داده‌های جدید کپلر نشان می‌دهد وارد مرحله فرسایش لجستیکی و مالی شده‌ایم. طبق این داده‌ها، صادرات نفت ایران از حدود ۱.۹ میلیون بشکه در روز در مارس، به فقط حدود ۲۰۹ هزار بشکه در روز در ماه می سقوط کرده؛ یعنی افتی نزدیک به ۹۰٪ در کمتر از دو ماه. اما نکته‌ای که کمتر به آن توجه می‌شود، رفتار «ذخایر شناور» است. برخلاف تصور اولیه که همه فکر می‌کردند نفت پشت تنگه هرمز در حال انباشته شدن است، ذخایر شناور ایران از حدود ۱۹۰ میلیون بشکه به ۱۴۷ میلیون بشکه کاهش پیدا کرده. این یعنی جمهوری اسلامی بخشی از نفت را یا با تخفیف و مسیرهای غیرشفاف تخلیه کرده، یا تولید را کاهش داده، یا نفت روی آب را به پالایشگاه‌ها و مخازن داخلی برگردانده است.

اما همچنان حدود ۶۷ میلیون بشکه در خلیج فارس و دریای عمان گیر افتاده و بخش مهمی از نفت هنوز به بازار نهایی نرسیده و نقدشوندگی واقعی ندارد.

مهم‌تر از حجم صادرات، ضربه به چرخه نقدینگی ایران است. اقتصاد نفتی فقط به داشتن نفت وابسته نیست به توانایی فروش مستمر، دریافت پول، بیمه، حمل‌ونقل و تسویه مالی وابسته است. اگر صادرات برای چند ماه در این سطوح بماند، فشار ارزی می‌تواند از افت قیمت نفت هم مهم‌تر شود.

@ehsanviews

تتر ۱۸۰هزار تومان

@ehsanviews

کان نیوز:
بیانیه ارتش اسرائیل تا نیم ساعت دیگه منتشر می‌شه.

بیانیه سپاه :
عملیات امشب صرفا یک اعلام اخطار بود و در صورت تکرار تجاوزات پاسخ‌ها گسترده‌تر خواهد بود و تمام اهداف در منطقه را در بر خواهد گرفت.

@ehsanviews

برای اسرائیل تفاوت چندانی ندارد که با یک حمله محدود مواجه شود یا یک عملیات با اهداف راهبردی، در هر دو حالت، پاسخ شدیدتر و تهاجمی‌تر خواهد بود. اگر حمله‌ای نه توان تغییر معادله را داشته باشد و نه ضربه عمیقی وارد کند، بیشتر از آنکه بازدارنده باشد، به طرف مقابل انگیزه ادامه مسیر می‌دهد.

وقتی تنها دقایقی پس از آفند، طرف مقابل با اطمینان از اجرای حملات دقیق در آسمان تهران صحبت می‌کند و بعد هم آن را عملیاتی می‌کند، یعنی از نگاه خودش مانع جدی و مؤثری در برابر آزادی عملش در حوزه پدافند و بازدارندگی تاکتیکی نمی‌بیند.

نگاه تل‌آویو و واشنگتن این است که درگیری قبلی هنوز به نقطه مطلوب آنها نرسیده و ظرفیت ضربات مهم‌تری همچنان وجود دارد و از همین فضا برای توسعه دامنه درگیری استفاده می‌کنند.

پنجره زمانی بعد از پایان جام جهانی تا گپ زمانی پس از انتخابات کنگره آمریکا، می‌تواند نقش بسیار مهمی در تعیین مسیر آینده این تقابل ایفا کند. روزهای سرنوشت‌ساز در راه است.

@ehsanviews

برخلاف ظاهر آرام بازار، داده‌های آنچین و مشتقات نشان می‌دهد بیت‌کوین وارد فاز دفاع سرمایه شده، نه فاز ریسک‌پذیری. مومنتوم قیمت طی یک هفته بیش از ۶۰٪ افت کرده و RSI وارد محدوده اشباع فروش شده، اما همزمان حجم معاملات اسپات حدود ۳۵٪ بالا رفته. این ترکیب معمولاً نشانه ورود پول تازه نیست؛ بیشتر به این معناست که بخشی از بازار در حال خروج یا کاهش ریسک است، نه انباشت سنگین.

