@dusharge
"دوشرگه" تلگرامدا:
بو تلگرام صحیفهسینده اوخوجولاریملا اسکی و یئنی یازی و یادداشلاریمی پایلاشماق قرارینا گلدیم. اومید ائدیرم یارارلی اولسون. https://telegram.me/dusharge
سایغی ایله- همت شهبازی
"دوشرگه" تلگرامدا:
بو تلگرام صحیفهسینده اوخوجولاریملا اسکی و یئنی یازی و یادداشلاریمی پایلاشماق قرارینا گلدیم. اومید ائدیرم یارارلی اولسون. https://telegram.me/dusharge
سایغی ایله- همت شهبازی
Telegram
@dusharge || همت شهبازی
@dusharge
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
اشتراکگذاری مطالب کانال به شرط ارائه لینک آن مجاز است.
@dusharge
سؤز، کیتاب، ساواش
همت شهبازی
سؤز، اینسانین هر زامان کانتئکستینده آیاق اوستده دوران بیر گئرچکلیکدیر. اینجیل"ین "هر شئیدن اؤنجه سؤز وار ایدی و سؤز تانری ایدی» آیهسیندن توتموش ایندییه قدر. سؤزو یاشادان اینسانین هر زامان اطرافی ساواشلارلا کئچیبدیر. بونا گؤره اینسانلار، حتتا ائزرا پاوند کیمی فاشیزمی دستکلهین و ساواش طرفداری اولان بیر سؤز صاحبینین ده سؤزونو اوخوماقدان چکینمهییبدیر. یازیلان سؤز و متن اؤز سلقهسینه اویغون اوخوجوسونو، داها دوغروسو اومبئرتو ائکو دئمیشکن اؤزونون «اؤرنک اوخوجوسونو» یارادیر. پروفسیونال متنین پروفسیونال اوخوجوسو، متنه ایلنجه کیمی باخانلارین دا اؤز اؤرنک متنلری وار اوخوماغا. بو باخیمدان مارکسیستی باخیشی قیراغا قویساق کیتاب اؤزو ده بیر محصولدور.
ساواش اؤزو بیر توپلومسال (اجتماعی) فئنومئن اولاراق سؤزون، کیتابین مؤضوع مسئلهسینه چئوریلهرک حتتا چوخلاری ساواش ادبیاتی دا یاراتمیشدیلار ائرنئست هئمینگوئیین «سیلاحلارلا ویداع»دان توتموش کیتابا مینیاتوریک یؤن وئرن اورهان پاموکا قدر. دئمهییم اودور کی، ساواشین ایچینده ساواشین بوتون هر یؤنلو (یاخشی-پیس) یادداشلارینی منیمسهییب کیتابلاردا یاشادانلار اورهییمیز ایستهدییی قدر اولوبدور.
سؤزون یاخوددا کیتابین زاوالا اوغراماسینین تصووورو چتیندیر. بو، هر زامان بئله اولوبدور. چاپ تئخنولوژیسی گلدیکده، کئچمیشین الیازمالار صنعتی آرخا پلانا کئچدی. آنجاق سؤز اؤلمهدی. چونکو یئنی دیرچهلن تئکنیکا الیازمانی ایستهدییی واریانتدا گؤز اؤنونه گتیردی. کیتاب آرخایینلیغا چیخدی. زامان گلیشدیکده کیتاب داها دا دینج و آرخایین دوروم یاشاییر. بو گون سؤز، کیتاب اینسان اوچون آغیر یوک ساییلمیر. سؤز سنین یادداشینی سیخیشدیردیغی زاماندا کیچیک بیر تئکنیکی یادداشدان یاردیم آلیرسان. بیر کیتابی اؤزونله گزدیرمهیه چتینلیک چکدیین یئرده مینلرله کیتابی بیر اوووجوندا گزدیره بیلیرسن. کیتاب بو دورومو یاشادیقدا آرخاییندیر.
بعضیلری او جملهدن ائدموند هوسئرل، یونان دوشونجهسینه سؤیکهنهرک سؤزون، ایفاده قابیلیتینی قابارتمیشلار. او سؤزون، دیلین دوغرو سوییهسینی ایفادهده گؤرور. ایفاده، دانیشیق (هر کیمسه طرفیندن) بیر نؤع ایچ دونیا ایله دانیشماقدیر. ایچ دونیادا هر بیر سؤزون اؤز سسی وار. بونا لئوی استراوس کیمی متفکرلر فاجیعهوی جهت وئریر. او، «یازی»نی بونا گؤره پیسلهییر و ایکینجی درجهده اؤنم وئریر کی، اینسانلار «یازی» واسیطهسییله اوز-اوزه دایاناراق دیالوقا کئچه بیلمیر. بو دا اینسانا ضید اولایلارا او جملهدن ساواشا گتیریب چیخاریر.
ژاک دئریدا ایسه، هوسئرل"ین بو دوشونجهسینین علیهینه اولاراق بو دوشونجهدیر کی، «یازی» و «دیلین یازارلیغی» حرفلر گؤستریجیلری کیمی اؤزونو گؤستریر. حرفلر اوخوجو ایله ایلگی قوراراق اونون یازارینین فاشیست، اوپتیمیست، نیهیلیست، ساواشچی، دیندار و بیر سؤزله نهیه قوللوق ائتدیینی اونودور. اوخوجو، یازارین هانسی نیتده اولدوغونو سئزمیر. او، آنلامی: متنده، یازیدا، سؤزده تاپیر. «یازی» بیر گؤستریجیدیر. اونو قاوراماق اولور. حتتا یازار اؤزو ده، اؤز متنینی اوخویاندا بیر باشقا اوخوجودور. اؤز یازیسینی بیر باشقاسی کیمی قاوراییر.
یازی ایلک دفعه باکیدا چیخان کیتابچی درگیسینین 7 .جی ساییندا چاپ اولموشدو
@dusharge
سؤز، کیتاب، ساواش
همت شهبازی
سؤز، اینسانین هر زامان کانتئکستینده آیاق اوستده دوران بیر گئرچکلیکدیر. اینجیل"ین "هر شئیدن اؤنجه سؤز وار ایدی و سؤز تانری ایدی» آیهسیندن توتموش ایندییه قدر. سؤزو یاشادان اینسانین هر زامان اطرافی ساواشلارلا کئچیبدیر. بونا گؤره اینسانلار، حتتا ائزرا پاوند کیمی فاشیزمی دستکلهین و ساواش طرفداری اولان بیر سؤز صاحبینین ده سؤزونو اوخوماقدان چکینمهییبدیر. یازیلان سؤز و متن اؤز سلقهسینه اویغون اوخوجوسونو، داها دوغروسو اومبئرتو ائکو دئمیشکن اؤزونون «اؤرنک اوخوجوسونو» یارادیر. پروفسیونال متنین پروفسیونال اوخوجوسو، متنه ایلنجه کیمی باخانلارین دا اؤز اؤرنک متنلری وار اوخوماغا. بو باخیمدان مارکسیستی باخیشی قیراغا قویساق کیتاب اؤزو ده بیر محصولدور.
ساواش اؤزو بیر توپلومسال (اجتماعی) فئنومئن اولاراق سؤزون، کیتابین مؤضوع مسئلهسینه چئوریلهرک حتتا چوخلاری ساواش ادبیاتی دا یاراتمیشدیلار ائرنئست هئمینگوئیین «سیلاحلارلا ویداع»دان توتموش کیتابا مینیاتوریک یؤن وئرن اورهان پاموکا قدر. دئمهییم اودور کی، ساواشین ایچینده ساواشین بوتون هر یؤنلو (یاخشی-پیس) یادداشلارینی منیمسهییب کیتابلاردا یاشادانلار اورهییمیز ایستهدییی قدر اولوبدور.
سؤزون یاخوددا کیتابین زاوالا اوغراماسینین تصووورو چتیندیر. بو، هر زامان بئله اولوبدور. چاپ تئخنولوژیسی گلدیکده، کئچمیشین الیازمالار صنعتی آرخا پلانا کئچدی. آنجاق سؤز اؤلمهدی. چونکو یئنی دیرچهلن تئکنیکا الیازمانی ایستهدییی واریانتدا گؤز اؤنونه گتیردی. کیتاب آرخایینلیغا چیخدی. زامان گلیشدیکده کیتاب داها دا دینج و آرخایین دوروم یاشاییر. بو گون سؤز، کیتاب اینسان اوچون آغیر یوک ساییلمیر. سؤز سنین یادداشینی سیخیشدیردیغی زاماندا کیچیک بیر تئکنیکی یادداشدان یاردیم آلیرسان. بیر کیتابی اؤزونله گزدیرمهیه چتینلیک چکدیین یئرده مینلرله کیتابی بیر اوووجوندا گزدیره بیلیرسن. کیتاب بو دورومو یاشادیقدا آرخاییندیر.
