@dusharge
"مدرنیته و مدرنلیک" کیتابیمدان بیر مقاله:
«آيدينلانما نهدير؟» سورغوسونا جاواب
ايمانوئل کانت
آيدينلانما [روشنگري]، انسانين اؤزونه تلقين ائتدييي ذهني يئتكينسيزليك حاليندان قورتولماسيدير. بو يئتكينسيزليك دورومو ايسه، انسانين اؤز عاغيليني بير باشقاسينين بلدچيلیینه اؤتورمهدن استفاده ائده بيلمهسيدير. ايندي بو يئتكينسيزليك اؤزونه تلقينله و كؤنوللو يارانير؛ بونون سببي ده عاغيلين اؤزونده دئييل، يالنيز عاغيليني باشقاسينين بلدچيلییی و يارديمي اولمادان استفاده ائتمک جسارتيني گؤستره بيلمهين انساندادير. "جسارتلي اول! عاغيليني اؤزون استفاده ائتمک جسارتيني گؤستر!"* سؤزو ايندي آيدينلانمانين شعاري اولماقدادير.
طبيعتين بويوندوروغوندان آزاد اولمالاريندان اوزون مدت كئچسه ده، تنبلليک و قورخاقليق سببييلهديرکي، انسانلارين چوخو بوتون حياتلاري بويونجا اؤز راضيليقلارييلا يئتکينلشمهميش قاليرلار، و عيني سببلرلهدير کي، بو انسانلارا عاغيل اؤيرهديب يول گؤسترمك باشقالاري اوچون ده چوخ آسان اولماقدادير. چونكو يئتکين اولماماق دورومو چوخ راحتدير.
منيم يئريمه دوشونن بير کتابيم، وجدانيمين يئريني توتان بير دين آداميم، پَهريزيم ايله ماراقلاناراق ساغلامليغيم اوچون قرار وئرن بير حكيميم وارديسا، اؤزونو اذيته سالماغا هئچ گرک يوخدور. پاييني اؤدهيه بيلرسه، اوزون زمان دوشونوب دوشونمهمهييمده او قدر چوخ اؤنملي دئييل؛ چونكو بو داريخديريجي و يوروجو ايشلريباشقالاريناگؤردوره بيلر. باشقالارينين يوخلاما و رهبرليک ايشلريني ممنونيتله اوزرلرينه گؤتوردويو گودوكچولر [قَيملر] انسانلارين چوخونون، او جملهدن بوتون لطيف جينسين يئتکين اولماغا دوغرو بير آدديم آتماغي چتين و حتي تهلكهلي اولمالاري اوچون، گركلي اولاني ائتمکدن گئري قالمازلار. اؤنلرينه قاتديقلاري حيوانلاريني اؤنجه گيجلشديريب آخماقلاشديرديقدان سونرا، بو سسسيز وارليقلارين باغلانيلديقلاري يئردن چؤله چيخمالاريني کسینلیکله قاداغان ائديرلر؛ سونرا دا، اؤز اؤزلرينه گئتمهيه جهد ائتسهلر باشلارينا نه کيمي تهلكهلرين گلهجهييني بير-بير اونلارا گؤستريرلر. اصلينده بو تهلوكهلر چوخدا بؤيوك دئييل. چونكو بير نئچه دفعه ايمكلهيهرك ائنيب ييخيلماقدان سونرا تئزليكله يئريمهيي اؤيرنهجكلر. آنجاق بو كيمي بير اؤرنک انساني هورکودور و بوندان بئله ده يئني سيناقلارا جهد ائتمکدن ساخلايير.
دئمک اولارکي هركس اوچون هارداسا ايکينجي بير كاراكتئر يئرينه کئچن و تمل بير قورولوش يارادان بو يئتكينسيزليكدن ياخا قورتارماق چوخ چتيندير. حتي انسان بو دوروما سئوه سئوه دؤزموش و اونو سئوميشدير بئله؛ ايندي بونا گؤره او، اؤز عاغيليني قوللانما باخيميندان حقيقتاً ده يئتكينسيزدير؛ چونكو اونون بئله بير تجربهني گئرچکلشديرمهسينه هئچ وَده اجازهسي اولماميشدير، او عاغيليني قوللانما سيناغينا هئچ بير زمان بوراخيلماميشدير. اينانجلار و قايدالار، انسانين طبيعي باجاريقلارينين عاغیلا اويغون استفادهسينين يا دا داها دوغرو بير سؤزله پيس قوللانيلماسينين بو مئكانيکي واسطهلري، يئتکينلشمه و يئتکينلشمه اوچون سوركلي بيرقاندال اولورلار. بيري چيخيبگئتمهيي قانداللايان بو قانداللاري آتسا دا، ان دار چوخوردان بئله چوخ آسانجا آتلانا بيلمز؛ چونكو او اؤزونه گوونهرک قيچلاريني آزادجا حرکت ائتديرمهيه هله آليشا بيلمهميشدير. بونا گؤرهده روحلاريني، ذهني يانلاريني اؤز باشلارينا استفاده ائدهرک يئتكينسيزليكدن قورتولان و اعتبارلا گئده بيلن، چوخ آز آدام واردير.
"مدرنیته و مدرنلیک" کیتابیمدان بیر مقاله:
«آيدينلانما نهدير؟» سورغوسونا جاواب
ايمانوئل کانت
آيدينلانما [روشنگري]، انسانين اؤزونه تلقين ائتدييي ذهني يئتكينسيزليك حاليندان قورتولماسيدير. بو يئتكينسيزليك دورومو ايسه، انسانين اؤز عاغيليني بير باشقاسينين بلدچيلیینه اؤتورمهدن استفاده ائده بيلمهسيدير. ايندي بو يئتكينسيزليك اؤزونه تلقينله و كؤنوللو يارانير؛ بونون سببي ده عاغيلين اؤزونده دئييل، يالنيز عاغيليني باشقاسينين بلدچيلییی و يارديمي اولمادان استفاده ائتمک جسارتيني گؤستره بيلمهين انساندادير. "جسارتلي اول! عاغيليني اؤزون استفاده ائتمک جسارتيني گؤستر!"* سؤزو ايندي آيدينلانمانين شعاري اولماقدادير.
طبيعتين بويوندوروغوندان آزاد اولمالاريندان اوزون مدت كئچسه ده، تنبلليک و قورخاقليق سببييلهديرکي، انسانلارين چوخو بوتون حياتلاري بويونجا اؤز راضيليقلارييلا يئتکينلشمهميش قاليرلار، و عيني سببلرلهدير کي، بو انسانلارا عاغيل اؤيرهديب يول گؤسترمك باشقالاري اوچون ده چوخ آسان اولماقدادير. چونكو يئتکين اولماماق دورومو چوخ راحتدير.
منيم يئريمه دوشونن بير کتابيم، وجدانيمين يئريني توتان بير دين آداميم، پَهريزيم ايله ماراقلاناراق ساغلامليغيم اوچون قرار وئرن بير حكيميم وارديسا، اؤزونو اذيته سالماغا هئچ گرک يوخدور. پاييني اؤدهيه بيلرسه، اوزون زمان دوشونوب دوشونمهمهييمده او قدر چوخ اؤنملي دئييل؛ چونكو بو داريخديريجي و يوروجو ايشلريباشقالاريناگؤردوره بيلر. باشقالارينين يوخلاما و رهبرليک ايشلريني ممنونيتله اوزرلرينه گؤتوردويو گودوكچولر [قَيملر] انسانلارين چوخونون، او جملهدن بوتون لطيف جينسين يئتکين اولماغا دوغرو بير آدديم آتماغي چتين و حتي تهلكهلي اولمالاري اوچون، گركلي اولاني ائتمکدن گئري قالمازلار. اؤنلرينه قاتديقلاري حيوانلاريني اؤنجه گيجلشديريب آخماقلاشديرديقدان سونرا، بو سسسيز وارليقلارين باغلانيلديقلاري يئردن چؤله چيخمالاريني کسینلیکله قاداغان ائديرلر؛ سونرا دا، اؤز اؤزلرينه گئتمهيه جهد ائتسهلر باشلارينا نه کيمي تهلكهلرين گلهجهييني بير-بير اونلارا گؤستريرلر. اصلينده بو تهلوكهلر چوخدا بؤيوك دئييل. چونكو بير نئچه دفعه ايمكلهيهرك ائنيب ييخيلماقدان سونرا تئزليكله يئريمهيي اؤيرنهجكلر. آنجاق بو كيمي بير اؤرنک انساني هورکودور و بوندان بئله ده يئني سيناقلارا جهد ائتمکدن ساخلايير.
