🔷 برندگان و بازندگان تورم در جامعه


🟣 دکتر محمدرضا منجذب
دولت چگونه مي‌تواند تورم را مهار كند و تبعات تورم بالا در فضاي عمومي جامعه چگونه است؟ اين پرسش طي سال‌هاي اخير به كرات در فضاي اقتصادي كشورمان مطرح شده است. هر بودجه‌اي كه راهي بهارستان مي‌شود و هر تصميمي كه دولت و ساير نهادهاي سياست‌گذار در ايران اتخاذ مي‌كنند نهايتا بايد منجر به بهبود شاخص‌هاي اقتصادي از جمله تورم به عنوان مهم‌ترين شاخص شود. اما راهبرد مهار تورم در اقتصاد ايران طي سال‌هاي اخير همواره با شكست مواجه بوده است. طي پنج دهه اخير تورم دو رقمي مهمان اقتصاد ايران است. دلايلي چون ساختار غلط اقتصاد ايران، كسري بودجه مستمر، رشد بيش از حد و نامتناسب نقدينگي، تك‌محصولي و... براي تورم ايران ذكر مي‌شود. اما تورم آثاري مخرب زيادي دارد، از جمله:
۱- بي‌ثباتي در اقتصاد ملي و بروز نوسان مستمر در آن: يكي از خروجي‌هاي مهم تورم بي‌ثباتي و بالا بودن ريسك در اقتصاد است. تورم‌هاي مستمر و پياپي با اعداد و ارقام بالا، به اندازه‌اي اقتصاد ايران را نوساني كرده كه امكان پيش‌بيني را از اقتصاد ايران سلب كرده است. اين روند در بخش‌هايي چون سرمايه‌گذاري و رويكردهاي مولد و... اثر منفي به جاي مي‌گذارد.

۲- كاهش ارزش پول ملي و در نتيجه كاهش قدرت خريد حقوق‌ها و دستمزدهاي ثابت: پول ملي كشورها، توانایي و ظرفيت كشورها در مواجهه با ساير اقتصادها را نمايان مي‌كند. از سوي ديگر كاهش ارزش پول ملي به‌طور مستقيم در كاهش قدرت خريد خانوارهاي ايراني اثرگذار است. بنابراين يكي از تبعات مخرب تورم، كاهش قدرت خريد كشورهاست.

۳- كاهش قدرت دولت‌ها: تورم قدرت كشورها را كاهش مي‌دهد و زمينه اثرگذاري آنها را كاهش مي‌دهد.دولت متضرر مي‌شود، چون در تورم شديد رشد قيمت‌ها بيشتر از رشد درآمدهاي بودجه است. لذا دولت يا متوسل به كسري بودجه بيشتر مي‌شود كه تورمي بيشتر را به دنبال دارد يا قدرت خريدش كمتر مي‌شود يا هردو. كه معمولا آخري اتفاق مي‌افتد.

۴- درآمدها دچار كاهش مي‌شوند: در اثر تورم هم قدرت خريد درآمدهاي ثابت كاهش مي‌يابد و هم قدرت خريد درآمدهاي متغير تطابق مي‌يابد. در نتيجه شكاف طبقاتي افزايش مي‌يابد و خط فقر افزايش مي‌يابد. در اين صورت تورم موجب افزايش نارضايتي در جامعه مي‌شود.
۵- وام‌گيرنده‌ها منتفع مي‌شوند: افزايش تورم همانطور كه بازندگاني دارد، برندگاني هم دارد. يكي از برندگان افزايش تورم سوداگران و سودجويان هستند. اين دسته و اين طيف منتفع مي‌شوند زيرا ارزش وجوه قرض داده شده به دليل تورم كاهش مي‌يابد. وام‌دهنده‌ها متضرر مي‌شوند، زيرا پولي را كه الان وام مي‌دهند قدرت خريدش بيشتر است تا زماني كه اصل و فرع وام را پس مي‌گيرند.

۶- تورم علامت‌دهندگي قيمت‌ها را به هم مي‌زند: در شرايط تورم كم، قيمت‌ها نوعي عنصر علامت‌دهنده براي تخصيص منابع هستند. قيمت بالاتر در كالاي مشابه نشان‌دهنده كيفيت برتر است و بالعكس. اما در تورم شديد تناسب قيمت‌ها به هم مي‌خورد.
۷- افزايش بي‌اعتمادي عمومي: يكي از مهم‌ترين سرمايه‌هاي هر دولتي افزايش اعتماد عمومي است. تورم اما ميزان اعتماد عمومي به دولت‌ها را تا حد زيادي كاهش مي‌دهد. بنابراين بي‌اعتمادي مردم در فضاي تورمي شديد به سياست‌گذار و نظام اقتصادي كشور افزايش مي‌يابد.
۸- اخلاق‌مداري در جامعه تضعيف مي‌شود: در شرايط تورمي مردم سعي مي‌كنند به صورت بي‌رحمانه‌اي اگر بتوانند از يكديگر چيزي بكنند تا بتوانند تبعات منفي تورم را جبران كنند. لذا اخلاق و روحيات انساني تضعيف مي‌شود. بنابراين تبعات و اثرات تورم در نظام اقتصادي، اجتماعي و اخلاقي جامعه به عينه هويداست و باعث بروز ناهنجاري‌هاي فراوان در عرصه‌هاي گوناگون مي‌شود. /تعادل

