🌕 تصویر سکه ولایتعهدی امام رضا(ع)، ضرب سمرقند ۲۰۲ قمری، یعنی یک سال قبل شهادت امام.

روی سکه به خط کوفی نوشته: لِلّه/ محمد رسول الله/ المأمون خلیفه الله/ مما أمر به الامیر الرضا/ ولی‌عهد المسلمین علی بن/ موسی بن علی بن ابیطالب. در حاشیه سکه هم نوشته شده: محمد رسول الله ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله ولو کره المشرکون.

قطر سکه ۳/۲ سانتی‌متر است و وزنش ۴/۳ گرم.

این سکه در موزۀ ملک نگهداری می‌شود. در سایر موزه‌ها هم انواع درهم (سکه نقره) و دینار (سکه طلا) از آن دوران، ضرب شهرهای مختلف (از مصر تا سمرقند) وجود دارد که معمولاً روی درهم‌ها، بعد از اسم حضرت رضا (با تاکید روی پسرِ مولا بودن حضرت)، نام «ذوالریاستین» (فضل بن سهل، وزیر مأمون) هم درج شده است.

این سکه‌ها تا دو سال بعد از شهادت امام هم ضرب می‌شد، احتمالاً برای اینکه وانمود کنند دوستدار حضرت بودند و نقشی در شهادتشان نداشتند.
@ehsanname

🔹چرا داستان آرش در «شاهنامه» نیست؟
@ehsanname
احسان رضایی: در ایران باستان روز ۱۳ تیرماه را با نام تیرگان جشن می‌گرفتند و معتقد بودند این روز، سالروز تیر انداختن آرش کمانگیر است. یکی از معروفترین داستان‌های حماسی ایرانی. قصه می‌گوید بعد از پایان جنگ ایران و توران در زمان شاه منوچهر، قرار شد مرز دو کشور با پرتاب تیری از سپاه ایران مشخص شود. یکی از سپاهیان ایران به اسم آرش این وظیفه را به عهده گرفت و از کوه البرز بالا رفت و با تمام نیرو تیری را به سوی شرق رها کرد، تیری که دو روز در هوا حرکت کرد و تا رود جیحون رسید، اما به قیمت جان آرش که تمام توش و توانش را در این پرتاب گذاشت .
داستان آرش را ابوریحان بیرونی، از معاصران فردوسی، در کتاب «آثار الباقیه» و ضمن توضیح جشن تیرگان نقل کرده است. اما فردوسی در «شاهنامه» از این داستان گذر کرده و بلافاصله بعد از جنگ کین‌خواهی منوچهر از سلم و تور (قاتلان پدرش)، سراغ داستان تولد زال رفته و اینکه سام جهان‌پهلوان پسرش را که سفیدمو بود رها کرد و سیمرغ افسانه‌ای زال را بزرگ کرد و اینطوری وارد داستان زندگی زال و عشق زال به رودابه می‌شویم تا به تولد رستم، قهرمان اصلی شاهنامه برسیم.
شاهنامه بازسرایی حماسهٔ ملی ایرانیان است، اما تمام داستان‌های اساطیری و حماسی ایران در این کتاب نیامده است. برای همین بعدها شاعران دیگری کار فردوسی را ادامه دادند که البته هیچکدام در شعر و هنر به پای او نرسیدند. (معروفترین این منظومه‌ها «گرشاسپ‌نامه» از اسدی توسی است که داستان زندگی و جنگهای گرشاسپِ اژدهاکش، جد رستم را تعریف می‌کند.) از جمله داستان‌هایی که در «شاهنامه» نیست، یکی هم همین داستان آرش است. البته در «شاهنامه» چندباری به آرش کمانگیر اشاره و از او یاد شده. مثلاً در بخش پادشاهی شیرویه که از پهلوانان تاریخ ایران یکی یکی اسم می‌آورند، اسم آرش هم هست:
چو آرش که بردی به فرسنگ تیر
چو پیروزگر قارن شیرگیر
به علاوه در «شاهنامه» می‌خوانیم که پادشاهان اشکانی از فرزندان آرش هستند (بزرگان که از تخمِ آرش بُدَند/ دلیر و سبکسار و سرکش بُدَند) و در جریان جنگ خسروپرویز و بهرام چوبینه (یکی از مدعیان سلطنت) هم بهرام خودش را از نسل آرش معرفی می‌کند. این، شاید دلیل اصلی عدم حضور داستان آرش در «شاهنامه» باشد. بگذارید توضیح دهیم.
در ایران اشکانی و ساسانی، هفت خاندان قدرتمند بودند (کتاب «افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی» نوشتۀ پروانه پورشریعتی دربارۀ روابط همین خاندان‌هاست.) هر کدام از این خاندان‌ها برای خود تاریخچه‌ای درست کرده و نسَبشان را به یک پهلوان اسطوره‌ای می‌رساندند. همان طور که در «شاهنامه» آمده، خاندان اشکانی و نیز خاندان مهران (که بهرام چوبینه از این خانواده است) آرش کمانگیر را حد خود می‌دانستند. بنابراین در تدوین کتابی رسمی از حماسۀ ملی در زمان ساسانیان، خاندان ساسانی از نقل داستان‌های مورد افتخار خاندان‌های رقیب در این اثر (گه بعدها منبع فردوسی در سرودن «شاهنامه» شد) جلوگیری کردند. (همان‌طور که داستان گرشاسب، جدِ افسانه‌ای خاندان سورن هم در این روایت رسمی جا افتاد.) هرچند داستان آرش چنان جذابیتی داشت که تا به روزگار ما هم رسیده است.
@ehsanname

