🔺نامه‌ای که یک کارمند در نیمۀ دوم قرن ششم (۸قرن قبل) برای اجازۀ استفاده از کتابخانۀ دولتی (و نیز سهمیۀ هیزم) به حاکم نوشته است:
✉️پایندگیِ اقبال قرین حضرت خداوندی باد. بنده زمین خدمت می‌بوسد و به غايت الغایات مشتاق و متعطّشِ شرفِ دست‌بوس است، میسّر باد. و در این حال چون به تحصیل مشغول است به کتُب احتیاج می‌افتد و همه دربند کرده‌اند و به مهر خزانه‌دارِ خداوندست از آن که طعمۀ موشان شود. اولىٰ آن بُوَد که بفرماید تا به بندگان رسانند. سایۀ عالیِ خداوندی کشیده باد.
و اگر به ثقل خاطر نشناسد، چند خروار هیمه به کهترخانه فرستد زیادتِ کرَم باشد. سعادت و اقبال دایم باد.
➖از «المختارات من الرسائل»، چاپ عکسی، ص ۲۴۰ @ehsanname

🗓 در اساطیر ایرانی، دهم بهمن سالروز کشف آتش است. این کشف به هوشنگ، پادشاه افسانه‌ای انسان‌های اولیه نسبت داده می‌شود که وقتی خواست ماری را با پرتاب سنگ بکشد، متوجه شد از برخورد سنگ به کوه جرقه‌هایی تولید می‌شود. فردوسی در «شاهنامه» ماجرا را این‌طور روایت کرده:
برآمد به سنگ گران سنگِ خرد
هم آن و هم این سنگ گردید خرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
جهاندار پیش جهان‌آفرین
نیایش همی کرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آن‌گاه قبله نهاد
برگزاری جشن سده در ۱۰ بهمن یادآور همین کشف و ورود به عصر آهن است. در اساطیر یونانی، آتش هدیه‌ای از طرف خدایان و موجودات ماورایی است، در اساطیر ایرانی اما این هدیه، خط و نوشتن است که دیوهای اسیرشده به دستِ طهمورث (پسر همین هوشنگ) برای آزادی پرداختند. تصویر بالا، نگارۀ کشف آتش از نسخۀ خطی «شاهنامه» مورخ ۷۴۱ق و محفوظ در کتابخانه چستربیتی در دوبلینِ ایرلند است. @ehsanname

🔺سال ۱۹۲۰، چند هفته بعد از انتشار «این سوی بهشت»، اسکات فیتزجرالد به پیشنهاد ناشر مصاحبه‌ای کرد که قرار بود برای تبلیغ کتاب اول این نویسندۀ جوان استفاده شود. نکته‌اش این بود که این مصاحبه را فیتزجرالد خودش با خودش انجام داده بود! ناشر این مصاحبه را استفاده نکرد چون آن را برای نویسنده تازه‌کارشان «خیلی بی‌پروا» تشخیص داد. مصاحبۀ خودنوشت نویسنده داستان عاشقانۀ «گتسبی بزرگ» را در مجله آفتاب (+) می‌توانید بخوانید. اما چنین ماجرایی بی‌سابقه نیست و برنارد شاو و تنسی ویلیامز و بقیه هم مرتکبش شده‌اند. (+) به هر کجا که روی آسمان همین رنگ است @ehsanname

📚 چهاردهمین جشنواره شعر فجر، برگزیدگانش را در زاهدان معرفی کرد: «به رنگ دانوب» سرودۀ واهه آرمن (دفتر شعر سپید)، «رارا» سرودۀ پانته‌آ صفایی (دفتر غزل) و «کتاب چهارخطی» به قلم سیدعلی میرافضلی (در بخش دربارۀ شعر) @ehsanname
➖ معرفی «کتاب چهارخطی» را اینجا بخوانید:
https://t.me/ehsanname/3583

🔺کتاب بهروز بوچانی ترجمه شده و به‌زودی منتشر می‌شود. «هیچ دوستی به‌جز کوهستان» مستندنگاری بوچانی از ۶ سال اسارت و غربت در جزیره مانوس به جرم تلاش برای ورود غیرقانونی به استرالیا است. بوچانی خاطراتش از کمپ اسکان اجباری پناهندگان در این جزیره را به فارسی نوشته و بخش بخش در واتس‌آپ برای دوستی در استرالیا فرستاده بود که او آن را به شکل کتاب چاپ کرد. کتابی که سال پیش برندۀ جایزه ویکتوریا، یعنی معتبرترین جایزه ادبی استرالیا شد، جایی که نویسنده حق ورود به آن را نداشت. کتاب چند جایزۀ دیگر هم برد تا عاقبت مایۀ مهاجرت بوچانی به نیوزلند شد. حالا این کتاب پرماجرا، در ایران، کشوری که بوچانی دیگر در آن حضور ندارد چاپ شده. دنیای غریبی است @ehsanname

‍ 🔊 فایل صوتی

دکتر سجاد آیدنلو

ابیاتی که از فردوسی نیستند و به نام او مشهور شده‌اند.