مطلب مرتبط: کنترل تورم بعهده همه است

🌐 کانال دکتر منجذب

🔵 دکتر محمدرضا منجذب:
▪️ در اقدامی تازه، دونالد ترامپ ایلان ماسک، میلیاردر معروف و مدیرعامل شرکت‌هایی چون تسلا و اسپیس‌ایکس، را برای رهبری وزارت جدیدی به نام وزارت کارایی دولت منصوب کرد. ️هدف این وزارتخانه کاهش بوروکراسی، حذف مقررات اضافی و بازسازی نهادهای فدرال عنوان شده است. ماسک به همراه ویک راماسوامی، دیگر منصوب ترامپ، تا سال ۲۰۲۶ مأموریت دارند دولت کوچک‌تر و کارآمدتری ایجاد کنند. (اینجا را ببینید)
🔴 ایران هم نیاز به بازنگری در رویه های اداره کشور برای حل معضلات اقتصادی به شرح زیر دارد:
🔹 توجه به افزایش بهره وری و فناوری بهینه در تولید.
🔹 حذف قوانین زاید متعدد و بعضا متضاد که مانع ایجاد کسب و کار و تولید هست. یک سال مجلس باید بجای قانون گذاری بدنبال پالایش و روانسازی و حذف قوانین زاید باشد.
🔹 کوچک سازی حاکمیت و دولت و کاهش تدریجی کسری بودجه مستمر، افزایش درآمدها با تعامل بین المللی و رفع تحریم و تنش زدایی.
🔹 تقویت بنیه تولید و ایجاد کارایی و بازدهی بالا در تولید که بطور خودکار جذب نقدینگی به تولید را بدنبال دارد.
🔹 چابک سازی در بودجه و حذف بودجه ها و سازمانهای موازی (ادغام) در راستای افزایش کارایی و کوچک سازی بخش عمومی، تقویت اصولی درآمدهای مالیاتی بدون فشار بر تولید، و نیز تقویت درآمدهای غیرمالیاتی.
🔹 تعامل معقول با دنیای خارج در راستای برنامه توسعه و گسترش فناوری و تکنولوژی مورد نیاز برنامه توسعه، تنش زدایی در راس برنامه سیاست خارجی قرار گیرد
🔹 تقویت اصولی و بنیادی بازارهای موازی (با بازار کالاها و خدمات) که ضربه گیر گسترش نقدینگی و تورم است و بنیه تولید را تقویت می کند.
🔹 خصوصی سازی بمعنای واقعی کلمه و تقویت نقش بخش خصوصی در اقتصاد و تولید در راستای کوچک سازی دولت.


لینک مطلب در سایت روزنامه تعادل


🌐 کانال دکتر منجذب

🔴 قیمت گذاری، انواع آن و آثار آن
🔵 گردآوری دکتر محمدرضا منجذب

♨️ در اقتصاد، قیمت‌گذاری به روش‌ها و استراتژی‌های مختلفی اشاره دارد که دولت ها، شرکت‌ها و کسب‌وکارها برای تعیین قیمت کالاها و خدمات خود استفاده می‌کنند. انواع قیمت‌گذاری شامل موارد زیر است:
1. قیمت‌گذاری هزینه محور (Cost-Plus Pricing): در این روش، قیمت کالا یا خدمت بر اساس هزینه‌های تولید آن به علاوه یک حاشیه سود تعیین می‌شود.
2. قیمت‌گذاری رقابتی (Competitive Pricing): در این روش، قیمت‌ها بر اساس قیمت‌های رقبای موجود در بازار تعیین می‌شوند. شرکت‌ها ممکن است قیمت‌های خود را پایین‌تر یا بالاتر از رقبا قرار دهند.
3. قیمت‌گذاری ارزش محور (Value-Based Pricing): در این روش، قیمت بر اساس ارزشی که محصول یا خدمت برای مشتری ایجاد می‌کند، تعیین می‌شود. این نوع قیمت‌گذاری معمولاً در بازارهای لوکس و با کیفیت بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد.
4. قیمت‌گذاری نفوذی (Penetration Pricing): در این روش، قیمت‌ها به طور موقت پایین‌تر از بازار تعیین می‌شوند تا سهم بازار بیشتری جذب شود و بعد از رسیدن به هدف، قیمت‌ها افزایش یابند.
5. قیمت‌گذاری انحصاری (Price Skimming): در این روش، قیمت‌ها در ابتدا بالا تعیین می‌شوند و سپس با گذشت زمان کاهش می‌یابند. این استراتژی معمولاً برای محصولات جدید و نوآورانه استفاده می‌شود.
6. قیمت‌گذاری روانی (Psychological Pricing): در این روش، قیمت‌ها به گونه‌ای تعیین می‌شوند که بر احساسات و ادراکات مشتریان تأثیر بگذارند، مانند تعیین قیمت ۹٫۹۹ به جای ۱۰ دلار.
7. قیمت‌گذاری بسته‌ای (Bundling Pricing): در این روش، چند محصول یا خدمت به صورت یک بسته با یک قیمت واحد ارائه می‌شوند که معمولاً ارزان‌تر از خرید جداگانه آن‌ها است.

