یکی از دستاوردهای بدرالزمان قریب ادیب و زبان شناس برجسته ایرانی که امروز ما را ترک کرد، ترجمه کتیبه خشایارشا بود: «نه کام من است که ضعیف از توانا صدمه ببیند و نه کام من است که توانا به ضعیف آزار رساند. راستی کام من است.»

چند برش از مستند «زبان خاموش» ساخته منوچهر مشیری

@khorramdellll

🗓 ۲۰۲ سال پیش اولین کتاب فارسی در ایران چاپ شد. این کتاب «رساله جهادیه» نوشتۀ میرزا عیسی قائم‌مقام (پدر ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانیِ معروف) بود که برای دعوت به جنگ با روس‌ها و در چاپخانۀ میرزا زین‌العابدین تبریزی چاپ شد. تاسیس چاپخانه و طبع این کتاب، هر دو به همت عباس میرزای ولیعهد انجام شد. در پایان این کتاب ۸۴صفحه‌ای تاریخ ۲۵ رمضان ۱۲۳۳ قمری قید شده که می‌شود ۷ مرداد ۱۱۹۷ شمسی. پیش از این کتاب، ارامنۀ جلفای اصفهان آثاری را به زبان ارمنی چاپ کرده بودند و چند کتاب فارسی هم خارج از ایران چاپ شده بود. اما بعد از انتشار این اثر بود که جریان چاپ در ایران جدی شد @ehsanname

😷 الا یا ایها الساقی بزن ماسکی ولا ولها
(توصیه‌های بهداشتی مشترکِ شاعران و حضرت حافظ)
@ehsanname
«ستاره‌ای بدرخشید و ماه مجلس شد»
چرا که ماسک سه‌لایه به صورتش زده بود
#محمود_اکرامی_فر

«چو بشنوی سخن اهل دل مگو که خطاست»
خطاست اینکه به بازار می‌روی بی ماسک
#محمود_اکرامی_فر

ناگهان ماسک برانداخته‌ای یعنی چه؟
«مست از خانه برون تاخته‌ای یعنی چه؟»
#سعید_بیابانکی

«عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه‌سرشت»
ماسک بر چهره بزن، جان همه در خطر است
#نیره_جهانبین

«مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغام دوست»
ماسک خود را می‌زند یا دائما در کیف اوست
#فرامرز_ریحان_صفت

«گر مدد خواستم از پیر مغان عیب مکن»
ماسک زیبایی چشمان تو را افزون کرد
#جواد_شب_زنده_دار

«روزگاری است که ما را نگران می‌داری»
ماسک بگذار و خیال همه را راحت کن
#ایمان_طرفه

«مرا می‌بینی و هر دم زیادت می‌کنی دردم»
چرا بی ماسک می‌آیی، رفیق ناجوانمردم؟
#ایمان_طرفه

«دلبر که جان فرسود از او کام دلم نگشود از او»
بی ماسک آمد نزد من، دوری گزیدم زود از او
#داریوش_عزیزی

«دوش می‌آمد و رخساره برافروخته بود»
بینی‌اش بر اثر ماسک زدن سوخته بود
#علیرضا_قزوه

«شاه شمشاد قدان خسرو شیرین‌دهنان »
ماسک را بر رخ زیبای خودت حائل کن!
#عذرا_کبودتبار

«خوشا دلی که مدام از پی نظر نرود»
به چهره ماسک زند، بی سبب سفر نرود
#بهار_مهدی_پور

@ehsanname
🔻این شعرها در پویش «اقتراح ماسک» سروده شده‌اند. لغت «اقتراح» به معنای درخواست کردن است و در اصطلاح ادبی، به معنای به مسابقه گذاشتن ذوق ادبی.

🔺دو روایت از قربانی: تابلوی سمت راست از رامبراند، نقاش معروف هلندی است که سال ۱۶۳۵ کشیده شده و در موزۀ آرمیتاژ نگه‌داری می‌شود. مینیاتور سمت چپ هم منسوب است به رضا عباسی، نقاش بزرگ دورۀ صفوی (درگذشته ۱۰۴۴ه‍/ ۱۶۳۵م) در یک نسخۀ خطی از «قصص الانبیا» که در کتابخانه ملی پاریس است. دقت در شباهت‌ها و تفاوت‌های این دو تابلو نکات جالبی دارد @ehsanname

