احسان‌نامه

✍احسان رضایی: پای صحبت اهالی فرهنگ که بنشینی، همه از پایین آمدن تیراژ کتاب و سرانۀ مطالعه گلایه دارند که خب حرف درستی هم هست. اما چیزی که در این بحث مورد توجه قرار نمی‌گیرد، کیفیت تولیدات نشر ماست. متأسفانه تمام کتابهای تولیدی کیفیت یکسانی ندارند و چه بسا، بعضی‌هایشان هم مصداق کتاب‌سازی هستند. بعضی‌های دیگر هم فقط با آسان‌گیری ناشرها امکان انتشار پیدا می‌کنند. آثاری که باعث شلوغ شدن پیشخوان نشر و کمتر دیده شدن کتاب‌های خوب و خواندنی می‌شوند.
می‌خواهم یک تجربۀ شخصی را خدمتتان عرض کنم. هفته گذشته در کتابفروشی، اثری دیدم که موضوعش برایم جالب بود. نگاه کردم و دیدم ناشر هم اسم آشنایی است. اعتماد کردم و ۶۵هزار تومان وجه رایج مملکت دادم و کتاب را خریدم و آوردم خانه. اما وقتی سراغ کتاب رفتم، با چنان متن مغشوش و آشفته‌ای مواجه شدم که مصداق شعر خواجه شدم: «که چنانم من از این کرده پشیمان که مپرس!»
من اینجا فقط چهار پاراگراف ابتدایی از فصل اول این کتاب با عنوان «ایران خاستگاه علوم خفیه و مهد تمدن‌ها» را برایتان رونویسی می‌کنم و توضیحاتی هم می‌آورم تا خودتان قضاوت کنید. مرقوم فرموده‌اند:

"بر پایۀ یافته‌های باستان‌شناسی و متون باستانی، بدون شک خاستگاه بیشتر علوم قدیم و جدید، سرزمین مقدس ایران زمین بوده است. علت این کار وجود انسان‌های خلاق و اندیشمندی بوده که علوم جهانی را در ادوار مختلف به وجود آورده و مردمان زمین را با تکنولوژی و پیشرفت آشنا کرده‌اند. متونی در دست است که ثابت می‌کند اقوام مایایی و اهالی قارۀ آتلانتیس ایرانی و از نژاد آریا بوده‌اند. [کاری به صحت ادعایشان ندارم و اینکه چرا مدارک این ادعا را نیاورده‌اند، اما اسناد باستان‌شناسی حداکثر می‌تواند در مورد علوم قدیم نظر دهند، نه دانش جدید.]
در پژوهش‌های خود ما اسناد و مدارکی آورده و به تحلیل و بررسی آن‌ها پرداخته‌ایم. [در ۳۰۰صفحه بعدی کتاب چنین بحثی نیست.] علم مغانه یکی از علومی بوده که تعداد محدودی از مغان مهری آن را می‌آموختند و به عده معدودی می‌آموختند. تنها کسانی که می‌توانستند این علوم را بیاموزند که رازدار باشند. [اشکالات ویرایشی واضح را بی‌خیال شوید.] به قول مولوی:
هر که را اسرار حق آموختند
مهر کردند و زبانش دوختند
[اصل شعر «دهانش دوختند» است. یعنی دو لب فرد را به هم دوختند تا صدایی بیرون نیاید.]
علم مغانه، امروز به علوم خفیه مشهور است که مشهورترین این علوم، علم جفر یا ژرف (ژفر) می‌باشد. [معمولاً اشتقاق جفر را از لغت عربی «جَفر» می‌دانند، به معنای پوست بزغاله، چون قبل از رواج کاغذ روی پوست نوشته می‌شد.] در متون مذهبی آمده که اهل بیت(ع) این علم را به پیروان نزدیک خود یاد می‌دادند و اهل بیت(ع) دارای علوم خفیه بوده‌اند. [یکباره از مغ‌های پارسی به اهل بیت رسیدیم!] علم جفر بر پایۀ علم الاعداد بنیان نهاده شده و کلام جزئی از علم الاعداد است. [علم جفر، علم حروف است و ربطی به علم الاعداد یا ریاضی ندارد. در تقسیم‌بندی قدیمی علوم، جَفر از علوم خفیّه است، نقطۀ مقابل علوم جلیّه شامل طب و منطق و هندسه و ریاضی و سایر علومی که آموزش رسمی داشت.]
علوم سیمیا و ریمیا و کیمیا و هيميا جزو علم جفر جامع است. [جفر پنج شاخه دارد که اینجا لیمیا ذکر نشده.] هر کدام از این علوم دارای مباحثی مهم در علم ریاضی می‌باشد و علم نجوم و ستاره‌شناسی بر پایۀ همین علوم به وجود آمده است. [کیمیا همان علم اکسیر است که هدفش تبدیل اجسام و فلزات به چیزهای دیگر، مثل طلاست. سیمیا علم خیالات است و هدفش ایجاد صورتهای خیالی و توهمات در افراد. ليميا یا «علم طلسمات» برای به خدمت گرفتن قوای ماوراءالطبیعه است. ريميا علم شعبده است و هدف آن شناختن پدیده‌ها و نیروهای زمینی و به دست آوردن نیرویی تازه از ترکیب آنها. هيميا با احوال ستارگان و حیوانات وابسته به آنها مرتبط است و به آن «علم تسخیرات» گفته می‌شد. یعنی فقط این آخری به نجوم قدیم مرتبط است و باقی ربطی به ریاضیات ندارند.] ..."

نمی‌خواهم زحمات نویسندۀ محترم را بی‌ارج کنم. نه، ایشان متنی نوشته و دوست داشته آن را در معرض دید دیگران قرار دهد. حق هم دارد که چنین کند. اما ما خوانندگان هم حق و حقوقی داریم. اینجا وظیفۀ ناشر است که با سختگیری در پذیرش کتاب و ویراستاری حرفه‌ای متون، هم باعث به ثمر نشستن کار نویسنده شود و هم به خوانندگانش احترام بگذارد. شک ندارم که اگر این‌طوری بود، در مورد تیراژ و سرانه مطالعه هم اتفاقات بهتری می‌افتاد. / اعتماد
@ehsanname

3.85K viewsedited 11:34