بعضیلری او جملهدن ائدموند هوسئرل، یونان دوشونجهسینه سؤیکهنهرک سؤزون، ایفاده قابیلیتینی قابارتمیشلار. او سؤزون، دیلین دوغرو سوییهسینی ایفادهده گؤرور. ایفاده، دانیشیق (هر کیمسه طرفیندن) بیر نؤع ایچ دونیا ایله دانیشماقدیر. ایچ دونیادا هر بیر سؤزون اؤز سسی وار. بونا لئوی استراوس کیمی متفکرلر فاجیعهوی جهت وئریر. او، «یازی»نی بونا گؤره پیسلهییر و ایکینجی درجهده اؤنم وئریر کی، اینسانلار «یازی» واسیطهسییله اوز-اوزه دایاناراق دیالوقا کئچه بیلمیر. بو دا اینسانا ضید اولایلارا او جملهدن ساواشا گتیریب چیخاریر.
ژاک دئریدا ایسه، هوسئرل"ین بو دوشونجهسینین علیهینه اولاراق بو دوشونجهدیر کی، «یازی» و «دیلین یازارلیغی» حرفلر گؤستریجیلری کیمی اؤزونو گؤستریر. حرفلر اوخوجو ایله ایلگی قوراراق اونون یازارینین فاشیست، اوپتیمیست، نیهیلیست، ساواشچی، دیندار و بیر سؤزله نهیه قوللوق ائتدیینی اونودور. اوخوجو، یازارین هانسی نیتده اولدوغونو سئزمیر. او، آنلامی: متنده، یازیدا، سؤزده تاپیر. «یازی» بیر گؤستریجیدیر. اونو قاوراماق اولور. حتتا یازار اؤزو ده، اؤز متنینی اوخویاندا بیر باشقا اوخوجودور. اؤز یازیسینی بیر باشقاسی کیمی قاوراییر.
یازی ایلک دفعه باکیدا چیخان کیتابچی درگیسینین 7 .جی ساییندا چاپ اولموشدو
@dusharge
@dusharge
تویوغلار (tuyuğlar) کیتابی همت شهبازینین آراشدیرماسی ایله یاییملاندی
Hümmət Şəhbazinin araşdırması ilə qazi bürhanəddin əhmədin "tuyuglar"i çap oldu.
تویوغلار (قاضی برهانالدین احمد)،
همت شهبازی،
بوتا یاییمائوی- 1395
بوتا یاییمائوی طرفیندن قاضی برهانالدین احمدین «تویوغلار»ی (tuyuğlar) همت شهبازینین آراشدیرماسی ایله چاپ اولدو.
بو کیتاب، 65 صحیفهلیک اؤنسؤزله مختلیف قایناقلارا او جوملهدن مختلیف الیازمالارا اساسلاناراق بیر تدقیقی اثر کیمی ایشیق اوزه گؤردو. اثرده ۸٫جی هیجری یوزایللیینده یاشاییب-یاراتمیش آذربایجانین حکمدار شاعیری قاضی برهانالدین احمدین یاشاییشی، آذربایجانین اسکی شعر قالیبلریندن اولان «تویوغ« قالیبینین کئچمیشی و نئجهلییی آچیقلانمیشدیر.
اثری احتیوا ائدن قونولار بونلاردیر:
قاضی برهانالدینین یاشامی- قاضی برهانالدینین اثرلری- تویوغ نهدیر؟- قاضی برهانالدین تویوغلارینین اؤزللیکلری - قاضیبرهانالدینین ادبی دیلیمیزده رولو- قایناقلار- تویوغلار (متن).
کیتابین ساتیش یئرلری:
تبریز - اختر نشریاتی
اورمو- بوتا یاییمائوی
@dusharge
تویوغلار (tuyuğlar) کیتابی همت شهبازینین آراشدیرماسی ایله یاییملاندی
Hümmət Şəhbazinin araşdırması ilə qazi bürhanəddin əhmədin "tuyuglar"i çap oldu.
تویوغلار (قاضی برهانالدین احمد)،
همت شهبازی،
بوتا یاییمائوی- 1395
بوتا یاییمائوی طرفیندن قاضی برهانالدین احمدین «تویوغلار»ی (tuyuğlar) همت شهبازینین آراشدیرماسی ایله چاپ اولدو.
بو کیتاب، 65 صحیفهلیک اؤنسؤزله مختلیف قایناقلارا او جوملهدن مختلیف الیازمالارا اساسلاناراق بیر تدقیقی اثر کیمی ایشیق اوزه گؤردو. اثرده ۸٫جی هیجری یوزایللیینده یاشاییب-یاراتمیش آذربایجانین حکمدار شاعیری قاضی برهانالدین احمدین یاشاییشی، آذربایجانین اسکی شعر قالیبلریندن اولان «تویوغ« قالیبینین کئچمیشی و نئجهلییی آچیقلانمیشدیر.
اثری احتیوا ائدن قونولار بونلاردیر:
قاضی برهانالدینین یاشامی- قاضی برهانالدینین اثرلری- تویوغ نهدیر؟- قاضی برهانالدین تویوغلارینین اؤزللیکلری - قاضیبرهانالدینین ادبی دیلیمیزده رولو- قایناقلار- تویوغلار (متن).
کیتابین ساتیش یئرلری:
تبریز - اختر نشریاتی
اورمو- بوتا یاییمائوی
@dusharge
modern sheir dusharge.pdf
4.4 MB
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
@dusharge
modrn sheir.jpg
35.4 KB
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
@dusharge
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
(ناصر مرقاتی، ناصر منظوری، هادی قاراچای، ارسطو مجرد و همت شهبازی)
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
ائلئکترون نشر اوچون اؤنسؤز
1386.دا دوشرگه وئبلاغیندا گئدن بو دارتیشمالار آذربایجانین مدرن شعرینین بیر سیرا سورونلارینی اوزه چیخاردی. دارتیشمالار اوریژیناللیغی قورونسون دئیه عینی ایله یازیلار بورادا گئدیر. یالنیز بونو قئید ائدیرم کی بعضن صحیفه دوزنی شرایطی ایله اویغون اولاراق و داها دوغروسو بیر کیتاب بیچیمی آلماسینی نظره آلاراق تئخنیکی ایشلر اوزرینده ایشلهنیلمیشدیر. یازی قایدالاری ایندیلیکده فرقلی بیچیمده اولماسینا باخمایاراق هر بیر کیمسهنین اؤز یازی و املاسی دا قورونوب ساخلانیلدی.
طبیعی کی بو یازیلار بلکه ایندی هر بیر یازارلار طرفیندن یازیلسایدی باشقا جورا اولا بیلردی. ان آزیندان من اؤز یازیمدا دَییشیکلیک وئرمک ایستردیم. آنجاق دارتیشمانین اؤنمی و دئمک اولار کی ایلک دفعهلییی باخیمیندان بیر سندلی یازی کیمی اولدوغونو دوشونهرک منجه عینی ایله گلمهسی داها مقصدیؤنلو اولاردی. بونا گؤره ده ائله یازیلاری عینی ایله بورادا گتیردیک. تنقید تاریخینده اؤنملی اولدوغونو دوشونهرک، یازیلارین تاریخ، ساعات و پوست نؤمرهسینی ده قورویوب ساخلایاراق هر بیر یازینین اوستونده بونو قئید ائتمیشیک.
دوشرگه وئبلاغی- همت شهبازی
dusharge.blogfa.com
@dusharge
مدرن شعریمیز حاقدا
(ناصر مرقاتی، ناصر منظوری، هادی قاراچای، ارسطو مجرد و همت شهبازی)
حاضیرلایان: همت شهبازی
جیلدین اوز قابیغی: rene maqrit
ائلئکترون نشری: http://dusharge.blogfa.com - 1394
ائلئکترون نشر اوچون اؤنسؤز
1386.دا دوشرگه وئبلاغیندا گئدن بو دارتیشمالار آذربایجانین مدرن شعرینین بیر سیرا سورونلارینی اوزه چیخاردی. دارتیشمالار اوریژیناللیغی قورونسون دئیه عینی ایله یازیلار بورادا گئدیر. یالنیز بونو قئید ائدیرم کی بعضن صحیفه دوزنی شرایطی ایله اویغون اولاراق و داها دوغروسو بیر کیتاب بیچیمی آلماسینی نظره آلاراق تئخنیکی ایشلر اوزرینده ایشلهنیلمیشدیر. یازی قایدالاری ایندیلیکده فرقلی بیچیمده اولماسینا باخمایاراق هر بیر کیمسهنین اؤز یازی و املاسی دا قورونوب ساخلانیلدی.
