یادداشتی فیسبوکی، با مدد گرفتن از سخن عارف قرن دوم هجری عبدالله مبارک که گفته بود ما به اندکی از ادب محتاج‌تریم تا بسیاری علم، با اندکی طنز و بازیگوشی نوشتم که ما به اندکی روان‌شناسی محتاج‌تریم تا بسیاری فلسفه! حال هر روز که می‌گذرد نیاز به آنچه «فلسفۀ زندگی» نامیده‌اند، به‌طور کلی برای انسان معاصر که قبله‌اش را گم کرده است، و به‌طور خاص برای تک‌تک ما بیشتر حس می‌شود.

▪️کمابیش بر اساس چنین ایده‌ای بود که کانال «خوب زیستن» شکل گرفت و امیدوارم بشود دست‌کم حساسیت‌ها را در این زمینه‌ها دامن زد تا مخاطبان خودشان به دنبال «زندگی خوب» بروند و این موج را پیرامونشان تقویت کنند، تا همه قیمت خود بدانند و شکوفا شوند نه پژمرده و پرپر. در عصر اصالت اقتصاد که قیمت هر چیزی معین است، دورباد که آدمی قیمت خود نداند.
قیمت هر کاله می‌دانی که چیست/ قیمت خود را ندانی ابلهی‌ست.

@Eudaemonia

چهار سؤالی که ارسطو به آنها پاسخ می‌دهد: زندگی خوب چیست؟ چرا هنر مهم است؟ دوستی یعنی چه؟ چگونه می‌توان اندیشه‌ها را به‌نحو مؤثری بیان کرد؟
#ارسطو #زندگی_خوب
@Eudaemonia | @persianschooloflife

▪️امروزه همه‌جا، خصوصا در گفتمان روان‌شناسانه، بسیار روی happiness یا شادکامی توجه و تاکید می‌شود،
و البته هم شادکامی هدف مهمی است.
اما سؤال این است که آیا شادکامی یا خوشبختی (happiness) همان زندگی خوب یا زندگی مطلوبی است که در پی آنیم؟

▪️همچنین، رایج است که برای یودِمونیا (eudaemonia) در اندیشهٔ ارسطو معادل happiness را به کار می‌برند و در بیان اندیشه‌های ارسطو معمولا گفته می‌شود که به نظر ارسطو هدف غایی ما happiness (شادکامی) است. بر این اساس، سؤالمان را این‌گونه هم می‌توانیم بیان کنیم که آیا happiness ترجمه و معادل خوبی برای یودِمونیا (eudaemonia) است؟

▪️پاسخ هر دو سؤال بالا منفی است. اولاً شادکامی و خوشبختی زندگی خوب و کمال مطلوبی نیست که به دنبال آنیم و ثانیا ترجمۀ یودِمونیای یونانی به هپینسِ انگلیسی دقیق نیست.

▪️البته هر معادلی که بخواهیم برای ‏happiness انتخاب کنیم، حتماً باید کلمۀ خوشی یا شادی را در خود داشته باشد(خوشی، خوشبختی، شادکامی)، و لذا نمی‌توان happiness را به خوشی و شادکامی ترجمه نکرد، اما از آنجایی که زندگی خوب مساوی با شادکامی نیست، نمی‌توان eudaemonia را به happiness ترجمه کرد.

▪️چرا می‌گوییم زندگی خوب مساوی با شادکامی و خوشبختی نیست؟
در جواب این سؤال در ابتدا باید گفت البته که شادکامی مهم است و زندگی ناشاد، لااقل به نظر ارسطو، زندگی خوبی نیست.

اما زندگی خوب مساوی با شادکامی نیست. به چند دلیل: اولاً شادی یک حالت (state) است. حال آنکه زندگی خوب، عبارت است از خوب زیستن، که نوعی فعالیت(activity) است. ثانیا شادی یک حالت ذهنی است اما زندگی خوب امری عینی و آبجکتیو است.
ثالثا و افزون بر اینها باید گفت زندگی خوب برخلاف شادی یک جور «حال» نیست (احوال دوام زیادی ندارند، می‌آیند و می‌روند) بلکه، با مدد گرفتن از اصطلاحات عرفانی، باید گفت زندگی خوب نوعی «مقام» است که ثبات و دوام دارد.

(در پست بعدی یک آزمایش فکری را خواهیم دید که رابرت نوزیک فیلسوف معاصر آمریکایی طراحی کرد تا نشان دهد هدف غایی ما شادکامی نیست.)

