احسان‌نامه

⚠️چرا باب دیلن نوبل می‌گیرد؟ چرا شاملو نمی‌گیرد؟ @ehsanname 🔹شاملو تعداد زیادی کتاب دارد: دفترهای شعر متعدد (۱۸ دفتر) و انواع گزیده‌ها و مجموعه‌هایی که از آنها تهیه شده. اما مجموع تیراژ این کتاب‌ها چقدر است؟ حساب و کتابش ساده است، برای هر کتاب می‌شود نوبت…

⬆️⬆️⬆️ بازتاب یادداشت «چرا باب دیلن نوبل می‌گیرد؟ چرا شاملو نمی‌گیرد؟»

توضیحات جناب آقای محمود صدری، مدیر انتشارات دنیای اقتصاد:

❌شاملو قربانی اقتصاد دولتی

به مطلب خوب آقای احسان رضایی می توان این را هم اضافه کرد که احمد شاملو و هنرمندان دیگر ایران، قربانیان اقتصاد دولتی هستند. شاید نسبت دادن ناکامی ادبی و هنری ما به اقتصاد، قدری عجیب به نظر بیاید که امیدوارم بتوانم در این مجال اندک توضیحش بدهم:
اقتصاد دولتی همه چیز را ویران می‌کند. بهره‌وری را کاهش می‌دهد، راه خاصه‌خواری و دزدی را هموار می‌کند، خلاقیت و اعتماد به نفس را می‌کشد، رجاله‌ها را بر صدر می‌نشاند و دانایان و شایستگان را کنار می‌زند. شعبه‌ای از مفسده اقتصاد دولتی هم که به هنر و هنرمندان و کتاب و کتابخوانی مربوط می‌شود، درختان تناوری مانند شاملو را می‌خشکاند. چطور؟ در ژاپن که آقای رضایی مثال زده‌اند و مثال خوبی است، وقتی سخن از بازار نشر می‌شود غالبا درباره چهل و چند ناشر سخن گفته می‌شود و اتحادیه سراسری ناشران ژاپن کمتر از 470 عضو دارد و تعداد کل ناشران کشور قدری بیش از این است. اما در ایران گفته می‌شود حدود 11 هزار ناشر ثبت یافته که دست کم 2500 تای آنها چنان فعال است که در نمایشگاه کتاب شرکت می‌کند و اتحادیه ناشران آن دست کم 1025 عضو دارد.
معنای این ارقام شگفت‌انگیز در ایران که گفته می‌شود مردمش چندان کتابخوان نیستند، این است که بر خلاف شکوه‌ها و ناله‌های همیشگی، لابد در بازار نشر جذابیت‌هایی وجود دارد که مدام بر شمار ناشران افزوده می‌شود و طبعا تیراژها سرشکن می‌شود. جذابیت نخست، در دهه 1360 شکل گرفت که دولت، سهمیه کاغذ و زینک برقرار کرد و کسانی توانستند فقط از طریق اعلام تیراژهای غیرواقعی، کاغذ و زینک دولتی هدیه بگیرند و از طریق مابه‌التفاوت «قیمت دولتی» و «قیمت بازار»، پولدار شوند. جذابیت دوم، طرح‌های تشویقی دولت در زمینه خرید کتاب بود که ناشران را به سوی چاپ «کتاب‌های دولت‌پسند» سوق داد. این دو جذابیت و موارد دیگری مانند یارانه مستقیم و وام‌های کم‌بهره، به‌طور طبیعی، افراد زیادی را به سوی «اخذ پروانه» کشاند. ایران اکنون از نظر تعداد عناوین سالانه کتاب نزدیک به ژاپن و اسپانیا است اما تیراژ کتاب ها چنان پایین است که از نظر سرانه کتاب به ردیف‌های میانی جدول جهانی سقوط می کند. در چنین فضایی کاملا طبیعی است که برای خرید کتاب نه صفی تشکیل می‌شود و نه توجهی برانگیخته می‌شود. اگر دولت پایش را از حوزه نشر بیرون بکشد و همکاران ناشر مدام دولت را دعوت به مداخله و «کمک به فرهنگ» نکنند، آنکه ناشر است می‌ماند و آنکه صنعت نشر را جایی برای کسب درآمد آسان می‌داند می‌رود و در چنین فضایی کتاب‌های امثال شاملو، غریبانه و چند صدتایی چاپ نمی‌شوند و به چشم می‌آیند. آن موقع اگر هم صف خرید کتاب تشکیل نشود دست کم تیراژهای چند هزاری چهل سال پیش اعاده می‌شود.
به این موضوع تکنیکی ساده، می‌توان موضوع پیچیده زوال مفهوم «ملت» و خاموشی شوق ملی در برابر آثار ادبی را هم اضافه کرد که موضوع دیگری است.

محمود صدری @sixwho

2.84K views07:16