🔺 آیا عمرِ رمان و رمان خواندن به سر آمده؟ فیلیپ راث، نویسندۀ آمریکایی در مصاحبه‌ای در ۲۰۰۹ چنین ادعایی کرد و پل استر، دیگر نویسندۀ معروف، یک ماه بعد جواب داد که بشر باز هم به قصه نیاز دارد و رمان نمی‌میرد. شرح ماجرا را خودتان ببینید @ehsanname

➕ ترجمه و زیرنویس از @aftabnetmagazine

🔺ماجرای حرف جنجالی اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان دربارۀ زبان فارسی چیست؟ (ویدیو از انتخاب) @ehsanname

❓احسان رضایی: آیا حرف اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان درباره اینکه افغانستان مهد و زادگاهِ زبان فارسی دری (یعنی همین فارسی که ما امروز با آن سخن می‌گوییم) درست است؟

🔸جواب این سوال هم می‌تواند مثبت باشد و هم خیر. از این جهت این حرف می‌تواند درست تلقی شود که اولین آثاری که به زبان فارسی نوشته شده‌اند، در شرق بوده‌اند. قدیمی‌ترین نمونۀ مکتوب فارسی که در دست داریم سندی مربوط به خرید و فروش است که با زبان فارسی ولی با الفبای عِبری نوشته شده. این سند چون در جایی در منطقۀ سین‌کیانگ چین، به اسم دندان اویلیق کشف شده به «قطعۀ دندان اویلیق» معروف است (تصویرش اینجا +). این سند، نامه بازرگانی یهودی است که در ۳۸ سطر نگاشته شده، در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود و تاریخ آن اوایل قرن هشتم میلادی، حدود ۱۰۰قمری است. بعد از آن هم که برای زبان فارسی از الفبای عربی استفاده شد، اولین کتابها و آثار ادبی به زبان فارسی در سیستان و خراسان و مناطق شرقی در دولت صفاریان و سامانیان نوشته شدند که قدیمی‌ترین نمونۀ آنها که به دست ما رسیده، مقدمۀ «شاهنامه» ابومنصور عبدالرزاق طوسی است که سال ۳۴۶قمری نوشته شد و بعدها منبع کار فردوسی قرار گرفت.
پس می‌شود مثل ملک‌الشعراء بهار نتیجه گرفت: «شعر و نثر دری در خراسان به ظهور آمده و با اندک توجهی از طرف ملوک اطراف، شعراء و دبیران به گفتن شعر و پرداختن کتب به زبان دری اقبال کرده‌‌اند - و در همان حال یک بیت شعر و یک رساله به این زبان در مغرب و شمال و جنوب‌‌غربی در قرن چهارم به وجود نیامده‌‌است؛ و اگر هم شعر یا کتابی دیده شده و یا ذکر آن رفته‌‌ است، به زبان پهلوی یا طبری است، مگر در اواخر عهد سامانیان و آغاز دولت غزنویان و سلاجقه ...» («سبک‌شناسی»، جلد ۱، ص۵۵)

🔹از طرف دیگر، زبان رسمی دولت ساسانیان، زبان پهلوی بوده اما آن طور که ابن مقفع توضیح داده، در ایران باستان زبان دری هم رواج داشته و اصلاً اسم زبان دری از اینجا آمده که مردم پایتخت ساسانی (تیسفون) به این زبان سخن می‌گفتند و به نوعی زبان دربار بود. («الفهرست» ابن ندیم، ترجمۀ محمدرضا تجدد، ص۲۲). در تاریخنگاری‌های قرون نخستین اسلامی (قبل از دوران سامانیان) هم موارد زیادی به چشم می‌خورد که حرفهای شخصیها به زبان فارسی دری نقل شده (یعنی در متن عربی، یک یا چند جمله به فارسی نقل شده). این موارد را استادان علی‌اشرف صادقی در کتاب «تکوین زبان فارسی» و آذرتاش آذرنوش در کتاب «چالش میان فارسی و عربی» گردآوری کرده‌اند. از جمله نمونه‌های فراوانی از فارسی‌گویی اهالی کوفه داریم؛ شهری که به تیسفون بسیار نزدیک بوده و ایرانیان زیادی در آن زندگی می‌کردند. به عنوان نمونه این حکایت را از سال ۶۴قمری بخوانید: پس از مرگ یزید بن معاویه، اوضاع کوفه آشفته شد و بنوتمیم خروج کردند. در این میان سلمة بن ذؤيب ریاحی با پانصد نفر به جانبی می‌رفت. در راه با چهار صد تن از سواران ایرانی به فرماندهی ماه‌فروردین روبرو شد. چون این دو گروه به هم رسیدند سواران ایرانی توقف کردند. ماه‌فروردین پرسید: جوان‌مردان جبوذ کنشويذ؟ (= ای جوانمردان چه بود که نشوید، یعنی نمی‌روید؟) پاسخ دادند: نماهلند تا کارزار کنیم (= نمی‌هلند، یعنی نمی‌گذارند، تا بجنگیم). ماه‌فروردین گفت: دهادشان پنج‌كان (= دهیدشان پنجگان، یعنی پنج تیر به آنها بزنید). (کتاب «تکوین زبان فارسی»، ص۶۹ به نقل از کتاب «النقائض»)