طبیعی کی بو یازیلار بلکه ایندی هر بیر یازارلار طرفیندن یازیلسایدی باشقا جورا اولا بیلردی. ان آزیندان من اؤز یازیمدا دَییشیکلیک وئرمک ایستردیم. آنجاق دارتیشمانین اؤنمی و دئمک اولار کی ایلک دفعهلییی باخیمیندان بیر سندلی یازی کیمی اولدوغونو دوشونهرک منجه عینی ایله گلمهسی داها مقصدیؤنلو اولاردی. بونا گؤره ده ائله یازیلاری عینی ایله بورادا گتیردیک. تنقید تاریخینده اؤنملی اولدوغونو دوشونهرک، یازیلارین تاریخ، ساعات و پوست نؤمرهسینی ده قورویوب ساخلایاراق هر بیر یازینین اوستونده بونو قئید ائتمیشیک.
دوشرگه وئبلاغی- همت شهبازی
dusharge.blogfa.com
@dusharge
@dusharge
باندوروم (بندي روم / بند-ي رومي)
Bandurum (bəndi rum)
یازان: همت شهبازی
باندوروم (بندي روم) Bandurum (bəndi rum) (بند-ي رومي): باغ، و بند، هر بير يونگول اشيانين اطرافينا باغلانان «باغ». (عئيني آداملارين بئلينه باغلانان قاييش کيمي). ائله بونا گؤره، بوگون ده موغاندا «باندوروملو» کلمهسي، «باغلي»، «دستهلي» معناسيندا ايشلهنير. ميثال اوچون «بانک»لاردا پولو دستهلهييب هر بير دستهنين اوْرتاسيندا باغلانان «کاغيذ بندینه» «باندوروم» و يا «باندوروملو» و يا «بندي روملو» پول دئييلير.
بئله گومان ائديليرکي بو کلمه آذربايجان زرگرليينده ايشلهنیرميش و بو سؤزون [ایندی ده ائله] موغاندا ايشلنمهسيندن بئله احتيمال وئريليرکي «قارا باغ»دان کؤچوب بو بؤلگهيه (موغانا) گلنلر و يا خود قديم قاراباغ ماحالينا «يايلاق- قيشلاق» ائدن موغان شاهسونلري واسيطهسيیله گليب چيخميشدير. آذربايجانين قاراباغ ماحاليندا قيزيلين اوْلماسي بو ظنّي داها دا گوجلنديرير. و ايندي ده ائله موغانين «اونگوت üngüt» ماحاليندا «قاراباغ» کؤچريلريندن اوْلان بعضي طايفالار اوْ جوملهدن «شاهعليبيگلي طايفاسي»[نین عاباساللی تیرهسی] ياشاماقدادير. (بو طايفا و اوْنلارين اصيل يوردلاري اوْلان قاراباغ حاقدا معلومات وئرن ذووقلو عميماوْغلو «علي شهبازي»نين دئديکلري و بو طايفا حاقدا چکديیي «شجرهنامه»دن استفاده ائتميشم) آمما «باندوروم» و يا خود «بنديرومي bәndi-rumi سؤزو قديم آذربايجان زرگرليينده بير نؤوع بَزک و ياخود دئکوْراتيو Dekorativ ناخيشلار ايميش. بو سؤز بير نؤوع صنعتکارليقدا ايشلهمهيي ده معلومدور. بو سؤزون گويا ائله بو معنادا آيريجا سؤزلريله ده علاقهدار اوْلماسي مومکوندور. مثلن «بندهم Bәndәm= باغ» «حالقاHalqa » کلمهلري کي بونلارين بوتؤولوکده بير عومومي و کوللي مفهوم داشيماسي واردير کي اوْ دا «قيفيللاماق» مفهومودور. و «باندوروم» دا ائله اينديکي موغان ماحالينين ديلينده همن معنادا يعني «باغلاماق، قيفيللاماق و دويونلهمک» معناسيندا ايشلهنير. بو مفهوملارين اَن چوْخ ايشلهنهني «باغ و دويون» سؤزلريدير. و بعضن «قيفيلگاه» سؤزونون (چوْخ آز) ايشلنمهسي ده گؤرونور.
خاطیرلاتمالییام بو اصطلاحی، هیجری 13.جو یوزایللیکده یاشامیش آذربایجان شاعیری ابوالقاسم نباتینین بیر قصیدهسینده ده ایشلنمهسینی گؤرموشم؛ و ائله بو شعردن ده اونون بوروق-بوروق بیر باغ اولماسی آنلامی اوزه چیخیر:
بندرومی یئرینه پیچوخم زولف کیمی
دؤرد طرف یاغی یاتاغی، شب یلدا، یلدا
@dusharge
باندوروم (بندي روم / بند-ي رومي)
Bandurum (bəndi rum)
یازان: همت شهبازی
باندوروم (بندي روم) Bandurum (bəndi rum) (بند-ي رومي): باغ، و بند، هر بير يونگول اشيانين اطرافينا باغلانان «باغ». (عئيني آداملارين بئلينه باغلانان قاييش کيمي). ائله بونا گؤره، بوگون ده موغاندا «باندوروملو» کلمهسي، «باغلي»، «دستهلي» معناسيندا ايشلهنير. ميثال اوچون «بانک»لاردا پولو دستهلهييب هر بير دستهنين اوْرتاسيندا باغلانان «کاغيذ بندینه» «باندوروم» و يا «باندوروملو» و يا «بندي روملو» پول دئييلير.
بئله گومان ائديليرکي بو کلمه آذربايجان زرگرليينده ايشلهنیرميش و بو سؤزون [ایندی ده ائله] موغاندا ايشلنمهسيندن بئله احتيمال وئريليرکي «قارا باغ»دان کؤچوب بو بؤلگهيه (موغانا) گلنلر و يا خود قديم قاراباغ ماحالينا «يايلاق- قيشلاق» ائدن موغان شاهسونلري واسيطهسيیله گليب چيخميشدير. آذربايجانين قاراباغ ماحاليندا قيزيلين اوْلماسي بو ظنّي داها دا گوجلنديرير. و ايندي ده ائله موغانين «اونگوت üngüt» ماحاليندا «قاراباغ» کؤچريلريندن اوْلان بعضي طايفالار اوْ جوملهدن «شاهعليبيگلي طايفاسي»[نین عاباساللی تیرهسی] ياشاماقدادير. (بو طايفا و اوْنلارين اصيل يوردلاري اوْلان قاراباغ حاقدا معلومات وئرن ذووقلو عميماوْغلو «علي شهبازي»نين دئديکلري و بو طايفا حاقدا چکديیي «شجرهنامه»دن استفاده ائتميشم) آمما «باندوروم» و يا خود «بنديرومي bәndi-rumi سؤزو قديم آذربايجان زرگرليينده بير نؤوع بَزک و ياخود دئکوْراتيو Dekorativ ناخيشلار ايميش. بو سؤز بير نؤوع صنعتکارليقدا ايشلهمهيي ده معلومدور. بو سؤزون گويا ائله بو معنادا آيريجا سؤزلريله ده علاقهدار اوْلماسي مومکوندور. مثلن «بندهم Bәndәm= باغ» «حالقاHalqa » کلمهلري کي بونلارين بوتؤولوکده بير عومومي و کوللي مفهوم داشيماسي واردير کي اوْ دا «قيفيللاماق» مفهومودور. و «باندوروم» دا ائله اينديکي موغان ماحالينين ديلينده همن معنادا يعني «باغلاماق، قيفيللاماق و دويونلهمک» معناسيندا ايشلهنير. بو مفهوملارين اَن چوْخ ايشلهنهني «باغ و دويون» سؤزلريدير. و بعضن «قيفيلگاه» سؤزونون (چوْخ آز) ايشلنمهسي ده گؤرونور.
خاطیرلاتمالییام بو اصطلاحی، هیجری 13.جو یوزایللیکده یاشامیش آذربایجان شاعیری ابوالقاسم نباتینین بیر قصیدهسینده ده ایشلنمهسینی گؤرموشم؛ و ائله بو شعردن ده اونون بوروق-بوروق بیر باغ اولماسی آنلامی اوزه چیخیر:
بندرومی یئرینه پیچوخم زولف کیمی
دؤرد طرف یاغی یاتاغی، شب یلدا، یلدا
@dusharge
@dusharge
گفتگو با : چنگیز آیتماتوف
" ضرورت تحول "
گفتگو از : حوا سئتئنای ایلهان
ترجمه : همت شهبازی
- در ترکیه به عنوان مشهورترین نویسنده آسیای میانه هم در زمان شوروی و هم بعد از فروپاشی آن بوده اید علت این موضوع را در چه می دانید؟
این نشان می دهد که من در دو زمان مزبور قابلیت ارتباط با انسان ها را داشته ام. چنانچه تنها به بیان مسائل و فشارهای دوره شوروی سابق می پرداختم آثارم تا این اندازه در بین خوانندگان شما طرفدار نداشت. از اینکه موضوعات رمان هایم با تمامی انسان ها پیوند برقرار کرده خیلی خوشحالم.