❗️در فضای مجازی ویدیویی منتشر شده که در آن ادعا می‌شود مجسمه حکیم فردوسی را در ماکو برداشته‌اند. از صحت و سقم ماجرا اطلاعی ندارم، اما آن دو بیتی که در این ویدیو به عنوان مدرکِ زن‌ستیزی و نژادپرستی خوانده می‌شود (زن و اژدها هر دو در خاک به/ جهان پاک از این هر دو ناپاک به * به صد ترک بیچاره بدنژاد/ که نام پدرانشان ندارند یاد) اصلاً از فردوسی نیست و در تصحیح‌های معتبر «شاهنامه» پیدا نمی‌شود! در عوض در «شاهنامه» آذربایجان یکی از محترم‌ترین بخشهای ایران است، چنان‌که آزمون برحق بودن کیخسرو در دژ بهمن، نزدیک اردبیل اتفاق می‌افتد یا مثلاً در نامۀ رستم فرخ‌زاد به برادرش می‌خوانیم: «همی تاز تا آذرآبادگان/ به جای بزرگان و آزادگان» @ehsanname
🔹تکمیلی: شهرداری ماکو ماجرا را تکذیب کرد و معلوم شد ماجرا فقط بهسازی این میدان است که وضعیت تعمیرات در تصویر هم پیداست.

🗞روزنامه فرهیختگان با شش نفر از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس جدید مصاحبه کرده و پرسیده آخرین کتابی که خوانده‌اند چی بوده؟ یک نفرشان گفته کلاً از کمیسیون فرهنگی بدش می‌آید و او را به زور فرستاده‌اند اینجا، جوابهای بقیه هم این‌طوری است:
➖حسین میرزایی (نماینده اصفهان): همین چند ساعت پیش قرآن خواندم و خیلی اهل کتابهای اینجوری نیستم. بیشتر قرآن میخوانم. روز گذشته کتاب قانون بودجه ۹۹ را هم مطالعه کردم.
➖احمد راستینه‌هفشجانی (نماینده شهرکرد): آخرین کتابی که خواندم «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» مقام معظم رهبری بود که مجموعه سخنرانی‌های ایشان در سال ۵۲ در مشهد است.
➖حسین جلالی (نماینده رفسنجان): بیشتر طرفدار کتاب‌های ساندویچی هستم. «سه روز در قیامت» آخرین کتابی است که خوانده‌ام. اتفاقا ۵۰۰ جلد از این کتاب را گرفتم و هدیه دادم.
➖مجید نصیرایی (نماینده فردوس و طبس): یک کتاب در مورد شهید سلیمانی تورق کردم. یک کتاب هم در مورد حوزه انتخابیه‌ام بوده است.
➖جواد نیک‌بین (نماینده کاشمر): آخرین کتابی که خواندم تفسیر قرآن در نگاه امام بود که جلد دومش را تمام کردم ‎و شب گذشته هم مثنوی مولوی را به پایان رساندم.
@ehsanname