♨️اما در قیمت‌گذاری دستوری تعیین قیمت کالاها و خدمات توسط نهادهای دولتی صورت می گیرد، به جای اینکه قیمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا در بازار تعیین شوند. این نوع قیمت‌گذاری می‌تواند آثار مثبت و منفی متعددی داشته باشد که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
آثار مثبت:
1. حفاظت از مصرف‌کنندگان: قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند به جلوگیری از افزایش قیمت‌ها و حمایت از اقشار کم‌درآمد کمک کند.
2. ثبات اقتصادی: در شرایط بحرانی، قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند به ایجاد ثبات در بازار و جلوگیری از نوسانات شدید قیمت‌ها کمک کند.
آثار منفی:
1. کمبود کالا: وقتی قیمت‌ها پایین‌تر از هزینه تولید تعیین می‌شوند، تولیدکنندگان ممکن است تمایلی به تولید نداشته باشند که این می‌تواند به کمبود کالا در بازار منجر شود.
2. کاهش کیفیت: برای حفظ سود، تولیدکنندگان ممکن است کیفیت محصولات خود را کاهش دهند.
3. بازار سیاه‌: قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند باعث شکل‌گیری بازار سیاه شود، جایی که کالاها با قیمت‌های بالاتر (حتی از تعادل معمولی) و غیررسمی فروخته می‌شوند.
4. اختلال در بازار: قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند موجب اختلال در مکانیزم‌های طبیعی بازار شود و باعث عدم تعادل بین عرضه و تقاضا گردد.
5. کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری: اگر تولیدکنندگان نتوانند قیمت‌های منطقی برای محصولات خود تعیین کنند، ممکن است انگیزه کمتری برای سرمایه‌گذاری و توسعه کسب‌وکارهای خود داشته باشند.
به طور کلی، قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند در شرایط خاص و موقتی مفید باشد، اما در بلندمدت معمولاً به مشکلات اقتصادی و اجتماعی منجر می‌شود. بدین لحاظ اکثر اقتصاددانان آن را توصیه نمی کنند.


مطلب مرتبط: مصایب قیمت گذاری دستوری
لینک مطلب در سایت اقتصاددان
لینک مطلب در روزنامه تعادل

❄️ کانال دکتر منجذب

🔵 تحلیل تورم در اقتصاد ایران: درسی از اقتصاد کلان

🔴 برای تحلیل تورم در اقتصاد ایران باید عوامل تاثیرگذار بر کاهش عرضه کل و افزایش تقاضای کل مورد بررسی قرار گیرد. از این مسیر می توان هم راههای کنترل آن را یافت و هم مسوول کنترل آن را. 🔴 در انیمیشن پیوست عوامل مزبور ارایه و تحلیل شده است.

مطلب مرتبط: کنترل تورم بعهده همه است
🌐 کانال دکتر منجذب

❄️ نسبت مالیاتی در ایران و کشورهای نفتی منطقه ❄️ دکتر محمدرضا منجذب

🔴 نسبت مالیاتی (Tax Ratio) به معنای نسبت درآمد مالیاتی یک کشور به تولید ناخالص داخلی (GDP) آن کشور است. این نسبت نشان‌دهنده سهم مالیات‌ها در تأمین منابع مالی بخش عمومی و تأثیر آن بر اقتصاد کشور می‌باشد. گفته می شود که در حال حاضر این نسبت در ایران 13 درصد است (اینجا را ببینید). در صورتی که با در نظر گرفتن مالیاتی که شهرداریها اخذ میکنند، این رقم بالای 20 درصد است. این در شرایطی است که تولید سرانه ایران حدود 5000 دلار است. چون درآمد سرانه ایران پایین است، افزایش نسبت مالیاتی آثاری منفی بر رفاه خواهد داشت و موجب گسترش فقر و کاهش تولید می شود.
🔴 امارات مالیات بر درآمد افراد و شرکت‌ها را از ابتدای سال ۲۰۲۴ به میزان %۹ اعمال می‌کند. سرانه تولید ناخالص داخلی آن ۶۷.۷۰۰ دلار است.
🔴 عربستان سعودی یکی از معدود کشورهای جهان است که مالیات بر درآمد شخصی برای شهروندان عربستانی ندارد و نرخ مالیات بر درآمد شخص آن صفر است. سرانه تولید ناخالص داخلی آن 57000 دلار است.
🔴 در بحرین مالیات بر درآمد، فروش، سود سرمایه یا دارایی به میزان ۱۰ درصد وجود دارد. این قانون از ابتدای ژانویه سال ۲۰۲۲ اعمال شده است. سرانه تولید ناخالص داخلی آن 50000 دلار است.
🔴 کویت هنوز هیچ‌گونه مالیات بر درآمد شخصی را از شهروندانش دریافت نمی‌کند. به همین جهت کار در کویت می‌تواند شرایط ایده‌آلی برای افرادی داشته باشد که قصد مهاجرت کاری دارند. سرانه تولید ناخالص داخلی آن ۷۱.۳۰۰ دلار است.
🔴 درآمدهای حاصل از نرخ مالیات شرکت‌ها منبع درآمد مهمی برای دولت عمان است. حداکثر نرخ مالیات بر شرکت در عمان ۱۵ درصد از کل درآمد خالص است.
🔴مالیات بر درآمد، بر حقوق، دستمزد و کمک هزینه افراد شاغل در قطر به میزان %۱۰ اعمال می شود. به همین جهت کار در قطر گزینه مناسبی است برای افرادی که قصد مهاجرت کاری دارند. سرانه تولید ناخالص داخلی آن بیش از ۱۲۹.۷۰۰ دلار تخمین زده شده است.

مطلب مرتبط: تله مالیاتی
لینک مطلب در سایت اقتصاددان
لینک مطلب در روزنامه تعادل


❄️ کانال دکتر منجذب

‍ 🔵 در باب تک نرخی کردن نرخ ارز
🔵 دکتر محمدرضا منجذب

▪️دلایل متعددی برای این امر ذکر می شود، منجمله رانت زدایی و فسادزدایی. در سالیان اخیر نیز سوء استفاده های زیادی از ارز حمایتی دولت شده است که بر هیچکس پوشیده نیست. یک بار نیز در اوایل دهه هشتاد ارز تک نرخی شد و سیاست موفقی بود. البته این در شرایطی بود که کمترین نرخ تورم در آن سالها تجربه می شد. برمبنای نمودار تورم تک رقمی شد. البته رشد اقتصادی نه درصدی هم در آن دوره تجربه شد. رکودهایی که تاکنون در اقتصاد ایران تکرار نشده است.