🔺روز چهارشنبه نمایندگان کنگرۀ آمریکا به صورت مجازی با چهار غول دنیای دیجیتال، مارک زاکربرگ (مدیرعامل فیسبوک)، جف بزوس (مدیرعامل آمازون)، ساندار پیچای (مدیرعامل گوگل) و تیم کوک (مدیرعامل اپل) برگزار کردند تا از آنها در مورد این اتهام بپرسند که با مخدوش کردن فضای رقابت، شرکتهای کوچک را فلج می‌کنند تا خودشان سهم بیشتری از بازار بردارند. یکی از نقاط عطف جلسه جایی بود که نمایندۀ دموکرات جورجیا، صدای یک کتابفروش را پخش کرد که می‌گفت بعد از رونق کارش، آمازون ارتباطش با آنها را یکطرفه قطع کرده. بزوس جواب صریحی برای این حرف نداشت، اما توجه قانونگزار به لزوم حمایت از کتابفروشی‌های کوچک و محلی درسی است که می‌شود از این گفتگو آموخت @ehsanname

🔸در سال‌های اخیر، و به مناسبت انتشار کتابهای شعر و داستان از طرف چند چهرۀ سینمایی، بحثهایی دربارۀ حضور چهره‌ها در فضای ادبیات مطرح شده است. یکی از کسانی که از فضای تئاتر و سینما وارد ادبیات شد، استاد محمود دولت‌آبادی است. دولت‌آبادی که پدربزرگش تعزیه‌خوان بوده، از جوانی علاقمند تئاتر بود و برای همین در ۲۰سالگی (۱۳۳۹) به تهران آمد، در کلاس‌های تئاتر موسسهٔ آناهیتا شرکت و در تئاترهای لاله‌زار شروع به کار کرد. دورهٔ هنرپیشگی موسسهٔ آناهیتا را به‌عنوان شاگرد اول تمام کرد، در نمایش‌های مختلف بازی کرد. خودش نمایش «راشومون» را کارگردانی کرد. گرچه در این سالها داستان‌نویسی هم می‌کرد، اما فعالیت اولش تئاتر بود، چنان‌که سال ۱۳۵۳ مشغول بازی در نمایش «در اعماق»، نوشتهٔ‌ ماکسیم گورکی، به‌کارگردانی مهین اسکویی بود که بازداشت و دو سال زندانی شد. سال ۱۳۵۸ هم دبیر اول سندیکای هنرمندان و کارکنان تئاتر شد. و این، زمانی بود که دو جلد از «کلیدر» را منتشر کرده بود. (اطلاعات از ویکی‌ادبیات) دولت‌آبادی متولد چنین روزی، ۱۰ مرداد ۱۳۱۹ است.
@ehsanname
🔻تصویری از محمود دولت‌آبادی، همراه با مهین شهابی در فیلم «گاو» مهرجویی

🔺نوشته بود سهروردی بنده‌خدا ۳۸سالگی کشته شد، نمیدانم چرا در همۀ مجسمه‌ها و نقاشی‌ها پیر نشانش می‌دهند؟ (+) گشتم و چند نمونه از طرح جلدهای آثار زندگینامه‌ای مربوط به سهروردی را پیدا کردم. واقعاً انگار طراحان ما باورشان نمی‌شود شیخ اشراق آن‌قدر جوان بوده! @ehsanname

🗞روزنامه «خراسان» در شماره امروز خود، سه یادداشت از دکتر #شفیعی_کدکنی بازنشر کرده که ۶۰ سال پیش (نیمه دوم سال ۱۳۴۰) در این روزنامه منتشر شده بوده. این یادداشتها که با تخلص شاعریِ استاد، یعنی «م.سرشک» امضا شده، یکی در ستایش گاندی است، یکی بهاریه و یکی هم دربارۀ عجیب‌ترین سرقت ادبی تاریخ معاصر، ماجرای شاعری به نام کاظم غواص که دیوان اشعار حزین لاهیجی را (که آن ایام نایاب بود) جلوی رویش گذاشته و در انتهای غزلها به جای «حزین»، «غواص» می‌گذاشت و منتشر می‌کرد. شفیعی کدکنی ۲۲ساله با پژوهش در دیوان هزار صفحه‌ای و چاپ هندوستانِ حزین متوجه این سرقت ادبی شده و در شماره ۱۸ بهمن ۱۳۴۰ «خراسان» ماجرا را افشا می‌کند @ehsanname