🔺یونیسف در کتابچه جوایز الهام‌بخش شهرهای دوستدار کودک ۲۰۱۹ خود، ۱۵ نمونه از اقدامات ۹ شهر ایران را هم آورده که دو موردش مربوط به فعالیتهای کتابی و کتابخانه‌هاست: کتابخانه تلفنی رنگین‌کمان در شهر سمنان (در بخش رفع تبعیض) و بخش مادر و کودکِ کتابخانۀ اندیشه شهر اِوَز در استان فارس (در بخش خانواده و اوقات فراغت). کارهایی به ظاهر ساده که برای فردای میهن خیلی بیشتر از آنچه فکر می‌کنیم، معجزه خواهد کرد @ehsanname

🔹روایت زنده‌یاد سیروس گرجستانی: «من گزینه اول و آخر برای ایفای نقش شهریار بودم. برای اینکه به استاد شهریار به لحاظ ظاهری نزدیک شوم، گریم سختی روی من انجام می‌شد. کارگردان هم کاست‌هایی به من راجع به استاد داد که آنها را گوش کردم. وقتی درباره استاد شهریار مطالعه کردم متوجه شدم که او شباهت عجیبی به لحاظ فیزیکی، راه رفتن، نوع نگاه و گویش با پدر من دارد. برای همین بیشتر از قبل مجذوبش شدم. با ایفای نقش شهریار، گویی نقش پدر خودم را بازی کردم. من از تهران برای بازی در نقش شهریار به تبریز رفته بودم و برخی از بازیگران هم آذری بودند. وقتی با الهام از پدرم یکسری کار‌ها را انجام می‌دادم، برای آنها عجیب بود و می‌گفتند که شهریار هم دقیقاً همین کار‌ها را انجام می‌داد.» (+)
🔸روایت کمال تبریزی، کارگردان سریال شهریار: «یادم هست برای پذیرش نقش شهریار قدری تردید داشت و می‌گفت ایفای نقش شخصیت‌های واقعی دشوار است اما بعد از گفت‌وگوهای مفصلی که داشتیم سرانجام پذیرفت. گفتم چطور شد قبول کردی؟ گفت چیزهایی که از نقش می‌گویی و شهریاری که تعریف می‌کنی مرا یاد پدرم می‌اندازد. پدرم را می‌توانم خوب بازی کنم! و خوب بازی کرد.» (+)
@ehsanname

📸 بازگشایی موزه لوور پاریس بعد از ۱۶ هفته تعطیلی به دلیل کرونا و سلفی با مونالیزا همراه ماسک (منبع عکس +) @ehsanname