▪️نکته مهم اینکه این سیاست در قالب یک بسته سیاستی بود، که تک نرخی کردن ارز تنها یکی از آن موارد بوده است. سیاست تنش زدایی در سطح منطقه و دنیا، پیوستن به معاهده منع سلاح های هسته ای NPT، و عملا دور شدن از سیاست هسته ای اقتصاد ایران را بسمت شکوفا شدن می برد. بعبارتی اقتصاد ایران در شرایط مساعد و پایداری بسر می برد.

▪️آیا تک نرخی کردن ارز در شرایط کنونی با توجه به تجربه موفق قبلی توصیه می شود؟
اینکه این موضوع جلوی رانت و فساد را می گیرد صحیح است، ولی اکنون اقتصاد ایران از شرایط باثبات و پایداری برخوردار نیست.

▪️تلاطم های بین المللی، جنگهای منطقه ای، شرایط سوریه، سرکار آمدن ترامپ، موقعیت اوکراین، به اتمام رسیدن دوره برجام و ... همگی موجب می شود کمی با احتیاط بیشتری دست به سیاست های جدید بزنیم. مضاف بر اینکه نرخ ارز ترجیحی به نرخ آزاد را نزدیک می کنیم که تورمی بر کالاهای تحت حمایت آن تحمیل می کند. ضمنا فراموش نشود شرایط بین المللی و داخلی کنونی قابل قیاس و تطابق به دهه قبل از تحریمها یا دهه هشتاد نیست. هماکنون اقتصاد ایران دوره ای با تورم های بالا را تجربه می کند. چنانچه فشار حداکثری ترامپی احیا گردد، موج تورمی شدیدتری تجربه خواهد شد. آنموقع باید دید این سیاست به مسیر خود ادامه خواهد داد؟

▪️آنوقت سیاست تک نرخی شدن در معرض شکست قرار خواهد گرفت. نباید باعجله دنبال سیاستهایی برویم که اعتبار اجتماعی سیاستگذار را دچار خدشه بیشتری کند.

لینک مطلب در روزنامه تعادل
❄️ کانال دکتر منجذب

🔵 مقاله: برآورد حباب قیمت مسکن در ایران و کشورهای منتخب
(رویکرد پانل فضایی)
دکتر محمدرضا منجذب ، دکتر محسن ابراهیمی و لیلا ایروانی

🔴 نوسانات قیمت مسکن در ایران طی دو دهه اخیر، یکی از چالش‌های اساسی بازار مسکن بوده است، به طوری که در یک دوره، افزایش قابل ملاحظه در قیمت مسکن به وجود آمده و در دوره ای دیگر، ثبات بر قیمت مسکن حاکم شده است که به ‌تبع آن، تحولات قابل ملاحظه‌‌ای در بخش مسکن و در کل اقتصاد پدید آمده است. بنابراین، ضرورت دارد که به طور دقیق، میزان حباب موجود در ایران نسبت به حباب جهانی مسکن مقایسه شود. همچنین عوامل موثر بر بازار مسکن ایران با ملاحظه شرایط کلان اقتصاد داخلی و جهانی که زمینه‌ساز ایجاد حباب مسکن می‌شود، شناسایی و برآورد گردد. بدین منظور برای تخمین مدل از متغیرهای شاخص قیمت واقعی مسکن، نرخ تورم، تولید ناخالص داخلی حقیقی سرانه، نرخ بیکاری، جمعیت و نرخ واقعی ارز استفاده شده است. دوره مورد مطالعه به صورت سالانه طی دوره 2005-2022 جمع آوری شده است و مقاطع شامل 42 کشور منتخب می‌باشد. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها پانل فضایی بوده و از نرم‌افزار‌های استاتا، ایویوز وجئودا استفاده شده است. نتایج تحقیق وجود حباب قیمت مسکن در ایران و 12 کشور دیگر را تایید می‌کند.

🔴 یکی از راهکارهای بانک مرکزی و دولت برای مهار تورم، حمایت از تولید است. افزایش تولید از طریق سیاست‌های پولی و مالی طرف عرضه موجب افزایش عرضه‌کل و کاسته شدن فشار از سمت تقاضای کل می‌گردد. بخشی از تولید در ایران شامل تولید مسکن هست. بر مبنای مدل افزایش در تولید سرانه حقیقی موجب کاهش (و حتی) بسته شدن حباب حقیقی قیمت مسکن می شود. نتیجه دیگر تحقیق تاثیر مثبت و معنادار جمعیت بر شاخص قیمت واقعی مسکن می‌باشد. این نتیجه نیز کاملا منطبق بر تئوری‌های اقتصادی است. افزایش مداوم جمعیت در کشورهای مورد مطالعه باعث ایجاد فشار تقاضا بر مسکن می‌شود. رشد تقاضا با توجه به محدودیت در عرضه مسکن باعث افزایش قیمت واقعی مسکن و حباب حقیقی می‌شود. اگر جمعیت نوزده صدم درصد افزایش یابد موجب ایجاد حباب حقیقی کنونی می شود و بالعکس. با وجود اینکه کاهش جمعیت منجر به کاهش حباب می شود، لیکن به دلیل سیاستهای دولت ایران جهت جوانسازی جمعیت، نمی تواند به عنوان راهکار پیشنهاد گردد. نتیجه بعدی تحقیق تاثیر منفی نرخ واقعی ارز بر قیمت واقعی مسکن می‌باشد. نرخ ارز یکی از عوامل مهم تورم در دنیا شناخته می‌شود. افزایش نرخ ارز باعث افزایش اقلام وارداتی که شامل مواد اولیه، کالاهای سرمایه‌ای و مصرفی است. این موجب تورم می شود و تورم آثاری دارد که قبلا اشاره شد. به هر حال کنترل نرخ ارز منجر به کنترل قیمت مسکن و کاهش حباب آن می شود./لینک دانلود

