စက္ကန့် ၁၂၀

အီရန် F-5 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးက ကူဝိတ်ရှိ အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ရန် ၁၂၀ စက္ကန့်ကြာ အချိန် (120-second Window) ကို အသုံးချခဲ့ပုံကို လေ့လာဖော်ထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အီရန်၏ F-5 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် "Epic Fury" စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းကာလအတွင်း အမေရိကန် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များ အလွန်အမင်း ဝန်ပိနေသည့် အချိန်တိုအတွင်း ကူဝိတ်ရှိ Camp Buehring အခြေစိုက်စခန်းကို ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း NBC News ၏ စုံစမ်းတင်ပြမှုတစ်ခုက ဖော်ပြသည်။ ယင်းက ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များပင်လျှင် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များ ပြည့်နှက်နေချိန်တွင် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များ အလုပ်အများဆုံးအချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့်၊ ပေါင်းစပ်တိုက်ခိုက်မှုများအောက်တွင် အမေရိကန် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးကွန်ရက်၏ အရေးကြီးသော အားနည်းချက်ကို ဖော်ထုတ်ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အချိန်ကိုက်တိုက်ခိုက်နိုင်မှုနှင့် ဝန်ပိမှုတို့သည် နည်းပညာဆိုင်ရာ အသာစီးရမှုများကို အချည်းနှီးဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။

အီရန် F-5 လေယာဉ်သည် အလွန်နိမ့်သော အမြင့်ပေမှ ပျံသန်းခဲ့ပုံရပြီး ရေဒါမှ စတင်တွေ့ရှိချိန်မှ ပစ်မှတ်အား ထိမှန်ချိန်အထိ အမေရိကန်ဖက်မှ တုံ့ပြန်ရန် အချိန် ၁၂၀ စက္ကန့်ခန့် (၂ မိနစ်) (120-second Window) ကိုသာ ရရှိစေခဲ့သည်။ လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် ပိုမိုမြန်ဆန်သော ပဲ့ထိန်းဒုံးပျံများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဦးစားပေး ကိုင်တွယ်နေရသဖြင့် ဤတိုတောင်းသော အချိန်သည် အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သွားခဲ့ပြီး အီရန် F-5 လေယာဉ်သည် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစည်းအတွင်းရှိ တန်ဖိုးကြီး အခြေခံအဆောက်အအုံများကို အနီးကပ်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့ NBC News ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ၊ စစ်မက်စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အမေရိကန်သည် ကနဦးက ထုတ်ပြန်ထားသည်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော စစ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရာ ယင်းတို့တွင် ကူဝိတ်ရှိ Camp Buehring အား F-5 တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုလည်း ပါဝင်သည်။

ဤပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်ပစ်မှတ်များအပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း၌ပင် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အမေရိကန်စခန်းများကို အီရန်က လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံရှိ နေရာများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ပစ်မှတ်ထားခံသော နေရာများမှ ခွဲထုတ်ရွှေ့ပြောင်းထားပြီး ဖြစ်သဖြင့် လူအသေအပျောက် နည်းပါးသော်လည်း အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာမူ အကာအကွယ်မဲ့ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

အမေရိကန်အရာရှိ သုံးဦးနှင့် လွှတ်တော်အမတ်များ၏ လက်ထောက်နှစ်ဦးတို့၏ အဆိုအရ၊ လက်ရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အခြေအနေအောက်တွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု စစ်ဆေးမှုများ မပြီးဆုံးသေးကြောင်း သိရသည်။ ကနဦး အတွင်းပိုင်း ကိန်းဂဏန်းများအရ အခြေခံအဆောက်အအုံ ပျက်စီးမှုတစ်ခုတည်းပင် ဒေါ်လာ ဘီလီယံနှင့်ချီ ရှိနေပြီး၊ တိုက်ခိုက်မှုနယ်ပယ် ကျယ်ပြန့်မှုနှင့် အပစ်ရပ်ထားမှုတို့ကြောင့် နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ကို အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။ ပထမ ၇၂ နာရီအတွင်း အီရန်တပ်ဖွဲ့များသည် ကူဝိတ်၊ ယူအေအီး၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ဂျော်ဒန်၊ ကာတာ၊ အီရတ် နှင့် ဘာရိန်း အပါအဝင် နိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံရှိ ပစ်မှတ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကို ပေါင်းစပ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

ပစ်မှတ်ထားမှုပုံစံသည် လေယာဉ်ပြေးလမ်းများ၊ ခိုင်ခံ့သော ခိုလှုံရာများ၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး ဂိုဒေါင်များ၊ ရေဒါစနစ်များ၊ လောင်စာဆီ သိုလှောင်ရုံများ၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ဂိုဒေါင်များ၊ ကွပ်ကဲမှုဌာနများနှင့် ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေး စခန်းများကဲ့သို့သော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကို အဓိကထားခဲ့သည်။