🔺با شکایت احمد کیارستمی، فرزند عباس کیارستمی دادگاه دستور جمع‌آوری کتاب «من خانه‌م»، مجموعه نامه‌های عباس کیارستمی به همسر سابقش پروین امیرقلی را صادر کرد. کتاب «من خانه‌م» به کوشش بهمن کیارستمی پسر دیگر آقای کارگردان تهیه شده. اما بعد از انتشار آن احمد کیارستمی از عدم رعایت حریم خصوصی در این کتاب و نگرفتن مجوز نشر آن شکایت کرده و وعدۀ پیگری «از طرق قانونی» داد. برای حل موضوع برخی چهره‌های سینمایی و فرهنگی پیگیری‌هایی انجام دادند که به نتیجه نرسید. (فرارو) حالا بهمن کیارستمی نوشته: « دیروز با شکایت اخوی (اشاره به احمد کیارستمی) ریختند دفتر نشر نظر و پیش از بررسی شکایت، ۶۷۴ جلد از کتاب را با حکم موقت بردند و ضبط کردند.» احمد کیارستمی از انتشار کتاب «مرگ و دیگر هیچ» (دستنوشته‌های کیارستمی در سررسید سال ۱۳۷۶) توسط برادرش هم گلایه داشت. ظاهراً اختلافات درون خانواده کیارستمی از زمان فوت عباس کیارستمی و بر سر اختلاف نظر در مورد درمان او شروع شده است @ehsanname

🔍امروز (۷ جولای) سالمرگ دکتر آرتور کانن‌دویل، خالق شرلوک هولمز است. این تصویر اولین داستان شرلوک (A Study in Scarlet، در ترجمه خانم دقیقی «اتود در قرمزِ لاکی») است در یک سالنامه در ۱۸۸۷ @ehsanname

🔍راهنمای سریع شرلوک هولمز
@ehsanname
یک راهنمای جمع‌وجور درباره اینکه بدانیم در داستان‌های کانن‌دویل دقیقا کی به کی هست؟

goo.gl/1GWZPc

🔍اولین ترجمه شرلوک هولمز به فارسی، همزمان با مشروطه منتشر شد: ۱۳۲۳ قمری یا ۱۲۸۴ شمسی. چون این ترجمه از متن روسی بود، شده است «شرلوک خلمس». کانن‌دویل تا ۱۲سال بعد ماجراهای شرلوک را می‌نوشت @ehsanname

📖 جدول بالا، نموداری است که اکونومیست از وضعیت فروش کتابهای مرتبط با ترامپ منتشر کرده. 📘آبی‌ها بهترین عناوین ضدترامپ هستند و 📕قرمزها بهترین کتابهای به نفع او. آمار فروش قابل توجه است. بخصوص چهار کتاب «آتش و خشم» مایکل وولف، «وحشت: ترامپ در کاخ سفید» باب وودوارد، «یک وفاداری بالاتر» جیمز کومی و «آنچه اتفاق افتاد» هیلاری کلینتون که بیشتر از ۵۰۰هزار جلد فروخته‌اند. (هر چهار عنوان به فارسی هم ترجمه شده‌اند. از دستۀ دیگر هم «کشتی احمق‌ها» تاکر کارلسون ترجمه شده.) تازه این جدول برای دو هفته پیش است و از آن زمان کتاب «اتاقی که در آن اتفاق افتاد» جان بولتون هم ۷۸۰هزار نسخه فروخت. هفته بعد کتاب ماری ترامپ، برادرزادۀ روانشناسِ ترامپ هم منتشر می‌شود که زیرعنوانش گویاست: «چگونه خانوادۀ من خطرناک‌ترین مرد دنیا را خلق کرد؟» ناشر برای چاپ اول این کتاب تیراژ ۷۵هزار نسخه در نظر گرفته. ترامپ خودش کتاب‌خوان نیست، ولی وجودش هدیه‌ای است برای ناشرها و کتابفروش‌ها @ehsanname

📺 اگر شرلوک هولمز نبود، جهان چیزی کم داشت؟ گفتگوی مهام میقانی، سروش روحبخش، احسان رضایی و سروش صحت، در برنامه «کتاب‌باز» ۱۱دی۹۸ @ehsanname