-در آثارتان تخیلات اسطوره ای جایگاه ویژه ای دارد علت آن چیست؟
اسطوره یک عنصر مهم برای ادبیات است. بسیاری از نویسندگان، اسطوره را اتفاقات گذشته می دانند. اما دیدگاه من نسبت به آن متفاوت است. من کلیت تاریخ را درنظر می گیرم؛ و اسطوره را درمعنای میراث بجای مانده از پیشینیان به حساب می آورم؛ و این میراث را همراه با تحلیل مسائل و مشکلات موجود بیان می کنم. برای اینکه ارزیابی جداگانه تاریخ اشتباه بوده و باید در ارزیابی ها تمامیت آن را درنظر گرفت. برای " چنگیزخان " داستان اسطوره ای « قهر ابر » از 13 قرن پیش به یادگار مانده بود. من با امروزی کردن این داستان اسطوره ای توانستم آن را برای انسان های معاصر معنادار کنم.
- شما به عنوان یک نویسنده دو زمانه [ قبل و بعد از فروپاشی شوروی] ، به تغییر و تحول و نیز به تفکر جهانی خود اشاره کردید آیا در رمان های اخیرتان به این اندیشه هایتان جامه عمل پوشانده اید؟
انسان ها در دنیای خیال مجبورند که تغییر و تحولی را سپری کنند. من اگر منطقه مربوط به قرقزستان و مسائل و موضوعات مربوط به زندگی انسان های آنجا را در آثارم منعکس می کنم این خیلی خوب است. زمان به پیش می تازد و دنیا تغییر می کند، با این همه همراه با این تغییر و تحول نویسنده نیز مجبور است که چیزی را تکرار نکند. نویسنده ، همراه با درک این تحول باید خود را با واقعیت های آن سازگار کند. آخرین رمانم با عنوان « نشان کاساندرا » تفاوت عمده ای با آثار دیگرم دارد.
-قاره ای یا جهانی بودن مفاهیمی هستند که ریشه در غرب دارند در حالی که شما از نویسندگان بزرگ دنیای شرق هستید اگر به بیان اندیشه های جهانی بپردازید در آن صورت شرق را فراموش خواهید کرد؟
درواقع باید جهانی بودن را با « بومی » و « قاره ای» بودن متمایز کرد. « جهانی بودن » و « بومی بودن » به خوبی به تکمیل مفاهیم یکدیگر یاری می رسانند. یک نویسنده هر زمان که بخواهد می تواند هر دو مفهوم را در دنیای درونی خود جای دهد. من در اندیشه بکارگیری هر دو اینها به طور همزمان هستم و به نوشتن و انعکاس دنیای شرق نیز ادامه خواهم داد.
-ارتباط شخصیت های آخرین رمان تان با یکدیگر خیلی کم است. آیا در این اثر، به عدم رابطه بین انسان ها در دنیای ارتباطات معتقد هستید و آیا در رمان تان به موضوع رسانه ها و ارتباطات پرداخته می شود؟
من گمان نمی کنم که در معرض چنین انتقاد بزرگی قرار گیرم. به طور خیلی ساده در اندیشه پرداختن به طرز حیات و انعکاس عناصر حاکم در زندگی مان هستم.
-به طور کلی به جای پرداختن به موضوعاتی از قبیل « خشونت » ، « مسائل جنسی » ، « حرص و طمع » بیشتر به مسائل و مشکلات اجتمای می پردازید آیا به ضرورت تعهد اجتماعی یک رمان نویس اعتقاد دارید؟
ج: شهروندان تمامی کشورهای جهان ، در قبال سرزمین شان تعهد اجتماعی دارند من هم به عنوان یک نویسنده دین و تعهد اجتماعی خود را از این طریق محقق می کنم.
@dusharge
گفتگو با : چنگیز آیتماتوف
" ضرورت تحول "
گفتگو از : حوا سئتئنای ایلهان
ترجمه : همت شهبازی
- در ترکیه به عنوان مشهورترین نویسنده آسیای میانه هم در زمان شوروی و هم بعد از فروپاشی آن بوده اید علت این موضوع را در چه می دانید؟
این نشان می دهد که من در دو زمان مزبور قابلیت ارتباط با انسان ها را داشته ام. چنانچه تنها به بیان مسائل و فشارهای دوره شوروی سابق می پرداختم آثارم تا این اندازه در بین خوانندگان شما طرفدار نداشت. از اینکه موضوعات رمان هایم با تمامی انسان ها پیوند برقرار کرده خیلی خوشحالم.
-در آثارتان تخیلات اسطوره ای جایگاه ویژه ای دارد علت آن چیست؟
اسطوره یک عنصر مهم برای ادبیات است. بسیاری از نویسندگان، اسطوره را اتفاقات گذشته می دانند. اما دیدگاه من نسبت به آن متفاوت است. من کلیت تاریخ را درنظر می گیرم؛ و اسطوره را درمعنای میراث بجای مانده از پیشینیان به حساب می آورم؛ و این میراث را همراه با تحلیل مسائل و مشکلات موجود بیان می کنم. برای اینکه ارزیابی جداگانه تاریخ اشتباه بوده و باید در ارزیابی ها تمامیت آن را درنظر گرفت. برای " چنگیزخان " داستان اسطوره ای « قهر ابر » از 13 قرن پیش به یادگار مانده بود. من با امروزی کردن این داستان اسطوره ای توانستم آن را برای انسان های معاصر معنادار کنم.
- شما به عنوان یک نویسنده دو زمانه [ قبل و بعد از فروپاشی شوروی] ، به تغییر و تحول و نیز به تفکر جهانی خود اشاره کردید آیا در رمان های اخیرتان به این اندیشه هایتان جامه عمل پوشانده اید؟
انسان ها در دنیای خیال مجبورند که تغییر و تحولی را سپری کنند. من اگر منطقه مربوط به قرقزستان و مسائل و موضوعات مربوط به زندگی انسان های آنجا را در آثارم منعکس می کنم این خیلی خوب است. زمان به پیش می تازد و دنیا تغییر می کند، با این همه همراه با این تغییر و تحول نویسنده نیز مجبور است که چیزی را تکرار نکند. نویسنده ، همراه با درک این تحول باید خود را با واقعیت های آن سازگار کند. آخرین رمانم با عنوان « نشان کاساندرا » تفاوت عمده ای با آثار دیگرم دارد.
-قاره ای یا جهانی بودن مفاهیمی هستند که ریشه در غرب دارند در حالی که شما از نویسندگان بزرگ دنیای شرق هستید اگر به بیان اندیشه های جهانی بپردازید در آن صورت شرق را فراموش خواهید کرد؟
درواقع باید جهانی بودن را با « بومی » و « قاره ای» بودن متمایز کرد. « جهانی بودن » و « بومی بودن » به خوبی به تکمیل مفاهیم یکدیگر یاری می رسانند. یک نویسنده هر زمان که بخواهد می تواند هر دو مفهوم را در دنیای درونی خود جای دهد. من در اندیشه بکارگیری هر دو اینها به طور همزمان هستم و به نوشتن و انعکاس دنیای شرق نیز ادامه خواهم داد.
-ارتباط شخصیت های آخرین رمان تان با یکدیگر خیلی کم است. آیا در این اثر، به عدم رابطه بین انسان ها در دنیای ارتباطات معتقد هستید و آیا در رمان تان به موضوع رسانه ها و ارتباطات پرداخته می شود؟
من گمان نمی کنم که در معرض چنین انتقاد بزرگی قرار گیرم. به طور خیلی ساده در اندیشه پرداختن به طرز حیات و انعکاس عناصر حاکم در زندگی مان هستم.
-به طور کلی به جای پرداختن به موضوعاتی از قبیل « خشونت » ، « مسائل جنسی » ، « حرص و طمع » بیشتر به مسائل و مشکلات اجتمای می پردازید آیا به ضرورت تعهد اجتماعی یک رمان نویس اعتقاد دارید؟
ج: شهروندان تمامی کشورهای جهان ، در قبال سرزمین شان تعهد اجتماعی دارند من هم به عنوان یک نویسنده دین و تعهد اجتماعی خود را از این طریق محقق می کنم.