دئمک اولارکي هركس اوچون هارداسا ايکينجي بير كاراكتئر يئرينه کئچن و تمل بير قورولوش يارادان بو يئتكينسيزليكدن ياخا قورتارماق چوخ چتيندير. حتي انسان بو دوروما سئوه سئوه دؤزموش و اونو سئوميشدير بئله؛ ايندي بونا گؤره او، اؤز عاغيليني قوللانما باخيميندان حقيقتاً ده يئتكينسيزدير؛ چونكو اونون بئله بير تجربهني گئرچکلشديرمهسينه هئچ وَده اجازهسي اولماميشدير، او عاغيليني قوللانما سيناغينا هئچ بير زمان بوراخيلماميشدير. اينانجلار و قايدالار، انسانين طبيعي باجاريقلارينين عاغیلا اويغون استفادهسينين يا دا داها دوغرو بير سؤزله پيس قوللانيلماسينين بو مئكانيکي واسطهلري، يئتکينلشمه و يئتکينلشمه اوچون سوركلي بيرقاندال اولورلار. بيري چيخيبگئتمهيي قانداللايان بو قانداللاري آتسا دا، ان دار چوخوردان بئله چوخ آسانجا آتلانا بيلمز؛ چونكو او اؤزونه گوونهرک قيچلاريني آزادجا حرکت ائتديرمهيه هله آليشا بيلمهميشدير. بونا گؤرهده روحلاريني، ذهني يانلاريني اؤز باشلارينا استفاده ائدهرک يئتكينسيزليكدن قورتولان و اعتبارلا گئده بيلن، چوخ آز آدام واردير.
—— قئيدلر:
*"بيلمک و تانيماق جسارتيني گؤستر". 1736-جي ايلده آلمان آيدينلانماسينين اؤنملي بير اورتاميني يارادان "حقيقت طرفدارلارينين بيرلییي" منيمسهدييي بو تمل سؤز رومالي دوشونور و شاعر هوراتيوسون اوزون بير شعريندن آلينميشدير:
Sapere aude;
incipel qul recte vivendi progot horam,
rusticus expectat dum defluat amnis; at ille
labitur et labetur in omne volubilis uevunu.
جسارتله دوشون؛
گير بو يولا سئوه سئوه! ياخشي ياشاماغي سونرايا بوراخان کيمسه
يولوندا بير چايلا قارشيلاشيب دا
آخيب کئچمهسيني گؤزلهين کندلييه بنزر؛
حالبوکي چاي هئچ دايانمادان آخيب گئدهجک
Naturaliter maiorennes: طبيعي اولاراق، طبيعت سايهسينده يئتکينلييه چاتانلار، بؤيوينلر دئمک اولار کي، کانتا گؤره، مدني و اقتصادي گليشمهنين تملينده اولان تاريخي گليشمهنين اؤلچوتو اؤزگورلوك دوشونجهسيدير؛ اؤزگورلوك دوشونجهسي سرت بير بيچيمده آيدينلانما دوشونجهسينه باغليدير ايندي آيدينلانما دوشونجهسينين اورتايا چيخماسي و ياييليب گليشمهسينه اؤنآياق اولان کيمسه ده پروس [آلمان] شاهزادهسي ايکينجي بؤيوک فرئدريكدير. اؤزونه Naturaliter maiorennes دئين بؤيوک فرئدريكين حکم سوردويو بو دؤنم "آيدينلانما دؤنمي" يا دا "فرئدريك دؤنمي" (1740-1786) دئييلير. "ديلهدييني دوشون، آنجاق بويروقلارا اويغون گل!" فورماسينداکي فرئدريكين اويانديريجي ايلكهسي ياواش-ياواش بوتون اولوسلارا ياييلاجاق و او بيري اولوسلار دا گئتگئده اؤزگورلويون توپلومون بيرليک و باريشي اوچون قورخولو بير شئي اولماديغيني، انسانلارين باغلاري آچيلديغي نسبتده اؤز گليشمهلرينه انگل تؤرهدن سينيرلامالاردان اؤزلريني قورتارا بيلهجکلريني گؤرهبيلهجک.آلمانيادا کانت و بؤيوکفرئدريكينيانيندا باشليجا آيدينلاييجي دوشونورلر اولاراق "كريستيان وولف"ـو، "لئسينگ"ـي و "توماسيوس"ـو گؤروروک.
*مدرنیته و مدرنلیک. اویغونلاشدیران همت شهبازی. پردیس دانش
https://telegram.me/dusharge
*"بيلمک و تانيماق جسارتيني گؤستر". 1736-جي ايلده آلمان آيدينلانماسينين اؤنملي بير اورتاميني يارادان "حقيقت طرفدارلارينين بيرلییي" منيمسهدييي بو تمل سؤز رومالي دوشونور و شاعر هوراتيوسون اوزون بير شعريندن آلينميشدير:
Sapere aude;
incipel qul recte vivendi progot horam,
rusticus expectat dum defluat amnis; at ille
labitur et labetur in omne volubilis uevunu.
جسارتله دوشون؛
گير بو يولا سئوه سئوه! ياخشي ياشاماغي سونرايا بوراخان کيمسه
يولوندا بير چايلا قارشيلاشيب دا
آخيب کئچمهسيني گؤزلهين کندلييه بنزر؛
حالبوکي چاي هئچ دايانمادان آخيب گئدهجک
Naturaliter maiorennes: طبيعي اولاراق، طبيعت سايهسينده يئتکينلييه چاتانلار، بؤيوينلر دئمک اولار کي، کانتا گؤره، مدني و اقتصادي گليشمهنين تملينده اولان تاريخي گليشمهنين اؤلچوتو اؤزگورلوك دوشونجهسيدير؛ اؤزگورلوك دوشونجهسي سرت بير بيچيمده آيدينلانما دوشونجهسينه باغليدير ايندي آيدينلانما دوشونجهسينين اورتايا چيخماسي و ياييليب گليشمهسينه اؤنآياق اولان کيمسه ده پروس [آلمان] شاهزادهسي ايکينجي بؤيوک فرئدريكدير. اؤزونه Naturaliter maiorennes دئين بؤيوک فرئدريكين حکم سوردويو بو دؤنم "آيدينلانما دؤنمي" يا دا "فرئدريك دؤنمي" (1740-1786) دئييلير. "ديلهدييني دوشون، آنجاق بويروقلارا اويغون گل!" فورماسينداکي فرئدريكين اويانديريجي ايلكهسي ياواش-ياواش بوتون اولوسلارا ياييلاجاق و او بيري اولوسلار دا گئتگئده اؤزگورلويون توپلومون بيرليک و باريشي اوچون قورخولو بير شئي اولماديغيني، انسانلارين باغلاري آچيلديغي نسبتده اؤز گليشمهلرينه انگل تؤرهدن سينيرلامالاردان اؤزلريني قورتارا بيلهجکلريني گؤرهبيلهجک.آلمانيادا کانت و بؤيوکفرئدريكينيانيندا باشليجا آيدينلاييجي دوشونورلر اولاراق "كريستيان وولف"ـو، "لئسينگ"ـي و "توماسيوس"ـو گؤروروک.
