احسان‌نامه

شما که غریبه نیستید
احسان رضایی
@ehsanname
از خدا که پنهان نیست، از شما چه پنهان، هفته‌ای که گذشت، برای من چندان راحت و آسان نگذشت. مدام پیش این و آن حس شرمندگی و شرمساری داشتم. فکر می‌کردم آنها یک چیزهایی می‌دانند و از کمالاتی برخوردارند که این رفیقتان ندارد و نمی‌داند. من فقط در ناراحتی از درگذشت جناب کیارستمی که خدا رحمتش کند، با آنها شریک بودم، اما وضعم با بقیه یک فرقی داشت که کم فرقی هم نبود. مدام می‌دیدم که آحاد ملت دارند قاطی پیامهای تسلیتشان، از سینمای آن مرحوم هم حرف می‌زنند و تحلیل ارایه می‌کنند و در تعریف و تمجید از آثار او مسابقه می‌دهند، تا حدی که یک بابایی نوشته بود که «ما با فیلمهای او بزرگ شدیم»، بعد با خودم مقایسه می‌کردم که نه تنها با فیلمهایش بزرگ نشده‌ام، که حتی از سینمایش چیز خاصی هم سر در نمی‌آورم و این صفت «سینمای اشراقی» را هم که برای آثارش به کار می‌برند نمی‌فهمم که دقیقا چه‌جور موجودی است. اصلا حالا که تا اینجایش را گفتم، بگذارید بگویم و خودم و شما را خلاص کنم که از تماشای فیلمهایش حوصله‌ام هم سرمی‌رفت. باور بفرمایید دوست دارم که من هم مثل بقیه از این قبیل حرفهای باکلاس بزنم، اما دست خودم نیست، گلیم بختِ کسی را که بافتند سیاه به آب کوثر و زمزم سفید نتوان کرد. هرچی خاک آن مرحوم است، عمر شما باشد، ما بچه بودیم که فیلم «خانه دوست کجاست؟» را ساخته بود. خب فیلم هم برای کانون پرورش فکری بود و کانون هم در آن ایام عزیزکرده بود و هرچه می‌ساخت بر روی سر حلوا حلوا می‌کردند. فیلم که اکران شد، مدام از طرف مدرسه ما را می‌بردند به تماشایش. روز دانش‌آموز یک نوبت می‌رفتیم و می‌دیدیم، روز معلم نوبت دیگر. ثلث اول شاگرد اول می‌شدیم، جایزه‌مان سینما و تماشای همین فیلم بود، ثلث دوم که از قصد و به زور اشتباه جواب دادن سر یکی دوتا امتحان، شاگرد سوم می‌شدیم، می‌گفتند نظر به اهمیت موضوع، این ثلث شاگردهای اول تا سوم را می‌برند تماشای «خانه دوست کجاست؟». حتی بعد از این که اکران فیلم در تهران تمام شد و خیال کردیم که ماجرا ختم به خیر شده، بردندمان اردو به رامسر و آنجا در برنامه تفریحی‌مان، رفتن به بازارِ شهر و ایضا سینما گذاشتند که رفتیم و دیدیم ای دل غافل، آنجا تازه اکران «خانه دوست کجاست؟» شروع شده. خواننده‌ای که شما باشی، این فیلم ماجرای پسربچه‌ای است که در مدرسه «دفتر مخشِ ممدرضا نعمت‌زاده» را اشتباهی برداشته و حالا می‌خواهد برود او را پیدا کند و دفترش را پس بدهد، اما هرچی می‌رود نمی‌رسد. خب انصاف بدهید این فیلم مناسب سن بچه است؟ این نرسیدن و گم شدن و نامرادی و ناکامی، به کار کودک و حتی نوجوان می‌آید؟ خب نمی‌آید دیگر. فیلم را نفهمیدم و بین خودمان بماند، یک مقداری هم خوف کردم و دیگر دلمان با سینمای کیارستمی صاف نشد که نشد. نه اینکه کارهایش را نبینم، نه، جسته و گریخته دیدم، اما هر بار دور و دورتر شدم. می‌دانم که از بخت گمراه خودم است، اما واقعا جز این چندتای آخری، «۱۰» و «کپی برابر اصل» و «شیرین»، در مورد بقیه کلا نفهمیدیم که لیلی مورد نظرِ آن خدابیامرز، مرد بود یا زن. این چیزها البته الان اسباب شرمندگی است، ولی همان «کپی برابر اصل» وقتی که اکران شد در کل یک ماه و نیم اکرانش، حدود ۶هزار بیننده داشت. الان را نگاه نکنید که مرغ تسبیح‌گوی و من خاموش، بلکه شرمنده هستم، سابق بر این ترجیح بقیه هم سینمای قصه‌گو بود. به قول آن جوک معروف، مشکل از جایی شروع شد که جاده پیچید و من، نپیچیدم.
@ehsanname
یادداشت در شماره ۵۶۱ «همشهری جوان»

2.81K views17:05