در بازار فیوچرز هم شرایط جالب نیست. حدود ۴ میلیارد دلار از Open Interest پاک شده و CVD پرپچوال سقوط شدیدی داشته؛ یعنی فروشنده‌های تهاجمی هنوز دست بالا را دارند و اشتهای سفته‌بازی ضعیف شده. حتی Funding Rate هم افت کرده که نشان می‌دهد تقاضا برای لانگ‌های اهرمی نسبت به هفته قبل کمتر شده است.

بازار آپشن هم بوی ترس می‌دهد. معامله‌گرها حاضرند برای خرید Put و پوشش ریسک نزولی، پرمیوم بیشتری پرداخت کنند. افزایش Delta Skew و Volatility Spread معمولاً زمانی دیده می‌شود که بازار انتظار نوسانات سنگین یا ادامه فشار را دارد.

از سمت ETFهای اسپات آمریکا هم اگرچه حجم معاملات بالا رفته، اما جریان خالص سرمایه هنوز منفی است. یعنی مؤسسات هنوز کاملاً از بازار خارج نشده‌اند، ولی رفتارشان بیشتر شبیه بازبینی اکسپوژر است تا خرید هجومی. حاشیه سود سرمایه‌گذاران ETF هم به نزدیکی بریک‌ایون فشرده شده؛ جایی که معمولاً بازار حساس‌تر و احساسی‌تر می‌شود.

اما یک نکته مهم زیر سطح بازار در حال شکل‌گیری است: با وجود این فشار، داده‌های آنچین هنوز از فروپاشی ساختاری خبر نمی‌دهند. تعداد آدرس‌های فعال و حجم انتقالات شبکه رشد کرده و سهم هولدرهای بلندمدت همچنان بالاست. یعنی فعلا بیشتر شبیه یک فاز تسلیم کوتاه‌مدت است تا شروع یک بازار خرسی عمیق.

در واقع بازار الان بین دو نیرو گیر کرده از یک طرف ترس، خروج نقدینگی و فشار فروش کوتاه‌مدت، از طرف دیگر ساختار نسبتاً پایدار هولدرهای قدیمی که هنوز کنترل عرضه را کامل از دست نداده‌اند.
تا وقتی سرمایه تازه و مومنتوم واقعی برنگردد، هر جهش قیمتی می‌تواند بیشتر شبیه رالی امدادی باشد تا آغاز یک روند صعودی پایدار.

@ehsanviews

نفت ۱۵۰ دلاری رو ندیدیم ولی بزودی دلار ۲۰۰ هزار تومنی رو می‌بینیم.

@ehsanviews

تحلیل دلار برای دوستانی که درخواست کرده بودند.

@ehsanviews

این قیمت‌های دلار و طلا و نقره حراج هست و چند ماه دیگه یک خاطره دست نیافتنی دور و دراز خواهد بود.

@ehsanviews

نمودار معاملات شمش روی در بورس کالا نشان می‌دهد بازار از فاز رکود و نوسان محدود خارج و وارد یک محدوده قیمتی جدید شده. قیمت‌هایی که در نیمه اول ۱۴۰۴ حوالی ۲۰۰ میلیون تومان در هر تن می‌چرخیدند، حالا بالای ۵۰۰ میلیون تومان تثبیت شده‌اند و بازار سطح تعادلی بالاتری را پذیرفته است.

جهش قیمت فقط از سمت معاملات سنگین نیامده در مقاطعی حجم‌ها بالا نیستند اما قیمت جهش کرده که می‌تواند نشانه فشار سمت عرضه، انتظارات تورمی، رشد نرخ ارز، افزایش هزینه تولید یا رقابت خریداران برای تأمین مواد اولیه باشد. بازار به خریدار می‌گوید منتظر قیمت‌های خیلی پایین نباش، هم‌زمان به فروشنده هشدار می‌دهد که بعد از چنین رشد تندی، نوسان و اصلاح‌های مقطعی طبیعی است.

برای تصمیم‌گیری، اگر مصرف‌کننده یا تولیدکننده‌ای نیاز واقعی دارد، عقب‌انداختن کل خرید می‌تواند ریسکی باشد، اما ورود یک‌باره و سنگین در این قیمت‌ها هم منطقی نیست. تصمیم بهتر خرید پله‌ای، مدیریت موجودی و رصد هم‌زمان نرخ ارز، عرضه‌های بعدی بورس کالا و قیمت جهانی روی است. بازار هنوز نشانه شکست جدی نداده، اما بعد از این رشد، مدیریت ریسک از تحلیل قیمت مهم‌تر است.