*مدرنیته و مدرنلیک. اویغونلاشدیران همت شهبازی. پردیس دانش
https://telegram.me/dusharge
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
@dusharge
همت شهبازی
"بوتا نشر" طرفیندن بو ایل چاپ اولان "تویوغلار" کیتابیمین اؤنسؤزوندن بیر قیسا بؤلومونو آزاجیق دَییشیکلیکله آشاغیدا گتیریرم:
«تویوغ» نهدیر؟
اسکی تورک ادبیاتینا دوغما اولان قالیبلردن بیری «تویوغ tuyuğ» شعر قالیبی، گؤرونوشجه دؤرد مصراعسينين 1، 2، 4.جو مصراعلاري همقافيهدیر.«تويوغ» سؤزو، «ايمالي (کينايهلی و اشارهلي) و جناسلي» سؤز آنلاميندا ايشلهنيليبدير. گؤرونور «تويوغ» قاليبي «باياتي»دا اؤنم داشييان «جناس»ليغي [تجنیس] آلير و اؤلچوده (يابانجي بير اؤلچو یعنی عروض اؤلچوسونو قبول ائتسه ده) باشقا بير قاليب يارادير. «تویوغ» شعرینه اولان بوتون تعریفلرده ایکی اورتاق نؤقطه واردیر: او دا بو نوع شعری بیر نوع جناس حساب ائتمک و بیر ده بو شعرین بحر رمل مسدس مقصور» (فاعلاتن فاعلاتن فاعلات)، اؤلچوسونده اولماسیدیر. بو قالیب هیجری 8.جی یوز ایللیکده یاشایان آذربایجانین حکمدار شاعیری «قاضی برهانالدین»ین شعرینه اورتا آسیادان کئچمیش و بونون سببینی ده اونون کؤکونون خوارزمدن اولماسی ایله باغلی بیلیرلر. برهانالدین، تویوغ شعرینین بانیسیدیر.
«تویوغ» سؤزو، دیوان لغاتالترکده مستقل بیر کلمه کیمی یوخ، بیتیشیک مرکبلیک داشییان سؤزلرله یاناشی ایشلهنهرک «باغلی، قاپالی» آنلامدا گلمیش. حالبوکی شیخ سلیمان افندی اؤزبکی، اؤز کیتابیندا بونو، عکس آنلامدا معنا یعنی «فاش و شیوع اولموش.» کیمی آچیقلاییر. برهانالدینین غزلینین بیر بئیتینده ایسه بو کلمهنین «تویوخ=tuyux» کیمی یازیلماسینی گؤروروک.
کؤپرولوزاده «تویوغ» قالیبینی بیر دؤردلوک اولاراق آذربایجانلیلارین فارس ادبیاتی -اؤزللیکله اونلاردا «فهلویات» آدی ایله مشهور اولان بیر شعر قالیبی- ایله تانیش اولدوقدان سونرا تورک شعر قالیبینه کئچمهسی دوشونجهسیندهدیر. کؤپرولوزادهنین بو دوشونجهسی ایله راضیلاشماق اولماز. بیرینجی اونا گؤرهکی اساسن دؤردلوک تورک شعرینه عایددیر. ایکینجیسی فارس آراشدیرماچیلاری -او جوملهدن دوکتور سیروسشمیسا- فارس ادبیاتیندا اولان «رباعی» قالیبینین کؤکونو تورک کؤکلو، تورک شعریندن فارس شعرینه کئچمهسی فیکریندهدیر.
آنجاق کؤپرولوزادهنین فیکرینجه: «تویوغ شکلینین تاریخی تکامولونو لایقی ایله آنلاماق اوچون، «سامویلوویچ»ـین چوخ دوغرو اولاراق ایرهلی سوردویو وجهی ایله، تورک نظمینین ان اسکی دؤنملرینه قدر گؤز چئویرمک گرهکیر.» و بونون آردیندا او، تورک نظملری اولان: قوشوق، تورکو، ترخانی، اؤلنگ، چئنگه، مستزاد، عرضواری، قوشما، مانی، دَستان، قطعه، محبتنامه، وارساغی کیمی نظم نوعلرینی بوتون تورک لهجه و ادبیاتیندا آراشدیریر.
عمومیتله بو شعر قالیبی حاقدا تورک ادبیاتشناسلاری او جوملهدن «امیرعلیشیر نوایی» «میزانالاوزان»، «محاکمهاللغتین»، ظهیرالدین محمد بابور «عروض رسالهسی»، عبدالقادر مراغینین «جامعالالحان»، مهدیخان اسـترآبادینین «سـنگلاخ» کیمی اثرلرینده توخونورلار.
قاضی برهانالدینین بو شعر قالیبیندن استفاده ائتدییندن درحال سونرا باشقا شاعیرلرده او جوملهدن عمادالدین نسیمی، امیرعلیشیر نوایی، ظهیرالدین بابور، شاهقاسم انوار، سلطان اسکندر شیرازی و... بو قالیبلرده شعر یازیرلار.
استفاده اولونان بعضی قایناقلارا دا اشاره ائتمهیی یارارلی گؤروروک:
قایناقلار
1.تورکجه (عرب الیفباسیندا) قایناقلار:
-عروض رسالهسی، ظهیرالدین محمد بابر، قول یازمهنینک فاکسیمیلهسی، نشرگه قویوچی، مقدمهنی یازوچی و کورساتکیچلارنی توزوچی: ا.و.ستهبلهوا، ناوکا نشریاتی، موسکووا 1972 (الیازما نسخه)
-اورخون آبدهلری، نجیب عاصم، استانبول 1926
-تاجالتواریخ، خواجه سعدالدین، تورونتو کیتابخاناسی، 2 جیلدده، الیازما نسخه (نؤمرهسی بللی دئییل بیزه)
-تذکره مجمعالخواص (به زبان ترکی جغتای)، صادقی بیگ افشار، تصحیح دکتر عبدالرسول خیامپور، تبریز 1327
- ترجمه شقایق نعمانیه تاشکؤپریزاده، مترجم: مولانا محمد مجدی افندی ادرنهوی، الیازما نسخه، 1269
-ترجمه عجایبالمقدور، سیدحسین نظمیزاده، مجلس شورای اسلامی کیتابخاناسی، الیازما نسخهسی نؤمره 480
-تورک ادبیاتی تاریخی، فؤاد کؤپرولوزاده، استانبول 1926
-دیوان قاضی برهانالدین (غزل و رباعیاتیندان بیر قیسم و تویوغلاری، درسعادت، آمریقان لسان مکتبی مدیری فرئرر فیلد قودسئل، استانبول 1922
-قاموسالاعلام، شمسالدین سامی، 2 ج، استانبول 1306 (هیجری قمری)
-کتابهلر، اوزون چارشیلی اوغلی اسماعیل حقی، استانبول 1927
-لغت چغتای و ترکی عثمانی، شیخ سلیمان افندی اؤزبکی البخاری، مهران مطبعهسی، استانبول 1298
-مکالمهاللغتین، میرعلیشیر نوایی، محرر ترجمان اسماعیل غصپرینسکی، پتربورغ 1902
همت شهبازی
"بوتا نشر" طرفیندن بو ایل چاپ اولان "تویوغلار" کیتابیمین اؤنسؤزوندن بیر قیسا بؤلومونو آزاجیق دَییشیکلیکله آشاغیدا گتیریرم:
«تویوغ» نهدیر؟
اسکی تورک ادبیاتینا دوغما اولان قالیبلردن بیری «تویوغ tuyuğ» شعر قالیبی، گؤرونوشجه دؤرد مصراعسينين 1، 2، 4.جو مصراعلاري همقافيهدیر.«تويوغ» سؤزو، «ايمالي (کينايهلی و اشارهلي) و جناسلي» سؤز آنلاميندا ايشلهنيليبدير. گؤرونور «تويوغ» قاليبي «باياتي»دا اؤنم داشييان «جناس»ليغي [تجنیس] آلير و اؤلچوده (يابانجي بير اؤلچو یعنی عروض اؤلچوسونو قبول ائتسه ده) باشقا بير قاليب يارادير. «تویوغ» شعرینه اولان بوتون تعریفلرده ایکی اورتاق نؤقطه واردیر: او دا بو نوع شعری بیر نوع جناس حساب ائتمک و بیر ده بو شعرین بحر رمل مسدس مقصور» (فاعلاتن فاعلاتن فاعلات)، اؤلچوسونده اولماسیدیر. بو قالیب هیجری 8.جی یوز ایللیکده یاشایان آذربایجانین حکمدار شاعیری «قاضی برهانالدین»ین شعرینه اورتا آسیادان کئچمیش و بونون سببینی ده اونون کؤکونون خوارزمدن اولماسی ایله باغلی بیلیرلر. برهانالدین، تویوغ شعرینین بانیسیدیر.