لینک مطلب در روزنامه تعادل
🌐 کانال دکتر منجذب

🔵 تبعات مثبت و منفی حذف صفر از پول ملی
🔵 دکتر محمدرضا منجذب

🔶 معمولا در شرایط تورمی روز به روز ارزش پول ملی کاهش می یابد و بابت خرید مقدار کالایی معین باید پول بیشتری پرداخت کرد. لذا به مرور ارزش پول خورد از بین میرود و باید پول های درشت تر را برای کالای کمتر استفاده کرد. در فضای مجازی مثال های از این دست زده میشود که با 17000 تومان در دهه چهل یک خانه خریداری میشده و ...و امروز که چه میتوان خرید.

🔶 لذا از نظر روحی و روانی ارزش صفرها در ذهن کم کم از بین میرود و این در بلندمدت اهمیت و اعتماد مردم به پول ملی را کاهش دهد. از این منظر بعد از طی دوره ای طولانی آثار روانی منفی دارد. برای همین بعضی ها معتقدند برای اینکه نخواهیم واحد پول ملی را تغییر دهیم (تغییر اسم آن از ریال به اسمی دیگر) که خود تبعات منفی و پرهزینه ی دیگری خواهد داشت بیاییم و مثلا 4 صفر را از آن حذف کنیم. بدین معنا که با چاپ 1 ریال جدید آن را معادل 10000 ریال قدیم در نظر گرفته و طی یک دوره زمانی ریال جدید جایگزین ریال قدیم شود. در اصل تفاوتی در ظاهر قضیه رخ نمیدهد و طی این دوره انتقالی اگر کالایی 1000000 ریال (صد هزار تومان) ارزش دارد با پول جدید صد ریال (یک تومان) خرید و فروش میشود که برای مصرف کنندگان فرقی ندارد.

🔶 البته آثار روانی آن این است که چون تعداد صفرها کم میشود مجدد اهمیت ذهنی آن (نه واقعی و نه قدرت خرید آن) افزایش مییابد.

🔶 ناگفته نماند، این موضوع هیج تاثیری بر وضعیت معیشت جامعه ندارد. سیاستگذار همواره در مسیر افزایش ظرفیت تولید و درآمد جامعه باید گامهای اصولی طراحی کند و بردارد، تا افزایش رفاه بصورت پایدار نهادینه شود.

🔶 تنها نکته ی قابل ذکر اینست که چنین حرکتی در اقتصاد در شرایطی قابل توصیه است که اقتصاد در شرایط تورمی شدیدی نباشد تا بتواند آثار مطلوب خود را به جای گذارد. زیرا با تورم شدید مجدد بعد از مدتی تعداد صفرها از منظر مصرف کننده افزایش مییابد و عملا آثار مثبت چندانی نخواهد داشت و لذا به نظر میرسد در حال حاضر بهتر است این سیاست به زمانی موکول گردد که سیاستگذار بر مشکل تورم شدید (ناشی از کسری بودجه و تحریم و ...) فائق آمده باشد.


❄️ کانال دکتر منجذب

💢برآورد اثرات سرریز فضایی عرضه مسکن در استان‌های منتخب با تاکید بر اوراق حق تقدم مسکن (رویکرد پانل فضایی) - مقاله علمی پژوهشی دکتر محمدرضا منجذب و همکاران
چکیده مقاله : 💢از جمله پیامدهای رشد ناموزون مسکن در کلان شهرها اثرات سرریز مسکن به استان‌ها و مناطق همجوار می‌باشد. با رشد فزاینده مسکن در کلان شهرها و مناطقی که تمرکز ثروت و سرمایه در آنها وجود دارد، عوارض متعددی را دامنگیر آن مناطق می‌کند. این عوارض باعث می‌شود تا از طریق دولت تدابیر و قوانینی وضع گردد تا عوارض منفی توسعه را ترمیم نماید. در کل ایجاد قوانین جدید برای جلوگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی و زیست محیطی و همچنین رشد غیرمتعارف قیمت مسکن، زمینه را برای سرریز مسکن به استان‌های همجوار فراهم می‌سازد. به غیر از مسکن تمامی صنایع مرتبط با مسکن نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند و این صنایع نیز مجبور به انتقال بنگاه‌های خود به استان‌های همجوار می‌گردند. این عوامل اثرات غیرمستقیم توسعه ناموزون مسکن در مراکز قدرت و ثروت می‌باشد که در برخی مواقع رشد سریعی را در مناطق همجوار ایجاد می‌کند. لذا در این تحقیق سعی شده است سرریز عرضه مسکن در استان‌های منتخب محاسبه شود. بدین منظور از متغیرهای عرضه مسکن، اوراق حق‌تقدم استفاده شده مسکن، قیمت مسکن و تولیدناخالص داخلی استفاده شده است. دوره مورد مطالعه از سال 1400-1386 و مقاطع شامل استان‌های برخوردار (تهران، اصفهان، خراسان‌رضوی، آذربایجان‌شرقی، آذربایجان‌غربی، فارس، مازندران، گیلان، البرز و خوزستان) غیر ‌برخوردار (خراسان‌‌جنوبی، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خراسان‌شمالی، سمنان، سیستان و بلوچستان، کردستان، لرستان و یزد) است. روش تجزیه و تحلیل داده‌ها پانل فضایی می‌باشد. نتایج تحقیق وجود اثرات سرریز عرضه ‌مسکن در استان‌های منتخب را تأیید می‌کند.