@ehsanviews

با وجود کاهش قیمت دلار و نفت ، شرکت بهران و بقیه شرکت ها مجدد قیمت روغن رو بالا بردن قبل عید دلار ۱۶۰ هزار تومان بود قیمت تعویض روغن ماشین رو با ۳ میلیون تومان، الان قیمت تعویض روغن حدود ۱۰ میلیون تومان. با این وضعیت کاهش طلا و دلار منطقی نیست و این پایینی ها صرفا آخرین فرصت های خرید هست.

این رو چندین بار گفتم باز دوستان میان دایرکت که الان بخریم یا بفروشیم. فروش به طمع خرید پایین تر و نوسانگیری کار هر کسی نیست و توصیه نمیشه.

@ehsanviews

کوین وارش:هدف این است که سیاست پولی را درست انجام دهیم.

تورم هنوز به‌طور قابل توجهی بالاتر از هدف ۲٪ قرار دارد.

قیمت‌های به‌طور مداوم بالا و یک فشار و بار اقتصادی هستند. با این حال، خوشحالم اعلام کنم که بسیاری از اعضای کمیته بازار آزاد فدرال، موضعی روشن و یکپارچه دارند: این کمیته مصمم است ثبات قیمت‌ها را دوباره برقرار کند.

بیانیه سیاستی کوتاه‌تر و ساده‌تر شده و فقط شامل واقعیت‌هاست.

طبق پیش‌بینی ها، تولید ناخالص داخلی آمریکا امسال 2.2٪ و سال آینده 2.3٪ رشد خواهد کرد.

طبق پیش‌بینی اعضای فدرال رزرو، تورم PCE (شاخص تورمی مورد توجه فدرال رزرو) امسال حدود 3.6٪ و سال آینده حدود 2.6٪ برآورد شده است.

نرخ بیکاری نیز نزدیک به 4.3٪ باقی می‌ماند؛ یعنی فدرال رزرو فعلاً انتظار جهش جدی در بیکاری ندارد.

وارش در پاسخ به پرسشی درباره زمان‌بندی کارگروه‌های جدید، رئیس فدرال رزرو گفت زمان‌بندی هر کارگروه به موضوع و میزان فوریت آن بستگی دارد.

او توضیح داد که هنوز روند نهایی‌کردن اعضا و جذب افراد برای این کارگروه‌ها ادامه دارد.

طبق برنامه فعلی، کارگروه‌ها طی چند هفته آینده کار خود را آغاز می‌کنند. انتظار می‌رود از پاییز، ارزیابی‌ها و چارچوب‌های اولیه آن‌ها منتشر شود و در حالت ایده‌آل، بیشتر یا همه کارگروه‌ها تا پایان سال به جمع‌بندی برسند.

وظیفه بازنگری چارچوب تورم این است که بر عوامل و محرک‌های تورم تمرکز کند.

وارش در پاسخ به پرسشی درباره هدف تورمی 2٪ گفت فعلاً برنامه‌ای برای بازنگری در این هدف وجود ندارد. او توضیح داد که کارگروه مربوط به چارچوب تورمی، قرار است عوامل ایجاد تورم، مسئولیت فدرال رزرو در کنترل آن و نحوه اندازه‌گیری تورم را بررسی کند.

اما خود هدف 2٪ تورم، فعلاً خارج از محدوده این بازبینی است. به گفته او، تا زمانی که فدرال رزرو دوباره تعهد و توانایی خود را برای رساندن تورم به هدف 2٪ ثابت نکند، دلیلی برای بازنگری در این عدد وجود ندارد.

@ehsanviews

کوین وارش می‌گوید فدرال رزرو به‌طور رسمی راهنمایی آینده‌نگر (Forward Guidance) را کنار گذاشته است.

9 عضو فدرال رزرو افزایش نرخ بهره تا پایان سال را محتمل می‌دانند.
ما اشتباهات پنج سال گذشته در زمینه تورم را جبران خواهیم کرد. در پاسخ به پرسشی درباره اثر جنگ ایران و قیمت انرژی بر تورم، رئیس فدرال رزرو گفت تورم هنوز بالاتر از هدف 2٪ کمیته قرار دارد.

