شاعر کوزه‌ها
احسان رضایی
@ehsanname
اسمش عمر بود، پسر ابراهیم. هیچ‌گاه ازدواج نکرد و فرزندی نداشت. لقبش غیاث‌الدین و نصیرالدین بود و در اکثر منابع باقیمانده از عصر خودش با عناوینی مثل «خواجه امام» یا «حجت الحق» از او یاد شده.
مردی عجیب بود. گفته‌اند قدی بلند و سری بزرگ داشت. کم‌حرف بود و سرگرم شدن به رموز اعداد و ستارگان را به مصاحبت مردمان ترجیح می‌داد. چنان حافظه‌ای داشت که کتابی مفصل را در اصفهان خواند و در نیشابور تمامش را از حفظ نوشت. بیشتر عمرش را در نیشابور، در محله شادیاخ، یعنی همین‌جا که مدفون است گذراند.
در تمام علوم روزگارش یعنی در الهیات، فلسفه، کلام، ریاضیات، فیزیک، نجوم، پزشکی و موسیقی سرآمد بود. مورد احترام علما و شاهان بود. در یاد دادن خست داشت. هیچ کتابی ننوشت و ۱۳ رساله‌ای که از او مانده، همگی یادداشت‌های پراکنده‌اش هستند. در یکی از این یادداشت‌ها، روشی برای حل معادله درجه‌سه به دست داده که ویل دورانت می‌گوید شاهکار ریاضی بشر در قرون وسطی است. وقتی هم که تقویم رسمی کشور را اصلاح کرد، تقویمی از خود به یادگار گذاشت که دقیق‌ترین کار بشر در گاه‌شماری است. (تقویم میلادی، معروف به تقویم گریگوری باید هر ۳۳۲۰ سال به اندازه یک روز اصلاح شود؛ اما تقویم خیامی هر ۸۸۵۷۴ سال نیاز به یک روز تصحیح دارد.)
نابودی تدریجی دنیا عذابش می‌داد و هرچند می‌دانست زیبایی زندگی در همین نابودی است، همواره به فکر چاره‌ای برای گریز از جادوی زمان بود. این کار را رباعی‌هایش برایش کرد؛ همان چهار مصراعی‍هایی که هیچ وقت خودش در زندگی جدی‌شان نگرفت.

بخشی از اینفوگرافی زندگی و زمانه خیام، از «همشهری جوان» شماره ۱۶۴

🎼 پنج رباعی از خیام با صدای حسین سرشار، از سمفونی خیام اثر شاهین فرهت تالار رودکی ۱۳٥٥ @ehsanname

🔟 ده نکته‌ای که [احتمالا] درباره خیام نمی‌دانستید - نوشته احسان رضایی و صدای محی‌الدین تقی‌پور، از برنامه «کتاب‌باز» شبکه نسیم @ehsanname

🎼 آوای ربنا و مناجات مثنوی افشاری از استاد شجریان
@ehsanname
نماز و روزه‌تان قبول 🙏

📖رامبد جوان در برنامه دیشب «خندوانه» به دختران تیم ملی فوتسال، کتاب «باغ وحش اساطیر» احسان رضایی و «بوقلمان» سعید طلایی (هر دو از نشر کتاب قاف) هدیه داد @ehsanname

🎼 آوای ربنا و مناجات مثنوی افشاری از استاد شجریان
@ehsanname
نماز و روزه‌تان قبول 🙏

🔺چه کسی پاموک را لغو کرد؟
@ehsanname
در سفر اخیر اورهان پاموک به ایران، برنامه‌های عمومی پیش‌بینی‌شده برای پاموک، شامل یک برنامۀ سخنرانی‌ او در «شب پاموک» و نیز حضور این نویسندۀ ترک در نمایشگاه کتاب علیرغم اعلام قبلی لغو شد. در مورد دلیل لغو این برنامه‌ها فقط «احتمال ازدیاد جمعیت» در زمان بازدید پاموک از نمایشگاه کتاب مطرح شد.