«تویوغ» سؤزو، دیوان لغاتالترکده مستقل بیر کلمه کیمی یوخ، بیتیشیک مرکبلیک داشییان سؤزلرله یاناشی ایشلهنهرک «باغلی، قاپالی» آنلامدا گلمیش. حالبوکی شیخ سلیمان افندی اؤزبکی، اؤز کیتابیندا بونو، عکس آنلامدا معنا یعنی «فاش و شیوع اولموش.» کیمی آچیقلاییر. برهانالدینین غزلینین بیر بئیتینده ایسه بو کلمهنین «تویوخ=tuyux» کیمی یازیلماسینی گؤروروک.
کؤپرولوزاده «تویوغ» قالیبینی بیر دؤردلوک اولاراق آذربایجانلیلارین فارس ادبیاتی -اؤزللیکله اونلاردا «فهلویات» آدی ایله مشهور اولان بیر شعر قالیبی- ایله تانیش اولدوقدان سونرا تورک شعر قالیبینه کئچمهسی دوشونجهسیندهدیر. کؤپرولوزادهنین بو دوشونجهسی ایله راضیلاشماق اولماز. بیرینجی اونا گؤرهکی اساسن دؤردلوک تورک شعرینه عایددیر. ایکینجیسی فارس آراشدیرماچیلاری -او جوملهدن دوکتور سیروسشمیسا- فارس ادبیاتیندا اولان «رباعی» قالیبینین کؤکونو تورک کؤکلو، تورک شعریندن فارس شعرینه کئچمهسی فیکریندهدیر.
آنجاق کؤپرولوزادهنین فیکرینجه: «تویوغ شکلینین تاریخی تکامولونو لایقی ایله آنلاماق اوچون، «سامویلوویچ»ـین چوخ دوغرو اولاراق ایرهلی سوردویو وجهی ایله، تورک نظمینین ان اسکی دؤنملرینه قدر گؤز چئویرمک گرهکیر.» و بونون آردیندا او، تورک نظملری اولان: قوشوق، تورکو، ترخانی، اؤلنگ، چئنگه، مستزاد، عرضواری، قوشما، مانی، دَستان، قطعه، محبتنامه، وارساغی کیمی نظم نوعلرینی بوتون تورک لهجه و ادبیاتیندا آراشدیریر.
عمومیتله بو شعر قالیبی حاقدا تورک ادبیاتشناسلاری او جوملهدن «امیرعلیشیر نوایی» «میزانالاوزان»، «محاکمهاللغتین»، ظهیرالدین محمد بابور «عروض رسالهسی»، عبدالقادر مراغینین «جامعالالحان»، مهدیخان اسـترآبادینین «سـنگلاخ» کیمی اثرلرینده توخونورلار.
قاضی برهانالدینین بو شعر قالیبیندن استفاده ائتدییندن درحال سونرا باشقا شاعیرلرده او جوملهدن عمادالدین نسیمی، امیرعلیشیر نوایی، ظهیرالدین بابور، شاهقاسم انوار، سلطان اسکندر شیرازی و... بو قالیبلرده شعر یازیرلار.
استفاده اولونان بعضی قایناقلارا دا اشاره ائتمهیی یارارلی گؤروروک:
قایناقلار
1.تورکجه (عرب الیفباسیندا) قایناقلار:
-عروض رسالهسی، ظهیرالدین محمد بابر، قول یازمهنینک فاکسیمیلهسی، نشرگه قویوچی، مقدمهنی یازوچی و کورساتکیچلارنی توزوچی: ا.و.ستهبلهوا، ناوکا نشریاتی، موسکووا 1972 (الیازما نسخه)
-اورخون آبدهلری، نجیب عاصم، استانبول 1926
-تاجالتواریخ، خواجه سعدالدین، تورونتو کیتابخاناسی، 2 جیلدده، الیازما نسخه (نؤمرهسی بللی دئییل بیزه)
-تذکره مجمعالخواص (به زبان ترکی جغتای)، صادقی بیگ افشار، تصحیح دکتر عبدالرسول خیامپور، تبریز 1327
- ترجمه شقایق نعمانیه تاشکؤپریزاده، مترجم: مولانا محمد مجدی افندی ادرنهوی، الیازما نسخه، 1269
-ترجمه عجایبالمقدور، سیدحسین نظمیزاده، مجلس شورای اسلامی کیتابخاناسی، الیازما نسخهسی نؤمره 480
-تورک ادبیاتی تاریخی، فؤاد کؤپرولوزاده، استانبول 1926
-دیوان قاضی برهانالدین (غزل و رباعیاتیندان بیر قیسم و تویوغلاری، درسعادت، آمریقان لسان مکتبی مدیری فرئرر فیلد قودسئل، استانبول 1922
-قاموسالاعلام، شمسالدین سامی، 2 ج، استانبول 1306 (هیجری قمری)
-کتابهلر، اوزون چارشیلی اوغلی اسماعیل حقی، استانبول 1927
-لغت چغتای و ترکی عثمانی، شیخ سلیمان افندی اؤزبکی البخاری، مهران مطبعهسی، استانبول 1298
-مکالمهاللغتین، میرعلیشیر نوایی، محرر ترجمان اسماعیل غصپرینسکی، پتربورغ 1902
@dusharge
2.فارسجا قایناقلار:
-آذربایجان در سیر تاریخ ایران، رحیم رئیسنیا، انتشارات نیا، چاپ دوم، تبریز 1370
-آغاز فرقه حروفیه، هلموت ریتر، انتشارات مولی تهران بیتا
-اخبار سلاجقه روم (با متن کامل مختصر سلجوقنامه ابن بیبی)، به اهتمام دکتر محمدجواد مشکور، انتشارات کتابفروشی تهران، چاپ اول، تبریز 1350
ـ ادبيات باستان آذربايجان ، م.كريمي، انتشارات ايشيق 1358
-بزم و رزم، عزیز بن اردشیر استرآبادی، به کوشش محمد فؤاد کؤپریلیزاده، استانبول اوقاف مطبعهسی 1928
-جامع الالحان، عبدالقادر غیبیالحافظالمراغی، به اهتمام تقی بینش، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران 1366
-دایرهالمعارفبزرگاسلامی، جلد 12، ماده برهانالدین احمد، نوشته رحیم رئیسنیا، تهران 1383
-دیوان لغاتالترک، محمود کاشغری، ترجمه و تنظیم محمد دبیرسیاقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران 1375
-راحهالصدور و آیهالسرور، محمدبن علی راوندی، به تصحیح محمد اقبال، تهران اساطیر 1385
- سیر رباعی در شعر فارسی، دکتر سیروس شمیسا، چاپ دوم انتشارات فروس، 1374
-سیری در تاریخ زبان و لهجههای ترکی، جواد هیئت، نشر پیکان 1380
-سنگلاخ، میرزا مهدیخان استرآبادی، ویراستار: روشن خیاوی، نشر مرکز 1374
-علامه محمد فضولی، رند دلسوخته: همت شهبازی، روزنامه «مهد آزادی»، شمارههای 531، 533 و 539، دوره چهارم، سال چهل و پنجم، آبان 1373
- کتاب دیاربکریه، به تصحیح و اهتمام: نجاتی لوغال/ فاروق سومر، با مقدمه و حواشی فاروق سومر، چاپخانه انجمن تاریخ ترک، 2ج، آنقره 1964
-کوراوغلو در افسانه و تاریخ، رحیم رئیسنیا، انتشارات نیما، چاپ دوم تبریز 1368
-مجالسالنفائس، امیرنظامالدین علیشیر نوایی، تصحیح علی اصغر حکمت، 1323
- محاکمهاللغتین، امیرنظامالدین علیشیر نوایی، ترجمه تورخان گنجهای، چاپخانه فردوسی، طهران 1327
-مقایسه عروض فارسی و آذربایجانی، صمد رحمانی، انتشارات شایسته، تبریز 1379
-نگاهی تازه به عروض در اشعار ترکی، روزبه صمدی(نیراوغلو)، انتشارات پارلاق یازی،1391
-وزن شعر فارسی، دکتر پرویز ناتل خانلری، تهران، بنیاد فرهنگ ایران 1345
3.تورکجه (لاتین و کیریل الیفباسیندا) قایناقلار:
-Bala, M. (1952): “Kadı Bürhaneddin” maddesi, İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, Cüz. 55: 46-48.