✅ پس: زبان فارسی دری، از همان عصر ساسانی در مناطق مختلفی از ایران رایج بود، اما چون زبان و خط پهلوی زبان رسمی بود، بعد از سقوط دولت ساسانیان بود که این زبان مجال رشد پیدا کرد و بعدها با ظهور شاعران و نویسندگانی توانا در خراسان بزرگ (شامل افغانستان امروزی)، توانست فراگیر شده و به زبان و خطی تبدیل شود که ما امروزه از آن استفاده می‌کنیم و به آن می‌بالیم.
@ehsanname

📺 دورهمیِ برنامه «کتاب‌باز» با موضوع پابلو نرودا و شعر آمریکای لاتین، با حضور اردشیر رستمی، احسان رضایی و سروش صحت. امشب (چهارشنبه ۱۶ بهمن) ساعت۱۹، شبکه نسیم (تکرار ۱ بامداد، ۹ و ۱۵ فردا) @ehsanname

📚در ۳۷مین دورۀ جایزه کتاب سال علاوه بر داستان‌های برگزیدۀ جایزه جلال، یعنی رمان‌های «دور زدن در خیابان یکطرفه» محمدرضا مرزوقی و «وضعیت بی‌عاری» حامد جلالی، مجموعه داستان «افتاده بودیم در گردنه حیران» حسین لعل‌بذری، رمان «دروازه مردگان۱: قبرستان عمودی» حمیدرضا شاه‌آبادی، در بخش کودک و نوجوان به عنوان برگزیده انتخاب شد. از رمان ترجمه «باغبان شب» جاناتان آکسیِر و نمايشنامه «استاد سولنس معمار» هنریک ایبسن تقدیر شد @ehsanname

🎧 سهم ترجمه از بازار نشر. گفتگوی احسان رضایی و صادق وفایی، با اجرای فاطمه اسحاق‌تبار، برنامه «رادیو کتاب»، شبکه فرهنگ (پنج‌شنبه ۳ بهمن ۹۸) @ehsanname

عاشقانه‌های دربی❤️💙
@ehsanname
در آزادی چه غوغایی‌ست امشب
نبردِ پُر تماشایی‌ست امشب
لبت پيروزی، استقلال چشمت
چه شهرآورد ِ زيبایی‌ست امشب
#شهراد_ميدری

لبانت سرخِ سرخ است و دو چشمت آبیِ آبی
سرت دعواست بین عقل و عشق، ای چهره‌ات دِربی!
#احسان_پرسا

روسری آبی به سرکردی و رژ قرمز زدی
لعنتی من علم غیبم کو؟ کدامین تیم را ... ؟!
#حسین_مرادی

گونه‌هایت قرمز و آن چشم‌هایت آبی است
صورتت آزادیِ این جمعه‌های دربی است
#عقیل_پورجمالی

باز شهرآوردِ بینِ نه و آری گفتنت
بازی لب‌های قرمز، چشمِ آبی، خب که چه؟
#شهراد_میدری
@ehsanname
امروز مساوی شده این دربیِ نمناک
خون است دل سرخم و تر آبیِ چشمم …
#باربد_بهرامی

شال آبی روی سر، با رژ قرمز بر لبت،
مثل دربی نازنین، امشب مساوی کرده‌ای
#حسن_جهانی

لطف کن لب‌های خود را بیش از این قرمز نکن
رحم کن بر این دل ویران استقلالی‌ام …
#کنعان_محمدی