🔸در زمان سفر پاموک، حجت‌الاسلام پژمانفر، نماینده مشهد در مجلس (dana.ir/1361038) و روزنامه «کیهان» (kayhan.ir/fa/news/132002) از این سفر انتقاد کردند. البته بعدا پاموک و مسئولان نشر ققنوس مسأله حمایت از سلمان رشدی را تکذیب کردند. اما کسانی لغو برنامه‌ها را مرتبط با این مواضع دانستند. مصطفی مستور، از این گروه بود: «من به سهم خودم از کمیسیون فرهنگی مجلس و فلان روزنامه‌ انتظار ندارم برای ترویج فرهنگ کتابخوانی و تعامل فرهنگی با جوامع دیگر و توسعه فرهنگی و رفع ممیزی و ایجاد نشاط فرهنگی در ایام برگزاری نمایشگاه کتاب و کمک به ناشران خصوصی و معرفی سرمایه‌های ملی فرهنگی به جهان گام‌های موثری بردارند، تنها انتظارم این است که برای رشد فرهنگ مانع‌تراشی نکنند. می‌دانم انتظار زیادی است.»
isna.ir/news/97022111536/

🔹روزنامه اصولگرای «صبح نو» اما ضمن تکذیب حمایت پاموک از سلمان رشدی، مقصر این اتفاق را وزارت ارشاد معرفی کرد: «به نظر می‌رسد در لغو برنامه‌های اورهان پاموک در ایران قصوری متوجه ارشاد است، چرا که وقتی حساسیت‌هایی متوجه شخصی است این افراد باید نسبت به توجیه و برطرف کردن سوءتفاهم‌ها اقدام می‌کردند که این اتفاق نیفتاده است. در روزی که پاموک قرار بود به نمایشگاه کتاب بیاد و نیامد مسوولان ارشاد و نمایشگاه کتاب توصیه کردند این نویسنده در ساعات ابتدایی صبح و در خلوتی به نمایشگاه بیاید که از سوی بانیان حضور پاموک این پیشنهاد رد شد.»
sobhe-no.ir/newspaper/469/15/18672

🔸اما سایت شهرستان ادب، روایت دیگری از ماجرا دارد: «شنیده‎های ما از منابع مختلف خبر از ورود سفارت ترکیه به این مسئله را می‎دهند. نامه‎ای رسمی از سفارت ترکیه به وزارت امور خارجه کشورمان مبنی بر لزوم جلوگیری از برنامه‌‌های اورهان پاموک در ایران فرستاده شده و در پی فشار سفارت، نامه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارجاع داده شده و در نتیجه برنامه های علمی و ادبی پاموک لغو شده است. یعنی برخلاف ادعاهای رسانه‌های فارسی‌زبان بیگانه، روزنامه‎نگاران و نویسندگان داخلی و مصطفی مستورِ عزیزمان، جلوگیری از برنامه‌های اورهان پاموک نه به خاطر نگاه امنیتی حکومت و دولت ایران که به خاطر نگاه امنیتیِ حکومت ترکیه بوده است!»
shahrestanadab.com/Content/ID/9035

📹اورهان پاموک و ارسلان فصیحی در کتابفروشی چتر، خیابان انقلاب
bit.ly/2G7Pn7f

🎧 ۳۰ اردیبهشت زادروز #احمدرضا_احمدی است. عاشقانه کوتاهی از آقای شاعر را بشنوید با صدای خودش و موسیقی کارن همایونفر در آلبوم «دوستت دارم» @ehsanname

🔹برنارد لوئيس، یکی از معروفترین مورخ‌های معاصر در ۱۰۱سالگی درگذشت. (bit.ly/2IzGE3S) لوئیس استاد بازنشستۀ مطالعات خاور نزدیک در دانشگاه پرینستون بود. تخصص او در تاریخ اسلام و اثر متقابل میان اسلام و غرب است. شهرتش هم به خاطر وسعت اطلاعات کتابهایش، نظرات سیاسی تندش و همین‌طور اختلافش با ادوارد سعید (سعید در «شرق‌شناسی» او را نقد کرده). یکی از مشهورترین نظریات لوئیس که به «دکترین لوئیس» مشهور شده، موضوع برخورد تمدن‌ها و طرحِ تجزیه یا «بالکانیزه کردن» کشورهای خاورمیانه است. از او آثار متعددی به فارسی ترجمه شده: «تاریخ اسماعیلیان» (ترجمه فریدون بدره‌ای)، «بنیادهای کیش اسماعیلیان» (ترجمه ابوالقاسم سری)، «نخستین مسلمانان در اروپا» (ترجمه محمد قائد)، «خاورمیانه» (ترجمه حسن کامشاد)، «زبان سیاسی اسلام» (ترجمه غلامرضا بهروز تک)، «برخورد فرهنگ‌ها» (با دو ترجمۀ بهمن‌دخت اویسی و نادر شیخ زادگان)، ...
@ehsanname