او توضیح داد بخشی از فشار تورمی به شوک‌های عرضه مربوطه است؛ یعنی عواملی مثل افزایش قیمت انرژی که از بیرون به اقتصاد فشار وارد می‌کنند.

با این حال، تأکید اصلی او دوباره روی تعهد فدرال رزرو بود: این کمیته مصمم است ثبات قیمت‌ها را برقرار کند.

قیمت‌های بازارهای مالی مهم‌ترین منبع اطلاعاتی برای هدایت سیاست‌گذاران بانک مرکزی هستند

بازارهای مالی زمانی بهتر عمل می‌کنند که به داده‌های واقعی اقتصاد واکنش نشان دهند، نه اینکه فقط منتظر سیگنال بعدی بانک مرکزی باشند.

او توضیح داد اگر بازارها بیش از حد روی این تمرکز کنند که فدرال رزرو به هر داده چه واکنشی نشان می‌دهد، کارایی بازار کمتر می‌شود.

به گفته او، قیمت‌های بازارهای مالی یکی از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی برای بانک‌های مرکزی هستند. اما اگر این قیمت‌ها فقط بازتاب حرف‌ها و تصمیم‌های خود فدرال رزرو باشند، بانک مرکزی عملاً یکی از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی خود را از دست می‌دهد.

فدرال رزرو عمداً بیانیه‌ای کوتاه و مستقیم منتشر کرده تا بازارها همان متن رسمی را بدون تفسیر اضافه دریافت کنند.

به بیان ساده، نخواست درباره احتمال افزایش نرخ بهره یا شرایط لازم برای آن سیگنال تازه‌ای بدهد.

وارش از اظهار نظر درباره افزایش بازدهی اوراق خزانه پس از تصمیم فدرال رزرو خودداری کرد همچنین از اظهار نظر درباره هرگونه ارتباط یا تعامل با ترامپ از زمان تأیید (انتصاب) خودداری ‌کرد.

فدرال رزرو امروز یک «فصل تازه» برای بانک مرکزی آغاز کرده؛ فصلی با نگاه جدید، بازبینی روش‌ها و تعهد دوباره برای عمل به وعده‌های قبلی.

او تأکید کرد که این حجم از تغییر برای بازارهای مالی زمان می‌خواهد تا هضم شود، بنابراین واکنش بازار در چند دقیقه یا حتی چند روز اول چندان تعیین‌کننده نیست.

هوش مصنوعی سرشار از فرصت‌ها و همچنین ریسک‌هاست. باید مطمئن شویم که افزایش قیمت‌ها در سراسر اقتصاد گسترش پیدا نکند.

رئیس فدرال رزرو در پاسخ به پرسشی درباره بهره‌وری و امکان کاهش نرخ بهره گفت کمیته امروز درباره بهره‌وری و نقش هوش مصنوعی بحث کرده.

او هوش مصنوعی را یکی از مهم‌ترین فناوری‌های عمومی جدید دانست؛ فناوری‌ای که می‌تواند تأثیر بزرگی بر اقتصاد، کسب‌وکارها و خانوارها داشته باشد. به گفته او، هوش مصنوعی هم فرصت‌های بزرگی ایجاد می‌کند و هم ریسک‌های جدی دارد؛ و فدرال رزرو هر دو جنبه را جدی می‌گیرد.AI می‌تواند نمادی از نبوغ آمریکایی باشد؛ یعنی ظرفیت آمریکا برای نوآوری و رشد بهره‌وری.

وارش می‌گوید هیچ‌کدام از ۱۹ نفر حاضر در جلسه احساس نکردند که امروز نیاز به سیاست پولی انقباضی‌تر داریم.

فدرال رزرو مجبور نیست میان تورم پایین و اشتغال بالا یکی را انتخاب کند. به گفته او، اگر سیاست پولی درست اجرا شود، رشد قوی، قیمت‌های پایین و اشتغال بالا می‌توانند هم‌زمان ممکن باشند.