12 دقیقه
.
🆔 @sokhanranihaa
🆑کانال سخنرانی ها
🌹

➖خانم مری هیگینز کلارک، پلیسی‌نویس آمریکایی در ٩٢سالگی درگذشت. به این نویسندۀ پرفروش «آگاتا کریستی آمریکا» و «ملکۀ تعلیق» می‌گفتند. او جزو نمونه‌های نوشتن در سن بالا هم هست و اولین رمانش را در ۴۸سالگی (۱۹۷۵) نوشت. با موفقیت این اثر، باقی عمر را صرف نگارش ۵۶ رمان پلیسی با کارآگاه‌های مختلف کرد. صد میلیون نسخه از کتابهای او در سراسر دنیا فروش رفته. در ایران هم اکثر آثار او ترجمه و اغلب توسط نشر لیوسا (با آن جلدهای قهوه‌ای) منتشر شده‌است @ehsanname

⬅️ویروس کرونا و سرقت علمی
دو نکته از نشست خبری جایزه کتاب سال که امروز برگزار شد/ به نقل از ایسنا

🔸حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد، دبیر علمی جایزه کتاب سال: امسال اتفاق عجیبی که رخ داد این بود که در یکی از حوزه‌ها کتاب خوبی به دست ما رسید و برای منطقه‌ای بود که از نظر جغرافیایی مهم بود. این کتاب تا مرحله نهایی هم پیش آمد و احتمال برگزیده شدنش هم وجود داشت؛ اما یکی از دوستان که تا حدودی زبان اردو می‌دانست متوجه شد که این کتاب تقریباً بازنویسی فارسی از کتاب دیگری از زبان اردو است، از اول تا آخر کتاب. ممکن بود این فرد اردو نداند و این کتاب برگزیده هم شود و کسی هم متوجه این موضوع نشود. چنین فاجعه‌ای ظاهراً فراگیری زیادی دارد.

🔹نیکنام حسینی‌پور، مدیرعامل خانه کتاب:‌ در مورد برگزیده‌های جایزه جهانی کتاب، با توجه به شرایط جهانی و کشور چین (شیوع ویروس کرونا) ممکن است مشکلی به وجود بیاید. با توجه به این‌که یکی از برگزیدگان ما از کشور چین است، مهمان ما به دلیل شرایط موجود امکان حضور در این جایزه را ندارد و در جایزۀ منطقه‌ای که سال آینده در این کشور برگزار می‌شود مورد تقدیر قرار می‌گیرد.
@ehsanname

📊مقایسۀ قیمت متوسط یک جلد کتاب تولیدشده در آذرماه چهار سال اخیر (از آمارهای خانه کتاب) @ehsanname

🔺 آیا عمرِ رمان و رمان خواندن به سر آمده؟ فیلیپ راث، نویسندۀ آمریکایی در مصاحبه‌ای در ۲۰۰۹ چنین ادعایی کرد و پل استر، دیگر نویسندۀ معروف، یک ماه بعد جواب داد که بشر باز هم به قصه نیاز دارد و رمان نمی‌میرد. شرح ماجرا را خودتان ببینید @ehsanname

➕ ترجمه و زیرنویس از @aftabnetmagazine

🔺ماجرای حرف جنجالی اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان دربارۀ زبان فارسی چیست؟ (ویدیو از انتخاب) @ehsanname

❓احسان رضایی: آیا حرف اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان درباره اینکه افغانستان مهد و زادگاهِ زبان فارسی دری (یعنی همین فارسی که ما امروز با آن سخن می‌گوییم) درست است؟

