احسان‌نامه

🔸بخشی از روایتِ اُکتای براهنی دربارۀ آلزایمر پدرش، رضا براهنی، منتشر در شماره ۵۴ (دی۹۶) «تجربه»:
@ehsanname
➖عید۹۴ مادرم من را از فرودگاه برمی‌دارد. با هم از اتوبان‌های همیشگی به‌سوی خانه می‌رویم. پدرم در خانه منتظر مسافری است. مادرم می‌گوید: «نگفتم تو می‌آیی؛ می‌خوام ببینم می‌شناسه تو رو یا نه؟» از درون کمی به هم می‌ریزم. مگر می‌شود مرا نشناسد؟ خسته و نامطمئن داخل خانه می‌شوم. پدرم دست‌به‌سینه و همیشه منتظر راه می‌رود. در که باز می‌شود مرا می‌بیند؛ «ای خدایا!» فریاد می‌زند و دستانش را باز می‌کند. مادرم می‌خندد و می‌گوید: «ای وای شناخت.» چه می‌شود گفت! چه روزهای تلخی!
یکی من از فیلم‌های کوتاهم نشان می‌دهم. بالاخره اصرار به دیدن «پل خواب» به‌صورت همان راف–کات می‌کنند. ولی پدرم یاد ندارد که من مجوز گرفتم؛ او اصلاً به خاطر نمی‌آورد که من فیلم ساختم. اصلاً این فیلم‌ها مال کی هستند؟ مادرم دی‌وی‌دی راف-کات بدون صداگذاری را می‌گذارد توی دستگاه. صدای دیالوگ‌ها به‌صورت سینک موجود است ولی صدای افکتی در کار نیست. فیلم عجیبی است برای تماشای افراد غیرسینمایی. نگران هستم. به خودم اطمینان ندارم. مادرم رو به پدرم می‌کند و می‌گوید «بیا ببین میگن این فیلم تازه اومده و بد نیست». من به پشت صندلی‌های هال می‌روم و از پشت سر آن‌ها به تلویزیون نگاه می‌کنم. فیلم راف-کات تیتراژ آغاز و پایان ندارد. معلوم نیست چه کسی آن را ساخته. من که اصلاً ازنظر پدرم فیلم‌ساز نشدم هنوز.
پدرم بی‌حوصله است. مدام به اتاق می‌رود و بازمی‌گردد و هنوز چنددقیقه‌ای ننشسته باز بلند می‌شود. ولی حالا نشسته و به تصویر نگاه می‌کند. من غبطه می‌خورم که عجب زندگی کاری داریم ما! حالا که ما فیلم ساختیم دیگر پدرمان حافظه ندارد! پدرم چند دقیقه‌ای فیلم را می‌بیند و بعد طبق عادت از جایش بلند می‌شود. مادر فیلم را می‌زند روی پاز و رو به پدرم می‌کند: «چی شد؟» و پدرم تعجب می‌کند که چرا فیلم این‌قدر مهم تلقی می‌شود. با عینک راه می‌افتد به‌سوی اتاقش و در جواب می‌گوید: «مثل اینکه فیلم چرتیه!» مادرم کماکان به تماشا ادامه می‌دهد. پدرم موقع رفتن نگاهی هم به من می‌کند و خوش‌وبشی... «چطوری؟» من می‌گویم: «خوبم». پدرم می‌رود و مدتی در اتاقش می‌ماند. آلزایمر فرصت کار را از او گرفته؛ زود یادش می‌رود و بیرون می‌آید و باز راه می‌افتد به‌سوی مادرم جلوی تلویزیون.
پدرم لیوانی برمی‌دارد: «چای تازه است؟» مادرم با شیطنت می‌گوید: «بیا بشین ببین این فیلم بد نیست انگار!» پدرم که در همین ده دقیقه یادش رفته فیلم چه بوده، جلو می‌آید: «ساناز چی می‌بینی؟» و می‌نشیند به تماشا. از فیلم نیم‌ساعتی گذشته؛ فضای فیلم کمی گرم‌تر شده؛ ساعد سهیلی در قاب راسکلنیکفی به مهمانی زنی می‌رود. ساعد فکر می‌کند به مهمانی دعوت‌شده ولی فقط برای نوکری از او دعوت کرده‌اند. پدرم کنجکاو شده و به‌دقت نگاه می‌کند. کمی بعد صحنۀ قتل از راه می‌رسد. ساعد سهیلی به تایید همه این نقش را خوب بازی کرده؛ او به زن تلفن می‌زند و قرارومدار می‌گذارد، داخل خانه زن می‌شود، زن می‌رود طبقه بالا و ساعد پتکی را از داخل ساک سیاهش بیرون می‌آورد. پدرم با نگرانی رو به مادرم می‌کند: «ساناز می می خاد بکشه؟» مادرم دوست ندارد کسی قصه را پیش‌بینی کند. پدرم با اطمینان اضافه می‌کند: «آره میخاد خودشو بکشه!» ساعد با پتک زن را می‌کشد. پدرم هر دو دستش را طبق عادت روی سرش می‌گذارد. درون قاب زن دیگری زنگ خانه را می‌زند و ساعد در را باز می‌کند؛ پدرم این بار با صدای بلند می‌گوید: «الان این‌رو هم می‌زنه.» پیش‌بینی پدرم درست است و ساعد همین کار را می‌کند. پدرم رو به مادرم می‌کند: «یارو از روی جنایت و مکافات ساخته.» حال من کمی بهتر می‌شود و جرات می‌کنم که جلوتر بیایم. فیلم رو به اتمام است. پدرم رو به من می‌کند: «تو دیدی اینو؟ عجب فیلمی ساخته!»
بلافاصله بعد از فیلم من و مادرم و پدرم توی آشپزخانه‌ایم و پدرم دربارۀ فیلم حرف می‌زند و ما هنوز نمی‌گوییم که چه کسی این فیلم را ساخته. پدرم از این می‌گوید که قدیم در ایران از این کارها نمی‌ساختند و از نسل جدید ایران می‌گوید. من بین فیلم و پدرم حیرانم. به من رو می‌کند و می‌گوید: «این دوستت که این فیلم رو ساخته خیلی خوب کارکرده.» طوری صحبت می‌کند که زیرمتن کلام به‌سادگی روشن می‌شود: «ای‌کاش تو هم مثل این دوستت بودی!» تلخ است اما این بزرگ‌ترین تأیید زندگی من است. از درون، حس شادی و غم توأمان از راه می‌رسد. بالاخره مادرم تاب نمی‌آورد و مرا نشان می‌دهد و می‌گوید: «این‌رو این ساخته بابا.» پدرم متحیر می‌ماند. اولین جمله‌ای که به ذهنش می‌رسد، این است که: «چرا به من نمی‌گی؟ شاید من بدوبیراه می‌گفتم؛ شاید من بدم می‌اومد.» و همۀ ما می‌دانیم که اگر هم گفته بودیم باز هم در حافظۀ او تنها چند لحظه دوام داشت.
📌 iranart.ir/fa/tiny/news-16275

4.74K views18:18