@ehsanviews

تو بازار صف فروش طلا و دلار راه افتاده میگن‌ طلا میشه گرمی ۷ میلیون تومان ! اندکی تعقل! الان که دلار از ۱۹۰ هزار تومان شده ۱۵۰ هزارتومان قیمت کارخانه ماشین پایین میاد ؟ خیر! برعکس ایران‌خودرو ۵۰٪ هم گرون کرده، اگر دلار از ۱۵۰ مجدد بشه ۱۹۰ بازم قیمت کارخانه و بازار بالاتر میره! حالا دیگه هرکار میکنید خود دانید.

@ehsanviews

تصمیمات مالیتون رو بر اساس بدترین سناریوهای ممکن بگیرید، چیزی که من میبینم و ۲ماه قبل هم آپدیت تحلیلش رو داشتیم قیمت دلار بشدت صعودی خواهد شد در حدی که گاهی روزانه و بلکه ساعتی قیمت تغییر خواهد کرد و همچنان به عنوان سرمایه گذاری در بازار مسکن و خودرو وارد نشید. ما یک دوره جدید درگیری در پیش خواهیم داشت با شدت و حدت بیشتر از دوره های قبلی. از الان به فکر تدارک احتیاجات باشید.

@ehsanviews

سایپا هم بعد از ایران‌خودرو در جهت رفاع حال و حمایت از مصرف کننده که مردم باشند نامه زده و درخواست افزایش قیمت کرده. امروز قیمت خودرو در بازار افزایشی بود. هر کدوم از محصولات ایران خودرو ۲۰۰ تومنی تو بازار بالا رفتند ایران‌خودرو ماشینی رو که سال پیش ۷۰۰ میلیون توامن بود تو یه مرحله ۷۰۰ میلیون تومان گرون کرده، الان قیمت کارخونه از ۷۰۰ میلیون تومان رفته بالای ۲ میلیارد حالا کافبه دلار بره بالای ۲۰۰ هزار تومان ببینید برای بازار چه اتفاقی بیفته! یک سیکل معیوب که هر بار با شدت بیشتر تکرار میشه!

@ehsanviews

صندوق‌های نقره ریزشی شدن بعد دیروز همونی که هم اسم من هست تو رباتش به مشترکین پیشنهاد خرید نقره داد! ملت رو در شرایط اقتصادی سخت فعلی اینطوری متضرر میکنند و بهشون استرس وارد میکنند.
@ehsanviews

آمار تورم هم که اومد صحه بر این حرف گذاشت. اینکه اخیرا زیاد نمینویسم چون صحبت‌هارو قبلا کردم و دوست ندارم تکرار مکررات کنم به زودی فنر دلار آزاد خواهد شد و روزهای سخت‌تر در انتظار مردم خواهد بود. چیزی که شمارو نجات میده تغییر تفکر هست‌ اینکه حتی المقدور دارایی هاتون رو به ارزش دلار حفظ کنید و با خرید نقره و طلا و امثالهم ارزش پول و قدرت نقدشوندگی رو حفظ کنید. شما یک مقدار ریال لازم دارید برای مخارج ماهانه. بقیه سرمایه نباید ریالی باقی بمونه مگر نه هرچقدر بزرگ باشه نابود خواهد شد. این تورم فعلی پیش روی تورم که در ماه‌های پیش رو مدنظرم هست یک شوخی بیش نیست.

@ehsanviews

گزارشگر صداوسیما بعد گل سوم الجزایر گفت یک کشور مسلمان به داد یک کشور مسلمان دیگه رسید، ۳۰ ثانیه بعد الجزایر گل مساوی رو خورد!

@ehsanviews

در رابطه با خودرو دوستان پرسیدند الان اختلاف قیمت بازار و کارخونه ایران‌ خودرو تقریبا صفر شده، بعضی محصولات سایپا اختلاف ۳۰۰ میلیونی با بازار رو حفظ کردن اما عمدتا با تاخیر بسیار بالا و با کسری قطعه ماشین تحویل میدن، پیش فروشی هم که ایران خودرو اواخر خرداد انجام داد از بین ۷۰۰۰۰ هزار حائز شرایط، فقط ۲۲۰۰ نفر تکمیل وجه رو انجام دادن و بقیه هنوز وجهی واریز نکردن یا از خرید انصراف دادند. تقاضای سفته‌بازانه در بازار خودرو به‌شدت تضعیف شده و خریداران انتظار سود سریع از اختلاف قیمت کارخانه و بازار رو ندارند. کاهش استقبال از پیش‌فروش‌ها و مشکلات تحویل خودرو، از افت قدرت خرید و کاهش اعتماد مصرف‌کننده به بازار خودرو حکایت داره و مثل قبل این بازار جذاب نیست.