🔸جواب این سوال هم می‌تواند مثبت باشد و هم خیر. از این جهت این حرف می‌تواند درست تلقی شود که اولین آثاری که به زبان فارسی نوشته شده‌اند، در شرق بوده‌اند. قدیمی‌ترین نمونۀ مکتوب فارسی که در دست داریم سندی مربوط به خرید و فروش است که با زبان فارسی ولی با الفبای عِبری نوشته شده. این سند چون در جایی در منطقۀ سین‌کیانگ چین، به اسم دندان اویلیق کشف شده به «قطعۀ دندان اویلیق» معروف است (تصویرش اینجا +). این سند، نامه بازرگانی یهودی است که در ۳۸ سطر نگاشته شده، در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود و تاریخ آن اوایل قرن هشتم میلادی، حدود ۱۰۰قمری است. بعد از آن هم که برای زبان فارسی از الفبای عربی استفاده شد، اولین کتابها و آثار ادبی به زبان فارسی در سیستان و خراسان و مناطق شرقی در دولت صفاریان و سامانیان نوشته شدند که قدیمی‌ترین نمونۀ آنها که به دست ما رسیده، مقدمۀ «شاهنامه» ابومنصور عبدالرزاق طوسی است که سال ۳۴۶قمری نوشته شد و بعدها منبع کار فردوسی قرار گرفت.
پس می‌شود مثل ملک‌الشعراء بهار نتیجه گرفت: «شعر و نثر دری در خراسان به ظهور آمده و با اندک توجهی از طرف ملوک اطراف، شعراء و دبیران به گفتن شعر و پرداختن کتب به زبان دری اقبال کرده‌‌اند - و در همان حال یک بیت شعر و یک رساله به این زبان در مغرب و شمال و جنوب‌‌غربی در قرن چهارم به وجود نیامده‌‌است؛ و اگر هم شعر یا کتابی دیده شده و یا ذکر آن رفته‌‌ است، به زبان پهلوی یا طبری است، مگر در اواخر عهد سامانیان و آغاز دولت غزنویان و سلاجقه ...» («سبک‌شناسی»، جلد ۱، ص۵۵)

🔹از طرف دیگر، زبان رسمی دولت ساسانیان، زبان پهلوی بوده اما آن طور که ابن مقفع توضیح داده، در ایران باستان زبان دری هم رواج داشته و اصلاً اسم زبان دری از اینجا آمده که مردم پایتخت ساسانی (تیسفون) به این زبان سخن می‌گفتند و به نوعی زبان دربار بود. («الفهرست» ابن ندیم، ترجمۀ محمدرضا تجدد، ص۲۲). در تاریخنگاری‌های قرون نخستین اسلامی (قبل از دوران سامانیان) هم موارد زیادی به چشم می‌خورد که حرفهای شخصیها به زبان فارسی دری نقل شده (یعنی در متن عربی، یک یا چند جمله به فارسی نقل شده). این موارد را استادان علی‌اشرف صادقی در کتاب «تکوین زبان فارسی» و آذرتاش آذرنوش در کتاب «چالش میان فارسی و عربی» گردآوری کرده‌اند. از جمله نمونه‌های فراوانی از فارسی‌گویی اهالی کوفه داریم؛ شهری که به تیسفون بسیار نزدیک بوده و ایرانیان زیادی در آن زندگی می‌کردند. به عنوان نمونه این حکایت را از سال ۶۴قمری بخوانید: پس از مرگ یزید بن معاویه، اوضاع کوفه آشفته شد و بنوتمیم خروج کردند. در این میان سلمة بن ذؤيب ریاحی با پانصد نفر به جانبی می‌رفت. در راه با چهار صد تن از سواران ایرانی به فرماندهی ماه‌فروردین روبرو شد. چون این دو گروه به هم رسیدند سواران ایرانی توقف کردند. ماه‌فروردین پرسید: جوان‌مردان جبوذ کنشويذ؟ (= ای جوانمردان چه بود که نشوید، یعنی نمی‌روید؟) پاسخ دادند: نماهلند تا کارزار کنیم (= نمی‌هلند، یعنی نمی‌گذارند، تا بجنگیم). ماه‌فروردین گفت: دهادشان پنج‌كان (= دهیدشان پنجگان، یعنی پنج تیر به آنها بزنید). (کتاب «تکوین زبان فارسی»، ص۶۹ به نقل از کتاب «النقائض»)


✅ پس: زبان فارسی دری، از همان عصر ساسانی در مناطق مختلفی از ایران رایج بود، اما چون زبان و خط پهلوی زبان رسمی بود، بعد از سقوط دولت ساسانیان بود که این زبان مجال رشد پیدا کرد و بعدها با ظهور شاعران و نویسندگانی توانا در خراسان بزرگ (شامل افغانستان امروزی)، توانست فراگیر شده و به زبان و خطی تبدیل شود که ما امروزه از آن استفاده می‌کنیم و به آن می‌بالیم.
@ehsanname

📺 دورهمیِ برنامه «کتاب‌باز» با موضوع پابلو نرودا و شعر آمریکای لاتین، با حضور اردشیر رستمی، احسان رضایی و سروش صحت. امشب (چهارشنبه ۱۶ بهمن) ساعت۱۹، شبکه نسیم (تکرار ۱ بامداد، ۹ و ۱۵ فردا) @ehsanname