@dusharge
@dusharge
#پست_مدرنیسم : نیچه
نوشته: گنچای شایلان
ترجمه : همت شهبازی
از ارسطو به این سو، عقل وسیله ای برای تأمین علم بوده است. به نظر نیچه عنصر تأمین کننده این جریان یا عنصر غیر قابل انکار این موضوع علم نبوده بلکه نیروی زندگی انسان است. بدین معنی که آنچه در اصل باعث تحول بزرگ شده جنبه بیولوژیک دارد. این عنصر بیولوژیک، ( نیروی زندگی انسان)، در نظر او از یک طرف منبع اصلی روش اخذ دانش انسانی و از سوی دیگر سرچشمه بی نظمی، هرج و مرج و فجایع و بیگانگی نیز می باشد. نیچه در باره نیروی زندگی چنین نظری دارد. نیروی زندگی، به لحاظ ضرورت روشن کردن خصلت بیولوژیکی بسته به خود فرد است. یعنی هر انسانی ویژگی متمایز کننده ای با انسان دیگر دارد. نیروی زندگی بعضی انسانها خیلی بالا و برخی از آنها در سطح پایین است. برای همین نیروی زندگی موجود ابرانسانها و نوابغ، در نقش آنها در تاریخ سازی و یا به عبارتی در سرچشمه تحول بزرگ افراد انسانی است. در این تحلیل ، مدرنیسم به منزله تحولی برای تحقق بخشیدن و گرایش برگزیدگانی است که نیروی زندگی والایی دارند. خواه انسان عادی، خواه انسان نابغه، از یک طرف منشأ نیروی زندگی و ازسوی دیگرهمراه با سرچشمه آفرینش و پیشرفت، موجد هرج ومرج، بیگانگی و فجایع نیز می باشند. در میان ویژگی های نیروی زندگی، " خودخواهی " که باعث و بانی توحش است بیش از همه خود را بروز می دهد. برای همین، به نظر نیچه در فرایند روشنگری علم یا اجتماعی که به دانش پشتگرمی دارد، صرفنظر از ایجاد تحول ارزشمند پیشرو، بیگانگی، هرج ومرج، وحشت و فاجعه را نیز حاکم می کند. برای اینکه این ویژگی ها از نیروی زندگی نشأت می گیرند.
بر خلاف متفکران جریان روشنگری، نیچه به جامعه مدرن و به موضوع پیشرو این جامعه تردید داشته و بدبین است. در اصل تردید نسبت به این وضعیت مخصوص نیچه نیست بلکه خیلی پیشتر از او نیز توسط بعضی از روشنفکران دوران روشنگری نسبت به این موضوع تردیدهایی صورت گرفته و عقل و دانش به صورت جدی به زیر سوال رفته بود. « و. گوته » هنرمند بزرگ آلمان از نمونه های برجسته در بین این روشنفکران است. « فاوست » اثر مشهور گوته، یکی از نمونه های عالی این تردیدهاست.
در این اثر، دکتر فاوست به عنوان قهرمان اثر، روح خود را به ابلیس « مفیستوتئلس» می فروشد و در مقابل نیروی بزرگ جاودانگی را به دست می آورد. فاوست، با این نیرو برای رهایی انسانها از بند استیلای نفس و یافتن آزادی روحی دست به « چاره اندیشی» می زند. این کار او نمونه کامل یک فرایند روشنگری است. تدبیر و چاره اندیشی در خدمت تعالی انسانهاست. اما اگر پاره ای از انسانها مخالف این تدبیر باشند در آن موقع چه باید کرد؟ برای مثال دکتر فاوست با تمام غیرت و توان خود در راه تحقق بخشیدن به این تدبیر، و در فرایند مخالفت برخی انسانها با این تدبیر، در وضعیت نابودی انسانهای معصوم و کهنسال از جانب مفیستوتئلس قرار می گیرد. بدین معنی که فرایند روشنگری که در اندیشه تعالی انسانهاست، به عنوان توهمی است برای انسانهایی که کاری به کار ضرورت تعالی انسانها ندارند. همانطور که دیده شد گوته علیرغم اینکه خود در همان دوران روشنگری زندگی می کند باز دید انتقادی نسبت به جریان مذکور داشته و ضرورت اهمیت آن را به زیر سوال می برد. نیچه به مفاهیم « ماهیت»، « حقیقت » و « بنیان منطقی» فلسفه سنتی با دید انتقادی نگاه می کند. در واقع به خاطر این دید انتقادی اوست که او را پیام ور پسا ساختارگرایی می دانند. به نظر او دنیا مفهومی یگانه ندارد بلکه دارای مفاهیم بیشماری است و در چنین وضعیتی، نظریه رهبری حقیقت از ناحیه دانش، نظریه ای متضاد و نامنسجم است.
به نظر نیچه، دانش حقیقی باید قابل مشاهده باشد و نمی تواند مظهر حقیقت باشد، زیرا بجای آن «تأویل» وجود دارد تا از طریق فرضیه طبیعت انسانی به این پرسش پاسخ دهد. فرضیه، در عین حال که هستی بیولوژیک فردی است به منزله ضرورت های انسانها نیز بوده، و تأویل ها نیز توسط این ضرورت ها آشکار می شوند. هر انسانی دوست دارد تأویل برخاسته از ضرورت های خود به عنوان منشأ پذیرش از ناحیه دیگران باشد. نتیجه و علت بیگانگی، وحشت وقدرت است. به نظراو، برنامه اصلی هر ضرورتی تسخیر و به سلطه درآوردن انسانهای دیگر و تبدیل آنها به اشیا است.
@dusharge
#پست_مدرنیسم : نیچه
نوشته: گنچای شایلان
ترجمه : همت شهبازی
از ارسطو به این سو، عقل وسیله ای برای تأمین علم بوده است. به نظر نیچه عنصر تأمین کننده این جریان یا عنصر غیر قابل انکار این موضوع علم نبوده بلکه نیروی زندگی انسان است. بدین معنی که آنچه در اصل باعث تحول بزرگ شده جنبه بیولوژیک دارد. این عنصر بیولوژیک، ( نیروی زندگی انسان)، در نظر او از یک طرف منبع اصلی روش اخذ دانش انسانی و از سوی دیگر سرچشمه بی نظمی، هرج و مرج و فجایع و بیگانگی نیز می باشد. نیچه در باره نیروی زندگی چنین نظری دارد. نیروی زندگی، به لحاظ ضرورت روشن کردن خصلت بیولوژیکی بسته به خود فرد است. یعنی هر انسانی ویژگی متمایز کننده ای با انسان دیگر دارد. نیروی زندگی بعضی انسانها خیلی بالا و برخی از آنها در سطح پایین است. برای همین نیروی زندگی موجود ابرانسانها و نوابغ، در نقش آنها در تاریخ سازی و یا به عبارتی در سرچشمه تحول بزرگ افراد انسانی است. در این تحلیل ، مدرنیسم به منزله تحولی برای تحقق بخشیدن و گرایش برگزیدگانی است که نیروی زندگی والایی دارند. خواه انسان عادی، خواه انسان نابغه، از یک طرف منشأ نیروی زندگی و ازسوی دیگرهمراه با سرچشمه آفرینش و پیشرفت، موجد هرج ومرج، بیگانگی و فجایع نیز می باشند. در میان ویژگی های نیروی زندگی، " خودخواهی " که باعث و بانی توحش است بیش از همه خود را بروز می دهد. برای همین، به نظر نیچه در فرایند روشنگری علم یا اجتماعی که به دانش پشتگرمی دارد، صرفنظر از ایجاد تحول ارزشمند پیشرو، بیگانگی، هرج ومرج، وحشت و فاجعه را نیز حاکم می کند. برای اینکه این ویژگی ها از نیروی زندگی نشأت می گیرند.
بر خلاف متفکران جریان روشنگری، نیچه به جامعه مدرن و به موضوع پیشرو این جامعه تردید داشته و بدبین است. در اصل تردید نسبت به این وضعیت مخصوص نیچه نیست بلکه خیلی پیشتر از او نیز توسط بعضی از روشنفکران دوران روشنگری نسبت به این موضوع تردیدهایی صورت گرفته و عقل و دانش به صورت جدی به زیر سوال رفته بود. « و. گوته » هنرمند بزرگ آلمان از نمونه های برجسته در بین این روشنفکران است. « فاوست » اثر مشهور گوته، یکی از نمونه های عالی این تردیدهاست.