#شادکامی #زندگی_خوب #یودمونیا

@Eudaemonia

نگاهی دیگر به ماشین «تجربه»ی نوزیک
در این ویدئوی کوتاه روایت دیگری از آزمایش فکری نوزیک طرح می‌شود، روایتی که بر رکن «لذت» متمرکز است.
منبع: www.vidoal.com
#نوزیک #لذت #خوشبختی

@Eudaemonia

چه خوشمان بیاید و چه خوشمان نیاید، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی تبدیل به بخشی ضروری از زندگی روزمرۀ ما شده است، و اگرچه استفاده از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برای رساندن پیامی دربارۀ مضرات این دو امری پارادوکسیکال به نظر می‌رسد اما چاره‌ای نیست جز اینکه به خطراتی که آنلاین بودن دائمی برای مغزمان دارد آگاه باشیم. در این پست و یکی از پست‌های بعدی دو مقالۀ هشدارآمیز و شاید تکان‌دهنده را در این مورد می‌بینیم.
https://goo.gl/6mXYD4

@Eudaemonia

▪️زیگمونت باومن(Zygmunt Bauman)، فیلسوف لهستانی، که برخی از آثار او به فارسی هم ترجمه شده است، ژانویۀ امسال در نودسالگی از دنیا رفت. باومن در انیمیشن زیبای زیر که برگرفته از گفتگوی طولانی‌ترِ او با شبکۀ الجزیره است، توضیح می‌دهد که چرا تلقی رایج ما از شادکامی خطاست.
▪️البته حلاوت صدای کهنسال فیلسوف و لحن دلنشین‌اش قابل ترجمه نیست اما برای راحتی کارِ برخی از خوانندگان ترجمه‌ای از جملات او را در اینجا می‌آورم:

از گوته شاعر رمانتیک آلمانی پرسیدند آیا زندگیِ خوشی داشته است.

پاسخ او این بود «بله، من زندگی بسیار بسیار خوشی داشته‌ام»، و بلافاصله افزود «اما هیچ هفتۀ شادی را به یاد نمی‌آورم».

این سخن هشداری است برای ما، زیرا خلاف تلقی رایج ماست. در تلقی رایج، شادی عبارت است از زنجیره‌ای متوالی از لذت‌هایی که از راه می‌رسد، یکی از یکی بهتر. اما آنچه گوته می‌گوید این است که شادی در فائق آمدن بر ناشاد بودن است، عبور از دشواره‌ها و آنچه مایۀ رنج و زحمت است.

گوته در یکی از اشعارش می‌گوید بدترین کابوس این است که روزهایمان یکی پس از دیگری روشن و آفتابی باشد. حاصل چنین چیزی نه شادی بلکه ملال است، نبودن شور و هیجان، نبودن هدفی که به دنبال‌اش باشیم و برایش بجنگیم.

آنچه گوته می‌گوید هشداری است، خصوصا برای جوان‌ترها: فکر نکنید زندگی‌تان قرار است جمع‌آوری هدایایی لذت‌بخش از صندوقچه‌ای باشد که هرگز به ته‌ نمی‌رسد.

زندگی‌تان را این گونه ببینید که دست و پنجه نرم‌کردنی طولانی با دشواری‌هاست. یک مشکل را حل می‌کنید، یکی دیگر از راه می‌رسد، و اثرات جنبی این مشکلات غالباً ناخوشایند است.

این همان چیزی است که مرا در کوتاه‌مدت بدبین و در بلندمدت خوش‌بین می‌کند!

(ترجمه از بابک عباسی)
#شادکامی #زیگمونت_باومن

@Eudaemonia
👇🏻

زیگمونت باومن دربارۀ شادکامی

#شادکامی #زیگمونت_باومن

@Eudaemonia

«چگونه از مرگ ناگهانی بگریزیم؟»

تصادف محض است که اکنون زنده‌ایم، نیازی هم نیست بپرسند چرا؛ چرایش را خود می‌دانیم.
مقصود این نیست که حالا که زنده‌ایم شکرگزار باشیم.
شکرگزارْ آن کسی باید که به وقتش زیسته باشد، یا کسی که چنان به مرگ بیندیشد که دیگر از زیستن نترسد.
چنین کسی مرگش نابهنگام نخواهد بود.
(بابک عباسی)

#مرگ
@Eudaemonia

ویدئویی کوتاه دربارهٔ اندیشیدن به مرگ 👇🏻👇🏻

در اندیشیدن به مرگ

#مرگ
@Eudaemonia | @persianschooloflife

پیتر سینگر، فیلسوف هم‌عصر ما، پیشنهادی دارد قابل‌اجرا و نسبتاً کم‌هزینه اما با تأثیرگذاری زیاد برای کاستن از فقر و بیماری
#سینگر #دیگردوستی_مؤثر #زلزله_زدگان
@Eudaemonia

با تکه‌های شکستهٔ زندگی چه کنیم؟

دو ویدئوی کوتاه دربارهٔ فلسفهٔ کینزوگی، هنری برای مرمّت شکستگی‌ها(۱)

#کینزوگی #شکست

@Eudaemonia

با تکه‌های شکستهٔ زندگی چه کنیم؟

دو ویدئوی کوتاه دربارهٔ فلسفهٔ کینزوگی، هنری برای مرمّت شکستگی‌ها(۲)

#کینزوگی #شکست

@Eudaemonia

شفقت با خود به چه معناست؟

#راس_هریس
#دوستی_با_خود #شفقت

@Eudaemonia |@happinessnet

کدام‌یک را ترجیح می‌دهید: خوبیِ «خوش بودن» یا خوشیِ «خوب بودن»؟ (۱)

▪️اگر از کلام آلفرد نورث وایتهد مدد بگیریم، در نظریۀ ارزش(axiology) هدفْ کمک به انسانهاست برای زیستن، خوب زیستن، و بهتر زیستن.