لینک دانلود
لینک مجله
❄️ کانال دکتر منجذب

🔵 تورم و مصايبي كه در اثر آن بروز مي‌كند

🔴 دکترمحمدرضا منجذب
بر اساس اعلام برخي نهادهاي آماري در ايران، نرخ خط فقر در اقتصاد ايران به بالاي ۳۲ ميليون تومان رسيده است؛ گزاره‌اي كه عامل اصلي آن تورم بالا در اقتصاد ايران است. اما بايد ديد تورم چيست؟ چگونه ظهور و بروز پيدا مي‌كند و با اقتصاد كشورها و معيشت مردم چه مي‌كند؟ به‌طور كلي افزايش نسبتا مداوم و بي‌تناسب سطح عمومي قيمت‌ها را تورم گويند .بر اساس يافته‌هاي علمي و آكادميك ۳ عامل اصلي در بروز آن تاثيرگذار است: اول) از افزايش قيمت‌ها بايد حداقل ۶-۳ ماه سپري شده باشد تا تورم معنا پيدا كند. دوم) براي معنا‌دار شدن تورم بايد سطح عمومي قيمت كالاها يا قيمت دامنه وسيعي از آنها افزايش يابد. سوم) افزايش قيمت‌ها بيشتر از افزايش درآمدها باشد، لذا قدرت خريد مصرف‌كنندگان كاهش يابد. اما آيا تورم را مي‌توان داراي انواع و اقسام گوناگون فرض كرد؟

با توجه به معيارهاي متفاوت، مي‌توان دسته‌بندي‌هاي مختلفي از تورم ارايه داد كه يكي از عمومي‌ترين معيارها، دسته‌بندي تورم براساس نرخ است. نوع اول تورم، تورم ساختاری است؛ اين نوع تورم ناشي از چگونگي ساختارهاي سياسي- اجتماعي- جغرافيايي و عمدتا غيراقتصادي است كه عمدتا در كشورهاي توسعه نيافته مطرح است. تورم غيرساختاري نوع ديگري از تورم است كه خود شامل زيرمجموعه‌هايي چون، اول) تورم طبيعي است كه معمولا نرخ تورم تا حدود ۳ درصد را تورم طبيعي مي‌نامند. اين نامگذاري شايد به اين علت باشد كه مقدار تورم معمولا در طبيعت فعاليت‌هاي اقتصادي وجود دارد . دوم) تورم كم، نوع بعدي تورم است. زماني كه نرخ تورم از حد طبيعي مي‌گذرد و به حدود ۱۰ درصد مي‌رسد . در اكثر كشورها حداكثر تورم ۱۰ درصدي را قابل تحمل مي‌دانند. سومين نوع از تورم، تورم زياد يا بالاست. تورم زياد (تورم خزنده) زماني بروز مي‌كند كه تورم به بالاتر از ۱۰ درصد و تا نزديك ۲۵ درصد رسيده باشد. در چنين مرحله‌اي كاملا تورم جدي و دشوار خواهد بود و باعث انتقادهاي شديد مردم و افزايش نارضايتي آنها مي‌شود. تورم لجام‌گسيخته (ابرتورم)، نوع ديگري از تورم‌ها را شكل مي‌دهد. در اين حالت نمي‌توان نرخ خاص و نسبتا ثابتي را در نظر گرفت. قيمت‌ها گاهي به ‌شدت بالا مي‌روند و گاهي كاهش مي‌يابند. در اين حالت گاهي تورم سه رقمي و حتي بالاتر مي‌رود. طي سال‌هاي اخير كشورهايي چون ونزوئلا، آرژانتين و بوليوي در گذشته نزديك چنين تورمي را تجربه كرده‌اند.

طي نيم قرن اخير، تورم دو رقمي همواره مهمان اقتصاد ايران است. دلايلي چون ساختار غلط اقتصاد ايران، كسري بودجه مستمر، رشد بيش از حد و نامتناسب نقدينگي، تك محصولي و ... به عنوان ريشه‌هاي بروز تورم در اقتصاد ايران ذكر شده است.