📚پیشنهاد خرید کتاب برای پدر و مادرها
شورای کتاب کودک، ۵۷مین فهرست سالانه خودش از بهترین کتابهای حوزۀ کودکان و نوجوان را منتشر کرد. اعلام این فهرست قرار بود همراه با سالگرد تأسیس شورا در اسفندماه برگزار شود که به دلیل شیوع کرونا لغو شد و دیروز به صورت مجازی برگزار شد. فهرست انتخابهای شورای کتاب کودک از بین آثار منتشره در ۱۳۹۷ می‌تواند راهنمایی برای انتخاب کتاب توسط والدین باشد. (فهرست سایر انتخابهای سالانه شورا از ۱۳۴۲ اینجا هست.) در زیر فهرست امسال را می‌بینید با این توضیحات: علامت 🐟 یعنی این کتاب برگزیده شده و نشانِ ماهی سیاه کوچولو را برده. کتابهایی که این علامت را ندارند، تقدیری هستند. علامت🐢یعنی کتاب در فهرست‌های فصلی لاک‌پشت پرنده هم انتخاب شده بوده. گروه‌بندی سنی کتابها هم که یادتان هست. گروه سنی الف (تا کلاس اول دبستان)؛ ب (کلاس‌های دوم و سوم)؛ ج (کلاس‌های چهارم، پنجم و ششم)؛ د (کلاس‌های هفتم، هشتم و نهم) و گروه هـ (پایان نوجوانی از کلاس دهم به بعد).

📔داستان - تألیف
مجموعه ۳جلدی «بردیا و گولاخها» نوشتۀ مهدی رجبی، نشر افق (مناسب برای گروه سنی ج)🐢
«تک خال» نوشتۀ پیام ابراهیمی، تصویرگری رضا دالوند؛ انتشارات فاطمی (برای گروه‌های الف-ب)🐢
🐟«گفتگوی جادوگر بزرگ با ملکۀ جزیرۀ رنگها» نوشتۀ جمشید خانیان؛ نشر افق (گروه‌های ج-د)🐢

📕داستان - ترجمه
🐟«دشمن» نوشتۀ دیوید کالی، تصویرگر سرژ بلوک، ترجمۀ رضی هیرمندی. نشر چشمه (ج-د)🐢
«شب هانا» نوشته و تصویرگری کوماکو ساکائی، ترجمۀ مهدیه متقی، انتشارات علمی فرهنگی، (۴-۲ سال)🐢
🐟«ریگو و رُزا» نوشتۀ لورنتس پاولی، تصویرگری کاترین شرر، ترجمۀ الهام مقدس؛ نشر ایرانبان (ب-ج)🐢
🐟«مراقبم باش» نوشتۀ لورنتس پاولی، تصویرگری میریام زولیوس، ترجمۀ نگین کتال؛ انتشارات مبتکران (الف-ب)

📗شعر
🐟«احتیاط کنید پرنده‌ها پای سفره صبحانه‌اند» سرودۀ حسین تولایی، تصویرگری نوشین خائفی اشکذری؛ انتشارات علمی و فرهنگی (د-ه)
🐟«بچه‌ها بهار» سرودۀ نیما یوشیج، تصویرگری هدا حدادی؛ نشر میرماه (الف)
«دل تو برد شرط را...» سرودۀ فاطمه سالاروند؛ نشر پیدایش (د-ه) [تقدیری چهاردهمین جشنواره شعر فجر]
🐟«گوزن در کافی‌شاپ» سرودۀ مریم اسلامی، تصویرگری سالومه سیاح؛ کتابهای نردبان (د-ه)

📙دانش اجتماعی و زندگینامه
🐟«خوراک زرافه با سالاد لاکپشت» نوشته و تصویرگری رضا دالوند؛ انتشارات فاطمی (۴-۲ سال)
🐟«می‌توانم یک منِ دیگر بسازم» نوشته و تصویرگری شینوسکه یوشی تاکه، ترجمۀ رضی هیرمندی؛ نشر افق (ج)🐢
مجموعه ۳جلدی «نامه‌های نیلی» (نیلی در شهر سوخته/ سرزمین زعفران/ قلعه گنج) نوشتۀ مهدی رجبی، تصویرگری مریم رجبی، انتشارات زعفران (ج-د)