در این اثر، دکتر فاوست به عنوان قهرمان اثر، روح خود را به ابلیس « مفیستوتئلس» می فروشد و در مقابل نیروی بزرگ جاودانگی را به دست می آورد. فاوست، با این نیرو برای رهایی انسانها از بند استیلای نفس و یافتن آزادی روحی دست به « چاره اندیشی» می زند. این کار او نمونه کامل یک فرایند روشنگری است. تدبیر و چاره اندیشی در خدمت تعالی انسانهاست. اما اگر پاره ای از انسانها مخالف این تدبیر باشند در آن موقع چه باید کرد؟ برای مثال دکتر فاوست با تمام غیرت و توان خود در راه تحقق بخشیدن به این تدبیر، و در فرایند مخالفت برخی انسانها با این تدبیر، در وضعیت نابودی انسانهای معصوم و کهنسال از جانب مفیستوتئلس قرار می گیرد. بدین معنی که فرایند روشنگری که در اندیشه تعالی انسانهاست، به عنوان توهمی است برای انسانهایی که کاری به کار ضرورت تعالی انسانها ندارند. همانطور که دیده شد گوته علیرغم اینکه خود در همان دوران روشنگری زندگی می کند باز دید انتقادی نسبت به جریان مذکور داشته و ضرورت اهمیت آن را به زیر سوال می برد. نیچه به مفاهیم « ماهیت»، « حقیقت » و « بنیان منطقی» فلسفه سنتی با دید انتقادی نگاه می کند. در واقع به خاطر این دید انتقادی اوست که او را پیام ور پسا ساختارگرایی می دانند. به نظر او دنیا مفهومی یگانه ندارد بلکه دارای مفاهیم بیشماری است و در چنین وضعیتی، نظریه رهبری حقیقت از ناحیه دانش، نظریه ای متضاد و نامنسجم است.
به نظر نیچه، دانش حقیقی باید قابل مشاهده باشد و نمی تواند مظهر حقیقت باشد، زیرا بجای آن «تأویل» وجود دارد تا از طریق فرضیه طبیعت انسانی به این پرسش پاسخ دهد. فرضیه، در عین حال که هستی بیولوژیک فردی است به منزله ضرورت های انسانها نیز بوده، و تأویل ها نیز توسط این ضرورت ها آشکار می شوند. هر انسانی دوست دارد تأویل برخاسته از ضرورت های خود به عنوان منشأ پذیرش از ناحیه دیگران باشد. نتیجه و علت بیگانگی، وحشت وقدرت است. به نظراو، برنامه اصلی هر ضرورتی تسخیر و به سلطه درآوردن انسانهای دیگر و تبدیل آنها به اشیا است.
@dusharge
@dusharge
افشین ایله مصاحبه ده
بیر سوالا جاوابیم
- اجتماعی موناسیبتلری نظرده آلاراق سیزجه ادبیاتیمیز مدرنلشمیشدیرمی؟ آذربایجان ادبیاتیندا مدرنلشمک پروسهسی نئجه قاباغا گئدیر؟ بو پروسهنین سوییهسی سیزی قانع ائدیرمی؟
-دئمک اولارکی آذربایجاندا یئنیلشمهیه ماراق، بیر چوخ میللتلردن داها قاباق یاراندی. بونون دا سببی بیر طرفی تورکییه، بیر طرفی ده روسییه اولور. تورکییه، غربی آوروپانین دروازاسی و روسییه شرقی آوروپانین. یعنی تخمینن یوز ایل آوروپادا "آیدینلانما" دؤنَمی یاراندیقدان سونرا آذربایجاندا م.ف.آخوندزاده ایله اویانیش و آیدینلانما دؤنَمی باشلاییر. بیزده آیدینلانما سورهجی باشلادیقدا، آوروپادا بودلئر ایله مدرن ادبییات باشلامیشدی. بیزیم ایلک یئنیلشمه مرحلهمیز یعنی آیدینلانما مرحلهسی عینی ایله آوروپا آیدینلانماسی کیمی ایدی. آنجاق مدرنلشمه مرحلهسینده بیز آرتیق ادبییات ایستئهلاکچیسی (مصرف کننده) اولدوق. بیز ادبییاتین یالنیز شعر قولوندا علیرضا نابدل "اوختای"لا مدرنلشیریک. سونرا اوچوروم یارانیر. مدرنلشمه سورهجی ایسه، سیستئماتیک بیچیمده 70-جی اون ایللیکدن بویانا باشلاییر. بو زاماندان شعریمیزده گؤزل ایشلر گؤروندو. حمید شهانقینین "زنجیرده سئودا"، صالح عطایینین "بلکه داها دئینمهدیم"، هادی قاراچای و اسماعیل اولکرین شعرلری، ناصر مرقاتینین "تالانمیش گونش" اثرلری بو دؤوره عاییددیر. من ایندی ده هله "تالانمیش گونش" کیمی بیر اثرین یارانماسینین تامارزیسیندایام. مدرن شعریمیزین ایچهریسینده: ان انتئلئکتووال، ان جئنتئلمن شعر، ناصر مرقاتینین بو اثریدیر. همیشه بو کیتابی اوخویاندا چنگیز آیتماتووون مشهور بیر سؤزو یادیما دوشور. او دئییر: هر زامان، طلباتلاری یوکسک و یوخاری سوییهده اولان بیر چوخ جئنتئلمن مدنی اوخوجونو گؤز اؤنونده ساخلاییرام. منجه "تالانمیش گونش" اؤزو جئنتئلمن بیر شعر توپلوسو اولدوغو قدر، اوخوجولاری دا جئنتئلمن اولمالیدیر. بیز 70-جی ایللرده یارانان مدرن اثرلرده، آوروپا مدرنیزمینده یارانان اؤزللیکلرین بیر چوخونو گؤروروک، مدرن شعرین فاکتورلاری چوخ چوخدور بو اثرلرده. داها نه ایستهییریک. اونوتمایاق کی بیزیم کوتلهوی اوخوجولوغوموز یوخدو. بیزیم میللتیمیزین بیر چوخو بو ادبییاتلا مشغول اولمور. بیر چوخو اولورسا، "حیدر بابایا سلام" کیمی کوتله دیلینده یازیلان شعرلری سئویر. طبیعی کی بو کیمی سلیقهلرده اولان اوخوجولار دا، "تالانمیش گونش" کیمی اثرلرله ماراقلانمایاجاقدیر. چوخ آز سایدا مدرن شعریمیزله اوغراشان اوخوجولاریمیز واردیر. آما بو بیزیم اوچون یاراتماماغا بهانه اولا بیلمز. بیز چوخ نفوسلو میللت اولاراق بو 10 ایلده بارماق سایی قدر "مدرن" یازانیمیزین اولماماسی دا بیزه افسوسلار دوغورور. آنجاق او آز یازیلان شعرلریمیز ده ائله مدرن شعرین ائسکئلئتینی قورور. ائله همین کی مدرن شعریمیز، شعریمیزی اوخشار مضمونلولوقدان چیخاریر بؤیوک ایش گؤرور. مدرن شعریمیزده چئشیدلی مضمونلار واردیر. اگر شعریمیز مضمونو مَلَکلر، پریلر الیندن آلیر یئرده مسکونلاشدیریبسا دئمک بؤیوک ایش گؤروبدور. بونو هئچ زامان دانماق اولماز. طبیعی کی بو، بلکه قانع ائدیجی اولمادی. آنجاق شعریمیز، دوردوغو یئرده ده دورماییبدیر.