چشم‌های آبی‌اش بر من هجوم آورده بود
حملۀ سرخی تدارک دیدم و بوسیدمش
#رحیم_نبی

خسته‌ام بس که دلم را به دری بسته زدم
لعنتی! عشق تو دروازه‌ی عابدزاده است!
#علی_صفری
@ehsanname
ما به آن چشمان کافرکیش عادت کرده‌ایم
ما به این دل‌های دائم‌ریش عادت کرده‌ایم
سایه چشم و رژ لب را کمی کمرنگ کن
ما به دربی‌های بی‌تشویش عادت کرده‌ایم
اشتباهات از رقیب است و جریمه سهم ما
ما به شوری‌های بخت خویش عادت کرده‌ایم
ما به داورهای دوراندیش عادت کرده‌ایم
ما به وضع فصل‌های پیش عادت کرده‌ایم
چرخ گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت
ما به توپ گرد و بی‌مهری‌ش عادت کرده‌ایم
#یاسر_مالی

📸جامانده از دربی ۹۲: ‌شعر #محمود_درویش، تتوی روی بازوی ارسلان مطهری: «تُنسَی کأنّکَ لَم تَکُن» ‌فراموش می‌شوی، طوری که هرگز نبوده‌ای! @ehsanname

🔺 ‌شعرخوانی #محمود_درویش: «تُنسَی کأنّکَ لَم تَکُن» ‌فراموش می‌شوی، طوری که هرگز نبوده‌ای! @ehsanname

🎬 اغلب ما کرک داگلاس، بازیگر قدیمی سینما را که در ۱۰۳سالگی درگذشت، با فیلم‌ «اسپارتاکوس» (استنلی کوبریک،۱۹۶۰) به خاطر می‌آوریم. فیلمی اقتباسی از رمانی به همین نام از هوارد فاست. رمان «اسپارتاکوس» را زنده‌یاد ابراهیم یونسی به فارسی برگردانده. این ویدیو، صحنۀ پایانی فیلم است و جملۀ معروف «منم اسپارتاکوس» @ehsanname

🗓 سیاوش کسرایی در ۱۹ بهمن ۱۳۷۴ درگذشت. معروفترین شعر او بدون شک منظومهٔ «آرش کمانگیر» است. بخش‌هایی از این منظومه را بشنویم. تصویر بالا، از نقاشی‌های فرشید مثقالی برای چاپ همین اثر در کانون پرورش فکری (چاپ اول ۱۳۵۰) است @ehsanname

🎧 «منم آرش ...» بخشی از منظومهٔ «آرش کمانگیر» سیاوش کسرایی با صدای شاعر @ehsanname

🎼 «منم آرش ...» بخشی از منظومهٔ «آرش کمانگیر» سیاوش کسرایی با آواز شهرام ناظری و موسیقی پژمان طاهری @ehsanname

✅ دو منبع برای علاقه‌مندان به شاهنامه
@ehsanname
🔸کانال تلگرامی دکتر ابوالفضل خطیبی فایل تصویری ۱۱ نسخه خطی شاهنامه از ۱۲ منبع کار استاد خالقی‌مطلق در تصحیح ایشان از شاهنامه را برای دانلد در دسترس گذاشته است. (⚠️فایل‌ها بسیار حجیم هستند)
https://t.me/dr_khatibi_abolfazl/887

🔹سایت شاهنامه کالکشن (وابسه به دانشگاه کمبریج) هم تمام نسخه‌های خطی شاهنامه در کلیه موزه‌ها و کتابخانه‌های جهان را شناسایی کرده و تصاویر آنها را به تدریج بر روی سایت بارگذاری می‌کند:
http://shahnama.caret.cam.ac.uk/
https://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/shahnama/1

🔻تصویر صفحۀ اول دستنویس شاهنامه در کتابخانۀ ملی فلورانس که سال ۶۱۴ق / ۱۲۱۷م کتابت شده و قدیمی‌ترین نسخۀ موجود از این اثر است

🎬فیلم «جوجو خرگوشه» برندۀ اسکار ۲۰۲۰ بهترین فیلمنامه اقتباسی شد. این فیلم که جایزه بفتا بهترین فیلمنامه اقتباسی را هم برده، از روی رمان «آسمان‌های درون قفس» (۲۰۰۸) اثر کریستین لیوننز، نویسنده نیوزلندی ساخته شده. ماجرای پسربچه‌ای که عضو پرشور گروه جوانان طرفدار هیتلر در دوره جنگ جهانی دوم است ولی می‌فهمد والدینش دختری یهودی را در خانه‌شان پنهان کرده‌اند. این رمان هنوز به فارسی ترجمه نشده، ولی احتمالاً به زودی چند ترجمه از آن خواهیم دید @ehsanname