@ehsanviews

تحرکات اخیر ایالات متحده در منطقه شبیه یک جابه‌جایی معمول یا تقویت مقطعی نیرو نیست. مجموعه‌ای از گزارش‌های میدانی، داده‌های پروازی و رصدهای اپن سورس نشان می‌دهد که آمریکا طی هفته‌های گذشته حجم قابل‌توجهی از هواپیماهای ترابری، تانکرهای سوخت‌رسان، تجهیزات پشتیبانی، سامانه‌های دفاعی و توان هوایی و دریایی خود را به سمت خاورمیانه گسیل داشته است.

چنین سطحی از لجستیک قاعدتا برای حصول یک توافق نخواهد بود. وقتی پای هواپیماهای ترابری سنگین، سوخت‌رسان‌ها، پایگاه‌های پشتیبانی، انبارهای مهمات، سامانه‌های دفاع هوایی و ناوگروه‌های دریایی به میان می‌آید، یعنی آمریکا در حال ساختن ظرفیت تداوم جنگ است. ظرفیتی که بتواند در صورت نیاز، یک درگیری طولانی‌تر، با شدت به مراتب بیشتر از دفعات قبل و چندلایه را پشتیبانی کند.

گزارش‌های معتبر بین‌المللی هم همین تصویر را تأیید می‌کنند آمریکا در ماه‌های اخیر یکی از سنگین‌ترین آرایش‌های نظامی خود در خاورمیانه طی چند دهه گذشته را شکل داده، از استقرار ناوگروه‌های هواپیمابر و جنگنده‌های پیشرفته گرفته تا افزایش محسوس پروازهای ترابری و سوخت‌رسان. این یعنی واشنگتن زیرساخت عملیاتی می‌سازد.

آمریکا معمولا قبل از تصمیم‌های بزرگ، ابتدا صحنه لجستیکی را آماده می‌کند؛ چون بدون زنجیره تأمین، مهمات، سوخت، پدافند، پایگاه و مسیرهای پشتیبانی، هیچ سناریوی نظامی بزرگی قابل اجرا نیست. بنابراین اصل ماجرا نه در بیانیه‌ها، بلکه در مسیر پروازها، ظرفیت پایگاه‌ها و نوع تجهیزاتی است که به منطقه منتقل می‌شود.

احتمال درگیری مجدد جدیست و سطح آماده‌سازی‌ها نشان می‌دهد که سناریوهای بزرگ‌تر مثل درگیری زمینی و اشغال سرزمینی مد نظر است.

باید صریح بگویم کسانی که هنوز با خوش‌بینی ساده‌لوحانه از نزدیک بودن توافق حرف می‌زنند صورت‌مسئله را اشتباه می‌بینند. توافق در این مرحله، بیشتر شبیه یک سراب سیاسی است تا یک واقعیت قابل اتکا. فریب تحلیلگرهای فیک و روایت‌های آرام‌بخش را نخورید، در سیاست بین‌الملل، آنچه تعیین‌کننده است نه لبخند دیپلمات‌ها، بلکه آرایش نیروها و مسیر پول است.

@ehssnviews

اقتصاد ایران بعد از جنگ عقب‌گردی که حتی با یک توافق پایدار هم جبران نمی‌شود، تحریم، جنگ، محاصره دریایی، اختلال در صادرات، نااطمینانی، فرار سرمایه، تخریب زیرساخت و تعلیق تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، همه با هم یک چیز را از اقتصاد می‌گیرند و آن هم مسیر آینده پیشرفت است.

اخیرا یک اقتصاددان مطرح کرده که حتی اگر تحریم‌ها برداشته شود، حداقل پنج سال زمان لازم است تا اقتصاد ایران دوباره به سطح فروردین ۱۴۰۴ برسد که چندان دور از واقعیت نیست.