قایناق:
"مدرنیزمین چاغداشلیغی" کیتابی، افشین شهبازی ایله دانیشیقدان بیر پارچا صص 8-16
@dusharge
افشین ایله مصاحبه ده
بیر سوالا جاوابیم
- اجتماعی موناسیبتلری نظرده آلاراق سیزجه ادبیاتیمیز مدرنلشمیشدیرمی؟ آذربایجان ادبیاتیندا مدرنلشمک پروسهسی نئجه قاباغا گئدیر؟ بو پروسهنین سوییهسی سیزی قانع ائدیرمی؟
-دئمک اولارکی آذربایجاندا یئنیلشمهیه ماراق، بیر چوخ میللتلردن داها قاباق یاراندی. بونون دا سببی بیر طرفی تورکییه، بیر طرفی ده روسییه اولور. تورکییه، غربی آوروپانین دروازاسی و روسییه شرقی آوروپانین. یعنی تخمینن یوز ایل آوروپادا "آیدینلانما" دؤنَمی یاراندیقدان سونرا آذربایجاندا م.ف.آخوندزاده ایله اویانیش و آیدینلانما دؤنَمی باشلاییر. بیزده آیدینلانما سورهجی باشلادیقدا، آوروپادا بودلئر ایله مدرن ادبییات باشلامیشدی. بیزیم ایلک یئنیلشمه مرحلهمیز یعنی آیدینلانما مرحلهسی عینی ایله آوروپا آیدینلانماسی کیمی ایدی. آنجاق مدرنلشمه مرحلهسینده بیز آرتیق ادبییات ایستئهلاکچیسی (مصرف کننده) اولدوق. بیز ادبییاتین یالنیز شعر قولوندا علیرضا نابدل "اوختای"لا مدرنلشیریک. سونرا اوچوروم یارانیر. مدرنلشمه سورهجی ایسه، سیستئماتیک بیچیمده 70-جی اون ایللیکدن بویانا باشلاییر. بو زاماندان شعریمیزده گؤزل ایشلر گؤروندو. حمید شهانقینین "زنجیرده سئودا"، صالح عطایینین "بلکه داها دئینمهدیم"، هادی قاراچای و اسماعیل اولکرین شعرلری، ناصر مرقاتینین "تالانمیش گونش" اثرلری بو دؤوره عاییددیر. من ایندی ده هله "تالانمیش گونش" کیمی بیر اثرین یارانماسینین تامارزیسیندایام. مدرن شعریمیزین ایچهریسینده: ان انتئلئکتووال، ان جئنتئلمن شعر، ناصر مرقاتینین بو اثریدیر. همیشه بو کیتابی اوخویاندا چنگیز آیتماتووون مشهور بیر سؤزو یادیما دوشور. او دئییر: هر زامان، طلباتلاری یوکسک و یوخاری سوییهده اولان بیر چوخ جئنتئلمن مدنی اوخوجونو گؤز اؤنونده ساخلاییرام. منجه "تالانمیش گونش" اؤزو جئنتئلمن بیر شعر توپلوسو اولدوغو قدر، اوخوجولاری دا جئنتئلمن اولمالیدیر. بیز 70-جی ایللرده یارانان مدرن اثرلرده، آوروپا مدرنیزمینده یارانان اؤزللیکلرین بیر چوخونو گؤروروک، مدرن شعرین فاکتورلاری چوخ چوخدور بو اثرلرده. داها نه ایستهییریک. اونوتمایاق کی بیزیم کوتلهوی اوخوجولوغوموز یوخدو. بیزیم میللتیمیزین بیر چوخو بو ادبییاتلا مشغول اولمور. بیر چوخو اولورسا، "حیدر بابایا سلام" کیمی کوتله دیلینده یازیلان شعرلری سئویر. طبیعی کی بو کیمی سلیقهلرده اولان اوخوجولار دا، "تالانمیش گونش" کیمی اثرلرله ماراقلانمایاجاقدیر. چوخ آز سایدا مدرن شعریمیزله اوغراشان اوخوجولاریمیز واردیر. آما بو بیزیم اوچون یاراتماماغا بهانه اولا بیلمز. بیز چوخ نفوسلو میللت اولاراق بو 10 ایلده بارماق سایی قدر "مدرن" یازانیمیزین اولماماسی دا بیزه افسوسلار دوغورور. آنجاق او آز یازیلان شعرلریمیز ده ائله مدرن شعرین ائسکئلئتینی قورور. ائله همین کی مدرن شعریمیز، شعریمیزی اوخشار مضمونلولوقدان چیخاریر بؤیوک ایش گؤرور. مدرن شعریمیزده چئشیدلی مضمونلار واردیر. اگر شعریمیز مضمونو مَلَکلر، پریلر الیندن آلیر یئرده مسکونلاشدیریبسا دئمک بؤیوک ایش گؤروبدور. بونو هئچ زامان دانماق اولماز. طبیعی کی بو، بلکه قانع ائدیجی اولمادی. آنجاق شعریمیز، دوردوغو یئرده ده دورماییبدیر.
قایناق:
"مدرنیزمین چاغداشلیغی" کیتابی، افشین شهبازی ایله دانیشیقدان بیر پارچا صص 8-16
@dusharge
@dusharge
میشل فوکو و اقتدار
o یازان : گؤگچن گؤکسال
o اويغونلاشديران : همت شهبازی
فوکو، آوروپالی دوشونرلر(متفکر) آراسیندا یئری مباحثهسیز اولان بیر آددیر. یازدیغی کیتابلار فرانسانین أن آدلیم یایین ائولری طرفیندن یاییملانمیش، اونیوئرسیتهلرده درس وئریلمیش، نظریه اولاراق دؤنمینه (عصرینه) اؤنملی علاوهلر تقدیم ائتمیش بیر فلسفهچی اولماسی ایله یاناشی، فوکو اجتماعی اولاراق یئنی قاوراملار یاراتمیش، مدرنیته ضیددیتلییی ایله یئنی دارتیشما زمینلری حاضیرلایاراق دوشونجهلی بیر باتیلقانلیق اورتایا گتیرمیشدی. کیتابلاری تورکجهیه چئوریلمیش اولماقلا یاناشی بیرچوخ فاکولتهده فوکونون اثرلری درس کیتابی کیمی اوخونولماقدادیر. مارکسیست گؤرونوشونه رغمن پست قورولوشچو (= پست یاپیسالچی، پسا ساختارگرایی) بیر جیزیق ایزلهین فوکونون، دوشونجه آنلامدا آچدیغی قاپیلار گئرچکدن اؤنملی و دیققته دَیردیر. آوروپانین یئتیشدیردییی نیچه، هایدگئر، هئگئل، دئکارت، کیرکئگارد کیمی فلسفهچیلرین آراسینا فوکونون آدینی راحاتلیقلا سیخیشدیرماق اولار. من فوکونون یازدیغی، دانیشدیغی موضوعلار ایچهریسینده چوخ اؤنمسهدییم اقتدار اولایی ( واقعه) اوزرینده دوراجاغام. فوکونون، اقتدار آنلاییشینین هانسی باخیمدان بیر آچیقلاما اولدوغونو و بو آچیقلامانین اکسیکلیینی وورغولاماغا چالیشاجاغام.
فوکونون، اقتدار آنلاییشی هئچ شوبههسیز کی اؤنوموزه یئنی بیر باخیش آچیسینی ( زاویه دید) قویور. بو باخیش آچیسینینین اینجهلنمهسی (بررسی) واجیب اولان بیر باخیش آچیسیدیر. فوکو اقتدارین آچیقلانماسینین هارادایسا ایمکانسیز اولدوغونو مدافعه ائدرکن اقتدار اولایینی پردهنین آرخاسیندا گیزلهمیشدیر. بو اولای اونا گؤره بللی بیر نسنللیکدن (موضوعیت) اوزاق آنجاق سونوج اولاراق ائتکی قویان بیر قاورامدیر. فوکو اقتدارین اجتماعی یاشاییشیمیزین هر ساحهسینده، یاشانیلان آندا اولدوغونو وورغولایارکن، دوشونجهسینین تملی اقتدارین هر یئرده اولدوغودور. فوکو اقتدارین هر یئرده و فرقلی شکیللرده اولدوغونو مدافعه ائدیر. اونا گؤره اقتدار قارشیمیزا آلابیلهجهییمیز، اؤزونو آیدینلاشدیران بیر اولای دئییلدیر.
“ the history of sexualty” (جینسیت تاریخ) –ینده بونو آچیقجا اورتایا قویان فوکو، اقتدارین وار اولان ایلیشگیلرین تملینده اورتایا چیخان بیر اولای اولدوغونو وورغولامیشدیر. فوکویا گؤره اقتدار یاشاییشین اؤزونده گؤرونور، طبیعی کی فوکونون بئله بیر اؤزل سؤیلَمی[گفتمان] یوخ، اؤرنک اولاراق من بئله دئییرم؛ اونون آنلاتماق ایستهدییینین تملی بودور. اقتدارین آچیقلانمایاجاغینی مدافعه ائدن فوکو، اقتداری سورکلی اولاراق دَییشکن بیر اولای اولاراق وورغولادیغی اوچون، من بو آزالتمانی حیاتلا ایلگیده اولاراق گؤرورم.
یاشاییشین اؤزو ده دَییشیکن اولدوغو اوچون اقتدارین دَییشکنلییی ده حیاتی بیر بنزرلییه صاحیبدیر. یعنی فوکو اقتداری سورکلی اولاراق دَییشن و بیر اولای اولاراق گؤرورکن بو دَییشکنلیین تملی یاشاییشین اؤزودور. فوکو اقتدارین آچیقلاماسینی اورتایا قویماقدان چکینیب اونو هر یئرده اولان بیر ( انسان ایلیشگیلری ) اولای اولاراق گؤستره رکن، من اقتدار آنلاییشی ایله یارادیلان سیاسی اقتداری آراشدیرمانین ضرورتینی دوشونورم. فوکویا گؤره اقتدار انسان ایلیشگیلرینده ده اؤزونو یارادیر. بونا گؤره اقتدارا قارشی مخالفت یا دا اقتدار اوداقلارینین (مرکز) قارشیسیندا گؤرونمک ده ایچینده بیر اقتدار سیغیندیریر. او زامان «اقتدار بیر ائتکی مسئلهسیدیر» دئیه بیلریک؛ ایهر ایکی دَییشکندن بیری، باشقاسینی اؤز باخیمیندان ائتکیلهییرسه بو بیر اقتداردیر. بو ائتکینین منجه اولوب اولماماسینین چوخ دا بیر اؤنمی یوخدور. سببینه گلینجه ایکی دَییشکن : مثلا x ,Y -ی نظره آلین x، y –ی منفی و غیرمومکون یؤنده ائتکیلهییرسه یا دا اونون اوستونده مطلق بیر ائتکیسی وارسا، بو x-ین ، y اوزرینده بیر اقتدارین اولدوغونون گؤسترگهسیدیر[نشانه]. عینی شئی y اوچون کئچرلیدیر(نافذ). y- ده اؤز ایستکلرینی دوغرولتماق اوچون x-ی ائتکیلرسه بو x اوزرینده بیر اقتدار قوردوغونون گؤسترگهسیدیر. بو ائتکی مثبت و مومکون یؤندن ده اولسا یئنه بیر اقتدار حاققیندادیر.