📚در ۳۷مین دورۀ جایزه کتاب سال علاوه بر داستان‌های برگزیدۀ جایزه جلال، یعنی رمان‌های «دور زدن در خیابان یکطرفه» محمدرضا مرزوقی و «وضعیت بی‌عاری» حامد جلالی، مجموعه داستان «افتاده بودیم در گردنه حیران» حسین لعل‌بذری، رمان «دروازه مردگان۱: قبرستان عمودی» حمیدرضا شاه‌آبادی، در بخش کودک و نوجوان به عنوان برگزیده انتخاب شد. از رمان ترجمه «باغبان شب» جاناتان آکسیِر و نمايشنامه «استاد سولنس معمار» هنریک ایبسن تقدیر شد @ehsanname

🎧 سهم ترجمه از بازار نشر. گفتگوی احسان رضایی و صادق وفایی، با اجرای فاطمه اسحاق‌تبار، برنامه «رادیو کتاب»، شبکه فرهنگ (پنج‌شنبه ۳ بهمن ۹۸) @ehsanname

عاشقانه‌های دربی❤️💙
@ehsanname
در آزادی چه غوغایی‌ست امشب
نبردِ پُر تماشایی‌ست امشب
لبت پيروزی، استقلال چشمت
چه شهرآورد ِ زيبایی‌ست امشب
#شهراد_ميدری

لبانت سرخِ سرخ است و دو چشمت آبیِ آبی
سرت دعواست بین عقل و عشق، ای چهره‌ات دِربی!
#احسان_پرسا

روسری آبی به سرکردی و رژ قرمز زدی
لعنتی من علم غیبم کو؟ کدامین تیم را ... ؟!
#حسین_مرادی

گونه‌هایت قرمز و آن چشم‌هایت آبی است
صورتت آزادیِ این جمعه‌های دربی است
#عقیل_پورجمالی

باز شهرآوردِ بینِ نه و آری گفتنت
بازی لب‌های قرمز، چشمِ آبی، خب که چه؟
#شهراد_میدری
@ehsanname
امروز مساوی شده این دربیِ نمناک
خون است دل سرخم و تر آبیِ چشمم …
#باربد_بهرامی

شال آبی روی سر، با رژ قرمز بر لبت،
مثل دربی نازنین، امشب مساوی کرده‌ای
#حسن_جهانی

لطف کن لب‌های خود را بیش از این قرمز نکن
رحم کن بر این دل ویران استقلالی‌ام …
#کنعان_محمدی

چشم‌های آبی‌اش بر من هجوم آورده بود
حملۀ سرخی تدارک دیدم و بوسیدمش
#رحیم_نبی

خسته‌ام بس که دلم را به دری بسته زدم
لعنتی! عشق تو دروازه‌ی عابدزاده است!
#علی_صفری
@ehsanname
ما به آن چشمان کافرکیش عادت کرده‌ایم
ما به این دل‌های دائم‌ریش عادت کرده‌ایم
سایه چشم و رژ لب را کمی کمرنگ کن
ما به دربی‌های بی‌تشویش عادت کرده‌ایم
اشتباهات از رقیب است و جریمه سهم ما
ما به شوری‌های بخت خویش عادت کرده‌ایم
ما به داورهای دوراندیش عادت کرده‌ایم
ما به وضع فصل‌های پیش عادت کرده‌ایم
چرخ گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت
ما به توپ گرد و بی‌مهری‌ش عادت کرده‌ایم
#یاسر_مالی

📸جامانده از دربی ۹۲: ‌شعر #محمود_درویش، تتوی روی بازوی ارسلان مطهری: «تُنسَی کأنّکَ لَم تَکُن» ‌فراموش می‌شوی، طوری که هرگز نبوده‌ای! @ehsanname

🔺 ‌شعرخوانی #محمود_درویش: «تُنسَی کأنّکَ لَم تَکُن» ‌فراموش می‌شوی، طوری که هرگز نبوده‌ای! @ehsanname

🎬 اغلب ما کرک داگلاس، بازیگر قدیمی سینما را که در ۱۰۳سالگی درگذشت، با فیلم‌ «اسپارتاکوس» (استنلی کوبریک،۱۹۶۰) به خاطر می‌آوریم. فیلمی اقتباسی از رمانی به همین نام از هوارد فاست. رمان «اسپارتاکوس» را زنده‌یاد ابراهیم یونسی به فارسی برگردانده. این ویدیو، صحنۀ پایانی فیلم است و جملۀ معروف «منم اسپارتاکوس» @ehsanname

🗓 سیاوش کسرایی در ۱۹ بهمن ۱۳۷۴ درگذشت. معروفترین شعر او بدون شک منظومهٔ «آرش کمانگیر» است. بخش‌هایی از این منظومه را بشنویم. تصویر بالا، از نقاشی‌های فرشید مثقالی برای چاپ همین اثر در کانون پرورش فکری (چاپ اول ۱۳۵۰) است @ehsanname

🎧 «منم آرش ...» بخشی از منظومهٔ «آرش کمانگیر» سیاوش کسرایی با صدای شاعر @ehsanname