تورم آثاري مخرب زيادي دارد كه از آن جمله مي‌توان به موارد ذيل اشاره كرد:
بي‌ثباتي در اقتصاد ملي بروز نوسان مستمر در آن، همچنين كاهش ارزش پول ملي و در نتيجه كاهش قدرت خريد حقوق‌ها و دستمزدهاي ثابت. در اين حالت دولت متضرر مي‌شود، چون در تورم شديد رشد قيمت‌ها بيشتر از رشد درآمدهاي بودجه است. لذا دولت يا متوسل به كسري بودجه بيشتر مي‌شود كه تورمي بيشتر را به دنبال دارد يا قدرت خريدش كمتر مي‌شود يا هر دو كه اغلب قدرت خريد كاهش مي‌يابد. با كاهش قدرت خريد درآمدهاي ثابت و تطابق قدرت خريد درآمدهاي متغير شكاف طبقاتي افزايش يافته و خط فقر افزايش مي‌يابد. در اين صورت تورم موجب افزايش نارضايتي در جامعه مي‌شود. از سوي ديگر، وام‌گيرنده‌ها نيز منتفع مي‌شوند، زيرا ارزش وجوه قرض داده شده به دليل تورم كاهش مي‌يابد. وام‌دهنده‌ها متضرر مي‌شوند، زيرا پولي را كه الان وام مي‌دهند قدرت خريدش بيشتر است تا زماني كه اصل و فرع وام را پس مي‌گيرند. شايد به اين دليل است كه سيستم بانكي در ايران ميل چنداني به پرداخت وام براي طرح‌هاي مسكن و ساير طرح‌هاي اينچنيني ندارد، چراكه با پرداخت تسهيلات در شرايط تورمي بالا، وام‌دهنده متضرر مي‌شود. تورم همچنين علامت دهندگي قيمت‌ها را به هم مي‌زند. در شرايط تورم كم، قيمت‌ها نوعي عنصر علامت‌دهنده براي تخصيص منابع هستند. قيمت بالاتر در كالاي مشابه نشان‌دهنده كيفيت برتر است و بالعكس. اما در تورم شديد تناسب قيمت‌ها به هم مي‌خورد. ضمن اينكه بي‌اعتمادي مردم در تورم شديد به سياستگذار و نظام اقتصادي افزايش مي‌يابد. اخلاق‌مداري در جامعه تضعيف شده و مردم سعي مي‌كنند به صورت بي‌رحمانه‌اي اگر بتوانند از يكديگر چيزي بكَنند تا بتوانند تورم را جبران كنند. لذا اخلاق و روحيات انساني تضعيف مي‌شود.

لینک مطلب در روزنامه تعادل

❄️ کانال دکتر منجذب

🔵 ابزارهای یکبار مصرف اقتصاد ایران
✍️محمدرضا منجذب

💠مقدمه: در اقتصاد ایران و در زمان های مختلف سیاستگذار ابزارهای مختلفی را معرفی و در جهت تنظیم مشکلات اقتصادی و یا ایجاد رشد اقتصادی بهره گرفته است. ابزارهایی که در روز اول به عنوان فرشته نجات اقتصاد و عاری از عیب و ایراد مطرح شده است. طی نوشتار زیر به بررسی برخی از آنها و تاثیر عملی آنها بر اقتصاد ایران می پردازم.
💠بانک: موسسه ای که با واسطه قرار گرفتن بین سپرده گذار و وام گیرنده در صدد گسترش تولید و رشد اقتصادی هست. در سالیان اخیر بانکها نه تنها به وظیفه ذاتی خود عمل نکرده اند بلکه ابزاری در اختیار رانتی ها قرار گرفته اند و اختلاس های زیادی رخ داده است. ضمن اینکه خود بانکها از وجوه در اختیار به سمت سوداگری حرکت کرده و تورمی را بر اقتصاد تحمیل کرده اند.
💠سیستم مالیاتی: ابزاری برای ایجاد برابری بیشتر در توزیع درآمد و منابع در اختیار جامعه تعریف می شود. در عین حال یکی از سیستم های مهم اقتصادی برای تامین دولت تلقی می شود. در حال حاضر سازمان مالیاتی کشور از عدم چابکی در اجرای وظایف خود، فرار مالیاتی گسترده، استفاده از ابزار سنتی و از رده خارجی چون تشخیص علی الراس، معافیت های گسترده، رانت و فساد رنج می برد. داخل این سیستم نیز ابزارهای مفید قلب می شود. اخیرا از عنوان مالیات بر عایدی سرمایه استفاده شده و بر تورم مالیات بسته می شود، و امثال آن.
💠اوراق قرضه: در زمانهای مختلف از این ابزار استفاده شده است. مطالعات کاربردی در اقتصاد ایران نشان میدهد بهره گیری از این ابزار عملا تاثیری بر رشد اقتصادی و تولید نداشته است.
💠شرکت های سرمایه گذاری: شرکت‌های سرمایه‌گذار شرکت‌های هستند که تولیدی یا خدماتی بوده و از بستر تولید و درآمد حاصل از عملیات اجرایی خود را با ایده‌های مختلف و غیر‌تخصصی صرف خرید سهام سایر شرکت‌ها کرده و حداقل انتظارشان داشتن سود مناسب است، به اینگونه از شرکت‌ها سرمایه‌گذار می‌گوییم. این شرکت‌ها علاوه بر داشتن تولید فقط از منظر جایگاه کسب سود بیشتر، پول و سرمایه خود را در سایر بنگاه‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند، متاسفانه در ایران طی دهه 80 با سوء استفاده از نام و اعتبار اینگونه شرکتها نقدینگی زیادی وارد آنها شد و سپس با کلاهبرداری زیادی که اتفاق افتاد، برچیده شدند.
💠بورس: یکی از ابزارهای موفق در کشورهای توسعه یافته و بعضا در حال توسعه برای تامین مال سرمایه گذاری و رشد اقتصادی هست. در ایران به دلیل عدم شفافیت لازم در این بازار و حاکمیت سایه شرکت های دولتی و خصولتی بر آن توفیق چندانی نداشته است. در توالی های زمانی مختلف تبدیل به سرریز نقدینگی از بازارهای موازی شده است. لیکن در سال 98 با تبلیغات زیادی نقدینگی زیادی را بخود جذب کرد، ولی چون بدون پشتوانه بود شاخص بورس سقوط شدیدی کرد. اکنون اقبال و اعتماد عمومی به بورس کم هست.
💠موسسات مالی اعتباری: ابزاری برای تامین مالی سرمایه گذاری و رشد تولید هست. مشابه همان اتفاقی که برای شرکت های سرمایه گذاری افتاد. منتها دولت مجبور شد پول مردم را برگرداند و این خود رشد نقدینگی و تورم را به شدت افزایش داد.
💠سرمایه گذاری خارجی: به دلیل ریسک بالای اقتصاد ایران و سیاست زدگی اقتصاد ایران هیچوقت ابزاری موفق تلقی نشده است و رقم آن بسیار ناچیز است.
💠مناطق آزاد: بعنوان تشویقی برای صادرات محصولات داخلی تجربه ای موفق را در کشورهای دیگر داشته است. هماکنون کشور سنگاپور توسعه یافته در کل خودش یک منطقه آزاد هست. در ایران توفیق مناطق آزاد در افزایش واردات بوده و سیاستگذار هیچگاه بطور جدی به این موضوع بهای لازم برای رشد در مسیر صحیح نداده است.
💠عملیات بازار باز: به عنوان ابزاری مطرح است و بیم آن می رود که به بلای ابزارهای قبلی دچار شود. منتقدان میگویند احتمالا تبدیل پوششی برای کسری بودجه دولت شده و تورمی را بر اقتصاد عارض می کند. 💠 بازار توافقی ارز: جایگزین نرخ ارز نیمایی که همچنان فاصله خود را با نرخ آزاد ارز حفظ کرده است. باید دید این ابزار به سرنوشت بقیه دچار می شود یا خیر؟