اکونومیست اخیرا نوشته جنگ چهارماهه، به نقل از برآورد IMF، حدود ۶۰۰ میلیارد دلار به ایران خسارت زده است. برای درک بزرگی این عدد کافی است بدانیم GDP اسمی ایران در سال ۲۰۲۴ طبق داده‌های بانک جهانی حدود ۴۷۵ میلیارد دلار بوده، یعنی خسارت برآوردی جنگ حتی از اندازه کل اقتصاد سالانه کشور هم بزرگ‌تر است. این یعنی بخش قابل توجهی از سرمایه فیزیکی، سرمایه انسانی، اعتماد تجاری، زیرساخت انرژی، حمل‌ونقل، بیمه، اعتبار خارجی و ظرفیت تولیدی کشور از بین رفته یا قفل شده است.

شاخص توسعه انسانی ترکیبی از درآمد سرانه، آموزش و سلامت است. برنامه توسعه سازمان ملل متحد در گزارش ۲۰۲۵، ایران را با شاخص توسعه انسانی حدود ۰.۷۷۹ در رتبه ۷۵ از ۱۹۳ کشور قرار داده بود؛ یعنی ایران قبل از شوک جنگ هم در وضعیت شکننده‌ای بو. تحریم و جنگ باعث افت درآمد واقعی، کاهش کیفیت آموزش، مهاجرت نیروی متخصص، فشار بر نظام سلامت و افت قدرت خرید خانوار می‌شود و عقب‌گرد توسعه انسانی کاملا قابل انتظار است.

حتی اگر بر فرض ناممکن فردا توافق قطعی امضا شود، اقتصاد به نقطه قبل برنمی‌گردد. توافق می‌تواند ریسک سیاسی را کم کند، بخشی از صادرات نفت را باز کند، هزینه نقل‌وانتقال پول را پایین بیاورد و شاید بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده را آزاد کند، ما نمی‌تواند به سرعت زیرساخت آسیب‌دیده را بازسازی کند، سرمایه فراری را برگرداند، اعتماد سرمایه‌گذار را احیا کند یا شکاف بودجه را پر کند.

از طرف دیگر، تورم و دلار فقط تابع تحریم نیستند. وقتی دولت با کسری بودجه سنگین، کاهش درآمد واقعی، هزینه‌های بازسازی، بدهی‌های انباشته و فشار اجتماعی روبه‌روست، حتی در سناریوی ثبات سیاسی هم موتور تورم خاموش نمی‌شود. صندوق بین المللی پول برای ۲۰۲۶ تورم ایران را نزدیک ۶۹٪ و رشد اقتصادی را منفی ۶.۱٪ برآورد کرده، این یعنی اقتصاد هم‌زمان با رکود، تورم بالا و افت قدرت خرید درگیر است. این ترکیب خطرناک‌ترین شکل بحران اقتصادی است یک مقیاس قابل توجه از رکود تورمی.

بنابراین اگر توافقی هم رخ دهد، اثر آن صرفا روانی است، کاهش موقت انتظارات تورمی، آرام‌تر شدن بازار ارز و شاید یک اصلاح کوتاه‌مدت در قیمت دلار. اما اثر دوم، واقعی‌تر و تلخ‌تر است کشور برای بازسازی، واردات، تأمین کالا، احیای تولید و جبران عقب‌ماندگی به حجم عظیمی ارز نیاز دارد. یعنی تقاضای ارزی در اقتصاد پایین نمی‌آید، فقط شکل آن عوض می‌شود.

توافق می‌تواند سرعت سقوط را کم کند، اما به معنی افت پایدار قیمت دلار نیست. اگر پایه پولی، کسری بودجه، ضعف تولید، نااطمینانی سرمایه‌گذاری و فرار سرمایه حل نشود، دلار حتی در فضای توافق احتمالی هم می‌تواند مسیر صعودی بلندمدت خود را حفظ کند. شاید شیبش کمتر شود، شاید نوساناتش کنترل شود، اما جهت کلی آن همچنان تابع تورم مزمن و بی‌اعتمادی ساختاری خواهد بود.

ایران امروز با عقب‌افتادگی زمانی روبه‌روست. سال‌ها تحریم کشور را فرسوده کرده. دو جنگ اخیر کشور را چنان از مسیر توسعه خارج کرده که با شعار، توافق موقت یا تزریق کوتاه‌مدت ارز پر نمی‌شود. اقتصاد ایران برای برگشتن به مسیر، به سه چیز نیاز دارد: ثبات واقعی، تزریق سرمایه‌های بزرگ و اصلاحات عمیق. بدون این سه وضعیت کشور تحت هر شرایط بحرانی‌تر خواهد شد.

@ehsanviews