🔸برنارد لوئیس، در مورد ایران هم نظراتی دارد. او در یک سخنرانی در ژانویه ۱۹۹۹ در دانشگاه تل‌آویو، گفته بود: «در دوهزار سال گذشته هیچ فاتحی در ایران نتواسته در زبان و فرهنگ ایرانی تغییر عمده‌ای ایجاد کند. در عوض همان‌طور که در برخی قسمتهای دیگر دنیا هم دیده شده، فرهنگ برتر همیشه بر فرهنگ فروتر چیرگی یافته است‌.» و در یک سخنرانی دیگر در کنفرانس بیلدبرگ در آوریل ۱۹۷۹ گفته بود تنها راه نابود ساختن فرهنگ ایرانی، شکستن ایران به قطعات قومی گوناگون است و برای این کار سرمایه‌گذاری بر روی عربهای خوزستان، بلوچ‌ها، کرده و آذربایجان راپیشنهاد داده بود. متن سخنرانی اول با عنوان «ایران در تاریخ» را مرور فشرده‌ای بر تاریخ ایران است، اینجا می‌توانید بخوانید:
www.pe.wvu.edu/OtherFiles/IRAN-in-History.pdf

🔹در توئیتر فارسی، مرگ این مورخِ مشهور منفی بازتاب‌هایی (عمدتاً منفی) داشته، مثل این توئیت از عطاءالله مهاجرانی:

جنايتکارتر و خبيث‌تر از برنارد لوئیس!؟ خودش بود. تلاش کرد که بوش پسر را به حمله به ايران- قبل از عراق- قانع کند. مشاور پس‌پرده دیک چنى و نئوکان‌ها بود. نتانیاهو هم در نطق‌هاى سازمان ملل به او کد مى‌داد.
دیر، درگذشت!
https://twitter.com/MohajeraniSayed/status/998134492660420608

🎼 آوای ربنا و مناجات مثنوی افشاری از استاد شجریان
@ehsanname
نماز و روزه‌تان قبول 🙏

📸 سه درویش در حال خواندن قرآن، عکس از نشنال جئوگرافیک آوریل ۱۹۲۱ @ehsanname

📌بقیه عکس‌های آن مجله از ایران ۱۰۰ سال پیش را اینجا ببینید:
1pezeshk.com/archives/2018/04/100-photos-fron-old-iran.html

🔹 دستنویس دکتر #شفیعی_کدکنی خطاب به اعضای شورای شهر تهران برای حفظ خانه‌های تاریخی شاعران و نویسندگان @ehsanname

📌متن نامه و خبر دیدار شورای شهر با استاد، در اینجا
ilnanews.com/fa/tiny/news-624726

🎼 آوای ربنا و مناجات مثنوی افشاری از استاد شجریان
@ehsanname
نماز و روزه‌تان قبول 🙏

آهنگ جدید ضد ترامپ به نام "سلطه‌گرى" که راجر واترز شعر فلسطینی را در آن دکلمه می‌کند بشنوید

#راجر_واترز شعری از شاعر ملی فلسطینی #محمود_درویش را برای ملامت کردنِ تصمیم پرزیدنت #ترامپ از به رسمیت شناختن اورشلیم (بیت‌المقدس) به‌عنوان مرکز اسراییل با قصد انتقال سفارت آمریکا از تلاویو به آنجا ضبط کرد.
راجر واترز در آهنگ "سلطه‌گرى" در پیچ و تاب نوای عود می‌گوید: "وقتی استخوان‌های درگذشتگان محو شدند/ ای ارباب سفید مردم مرا به کجا می‌بری... و مردم خودت را؟

در ویدئوی مربوطه، چهره‌ی ترانه‌سرای سابق گروه #پینک_فلوید در یک فضای خالی سیاه معلق است در حالی که کلمات به صورت زیرنویس زیر او به نمایش در می‌آیند. واترز شعر "واپسین سخنان سرخ پوست به مرد سفید پوست" (۱) را روی موسیقی گروه فلسطینی تریو جبران(۲) که خارج از ناصری پایه‌گذاری شده و متشکل از سه برادر عود‌نواز است، دکلمه می‌کند.