အမေရိကန် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စနစ်များသည် ပဲထိန်းဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းအမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက် ကိုင်တွယ်ခဲ့ရသည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရေဒါလွှမ်းခြုံနိုင်စွမ်း လျော့နည်းသွားပြီး အနည်းဆုံး လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ် နှစ်ခု ပျက်စီးခဲ့ရာ ရှာဖွေထောက်လှမ်းနိုင်စွမ်းကို ကျဆင်းစေခဲ့သည်။

Camp Buehring ဖြစ်စဉ်မှ သင်ခန်းစာသည် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အကွာအဝေး လျော့နည်းခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်မှု နှောင့်နှေးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ F-5 လေယာဉ်သည် အခြားသော ဒရုန်းများ၊ ဒုံးကျည်များနှင့်အတူ ပေါင်းစပ်တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Northrop F-5 လေယာဉ်သည် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် အမေရိကန်လုပ် တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးအမြန်နှုန်း Mach 1.6 ရှိသော်လည်း ၎င်း၏ ရေဒါစနစ်မှာ ကီလိုမီတာ ၂၀ မှ ၉၀ ကြားသာ ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် ဤလေယာဉ်သည် ရေဒါလမ်းညွှန် ဝေဟင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်များ မပါဝင်ဘဲ အနီးကပ်သုံး အနီအောက်ရောင်ခြည်သုံး လက်နက်များနှင့် သာမန်ဗုံးများကိုသာ သုံးနိုင်သည်။ ယင်းက ပစ်မှတ်ကို အနီးကပ် မြင်ကွင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် လိုအပ်စေသည်။ သို့သော် လေယာဉ်၏ သေးငယ်သော ရေဒါပုံရိပ် (Radar Cross-section) နှင့် အလွန်နိမ့်သော အမြင့်ပေမှ ပျံသန်းနိုင်စွမ်းတို့က ၎င်းအား ရှာဖွေထောက်လှမ်းမှု အားနည်းချိန်တွင် ရှင်သန်နိုင်စွမ်း ရရှိစေခဲ့သည်။

သာမန်အခြေအနေတွင်မူ ဤကဲ့သို့သော လေယာဉ်ကို ပိုမိုဝေးကွာသော အကွာအဝေးမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိ ဖျက်ဆီးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ Camp Buehring သို့ ရောက်ရှိရန် လေယာဉ်သည် ရေဒါကို ရှောင်လွှဲရန် မြေပြင်အထက် မီတာ ၅၀ အောက်၌ ပျံသန်းခဲ့ရပုံရသည်။ ထိုကဲ့သို့ နိမ့်ပါးစွာ ပျံသန်းနေသော ပစ်မှတ်များကို မြေပြင်အခြေစိုက် ရေဒါများက ကီလိုမီတာ ၃၀ မှ ၄၀ အတွင်းမှသာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ၈၀၀ မှ ၉၀၀ ကီလိုမီတာ အမြန်နှုန်းဖြင့် ပျံသန်းလာပါက တွေ့ရှိချိန်မှ ပစ်မှတ်အား ထိမှန်ချိန်အထိ တုံ့ပြန်ချိန်သည် စက္ကန့် ၁၂၀ အောက်သာ ရှိတော့သည်။

တပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်လာသော ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် စနစ်များ ဝန်ပိနေပြီး တုံ့ပြန်မှုများ နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ F-5 လေယာဉ်သည် stand-off (အဝေးပစ်) စွမ်းရည် မရှိသဖြင့် ၂၅၀ ကီလိုဂရမ်မှ ၉၀၀ ကီလိုဂရမ်အထိ အလေးချိန်ရှိသော ဗုံးများကို အနီးကပ် ဝင်ရောက်ကြဲချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှု အောင်မြင်ခြင်းက လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စနစ်များ ခဏတာ ပြိုကွဲသွားကြောင်း သက်သေပြနေသည်။

အတည်ပြုထားသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများတွင် Camp Arifjan၊ Ali Al Salem လေတပ်စခန်း၊ Shuaiba ဆိပ်ကမ်း၊ Al Dhafra လေတပ်စခန်း၊ Prince Sultan လေတပ်စခန်း နှင့် အမေရိကန် ရေတပ် အမှတ် (၅) ရေတပ်တော် စစ်ရေယာဉ်စု ဌာနချုပ်တို့ ပါဝင်သည်။ အမှတ် (၅) ရေတပ်တော် စစ်ရေယာဉ်စု ဌာနချုပ် တစ်ခုတည်းပင်လျှင် ပြုပြင်စရိတ် ဒေါ်လာ သန်း ၂၀၀ ခန့် ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