- Dəmirçizadə , Ə. Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi, bakı, azərnəşr
-ERGIN, Muharrem ,Kadı Burhaneddin Divanı, İstanbul, 1980.
- ERGIN, Muharrem, kadı burhaneddin divanı üzerinde bir gramer denemesi, türk dili ve edebiyatı dergisi, sayı 3, 1951
-Esterabadi, (1990) Bezm ü Rezm (Eğlence ve SavaĢ), Çev. Mürsel Öztürk, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- Hazar, Mehmet, (2011) Kadı Burhaneddin Divanı’nda Geçen Tarihî Azerbaycan Türkçesine Ait Döy- ‘Dayan-’ Fiili Üzerine türk dil kurumu ve cumhuriyet üniversitesi, sivas: 13-15 kasım,
-kərimli, T. Həmidov, İ. (2005) Azərbaycan klassik ədəbiyatından seçmələr,üç cilddə, bakı, şərq-qərb.
-Kocatürk , vasfi mahir, (1970) türk edebiyat tarihi, edebiyat yayınevi, Ankara.
-Köprülüzade, M.fuat, (1934) türk dili ve edebiyatı hakkında araştırmalar, kanaat kitabevi, istanbul.
- M.arif və M.ibrahimov, Azərbaycan ədəbiyyat tarixi, bakı 1960
-Meraği , abdulkadir, (2007) abdulkadir meraği ve camiul-elhani, ubeydulla sezikli, (doktora tezi), marmara üniversitesi, istanbul.
-Nevayi , ali-şir,(1993) Mizanul-evzan, hazırlayan kemal eraslan, türk dil kurumu yayınları: 568
-Özmenli, Mehmet,( 2013) Esterabadide burhaneddin , Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/5, p. 615-630, ANKARA-TURKEY
-Səfərli, əlyar, “qazi burhanəddin divanı”, bakı, azərnəşr 1988 (kiril əlifbasında)
-Səfərli, əlyar, “qazi burhanəddin divanı”, bakı, öndər nəşriyatı 2005 (latin əlifbasında)
-Sürmeli, Şahin. ( 2005) Kadı Burhaneddin Divanı: Anlam Çerçevesi, Gaziantep Ünv. Sos. Bil. Ens. (BasılmamıĢ Yüksek Lisans Tezi) Gaziantep.
-Şami, nizaməddin, (1992.) Zəfər-namə. Bakı: Elm,
-Yücel, Yaşar, (1970) Kadı Burhaneddin Ahmed Ve Devleti, AÜDTCF Yayınları, Ankara.
-Zachariadou, Elizabeth A., Trabzon ve Türkler (1352-1402), Çev. Murat KeçiĢ, OTAM, Sayı: 22, Ankara,2007, s. 221-241,
https://telegram.me/dusharge
2.فارسجا قایناقلار:
-آذربایجان در سیر تاریخ ایران، رحیم رئیسنیا، انتشارات نیا، چاپ دوم، تبریز 1370
-آغاز فرقه حروفیه، هلموت ریتر، انتشارات مولی تهران بیتا
-اخبار سلاجقه روم (با متن کامل مختصر سلجوقنامه ابن بیبی)، به اهتمام دکتر محمدجواد مشکور، انتشارات کتابفروشی تهران، چاپ اول، تبریز 1350
ـ ادبيات باستان آذربايجان ، م.كريمي، انتشارات ايشيق 1358
-بزم و رزم، عزیز بن اردشیر استرآبادی، به کوشش محمد فؤاد کؤپریلیزاده، استانبول اوقاف مطبعهسی 1928
-جامع الالحان، عبدالقادر غیبیالحافظالمراغی، به اهتمام تقی بینش، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران 1366
-دایرهالمعارفبزرگاسلامی، جلد 12، ماده برهانالدین احمد، نوشته رحیم رئیسنیا، تهران 1383
-دیوان لغاتالترک، محمود کاشغری، ترجمه و تنظیم محمد دبیرسیاقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران 1375
-راحهالصدور و آیهالسرور، محمدبن علی راوندی، به تصحیح محمد اقبال، تهران اساطیر 1385
- سیر رباعی در شعر فارسی، دکتر سیروس شمیسا، چاپ دوم انتشارات فروس، 1374
-سیری در تاریخ زبان و لهجههای ترکی، جواد هیئت، نشر پیکان 1380
-سنگلاخ، میرزا مهدیخان استرآبادی، ویراستار: روشن خیاوی، نشر مرکز 1374
-علامه محمد فضولی، رند دلسوخته: همت شهبازی، روزنامه «مهد آزادی»، شمارههای 531، 533 و 539، دوره چهارم، سال چهل و پنجم، آبان 1373
- کتاب دیاربکریه، به تصحیح و اهتمام: نجاتی لوغال/ فاروق سومر، با مقدمه و حواشی فاروق سومر، چاپخانه انجمن تاریخ ترک، 2ج، آنقره 1964
-کوراوغلو در افسانه و تاریخ، رحیم رئیسنیا، انتشارات نیما، چاپ دوم تبریز 1368
-مجالسالنفائس، امیرنظامالدین علیشیر نوایی، تصحیح علی اصغر حکمت، 1323
- محاکمهاللغتین، امیرنظامالدین علیشیر نوایی، ترجمه تورخان گنجهای، چاپخانه فردوسی، طهران 1327
-مقایسه عروض فارسی و آذربایجانی، صمد رحمانی، انتشارات شایسته، تبریز 1379
-نگاهی تازه به عروض در اشعار ترکی، روزبه صمدی(نیراوغلو)، انتشارات پارلاق یازی،1391
-وزن شعر فارسی، دکتر پرویز ناتل خانلری، تهران، بنیاد فرهنگ ایران 1345
3.تورکجه (لاتین و کیریل الیفباسیندا) قایناقلار:
-Bala, M. (1952): “Kadı Bürhaneddin” maddesi, İslâm Ansiklopedisi, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, Cüz. 55: 46-48.
- Dəmirçizadə , Ə. Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi, bakı, azərnəşr
-ERGIN, Muharrem ,Kadı Burhaneddin Divanı, İstanbul, 1980.
- ERGIN, Muharrem, kadı burhaneddin divanı üzerinde bir gramer denemesi, türk dili ve edebiyatı dergisi, sayı 3, 1951
-Esterabadi, (1990) Bezm ü Rezm (Eğlence ve SavaĢ), Çev. Mürsel Öztürk, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- Hazar, Mehmet, (2011) Kadı Burhaneddin Divanı’nda Geçen Tarihî Azerbaycan Türkçesine Ait Döy- ‘Dayan-’ Fiili Üzerine türk dil kurumu ve cumhuriyet üniversitesi, sivas: 13-15 kasım,
-kərimli, T. Həmidov, İ. (2005) Azərbaycan klassik ədəbiyatından seçmələr,üç cilddə, bakı, şərq-qərb.
-Kocatürk , vasfi mahir, (1970) türk edebiyat tarihi, edebiyat yayınevi, Ankara.
-Köprülüzade, M.fuat, (1934) türk dili ve edebiyatı hakkında araştırmalar, kanaat kitabevi, istanbul.
- M.arif və M.ibrahimov, Azərbaycan ədəbiyyat tarixi, bakı 1960
-Meraği , abdulkadir, (2007) abdulkadir meraği ve camiul-elhani, ubeydulla sezikli, (doktora tezi), marmara üniversitesi, istanbul.