واترز در بیانیه‌ای گفت: "در ظاهر [شعر] واپسین سخنان بومی آمریکایی به مرد سفید پوست را می‌خواند، اما با فلسطین عزیز ِ درویش و مردم بومی آنجا هم سخن می‌گوید. در واقع با همه قربانیان استعمارگری غاصب همه جا و همیشه [در ارتباط است]."

گروه تریو جبران و واترز آهنگ را در پاریس و لندن بعد از بیانیه ترامپ در دسامبر گذشته [۲۰۱۷] ضبط کردند. گروه گفت که این حرکت فلسطینیانی که به خارج از اورشلیم (بیت‌المقدس) رانده شده‌اند را به مخاطره می‌اندازد. آنها زمان انتشار ویدئو را هفتادمین سالگرد "فاجعه" فلسطینیان (۳) یعنی مهاجرت دسته جمعى بیشتر از ۷۰۰.۰۰۰ عرب فلسطینی به دلیل جنگ اسراییل و اعراب.

گروه در یک بیانیه الحاقی افزود: "ما در ۱۵ سال گذشته با عودهایمان در حال برگزاری تور در سراسر دنیا بودیم در حالی که با خود تکه‌ای از فلسطین را شهر به شهر می‌بردیم. ما کشاکش مردم بومی سراسر جهان را محترم می‌داریم و به وسیله هنرمان شهادت می‌دهیم که رابطه بین مردم، فرهنگ و سرزمینشان تاریخ را زنده نگاه می‌دارد."

۱- The Penultimate speech of the 'Red Indian' to the white man
۲- Trio Joubran
۳- Nakba: نکبت
@shearomoosighi

🔸کتابخانه اوتیسم افتتاح شد؛ جایی برای جمع شدن مبتلایان به اوتیسم، کتابخوانی و افزایش تعاملات اجتماعی آنها. آدرس: خیابان جمهوری، خیابان برادران یاسری، نبش دیلمان، پلاک ۲ @ehsanname

⁣✉️ نامه‌نگاری روشنفکران جهان برای برجام
@ehsanname
۱۹۴ روشنفکر، استاد دانشگاه و هنرمند از سرتاسر جهان، به فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نامه نوشته‌اند و از او خواسته‌اند مقابل تصمیمات آمریکا ایستادگی کند و در برجام بماند، تا در «عصر افراط‌ها»، این پیام به مردم جهان مخابره نشود که عمر صلح، کوتاه است.

🔹در میان امضاکنندگان این نامه، نام‌های جالبی هست؛ نویسندگانی سرشناسی که کتاب‌هایی از آنها به فارسی ترجمه شده: اسلاوی ژیژک، نوام چامسکی، جودیت باتلر، پیتر سینگر، چارلز تیلور، فردریک جیمسون، ایلان پاپه، نورمن فینکلشتاین و ...
بجز اینها اساتید ایرانی هم هستند که کتابهایشان در ایران خوانده می‌شود: داریوش آشوری، یرواند آبراهامیان، همایون کاتوزیان، تورج اتابکی، آصف بیات، مازیار بهروز، عبدالکریم سروش، فرزانه میلانی، ...
بعضی هنرمندان امضاکننده این نامه هم صاحب کتاب (تألیف و ترجمه) هستند: پرویز تناولی، کیومرث پوراحمد، مانی حقیقی، ترانه علیدوستی، ...