ပျက်စီးသွားသော စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများတွင် MQ-9 Reaper ဒရုန်း ၁၂ စီး၊ MC-130 လေယာဉ် ၂ စီး၊ CH-47 ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး၊ E-3 Sentry ၂ စီး၊ KC-135 ၈ စီး၊ KC-46 ၁ စီး၊ A-10 ၁ စီး၊ F-35 ၁ စီး၊ F-15E ၄ စီး နှင့် MH-6 ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ပါဝင်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များအရ အခြေခံအဆောက်အအုံ ပြုပြင်စရိတ်မှာ ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံအထိ ရှိနိုင်ပြီး၊ လေယာဉ်နှင့် အဆင့်မြင့်စစ်လက်နက်ပစ္စည်း အစားထိုးစရိတ်များကို မထည့်သွင်းရသေးပေ။ ပဋိပက္ခ၏ ပထမ ၆ ရက်အတွင်း စစ်ဆင်ရေးအသုံးစရိတ်သည် ဒေါ်လာ ၁၁.၃ ဘီလီယံအထိ ရှိခဲ့ပြီး၊ ပထမ ၂ ရက်အတွင်း၌ပင် ခဲယမ်းမီးကျောက်အတွက် ၅.၆ ဘီလီယံ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ပထမတစ်ပတ်အတွင်း စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် ဒေါ်လာ ၁၆ ဘီလီယံထက် ကျော်လွန်နေသည်။

လက်ရှိတွင် လွှတ်တော်အမတ်များထံသို့ ဤစစ်ဆင်ရေးနှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက် စီးဆင်းမှုမှာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အစီရင်ခံစာများကို အပြည့်အစုံ မျှဝေခြင်း မရှိသေးသဖြင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ ရှိနေသည်။ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အပြည့်အစုံကို စာရင်းပြုစုခြင်းမှာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည်။
နိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[29042026]
Source: Discover how an Iranian F-5 jet reportedly exploited a 120-second window to strike a US base in Kuwait, Jérôme Brahy, Army Recognition, 28 Apr, 2026

အတိတ် ခရီးသွား (၈) - ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့

ယနေ့ ကဆုန်လပြည့်နေ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗုဒ္ဓနေ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဤနေ့တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဘဝဖြစ်စဉ်တော်၌ အလွန်အရေးကြီးသော မှတ်တိုင်ကြီး (၄) ခု တစ်နေ့တည်း တိုက်ဆိုင်စွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ နိယတဗျာဒိတ် ခံယူသောနေ့

ဘုရားအလောင်းတော် သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ လေးဆူမြောက်ဖြစ်သော ဂေါတမအမည်ဖြင့် ဘုရားစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ နိယတဗျာဒိတ်တော်ကို ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ခံယူခဲ့ပါတယ်။

၂။ ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့

မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကို လုမ္ဗိနီသာမော အင်ကြင်းတော၌ ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပါတယ်။

၃။ ဘုရားဖြစ်တော်မူသောနေ့

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ဘုရားအလောင်းတော်သည် မဟာဗောဓိပင်ရင်း၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိ၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့ပါတယ်။

၄။ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူသောနေ့

မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ဘုရားရှင်သည် ကုသိနာရုံပြည်၊ မလ္လာမင်းတို့၏ အင်ကြင်းဥယျာဉ်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူခဲ့ပါတယ်။

ကဆုန်ညောင်ရေသွန်း ကုသိုလ်ပြုခြင်း

ဘုရားရှင်သည် သဗ္ဗညုတရွှေဉာဏ်တော်ကို ရရှိရန်အတွက် ဗောဓိပင်ကို အမှီပြု၍ တရားအားထုတ်တော်မူခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့သည် ဗောဓိပင်ကို ဘုရားရှင်၏ ကိုယ်စားအဖြစ် အလေးအမြတ်ထား ပူဇော်ကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရာသီဥတု ပူပြင်းလှသော ကဆုန်လတွင် ဗောဓိပင်များ ရှင်သန်လန်းဆန်းစေရန်နဲ့ ဘုရားရှင်အား ရည်မှန်းပူဇော်ရန်အတွက် ကဆုန်ညောင်ရေသွန်းပွဲတော်ကို ရိုးရာအစဉ်အလာအတိုင်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ကြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

မိမိအနေဖြင့် အိန္ဒိယခရီးစဉ်အတွင်း ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့ညပိုင်းမှာ ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ မဟာဗောဓိစေတီနဲ့ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူရာ မဟာဗောဓိညောင်ပင်တို့ကို ဖူးမြှော်ခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဂါယာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘီဟာပြည်နယ် (Bihar)၊ ဂါယာခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိကာ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူရာ အထူးခြားဆုံးသော သံဝေဇနိယဌာန ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနေ့က ကိုးပါးသီလ ဆောက်တည်ခဲ့ပါတယ်။ မုစလိန္ဒအိုင်ကိုလည်း ရောက်ပါတယ်။ ဧပြီ ၂၁ ရက် မနက်ပိုင်းမှာလည်း ထပ်မံသွားရောက် ဖူးမြှော်ခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ဆွေဦး
#NaingSweOo
[30042026]