-Nevayi , ali-şir,(1993) Mizanul-evzan, hazırlayan kemal eraslan, türk dil kurumu yayınları: 568
-Özmenli, Mehmet,( 2013) Esterabadide burhaneddin , Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/5, p. 615-630, ANKARA-TURKEY
-Səfərli, əlyar, “qazi burhanəddin divanı”, bakı, azərnəşr 1988 (kiril əlifbasında)
-Səfərli, əlyar, “qazi burhanəddin divanı”, bakı, öndər nəşriyatı 2005 (latin əlifbasında)
-Sürmeli, Şahin. ( 2005) Kadı Burhaneddin Divanı: Anlam Çerçevesi, Gaziantep Ünv. Sos. Bil. Ens. (BasılmamıĢ Yüksek Lisans Tezi) Gaziantep.
-Şami, nizaməddin, (1992.) Zəfər-namə. Bakı: Elm,
-Yücel, Yaşar, (1970) Kadı Burhaneddin Ahmed Ve Devleti, AÜDTCF Yayınları, Ankara.
-Zachariadou, Elizabeth A., Trabzon ve Türkler (1352-1402), Çev. Murat KeçiĢ, OTAM, Sayı: 22, Ankara,2007, s. 221-241,
https://telegram.me/dusharge
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
Audio
@dusharge
#همت_شهبازی
دینلهیهجهیینیز شعرلریم 1374.جو ایلین مهر آییندا تبریز برونمرزی رادیوسونون "ادبی گؤروش" باشلیقلی وئرلیشینده سئوگیلی دوستوم #ابوالفضل_علایینین سسی ایله او زامان پخش اولونوبدور. کیفیتجه چوخ دا یاخشی ضبط اولونمایان بو سس لئنتی منیم اوچون نوستالژیک بیر حیس یارادیر. سس او زامانین رادیو ضبطی (ماقنافونو) ایله کاسئته یازیلمیش. سئوگیلی آپاریجی دوستوم بو سس یازیسیندا منیم 3 شعریمی اوخوموشدور. او اوزاق زامانلاری بیر داها جانلاندیران بو سسی دینلهیه بیلرسینیز.
https://telegram.me/dusharge
#همت_شهبازی
دینلهیهجهیینیز شعرلریم 1374.جو ایلین مهر آییندا تبریز برونمرزی رادیوسونون "ادبی گؤروش" باشلیقلی وئرلیشینده سئوگیلی دوستوم #ابوالفضل_علایینین سسی ایله او زامان پخش اولونوبدور. کیفیتجه چوخ دا یاخشی ضبط اولونمایان بو سس لئنتی منیم اوچون نوستالژیک بیر حیس یارادیر. سس او زامانین رادیو ضبطی (ماقنافونو) ایله کاسئته یازیلمیش. سئوگیلی آپاریجی دوستوم بو سس یازیسیندا منیم 3 شعریمی اوخوموشدور. او اوزاق زامانلاری بیر داها جانلاندیران بو سسی دینلهیه بیلرسینیز.
https://telegram.me/dusharge
@dusharge
دوشرگه وئبلاغینین یازیلاری سیلیندیکده واختییلا اؤزونون اجازهسی ایله اورادا یوکلهنن هادی قاراچایین ایکی شعر کیتابینین دا فایلی یوخا چیخدی. بو کیتابلاری بعضی دوستلار آرادیقدا تاپا بیلمیرلر. بونا گؤره بو ایکی کیتابین فایللارینی بورادا پایلاشیرام.
همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge
👇👇👇👇👇👇
دوشرگه وئبلاغینین یازیلاری سیلیندیکده واختییلا اؤزونون اجازهسی ایله اورادا یوکلهنن هادی قاراچایین ایکی شعر کیتابینین دا فایلی یوخا چیخدی. بو کیتابلاری بعضی دوستلار آرادیقدا تاپا بیلمیرلر. بونا گؤره بو ایکی کیتابین فایللارینی بورادا پایلاشیرام.
همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge
👇👇👇👇👇👇
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
hadi qarachay. becheler banlayanda.pdf
479.9 KB
@dusharge
هادی قاراچای. بئچهلر بانلایاندا کیتابی PDF
هادی قاراچای. بئچهلر بانلایاندا کیتابی PDF
hadi qarachay. badamliqlar.pdf
743.2 KB
@dusharge
هادی قاراچای. باداملیقلار کیتابی PDF
هادی قاراچای. باداملیقلار کیتابی PDF
@dusharge
علت ناشناخته ماندن جمال ثریا در ایران
مجموعهی شعر «من بوی دارچین میدهم» شامل شعرهای جمال ثریا به تازگی با ترجمهی همت شهبازی منتشر شده است. مترجم این کتاب از شعر این شاعر ترک و ویژگیهای آن میگوید.
شهبازی در گفتوگو با خبرنگار ادبیات و نشر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عنوان کرد: متأسفانه جمال ثریا آنطور که در دنیا شناخته شده، در ایران معرفی نشده است. پیش از این شعرهایی از او در چند روزنامه و مجله ترجمه و منتشر شده، رسول یونان هم در مجموعهی شعرهایی که از ادبیات جهان گردآوری کرده، شعرهایی از او آورده، اما این مجموعه اولین کتابی است که به صورت مستقل از شعرهای جمال ثریا در ایران منتشر میشود.
او افزود: از سال 1950 به اینسو نهضتی در ادبیات ترکیه شکل گرفت که طی آن ترکها شروع به ترجمهی آثار خود به زبانهای اروپایی کردند. با همین جریان بود که شعرهای جمال ثریا هم در اروپا شناخته شد، اما جریان شعریای که جمال به آن متعلق است، ویژگیهایی داشته که مانع ترجمهی این آثار در ایران شده است.
شهبازی همچنین اظهار کرد: شعر نو ترکیه از زمانی که از شعر دیوانی یا کلاسیک بریده، چند مرحله را از سر گذرانده است. اولین گرایشها علیه شعر کلاسیک، با نام شاعرانی چون احمد هاشم و ناظم حکمت گره خورد که عمدهی تلاششان این بود که خود را از قید و بند ادبیات دیوانی رها کنند. مخاطب هم به آنها روی خوش نشان داد. در شاعران این جریان، کارهای فرمی ناظم حکمت بینظیر است. پس از احمد هاشم و ناظم حکمت هم جریان شعری «غریب» شکل گرفت که به جریان اول شعر نو ترکیه مشهور شد. عمدهی تلاش این جریان، توجه به زبان محاورهیی بود.
او اضافه کرد: از سال 1958 به اینسو، جریانی علیه شعر «غریب» ظهور کرد که به آن جریان نسل دوم شعر نو ترکیه میگویند. این جریان با اولین مجموعهی شعر جمال ثریا به نام «اووئرجینکا» شکل گرفت. جمال ثریا در سلسله مقالات مختصر و مفیدش هم به بیان تصور خود از شعر پرداخت. این جریان پشتوانهی تئوریک قویای داشت؛ بنابراین شاعران این جریان هم در شعر و هم در تئوریهای شعری قدرتمند بودند. شعار اصلی آنها، توجه ویژه به فرم شعری بود. آنها حرکتشان را با مفهوم شعر برای شعر شروع کردند. به نظر آنها شعر واسطهای برای شرح رویدادها نیست و باید با دیگر ژانرهای ادبی متفاوت باشد.
شهبازی در ادامه عنوان کرد: مضامین اصلی شعرهای جریان نسل دوم شعر نو ترکیه، بیگانگی و تنهایی انسان، ناملایمات معیشتی، درونگرایی، شکگرایی، دوری از بیان زیباییهای طبیعت و دوری از مضامین فولکلور بوده است. عامل اصلی پرهیز این شاعران از مضامین فولکلور، مقالهی «فولکلور علیه فولکلور» نوشتهی جمال ثریا بود. او در این مقاله میگفت، پرداختن به مضامین فولکلور باعث سادگی زبان شعر میشود که با شکوهِ شعر در تضاد است.
او سیس اظهار کرد: بزرگترین خدمت این جریان شعری، تربیت مخاطب باسواد یا مخاطب جنتلمن بود. شاعران این جریان برای اولینبار با سرلوحه قرار دادن مباحث بینامتنی توانستند بر تواناییهای روایی شعر بیفزایند. این امر باعث شد مخاطب مجبور شود برای فهم شعر سواد خود را بالا ببرد. به همین دلیل امروز کتابهای ادبی در ترکیه با تیراژ بالا و چاپهای پی در پی منتشر میشوند.