🎬جشنواره فیلم فجر ۳۸ به پایان رسید و سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه به نیما جاویدی و مجید مجیدی برای فیلم «خورشید» رسید. مجیدی قبلاً (۱۳۷۵) هم این جایزه را برای «بچه‌های آسمان» گرفته بود. فیلمنامه‌های قبلی نیما جاویدی («ملبورن» و «سرخ‌پوست») هم جوایزی برده بودند.
🔹ولی امسال هم سیمرغ بهترین فیلمنامه اقتباسی اهدا نشد، چون هیچ فیلم اقتباسی در میان ۲۲ فیلم بخش اصلی و مسابقه سینمای ایران نداشتیم. فقط در نشست خبری فیلم «آتابای» به کارگردانی نیکی کریمی و نویسندگی فیلمنامه هادی حجازی‌فر عنوان شد که طرح اولیه این اثر اقتباس آزاد و گرته‌برداری از داستان کوتاه «عشق و کاهگل» در مجموعه داستان «فصل نان» مرحوم علی‌اشرف درویشیان است که البته اگر کسی فیلم را دیده و داستان درویشیان را خوانده باشد، می‌داند که این دو اثر ربطی به هم ندارند و بیشتر نشان‌دهنده علاقۀ خانم کریمی به داستان‌های درویشیان است.
@ehsanaame

📺 دورهمیِ برنامه «کتاب‌باز» با موضوع ناظم حکمت و شعر معاصر ترک، با حضور اردشیر رستمی، احسان رضایی و سروش صحت. امشب (چهارشنبه ۲۳ بهمن) ساعت۱۹، شبکه نسیم (تکرار ۱ بامداد، ۹ و ۱۵ فردا) @ehsanname

🎧 «در شب سرد زمستانی ...» شعر نیما با صدای #احمد_شاملو و موسیقی فرهاد فخرالدینی @ehsanname

🎼 «در شب سرد زمستانی ...» شعر نیما با صدای #احمدرضا_احمدی، آواز محمد نوری و موسیقی فریبرز لاچینی @ehsanname

📊 یک‌کم آمار
@ehsanname
فکر می‌کنید در کشورمان چند ناشر داریم؟

🔹 ایبنا خبر داده تا پایان مهلت ثبت‌نام برای شرکت در نمایشگاه کتاب سال آینده ۲۳۶۰ ناشر ثبت‌نام کرده‌اند. اما اشتباه نکنید. این تعداد، تمام ناشرهای ما نیستند، چون بعضی از ناشرها در نمایشگاه شرکت نمی‌کنند و تعدادی هم آن‌قدر فعال نیستند که شرایط شرکت (انتشار حداقل ۴۰عنوان در ۴سال اخیر) را داشته باشند.


🔸شاهدش گزارش دیگری از ایبنا که می‌گوید کتابهای سال گذشته (۹۷) را ۵۵۰۷ ناشر منتشر کردند (تقریباً دو برابر تعداد ناشران فعال) که از این تعداد، ۴۵۴۲ ناشر «حقوقی» (دارای پروانه نشر) و ۹۶۵ ناشر «حقیقی» (ناشر مؤلف، سازمان‌ها و نهادها) بودند.

🔹این اعداد بزرگ اما در عمل جزو مشکلات بازار نشر در کشورمان هستند. چون حجم تولیدات تعداد ناشر فرصتی برای دیده، خوانده و نقد شدن پیدا نمی‌کند. اتفاقی که در نهایت باعث کاهش کیفیت تولید کتاب می‌شود. از همان گزارش آمار نشر در سال ۹۷ بخوانید: پارسال ۱۰۰هزار و ۹۲۷ عنوان کتاب منتشر شد که از این تعداد فقط ۳۸٪ چاپ مجدد بودند. یعنی ناشرها فقط برای تجدید چاپ ۳۹۵۷۷ عنوان کتاب از کلیه آثار چاپ اول سال‌های قبلی هزینه کردند.
@ehsanname
🔸برای مقایسه باید بدانیم تعداد ناشران ژاپن، ۳۴۸۹ ناشر است (منبع +)، یعنی جمعیت ما دوسوم جمعیت ژاپن (۱۲۶میلیون) است، تعداد انتشارات دوسوم ما؛ مقایسۀ سرانه مطالعه بماند.

❤️«ای تکیه‌گاه و پناهِ
زیباترین لحظه‌هایِ
پرعصمت و پر شکوهِ
تنهایی و خلوت من!
ای شطِ شیرینِ پر شوکتِ من!...»

🎼 شعر #مهدی_اخوان_ثالث با صدای خودش و موسیقی مجید درخشانی @ehsanname