▪️کرونا خسرو سینایی، نویسنده و کارگردان را هم برد. بخش زیبایی از مستند «کوچه پاییز» او را ببینیم که جشنی است در سال ۷۳ به بهانه چهلمین سال تأسیس گالری ژازه تباتبایی. در این تصاویر زنده‌یاد ژازه تباتبایی (مجسمه‌ساز و نقاش)، استاد علی‌اکبر صادقی (نقاش و تصویرگر)، زنده یاد محمدعلی کشاورز (بازیگر)، زنده‌یاد پرویز کلانتری (نقاش و تصویرگر)، استاد جواد مجابی (نویسنده)، زنده‌یاد خسرو شکیبایی (بازیگر)، زنده‌یاد نادر ابراهیمی (نویسنده)، ... و زنده‌یاد محمدابراهیم جعفری (نقاش و شاعر) حضور دارند. خود خسرو سینایی هم دارد در میان جمع آکاردئون می‌نوازد و میانداری می‌کند @ehsanname

🔵مجله اینترنتی Publishing Perspectives (چشم‌انداز نشر) گزارشی از کار در ایران در ایام کرونا دارد که موضوعش آژانس ادبی «دایره مینا» است. آژانس ادبی دایره مینا یکی از چهار آژانس ادبی ایرانی فعال است که نامش را در روزهای اخیر به خاطر قرارداد نشر «روی ماه خداوند را ببوس» مصطفی مستور با یک ناشر پاکستانی شنیده بودیم. آنها قبلاً هم فعالیتهای مشابهی برای فروختن حق انتشار کتابهای ایرانی در کشورهای مختلف داشتند. در این گزارش، نویسنده به موضوع همه‌گیری بیماری کرونا و مشکلات آن برای نشر ایران، نحوۀ فعالیت آژانس ادبی در ایام قرنطینه و ابتلای یکی از همکاران آژانس پرداخته است (اینجا +). از جمله موارد مطرح در این گزارش، حرفهای علی عرب‌زاده، مدیر فروش و حقوق خارجی آژانس (تصویر زیر) است که می‌گوید از نظر یک آژانس ادبی مشکلات نشر ایران در ایام کرونا، این موارد هستند:
➖ همۀ ناشران ایرانی فعالیت خود را روی فضای مجازی نیاورده‌اند
➖ تعطیلی نمایشگاه‌های کتاب دنیا و برگزاری مجازی آنها، شکل گرفتن ارتباطات بین‌المللی را با مشکل مواجه کرده
➖و برگزار نشدن نمایشگاه کتاب تهران، باعث از بین رفتن فرصت تعامل نزدیک ناشران ایرانی و خارجی شده است.
@ehsanname

🔺رادیو پراگ - میلان کوندرا، نویسندۀ بزرگ چک، کتابخانه شخصی و آرشیو خودش را به کتابخانه عمومی شهر برنو، زادگاهش در جمهوری چک اهدا کرد. اهمیت این خبر در آن است که میلان کوندرا سال ۱۹۷۵ به دلیل مخالفت با حزب کمونیست چکسلواکی به فرانسه فرار کرده و تابعیت او لغو شده بود. سال پیش نخست‌وزیر چک، به خانۀ کوندرا در پاریس رفت و از او خواست پس از چهار دهه زندگی در تبعید، شهروندی این کشور را پس بگیرد که مدتی بعد هم این کار انجام شد. حالا با این خبر، معلوم می‌شود روابط نویسنده ۹۱ساله با چک بهتر هم شده. مجموعه اهدایی کوندرا به کتابخانۀ عمومی شامل نسخه‌هایی از کتاب‌های کوندرا به ۴۰ زبان مختلف، مقاله‌هایی دربارۀ او، روزنامه‌هایی که خبری دربارۀ او داشتند و عکس‌‌ها و نقاشی‌های او می‌شود. تصویر بالا، جلد ترجمه‌های مختلف رمان «بار هستی» یا «سبکی تحمل‌ناپذیر هستی» کوندرا در نمایشگاهی در پاریس است @ehsanname

وقایع مشروطه ما، تقریبا با انقلاب مکزیک و زاپاتا و پانچو ویلا مصادف است. روزنامه NewYorkTribune سال ۱۹۰۸ وقایع دوره استبداد صغیر محمدعلی شاه را با همین سوژه جلد کرده است @ehsanname