📌متن نامه و فهرست کامل اسامی اینجا هست:
http://openlettertomogherini.world/

🎼 آوای ربنا و مناجات مثنوی افشاری از استاد شجریان
@ehsanname
نماز و روزه‌تان قبول 🙏

🗞این‌چنین عزت صاحب‌نظران می‌دارند: روزنامه «اعتماد» تیتر و عکسِ یکش را به جای اخبار سیاسی، به سالروز تولد دکتر محمدعلی موحد اختصاص داده است @ehsanname

📚فیلیپ راث، یکی از مهمترین داستان‌نویسان آمریکایی و یکی از موارد انتقاد همیشگی به جایزه نوبل، در ۸۵سالگی درگذشت. از او این کتابها را به فارسی خوانده‌ایم @ehsanname

🔸ما، تشنگان ایراد
@ehsanname
✍احسان رضایی: خانم بهاره افشاری را بیشتر با سریال‌های تلویزیونی به خاطر می‌آوریم: کارهایی مثل «او یک فرشته بود» و «روزگار قریب». نکته‌ای که او هفتۀ پیش در اینستاگرامش نوشت، نشان از توجه او به مقوله ادبیات دارد. نوشته بود اینکه پشت اسکناس‌های ۱۰هزار تومانی بیت سعدی به شکل «بنى‌آدم اعضاى يكديگرند» آمده، درست نیست و طراحان بانک مرکزی «بايد متوجه مي‌شدند كه بنى آدم اعضاى يک پيكرند هرچند مشهورتر نيست اما به همون اندازه به اصالت شعر سعدى نزديک‌تر و صحيح‌تر است.» او این مساله را «یک فقر فرهنگى، تفكرى، علمى» خوانده و پرسیده بود: «تا حالا متوجه شده بوديد آيا؟» نکته، دقیقا همین جاست: اینکه سایت‌های خبری و شبکه‌های مجازی که بلافاصله تصویر نوشتۀ اینستاگرامی خانم بازیگر را دست به دست کردند و از ایراد گرفتن یک بازیگر به بانک مرکزی نوشتند، تا حالا متوجه شده بودند؟ اسکناس ۱۰هزار تومانی با تصویر آرامگاه سعدی و پشت‌نویس بیتِ آن بزرگ، تیرماه ۱۳۸۹ وارد شبکۀ پولی شد. در همان ایام، در مورد این بیت بحث بود و این نکته مطرح شد که در «گلستان» سعدی تصحیح استاد مرحوم دکتر غلامحسين يوسفی (صفحه ‌٢٦٤) این بیت به شکل «یکدیگرند» ضبط شده و مرحوم یوسفی نوشته است در همۀ نسخه‌ها همین ضبط آمده و استادانی مانند مجتبی مینوی،‌ حبیب یغمایی و محمدعلی فروغی هم همین نظر را دارند. به علاوه بانک مرکزی در همان زمان از فرهنگستان هم استعلام کرده بود که از بین این دو نگارش متفاوت، کدامیکی درست است؟ فرهنگستان زبان و ادب فارسی هم نظر دکتر یوسفی را ترجیح داده بود. خب، تا اینجا موضوعی است علمی که حتی بعد از تایید فرهنگستان هم بالاخره باب نقد و نظر در موردش باز است. درست مثل بیت «کشتی نشستگانیم/شکستگانیم ای باد شرطه برخیز» حافظ که هر دو روایتش طرفدارانی دارد، اینجا هم می‌شود دربارۀ برتری هر کدام از این دو ضبط بر دیگری حرف زد. اما نکته این نیست. نکته این است که مردمی که ۸سال این اسکناس را استفاده کرده بودند و به نگارش بیت توجهی نداشتند، احتمالا اگر الان هم موضوع مطرح نمی‌شد همچنان به این موضوع توجهی نداشتند، یکباره همگی این موضوع را دست به دست می‌کنند که چه نشسته‌اید، یک بازیگر از بانک مرکزی ایراد گرفته! نکته دقیقاً همین میلِ مفرط به گیر و ایراد و اشتباه پیدا کردن است. اینطوری نبودیم ما، چی شد که اینطوری شدیم؟
bit.ly/2LlCWZu
📌یادداشت در روزنامه «همشهری» (۲ خرداد ۹۷)
http://newspaper.hamshahri.org/id/17404/