📘هنر بازی و سرگرمی
«سه نوازنده - با الهام از نقاشی پیکاسو» نوشتۀ ورونیک ماسنو، تصویرگری ونسا اییه، ترجمۀ زهره هدایتی بیدهندی. انتشارات علمی و فرهنگی (ج)
«قورباغه کجاست؟ - با الهام از نقاشی کلود مونه» نوشتۀ ژرالدین الشنر، تصویرگری استفان جیرل، ترجمۀ هایده مشایخ؛ انتشارات علمی و فرهنگی (ج)
«موج بزرگ - با الهام از چاپ باسمه چوبی» نوشتۀ ورونیک ماسنو، تصویرگری برونو پیلورژه، ترجمۀ مهدی مقیسه؛ انتشارات علمی و فرهنگی (ب-ج)
«هیپو؛ اسب آبی کوچولو - با الهام از هنر مصر» نوشتۀ ژرالدین الشنر، تصویرگری آنیا کلاوس، ترجمۀ هایده مشایخ؛ انتشارات علمی و فرهنگی (ب-ج)

📖علوم تجربی
🐟«این پی‌پی مال کیه؟» نوشتۀ دارین پی اند. تصویرگری کلسی اوسید، ترجمۀ سارا قربانی برزی؛ انتشارات فاطمی (الف-ب)
«تکامل» نوشتۀ دانیل لاکستون، ترجمۀ کاوه فیض‌اللهی و طاهره رنجبر؛ انتشارات فاطمی (د)🐢

📓مرجع (کلیات)
«دانشنامه محیط زیست» نوشتۀ هنریک مجنونیان، بهرام حسن‌زاده‌کیابی و شکوه حاجی‌‌نصرالله؛ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (هـ)🐢

📒تصویرگری
مجموعه ۴جلدی «بچه‌محل نقاش‌ها: زمانی که هم‌خانه داوینچی/ همسایه میکل آنژ /هم‌سفر ونگوگ/ هم‌سنگر پیکاسو بودم» نوشتۀ محمدرضا مرزوقی، تصویرگری مجتبی حیدرپناه؛ نشر هوپا (ج-د)
🐟«تک خال» نوشتۀ پیام ابراهیمی، تصویرگری رضا دالوند؛ انتشارات فاطمی (ب)
«کبوترباشی و زرافه‌های پرنده» نوشتۀ مسعود ملکیاری، تصویرگری مجید فخارزواره؛ کتابهای نردبان (د)🐢
«هفت اسب، هفت رنگ» نوشتۀ محمدهادی محمدی، تصویرگری نوشین صفاخو؛ موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (ج)

🎧کتاب صوتی
«افتادن برگی به نام فردی» نوشتۀ لئو بوسکالیا، ترجمۀ مسیحا برزگر، با صدای مرجان امینی تهرانی؛ نوین کتاب گویا (ج)
🐟«تام سایر» نوشتۀ مارک تواین، ترجمۀ لیلا سبحانی، با صدای امیرمحمد صمصامی؛ نشر ماه آوا (ج-د)
🐟«دیوید کاپرفیلد» نوشتۀ چارلز دیکنز، ترجمۀ لیلا سبحانی، با صدای امیرمحمد صمصامی؛ نشر ماه آوا (ج-د)
«قصه‌های مجید» نوشتۀ هوشنگ مرادی کرمانی، صدای مهدی پاکدل و آهنگسازی مهدی زارع؛ نوین کتاب گویا (د-ه)
@ehsanname

🔺کاریکاتوری قدیمی از هفته‌نامه «گل‌آقا» (۲۸ اردیبهشت ۱۳۷۴) اثر ناصر پاکشیر. (+) نکتۀ جالب، اطلاعی است که این کاریکاتور از قیمت کتابها در آن سال می‌دهد: دوره آثار افلاطون ۲۴هزار تومان. چاپ جدید همین دورۀ ۴جلدی ۳۵۰هزار تومان قیمت دارد @ehsanname