▪️اولین هدف ما باید زیستن و زنده ماندن باشد(البته نه به هر قیمتی)، و اگر زنده بودیم طبعاً نمی‌خواهیم فقط زنده باشیم و تمام! بلکه می‌خواهیم خوب زندگی کنیم. این دومین نکتۀ مورد نظر وایتهد است. خودِ پدیدۀ خودکشی به‌روشنی نشان می‌دهد که انسانها فقط به دنبال زنده ماندن نیستند بلکه در پی خوب زیستن‌اند. ولی همان‌گونه که وایتهد می‌گوید، حتی خوب زیستن هم کافی نیست، زیرا ما می‌خواهیم بهتر زندگی کنیم. بهتر از چه؟ بهتر از آنچه اکنون داریم زندگی می‌کنیم. منظور از این "بهتر" هم کیفیت زندگی است. زیرا جنبۀ کمّی و مادی زندگی در خدمت جنبۀ کیفیِ آن است.

▪️نظریۀ ارزش، یعنی تحقیق فلسفی دربارۀ ارزش‌هایی غیر از ارزش‌های اخلاقی، بخش نظریِ تلاش ماست برای رسیدن به اهدافی که وایتهد به‌روشنی بیان کرده است. این هنر و علمِ به حداکثر رساندنِ خیر و خوبی و به حداقل رساندن شر و بدی است.
(برگرفته از کتاب Thinking Philosophically)

#وایتهد #خوب_زیستن

@Eudaemonia

اولویت با کدام است: خوبی یا خوشی؟ (۲)

ارسطو معتقد بود رسیدن به نیکبختی بدون یاری بخت و اقبال، اگر ناممکن نباشد لااقل دشوار است. حتی اگر اموری مانند بخت بیرون از اختیار ما باشد، چیزهایی هست که در اختیار ماست. پس بیایید ببینیم از دست خود ما چه برمی‌آید.

جست‌وجوی شادکامی باید هوشمندانه باشد. به این معنا که باید بتوانیم میان خوبی و خوشی فرق بگذاریم. البته خوش بودن، به معنای لذت بردن، امر خوب و مطلوبی است. اما خودِ آن چیزی که حال ما را خوش می‌کند ممکن است خوب باشد یا نباشد. چرا که ممکن است هزینهٔ زیادی داشته باشد، یا اینکه پیامدهای ناخواسته و نامطلوبی داشته باشد.

هزینهٔ لذت پیشاپیش پرداخت می‌شود. باید هزینه‌اش را بپردازیم تا لذتی نصیب ما شود. این هزینه ممکن است پول باشد یا زمان یا انرژی یا روابط شخصی یا هر چیز کوچک و بزرگ دیگر. مثلا لذت حاصل از داشتن اتومبیلی نو ممکن است میلیون‌ها تومان تمام شود، یا لذت تماشای منظرهٔ غروب هزینه‌اش چیزی بیش از صرف کمی وقت و انرژی نباشد.

پس هر لذتی، بلااستثنا، قیمت خودش را دارد. این بدبینی نیست واقع‌بینی است. همچنین هر لذتی پیامدهایی دارد. پیامدهای لذت بردن از یک چیز، آثاری است که از لذت بردن از آن حاصل می‌شود. آن آثار ممکن است مثبت(مانند احساس آرامش) یا منفی(مانند دل‌درد) باشد.

مثلا اگر از خوردن یک بشقاب پُر از قارچ سرخ‌شده لذت ببرید اما بعدا دل‌درد بگیرید و به شما بگویند قارچ‌ها سمّی بوده، بعید است آن لذت را چیز خوبی بدانید هرچند لذتش لذتی واقعی بوده است.

همان‌گونه که بوئتیوس (هم‌عصر آگوستین) گفته است «نمی‌توان چیزی را خوب بدانیم حال آنکه برای دارنده‌اش زیان داشته باشد».

خلاصه آنکه، هر خوشی و لذتی هم هزینه و هم پیامدهایی دارد که وقتی داریم تصمیم می‌گیریم باید آنها را به حساب بیاوریم. ممکن است انجام دادن کاری آن‌قدر برای ما گران تمام شود که بعداً به این نتیجه برسیم که ارزشش را نداشت، یا هزینه‌اش چنان بالا باشد که ما را حسابی در بدهی فروببرد.

علاون بر این، ممکن است چیزی هزینهٔ چندانی نداشته باشد اما پیامدهایش سنگین و فاجعه‌بار باشد مانند بازی رولت روسی یا رابطهٔ جنسی محافظت‌نشده.
(برگرفته از کتاب Thinking Philosophically)

#خوبی #خوشی #لذت

@Eudaemonia