شهبازی همچنین توضیح داد: مجموعهای که شعرهای «من بوی دارچین میدهم» را از آن انتخاب و ترجمه کردهام، از سال 1995 تا امروز به چاپ چهلوهفتم رسیده است. من این کتاب را از نسخهی سال 2009 که چاپ سیوهفتم بود، ترجمه کردهام. شمارگان هیچکدام از چاپهای متعدد این کتاب هم از 40 هزار نسخه کمتر نبوده است. این امر نشان میدهد که این شاعران توانستهاند مخاطب را جذب کنند و مخاطب باسواد تربیت کنند. البته این تیراژها فقط مخصوص به کار افراد مشهور نیست؛ شمارگان آثار شاعران و نویسندگان تازهکار هم حدودا بالای 10 هزار نسخه است.
او در ادامه گفت: از جریان نسل دوم شعر نو هم جریان دیگری مجزا شد که به آن جریان شعر اجتماعی یا جامعهگرا میگویند. به این دلیل به این شاعران، جامعهگرا میگویند که گرایششان به سوسیالیسم یا رئالیسم سوسیالیستی است.
شهبازی افزود: بعد از مرگ جمال ثریا مجموعهی آثارش به نام «سخنان عاشقانه» منتشر شد. کتاب «من بوی دارچین میدهم» شامل شعرهایی است که من از این مجموعه انتخاب و ترجمه کردهام. البته من تنها شعرهایی را انتخاب کردهام که پیش از مرگ جمال ثریا و زیر نظر خودش چاپ شده بودند.
علت ناشناخته ماندن جمال ثریا در ایران
مجموعهی شعر «من بوی دارچین میدهم» شامل شعرهای جمال ثریا به تازگی با ترجمهی همت شهبازی منتشر شده است. مترجم این کتاب از شعر این شاعر ترک و ویژگیهای آن میگوید.
شهبازی در گفتوگو با خبرنگار ادبیات و نشر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، عنوان کرد: متأسفانه جمال ثریا آنطور که در دنیا شناخته شده، در ایران معرفی نشده است. پیش از این شعرهایی از او در چند روزنامه و مجله ترجمه و منتشر شده، رسول یونان هم در مجموعهی شعرهایی که از ادبیات جهان گردآوری کرده، شعرهایی از او آورده، اما این مجموعه اولین کتابی است که به صورت مستقل از شعرهای جمال ثریا در ایران منتشر میشود.
او افزود: از سال 1950 به اینسو نهضتی در ادبیات ترکیه شکل گرفت که طی آن ترکها شروع به ترجمهی آثار خود به زبانهای اروپایی کردند. با همین جریان بود که شعرهای جمال ثریا هم در اروپا شناخته شد، اما جریان شعریای که جمال به آن متعلق است، ویژگیهایی داشته که مانع ترجمهی این آثار در ایران شده است.
شهبازی همچنین اظهار کرد: شعر نو ترکیه از زمانی که از شعر دیوانی یا کلاسیک بریده، چند مرحله را از سر گذرانده است. اولین گرایشها علیه شعر کلاسیک، با نام شاعرانی چون احمد هاشم و ناظم حکمت گره خورد که عمدهی تلاششان این بود که خود را از قید و بند ادبیات دیوانی رها کنند. مخاطب هم به آنها روی خوش نشان داد. در شاعران این جریان، کارهای فرمی ناظم حکمت بینظیر است. پس از احمد هاشم و ناظم حکمت هم جریان شعری «غریب» شکل گرفت که به جریان اول شعر نو ترکیه مشهور شد. عمدهی تلاش این جریان، توجه به زبان محاورهیی بود.
او اضافه کرد: از سال 1958 به اینسو، جریانی علیه شعر «غریب» ظهور کرد که به آن جریان نسل دوم شعر نو ترکیه میگویند. این جریان با اولین مجموعهی شعر جمال ثریا به نام «اووئرجینکا» شکل گرفت. جمال ثریا در سلسله مقالات مختصر و مفیدش هم به بیان تصور خود از شعر پرداخت. این جریان پشتوانهی تئوریک قویای داشت؛ بنابراین شاعران این جریان هم در شعر و هم در تئوریهای شعری قدرتمند بودند. شعار اصلی آنها، توجه ویژه به فرم شعری بود. آنها حرکتشان را با مفهوم شعر برای شعر شروع کردند. به نظر آنها شعر واسطهای برای شرح رویدادها نیست و باید با دیگر ژانرهای ادبی متفاوت باشد.
شهبازی در ادامه عنوان کرد: مضامین اصلی شعرهای جریان نسل دوم شعر نو ترکیه، بیگانگی و تنهایی انسان، ناملایمات معیشتی، درونگرایی، شکگرایی، دوری از بیان زیباییهای طبیعت و دوری از مضامین فولکلور بوده است. عامل اصلی پرهیز این شاعران از مضامین فولکلور، مقالهی «فولکلور علیه فولکلور» نوشتهی جمال ثریا بود. او در این مقاله میگفت، پرداختن به مضامین فولکلور باعث سادگی زبان شعر میشود که با شکوهِ شعر در تضاد است.
او سیس اظهار کرد: بزرگترین خدمت این جریان شعری، تربیت مخاطب باسواد یا مخاطب جنتلمن بود. شاعران این جریان برای اولینبار با سرلوحه قرار دادن مباحث بینامتنی توانستند بر تواناییهای روایی شعر بیفزایند. این امر باعث شد مخاطب مجبور شود برای فهم شعر سواد خود را بالا ببرد. به همین دلیل امروز کتابهای ادبی در ترکیه با تیراژ بالا و چاپهای پی در پی منتشر میشوند.
شهبازی همچنین توضیح داد: مجموعهای که شعرهای «من بوی دارچین میدهم» را از آن انتخاب و ترجمه کردهام، از سال 1995 تا امروز به چاپ چهلوهفتم رسیده است. من این کتاب را از نسخهی سال 2009 که چاپ سیوهفتم بود، ترجمه کردهام. شمارگان هیچکدام از چاپهای متعدد این کتاب هم از 40 هزار نسخه کمتر نبوده است. این امر نشان میدهد که این شاعران توانستهاند مخاطب را جذب کنند و مخاطب باسواد تربیت کنند. البته این تیراژها فقط مخصوص به کار افراد مشهور نیست؛ شمارگان آثار شاعران و نویسندگان تازهکار هم حدودا بالای 10 هزار نسخه است.
او در ادامه گفت: از جریان نسل دوم شعر نو هم جریان دیگری مجزا شد که به آن جریان شعر اجتماعی یا جامعهگرا میگویند. به این دلیل به این شاعران، جامعهگرا میگویند که گرایششان به سوسیالیسم یا رئالیسم سوسیالیستی است.
شهبازی افزود: بعد از مرگ جمال ثریا مجموعهی آثارش به نام «سخنان عاشقانه» منتشر شد. کتاب «من بوی دارچین میدهم» شامل شعرهایی است که من از این مجموعه انتخاب و ترجمه کردهام. البته من تنها شعرهایی را انتخاب کردهام که پیش از مرگ جمال ثریا و زیر نظر خودش چاپ شده بودند.
@dusharge
او در ادامه تشریح کرد: ویژگی شعرهای جمال ثریا، ادبیت بخشیدن به مفاهیم و حرکات اروتیک بوده است. ویژگیهایی نیز هستند که هم در شعرهای جمال ثریا و هم در شعرهای شاعران نسل دوم شعر نو ترکیه دیده میشوند: آنها شعر آهنگین را نمیپسندیدند و میگفتند شعر باید سرشار از موسیقی و تصویرگرایی باشد. به جای پرداختن به زبان محاورهیی به ساختار زبانی توجه داشتند و ساختار جمله را به هم میزدند. در آثارشان رگههای بینامتنی و گرایش به داداییسم و سوررئالیسم دیده میشود. شعر این شاعران، درونگراست و در آن ضمیر ناخودآگاه اهمیت زیادی دارد. شاعران نسل دوم شعر نو ترکیه، به فرم آزادی عمل میدادند، بین واژگان ارتباط معناشناختی برقرار میکردند، سرچشمهی شعر را احساس میدانستند و معتقد بودند که راه برای تأویل شعر باز است و شعر را به عنوان اثری باز تعریف میکردند.