📓 علاقه مشروطه‌خواهان به رمان «سه تفنگدار»
@ehsanname
[خاطرات شوال تا ذی‌الحجه ۱۳۲۵قمری: ]
مملکت علم ندارد، ثروت ندارد، فقط از سه جلد کتاب سه تفنگدار ترجمۀ مرحوم محمدطاهر میرزا که رمان تاریخی است پرگرام و دستورالعمل برداشته و دنبال لوئی شانزدهم افتاده‌ایم. ... شبها می‌گویند کلمۀ جواز دارند، اسم شب می‌دهند. خدا نیامرزد الکسندر دوما را. درست ترجمۀ سه تفنگدار را جلو گذاشته، فرنگی‌مآبهای ما از آن رو رفتار می‌کنند. هیچ کس بهتر از این تقلید بیرون نیاورده که ما آورده‌ایم. گور به گور بیفتد «پلانشه» دروغی، روح پدر «کواجتور» سگ... ظهیرالسلطان اسم خودش را هم «پرتوز» گذاشته، همانطور هم پرخور و گنده است.

روزنامه خاطرات عین‌السلطنه (قهرمان میرزا سالور) - به کوشش مسعود سالور و ایرج افشار - جلد سوم، انتشارات اساطیر، ۱۳۷۶، صفحات ۱۸۰۷ و ۱۸۷۲
#برچیده_ها

🎧 خاطرات محمدعلی جمالزاده از مشروطه با صدای خود او. این صدا سال ۱۳۶۷ ضبط شده و نسخه مکتوب آن را می‌توانید در کتاب «انقلاب ایران به روایت رادیو بی‌بی‌سی» (طرح نو، ۷۲) صفحات ۶ تا ۱۷ بخوانید @ehsanname

📚به مناسبت انتشار کتاب جدیدی از استاد پرویز دوایی («از وقتی که تو رفتی»، انتشارات جهان کتاب) گفتگوی احسان رضایی و سروش صحت را ببینید دربارۀ نثر و نگاه زیبا و حال خوش آثار دوایی، از برنامه تلویزیونی «کتاب‌باز» اول اسفند ۹۷ @ehsanname

📸همه چیز دربارۀ گم شدن یک آلبوم نفیس از کاخ گلستان
@ehsanname
🔹خبر را دوشنبه خبرگزاری ایسنا منتشر کرد: «مسوولان مجموعه جهانی کاخ گلستان متوجه شده‌اند یکی از آلبوم‌های تاریخی کاخ گلستان که از آلبوم‌های غنی این مجموعه و متعلق به دوره ناصری (قاجار) بوده، مفقود شده است.» و امروز صبح، خانم آفرین امامی، مدیر کاخ گلستان در گفتگو با شبکه خبر ماجرا را تایید کرد. خبری شوکه‌کننده برای دوستداران میراث فرهنگی و پژوهشگران تاریخ.

🔸به گفتۀ خانم امامی ماجرا اصلاً برای پنج ماه پیش است و آنها موضوع را با پلیس بین‌الملل هم در میان گذاشته‌اند: «اواخر اسفند سال ۹۸ امین‌اموال آلبوم‌خانه کاخ گلستان در آخرین انبارگردانی خود متوجه شد که یک آلبوم ناصری حاوی ۱۰۰ قطعه عکس کوچک در قفسه نیست، این موضوع را به من اعلام کرد، بلافاصله برای پیشگیری از موضوعات سوء بعدی، اقدامات حقوقی انجام شد. با واحدهای ذی‌صلاح وزارتخانه، پلیس اینترپل و قوه قضائیه نیز در این زمینه مکاتباتی انجام دادیم. حتی مشخصات و تصاویر اثر نیز برای پلیس اینترپل ارسال شد.»

🔹برخی می‌گویند عکس‌های سرقتی یا گم‌شده بیشتر از یک آلبوم است. کانال ناف تهرون در این باره نوشته: «اخبار غیررسمی حاکی از آن است که تعداد آلبوم‌های مفقود شده، ۳ مجلد است که یکی از آنها آلبومی بسیار ارزشمند و نفیس بوده و گفته می‌شود که در سال‌های گذشته ارزش مادی آن چند میلیارد تومان برآورد شده است.»

