احسان‌نامه

🔹ببار ای بارون، ببار
✍احسان رضایی
یکی از لذت‌های معلمی، برخورد با جوابهای متفاوت دانش‌آموزها، بخصوص در وقت صحیح کردن برگه امتحانی است. این جوابهای متفاوت، خبر از طرز فکرها و ذهنیت‌های متفاوت می‌دهد. بخصوص در درس‌هایی مثل نگارش، یعنی همان انشاء قدیمی خودمان، که اصلا جای ابراز خلاقیت است. من هم دو سالی است که در یکی از مدارس معروف تهران (دبیرستان سلام تجریش) همین درس را می‌دهم و از خواندن متن‌های جوان‌ها لذت می‌برم. در امتحان پایان ترم اول امسال، یکی از سوالات، نوشتن متنی با یکی از سه سوژۀ پاییز، باران و زندگی ماشینی بود. از ۱۱۹ شاگرد پایه دهم، ۴۴ نفر سوژۀ باران را انتخاب کردند. از آنها خواسته بودم سوژه را با روش «اگرنویسی» تبدیل به متن کنند. اگرنویسی، یکی از روش‌های ساده برای گسترش سوژه است، اینطوری که با موضوع سوژه سوالاتی را از خودمان می‌پرسیم که اگر چنین می‎شد یا آن‌طوری بود، چی می‌شد. این سوال اگر خوب طرح شود، جوابش یک متن جالب است. مثلا از بین دانش‌آموزانم دو نفر با این سوژه نوشته بودند که اگر باران از زمین به آسمان ببارد یا اگر باران ماهی ببارد چطور می‌شود (دو ایدۀ درخشانِ داستانی)، اما اغلب به این سوال جواب داده بودند که اگر باران نیاید چی؟ یک‌بار که در زمان دانش‌آموزی خودم همین سوال را از نسل ما پرسیده بودند، بیشترمان با شعر معروف «اگر باران به کوهستان نیاید» سعدی چیزکی نوشته و ربطش داه بودیم به صرفه‌جویی و توجه به دخل و خرج. اما هیچ کدام از پسرهای این نسل، چنین چیزی ننوشته بودند. طبیعی هم هست که برای نسلی که کارت بانکی را دیده، داستان طور دیگری است. در عوض جوابهای دانش‌آموزهای من شامل موارد جالبی از متن‌های احساسی تا موارد صد درصد علمی بود. چیزهایی که دغدغه‌های فکری این نسل را نشان می‌دهد. چند نمونه بامزه‌ترش را برایتان نقل می‌کنم:
@ehsanname
💧اگر باران نمی‌بارید دیگر روزی وجود نداشت که با لیوان گرم شیر کنار پنجرۀ خیس خانه بنشینم و بیرون را نگاه کنم. شاید دیگر فرصتی به وجود نمی‌آمد که دلم بخواهد بی‌هدف در خیابان قدم بزنم. حتی دیگر نمی‌توانستم پنجره را باز کنم و با نفسی عمیق بوی طراوت و سرزندگی را استشمام کنم.
💧پاییز بدون باران خیلی غم‌انگیز است؛ نه فضای رمانتیک و عاشقانه‌ای و نه آن بوی مست‌کنندۀ طراوت باران نیست.
💧آن وقت دیگر زیر چتر دوتایی قدم نمی‌زدیم و ماشین‌ها آب گِلی بدرقه راهمان نمی‌کردند. دیگر زمین زیر پایمان سبز نمی‌شد تا دوباره زمین بخوریم و بخندیم. اصلا اگر باران نمی‌بارید دیگر چگونه در عصری پاییزی از سرمای هوا در کافه‌ای به هم زل می‌زدیم و عاشق می‌شدیم؟
💧اگر باران نیاید، در زمستان هم برفی در کار نیست که وقتی از خواب بلند شوی داد بزنی «برف داره میاد» و بعد از آن‌همه استرس امتحانات، حداقل برای یک چیز خوشحال باشی.
💧اگر باران نمی‌بارید هیچ کدام از ما هرگز به فکر اختراع چتر نمی‌افتادیم.
💧اگر باران می‌آمد دیگر لازم نبود برای اینکه از سرطان ریه در امان بمانیم، ورزش را تا سرحد دیابت نوع۲ یا چاقی کنار بگذاریم. اگر باران ببارد دیگر مردم و خودروسازها و کارخانه‌دارها و دولت بر سر اینکه چه کسی مقصر اصلی در تولید دود و هوای آلوده است، دعوا نمی‌کردند.
💧اگر باران نمی‌آمد همۀ گیاهان خشک می‌شدند و غذایی برای آدمهای گیاهخوار باقی نمی‌ماند.
💧جنگل‌های شمال کشور آن‌قدر پهناور است که نمی‌توان با آبیاری دستی آنها را سبز نگه داشت، اگر باران نمی‌آمد احتمالاً آنها مانند دشت کویر، خشک و بی‌رنگ می‌شدند.
💧اگر باران نمی‌آمد چرخۀ آب از بین می‌رفت و آب فقط به صورت توده‌ای بالای سر ما، از رسیدن نور زیبای خورشید به ما جلوگیری می‌کرد و جهان ما از ویتامین بسیار اساسی D محروم می‌ماند.
💧اگر باران نمی‌بارید نتیجۀ بسیاری از جنگ‌ها و درگیری‌ها در طول تاریخ دگرگون می‌شد و شاید الان وضع ایران به گونه‌ای دیگر بود.
@ehsanname
📌یادداشت در شماره ۶۳۷ هفته‌نامه «همشهری جوان»

5.84K views15:09