اورتایا قویدوغوم دورومون بیر آز داها ایرهلیسینه آددیم آتساق ایکی دَییشکهنین بیربیرلرینه قارشی نئترال (خنثی) اولان ایلیشگیلری بئله اوچونجو بیر دَییشکهنین وارلیغینا بنزهییر (عینیدیر). یعنی دَییشکنلرین بیربیرلرینی اؤز له و علیهینه یؤنلندیرمهسهلرده آرالاریندا کی اقتدار ایلیشگیسی اوچونجو بیر دَییشکهنی ائتکی آلتینا بوراخاجاقدیر. بو اقتدار اولایینی آنلاملاندیرماغا چالیشدیغیم قدری ایله، فوکو أن کیچیک اجتماعی ایلیشگیلرین تملینی قویموشدور.
میشل فوکو و اقتدار
o یازان : گؤگچن گؤکسال
o اويغونلاشديران : همت شهبازی
فوکو، آوروپالی دوشونرلر(متفکر) آراسیندا یئری مباحثهسیز اولان بیر آددیر. یازدیغی کیتابلار فرانسانین أن آدلیم یایین ائولری طرفیندن یاییملانمیش، اونیوئرسیتهلرده درس وئریلمیش، نظریه اولاراق دؤنمینه (عصرینه) اؤنملی علاوهلر تقدیم ائتمیش بیر فلسفهچی اولماسی ایله یاناشی، فوکو اجتماعی اولاراق یئنی قاوراملار یاراتمیش، مدرنیته ضیددیتلییی ایله یئنی دارتیشما زمینلری حاضیرلایاراق دوشونجهلی بیر باتیلقانلیق اورتایا گتیرمیشدی. کیتابلاری تورکجهیه چئوریلمیش اولماقلا یاناشی بیرچوخ فاکولتهده فوکونون اثرلری درس کیتابی کیمی اوخونولماقدادیر. مارکسیست گؤرونوشونه رغمن پست قورولوشچو (= پست یاپیسالچی، پسا ساختارگرایی) بیر جیزیق ایزلهین فوکونون، دوشونجه آنلامدا آچدیغی قاپیلار گئرچکدن اؤنملی و دیققته دَیردیر. آوروپانین یئتیشدیردییی نیچه، هایدگئر، هئگئل، دئکارت، کیرکئگارد کیمی فلسفهچیلرین آراسینا فوکونون آدینی راحاتلیقلا سیخیشدیرماق اولار. من فوکونون یازدیغی، دانیشدیغی موضوعلار ایچهریسینده چوخ اؤنمسهدییم اقتدار اولایی ( واقعه) اوزرینده دوراجاغام. فوکونون، اقتدار آنلاییشینین هانسی باخیمدان بیر آچیقلاما اولدوغونو و بو آچیقلامانین اکسیکلیینی وورغولاماغا چالیشاجاغام.
فوکونون، اقتدار آنلاییشی هئچ شوبههسیز کی اؤنوموزه یئنی بیر باخیش آچیسینی ( زاویه دید) قویور. بو باخیش آچیسینینین اینجهلنمهسی (بررسی) واجیب اولان بیر باخیش آچیسیدیر. فوکو اقتدارین آچیقلانماسینین هارادایسا ایمکانسیز اولدوغونو مدافعه ائدرکن اقتدار اولایینی پردهنین آرخاسیندا گیزلهمیشدیر. بو اولای اونا گؤره بللی بیر نسنللیکدن (موضوعیت) اوزاق آنجاق سونوج اولاراق ائتکی قویان بیر قاورامدیر. فوکو اقتدارین اجتماعی یاشاییشیمیزین هر ساحهسینده، یاشانیلان آندا اولدوغونو وورغولایارکن، دوشونجهسینین تملی اقتدارین هر یئرده اولدوغودور. فوکو اقتدارین هر یئرده و فرقلی شکیللرده اولدوغونو مدافعه ائدیر. اونا گؤره اقتدار قارشیمیزا آلابیلهجهییمیز، اؤزونو آیدینلاشدیران بیر اولای دئییلدیر.
“ the history of sexualty” (جینسیت تاریخ) –ینده بونو آچیقجا اورتایا قویان فوکو، اقتدارین وار اولان ایلیشگیلرین تملینده اورتایا چیخان بیر اولای اولدوغونو وورغولامیشدیر. فوکویا گؤره اقتدار یاشاییشین اؤزونده گؤرونور، طبیعی کی فوکونون بئله بیر اؤزل سؤیلَمی[گفتمان] یوخ، اؤرنک اولاراق من بئله دئییرم؛ اونون آنلاتماق ایستهدییینین تملی بودور. اقتدارین آچیقلانمایاجاغینی مدافعه ائدن فوکو، اقتداری سورکلی اولاراق دَییشکن بیر اولای اولاراق وورغولادیغی اوچون، من بو آزالتمانی حیاتلا ایلگیده اولاراق گؤرورم.
یاشاییشین اؤزو ده دَییشیکن اولدوغو اوچون اقتدارین دَییشکنلییی ده حیاتی بیر بنزرلییه صاحیبدیر. یعنی فوکو اقتداری سورکلی اولاراق دَییشن و بیر اولای اولاراق گؤرورکن بو دَییشکنلیین تملی یاشاییشین اؤزودور. فوکو اقتدارین آچیقلاماسینی اورتایا قویماقدان چکینیب اونو هر یئرده اولان بیر ( انسان ایلیشگیلری ) اولای اولاراق گؤستره رکن، من اقتدار آنلاییشی ایله یارادیلان سیاسی اقتداری آراشدیرمانین ضرورتینی دوشونورم. فوکویا گؤره اقتدار انسان ایلیشگیلرینده ده اؤزونو یارادیر. بونا گؤره اقتدارا قارشی مخالفت یا دا اقتدار اوداقلارینین (مرکز) قارشیسیندا گؤرونمک ده ایچینده بیر اقتدار سیغیندیریر. او زامان «اقتدار بیر ائتکی مسئلهسیدیر» دئیه بیلریک؛ ایهر ایکی دَییشکندن بیری، باشقاسینی اؤز باخیمیندان ائتکیلهییرسه بو بیر اقتداردیر. بو ائتکینین منجه اولوب اولماماسینین چوخ دا بیر اؤنمی یوخدور. سببینه گلینجه ایکی دَییشکن : مثلا x ,Y -ی نظره آلین x، y –ی منفی و غیرمومکون یؤنده ائتکیلهییرسه یا دا اونون اوستونده مطلق بیر ائتکیسی وارسا، بو x-ین ، y اوزرینده بیر اقتدارین اولدوغونون گؤسترگهسیدیر[نشانه]. عینی شئی y اوچون کئچرلیدیر(نافذ). y- ده اؤز ایستکلرینی دوغرولتماق اوچون x-ی ائتکیلرسه بو x اوزرینده بیر اقتدار قوردوغونون گؤسترگهسیدیر. بو ائتکی مثبت و مومکون یؤندن ده اولسا یئنه بیر اقتدار حاققیندادیر.
اورتایا قویدوغوم دورومون بیر آز داها ایرهلیسینه آددیم آتساق ایکی دَییشکهنین بیربیرلرینه قارشی نئترال (خنثی) اولان ایلیشگیلری بئله اوچونجو بیر دَییشکهنین وارلیغینا بنزهییر (عینیدیر). یعنی دَییشکنلرین بیربیرلرینی اؤز له و علیهینه یؤنلندیرمهسهلرده آرالاریندا کی اقتدار ایلیشگیسی اوچونجو بیر دَییشکهنی ائتکی آلتینا بوراخاجاقدیر. بو اقتدار اولایینی آنلاملاندیرماغا چالیشدیغیم قدری ایله، فوکو أن کیچیک اجتماعی ایلیشگیلرین تملینی قویموشدور.