🔸اما این «آلبوم‌خانه سلطنتی» چی هست و چه اهمیتی دارد؟ خانم فاطمه سراییان، یکی از محققانی که روی عکس‌های این مرکز کار کرده، توضیح می‌دهد: آلبوم‌خانه کاخ گلستان بعد از آرشیو موزه سلطنتی انگلستان، دومین گنجینه‌‌ غنی عکس و فیلم دنیاست. در این مجموعه، عکس‌هایی از دورانِ سلطنت پادشاهان قاجار به علاوه آلبوم عکس‌های اهداشده به آنان از ۱۷۰ سال پیش وجود دارد. سفرها، اعیاد، سوگواری‌ها، روزمرگی‌ها، حرم‌سراها و بناهای تاریخی از موضوعاتی است که عکس‌ها آنها را پوشش داده‌اند. عکس‌هایی هم از کشورهای روسیه، اتریش، آلمان و سایر نقاط دنیا در این آرشیو موجود است. آلبوم‌خانه شامل ۱۵۲۰ آلبوم و حدود ۴۲هزار قطعه عکس تاریخی است. تاکنون فقط حدود هزار عکس از این مجموعه در کتابهای مختلف منتشر شده است.
عکاس بخشی از این آلبوم‌ها خود ناصرالدین‌شاه بوده که معروف است یک آلبوم عکس خصوصی هم بوده که ناصرالدین‌شاه از زنان حرم بدون پوشش گرفته است.

🔹به نوشتۀ خانم فرزانه ابراهیمی، پژوهشگر تاریخ تهران (رشته توییت) محل آلبوم‌خانه در یکی از ساختمان‌هایی است که در دوره پهلوی ساخته شده و قبلاً ورودی کاخ معروفِ نارنجستان، خوابگاه ناصرالدین‌شاه بوده. این کاخ محل اتصال بخش رسمی کاخ گلستان با اندرونی بود و مظفرالدین‌شاه هم در دی ۱۲۸۵ در همین کاخ درگذشت. نارنجستان در اوایل دورۀ پهلوی اول تخریب شد. سال ۱۳۳۹ به خاطر سفر ملکه الیزابت دوم، ملکه انگلستان، اقامتگاهی برای او ساختند که به ساختمان الیزابت معروف است. بعد از انقلاب، آلبوم‌خانه سلطنتی به این ساختمان منتقل شد.

🔸آلبوم‌خانه سلطنتی از جمله بخش‌های کاخ گلستان است که بازدید عموم از آن ممکن نیست و برای ورود به این بخش از کاخ گلستان حتماً باید مجوز میراث فرهنگی و مدیریت مجموعه را داشت. حتی این بخش بنا به قانون هرشب بعد از پایان کار موزه پلمپ می‌شود. چطور یک (یا چند) آلبوم عکس بزرگ می‌تواند از چنین مرکز محافظت‌شده‌ای غیب شود؟
@ehsanname
🔻نمونه عکس‌های ناصرالدین شاه در آلبوم‌خانه سلطنتی

💔لحظۀ انفجار بیروت از نگاه دوربین یک فیلمبردار مراسم عروسی. فضای کلی تصویر، ترکیب زیبایی و انهدام و اندوه، شبیه شعرهای #نزار_قبانی است. نزار قبانی خودش هم زخم‌خوردۀ یکی از این انفجارها بود. بلقیس الراوی، همسر و محبوبِ شعرهای عاشقانه‌اش، در حادثۀ بمب‌گذاری ۱۹۸۱ بیروت کشته شد.
@ehsanname
"او می‌دانست مرا خواهند کشت
و من می‌دانستم او کشته خواهد شد
هر دو پیش‌گویی درست درآمد
او، چون پروانه‌ای، بر ویرانه‌های عصر جهالت افتاد
و من در میان دندان‌های عصری که
شعر را
چشمانِ زن را
و گل سرخِ آزادی را می‌بلعد
در هم شکستم.

می‌دانستم او کشته خواهد شد
زیرا چشمان او روشن بود چون دو رود یاقوت
موهایش دراز بود چون شب‌های بغداد.
این سرزمین
این‌همه سبزی را
نقش هزاران نخل را
در چشمان بلقیس
تاب نیاورد."

➖بخشی از شعر بلندِ «دوازده گل سرخ بر موهای بلقیس» (با ترجمۀ احمد پوری)
@ehsanname

📸 به مناسبت روز خبرنگار، کتابخانه عمومی پارک شقایق در محله شمیران‌نو تهران با ۱۸هزار جلد کتاب، به نام روح‌الله رجایی، خبرنگاری که به تازگی با بیماری کرونا از میان ما رفت، نامگذاری شد (عکس و خبر از +) @ehsanname