«من بوی دارچین میدهم» با 126 صفحه، شمارگان 1000 نسخه و قیمت 4700 تومان از سوی نشر امرود منتشر شده است.
ایسنا: چهارشنبه / ۸ خرداد ۱۳۹۲
http://www.isna.ir/news/92030804966/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
او در ادامه تشریح کرد: ویژگی شعرهای جمال ثریا، ادبیت بخشیدن به مفاهیم و حرکات اروتیک بوده است. ویژگیهایی نیز هستند که هم در شعرهای جمال ثریا و هم در شعرهای شاعران نسل دوم شعر نو ترکیه دیده میشوند: آنها شعر آهنگین را نمیپسندیدند و میگفتند شعر باید سرشار از موسیقی و تصویرگرایی باشد. به جای پرداختن به زبان محاورهیی به ساختار زبانی توجه داشتند و ساختار جمله را به هم میزدند. در آثارشان رگههای بینامتنی و گرایش به داداییسم و سوررئالیسم دیده میشود. شعر این شاعران، درونگراست و در آن ضمیر ناخودآگاه اهمیت زیادی دارد. شاعران نسل دوم شعر نو ترکیه، به فرم آزادی عمل میدادند، بین واژگان ارتباط معناشناختی برقرار میکردند، سرچشمهی شعر را احساس میدانستند و معتقد بودند که راه برای تأویل شعر باز است و شعر را به عنوان اثری باز تعریف میکردند.
«من بوی دارچین میدهم» با 126 صفحه، شمارگان 1000 نسخه و قیمت 4700 تومان از سوی نشر امرود منتشر شده است.
ایسنا: چهارشنبه / ۸ خرداد ۱۳۹۲
http://www.isna.ir/news/92030804966/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AB%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86
ایسنا
علت ناشناخته ماندن جمال ثریا در ایران
مجموعهی شعر «من بوی دارچین میدهم» شامل شعرهای جمال ثریا به تازگی با ترجمهی همت شهبازی منتشر شده است. مترجم این کتاب از شعر این شاعر ترک و ویژگیهای آن میگوید.
@dusharge
همت شهبازی
می گویند تاریخ تاریخ 3500 ساله است. یعنی آنچه برای محققان موجودیت آن مسلم شده و اولین نقطه شروع تاریخ ثبت شده کمتر از 3500 سال نیست. اما عملا انسان خاکی از این همه زندگی در تاریخ فقط 250 سال را در صلح و آرامش زیسته است. یعنی آدمی 3250 سال را در جنگ و خونریزی بسر برده است. آیا این افتخار نصیب موجودات دیگر هم شده است!!!!!!
https://telegram.me/dusharge
همت شهبازی
می گویند تاریخ تاریخ 3500 ساله است. یعنی آنچه برای محققان موجودیت آن مسلم شده و اولین نقطه شروع تاریخ ثبت شده کمتر از 3500 سال نیست. اما عملا انسان خاکی از این همه زندگی در تاریخ فقط 250 سال را در صلح و آرامش زیسته است. یعنی آدمی 3250 سال را در جنگ و خونریزی بسر برده است. آیا این افتخار نصیب موجودات دیگر هم شده است!!!!!!
https://telegram.me/dusharge
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
@dusharge
زردوشت بئله دئدی
فرئدریک نیچه
حاضیرلایان همت شهبازی
بو متن ف. نيچهنين " زردوشت بئله دئدي " اثرينین يالنيز بيرينجي بؤلمه سيدير.
https://telegram.me/dusharge
👇👇👇👇
زردوشت بئله دئدی
فرئدریک نیچه
حاضیرلایان همت شهبازی
بو متن ف. نيچهنين " زردوشت بئله دئدي " اثرينین يالنيز بيرينجي بؤلمه سيدير.
https://telegram.me/dusharge
👇👇👇👇
zedusht bele dedi.pdf
980.9 KB
@dusharge
زردوشت بئله دئدی
فرئدریک نیچه
حاضیرلایان همت شهبازی.
بو متن ف. نيچهنين " زردوشت بئله دئدي " اثرينین يالنيز بيرينجي بؤلمه سيدير.
https://telegram.me/dusharge
زردوشت بئله دئدی
فرئدریک نیچه
حاضیرلایان همت شهبازی.
بو متن ف. نيچهنين " زردوشت بئله دئدي " اثرينین يالنيز بيرينجي بؤلمه سيدير.
https://telegram.me/dusharge
@dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته : همت شهبازی
مقالاتی که در این مجموعه گرد آمده حاصل سال هاي دور و نزدیک فعالیت ادبی نگارنده است. بعضی از این مقاله هاي از جمله "محمد فضولی،رند دلسوخته" و "روایت تراژیک سیاحتنامه ي ابراهیم بیک" در دوران دانشجویی به عنوان کنفرانس ارائه شد که بعدها از روي یادداشت هاي موجود جمع آوري و در نشریات دهه 70 به چاپ رسید. مقالات حاضر هر کدام یادآور خاطراتی از دوران زندگی ادبی من می باشد. بدیهی است دور ریختن آنها به بهانه ي ضعف –که برخی از آنها داراي این خصیصه اند و براي برخی از آنها هنوز هم به دیده احترام می نگرم- دور از انصاف است. از طرفی با وصف هزینه هنگفت و بازار ملالت آور کتاب، میزان میل به کاغذي و کتاب کردن آنها را نیز در من کاهش داد. از اینرو بهترین تصمیم در این برهه، انتشار یکجاي آنها به صورت نشر الکترونیک است تا شاید براي برخی از علاقمندان مفید فایده باشد. مقالات جز تغییر در اندك جاهایی، صورت اولیه ي خود را حفظ کرده است. البته این مقالات شامل همه مقالات بنده نیست. بعضی از آنها در نشریات قدیم چاپ شده اند که نیاز به تایپ داشتند که به محض آماده شدن آنها را نیز بصورت مجزا انتشار خواهم داد.
همت شهبازي
فروردین 1394
👇👇👇👇👇👇👇👇
https://telegram.me/dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته : همت شهبازی
مقالاتی که در این مجموعه گرد آمده حاصل سال هاي دور و نزدیک فعالیت ادبی نگارنده است. بعضی از این مقاله هاي از جمله "محمد فضولی،رند دلسوخته" و "روایت تراژیک سیاحتنامه ي ابراهیم بیک" در دوران دانشجویی به عنوان کنفرانس ارائه شد که بعدها از روي یادداشت هاي موجود جمع آوري و در نشریات دهه 70 به چاپ رسید. مقالات حاضر هر کدام یادآور خاطراتی از دوران زندگی ادبی من می باشد. بدیهی است دور ریختن آنها به بهانه ي ضعف –که برخی از آنها داراي این خصیصه اند و براي برخی از آنها هنوز هم به دیده احترام می نگرم- دور از انصاف است. از طرفی با وصف هزینه هنگفت و بازار ملالت آور کتاب، میزان میل به کاغذي و کتاب کردن آنها را نیز در من کاهش داد. از اینرو بهترین تصمیم در این برهه، انتشار یکجاي آنها به صورت نشر الکترونیک است تا شاید براي برخی از علاقمندان مفید فایده باشد. مقالات جز تغییر در اندك جاهایی، صورت اولیه ي خود را حفظ کرده است. البته این مقالات شامل همه مقالات بنده نیست. بعضی از آنها در نشریات قدیم چاپ شده اند که نیاز به تایپ داشتند که به محض آماده شدن آنها را نیز بصورت مجزا انتشار خواهم داد.
همت شهبازي
فروردین 1394
👇👇👇👇👇👇👇👇
https://telegram.me/dusharge
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
پرسه های اشتیاقtoplu fars meqaleler.pdf
2.5 MB
@dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته : همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته : همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge
@dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته: همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge
پرسههای اشتیاق
(مقالاتی در ادبیات کلاسیک و معاصر آذربایجان)
نوشته: همت شهبازی
https://telegram.me/dusharge