🔴 چکار باید کرد؟ پاسخ این سوال نیاز به تحلیلی مفصل و جدا دارد. در این مجمل برخی از نکات مهم عبارتند از: نبود درکی صحیح از این ابزارها، نداشتن آموزش صحیح و کامل در بکارگیری، نداشتن نیروی مجرب و لازم برای اجرا، عدم آمادگی لازم جامعه در پذیرش و برخورد و استفاده صحیح از برخی ابزارها، نبود زیرساخت نرم افزاری و سخت افزاری مناسب و لازم برای پیاده کردن این ابزارها، نبود برنامه بلندمدت مناسب اقتصادی که بتوان ابزارهای مناسب را به موقع و به جای خود استفاده کرد، جزیره ای و سلیقه ای عمل کردن دولتهای مختلف و ...



❄️ کانال دکتر منجذب

‍ 🔵 تاثیر دور اول ریاست جمهوری ترامپ بر متغیرهای کلان ایران

🔴 دکتر محمدرضا منجذب

🔹 بر مبنای داده های مستخرج از سایت بانک مرکزی، تمامی متغیرها، از جمله درآمد خالص ملی، خالص صادرات، مصرف بخش خصوصی و سرمایه گذاری به قیمت ثابت 95 و میلیارد ریال بعد از خروج ترامپ از برجام (در سال 1397) کاهش داشته است. این متغیرها هنوز به شرایط قبل از 97 برنگشته اند. ضمن اینکه جمعیت ایران در این سالها افزایش داشته است و از 80 میلیون نفر به 86 میلیون نفر افزایش یافته است. در نتیجه متغیرهای سرانه کاهش بیشتری داشته است.


🔹 این در شرایطی است که سرمایه گذاری بدلیل تحریم ها از سال 90 سیری نزولی داشته و میزان آن حتی نتوانسته جبران استهلاک را بنماید. مصرف کل و به تبع آن مصرف سرانه کاهشی شدید داشته است. ضمنا ترکیب مصرف ایرانیان نیز بدلیل تورم شدید و افزایش خط فقر از ترکیب بهینه و مورد نیاز دور شده است.

مطالب مرتبط: تاثیر خروج ترامپ از برجام بر تورم
لینک مطلب در روزنامه تعادل

❄️ کانال دکتر منجذب

🔴 مقاله علمی پژوهشی: مخارج دفاعی و متغیرهای کلان اقتصادی در ایران؛ مدل خودرگرسیون برداری VAR
🔴 نویسندگان: دکتر محمدرضا منجذب و همکاران

🔵 مخارج نظامی جزء متغیرهای مورد بحث در مدلهای مختلف رشد اقتصادی بوده که اثرات متفاوتی را نسبت به شرا یط مختلف نشان داده است. اجماع کلی در مورد ارتباط مخارج دفاعی با رشد اقتصادی و متغیرهای کلان اقتصادی وجود نداشته و ارتباط مخارج دفاعی با سایر متغیرها ی اقتصادی همواره مورد بحث بوده است. بر ا ین اساس، اهمیت و نقش مخارج دفاعی در تأمین امنیت و اقتدار یک کشور، لزوم بررسی تأثیر آن بر بخشهای مختلف اقتصادی را مهم جلوه میدهد. هدف ا ین مطالعه بررسی ارتباط بین مخارج دفاعی با متغیرهای کلان اقتصادی در کشور ایران برا ی دوره زمانی 1980-2022 با استفاده از تکنیک خودرگرسیون برداری VAR و آزمون علیت تودا - یاماموتو بود. بدین منظور و بر اساس مدل مطالعه، ارتباط مخارج دفاعی با متغیرهای رشد اقتصادی، تورم، تراز تجاری، اشتغال و واردات مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمون علیت نشان داد که بین متغیرها ی مخارج دفاعی و رشد اقتصادی علیت دوطرفه و بین متغیرهای مخارج دفاعی و اشتغال یک علیت یک طرفه از مخارج دفاعی بر این متغیر وجود دارد. نتایج ارتباط علی بین متغیرهای مخارج دفاعی با تراز تجاری ، تورم و واردات را تأیید ننمود. همچنین توابع واکنش نشان داد که یک شوک مثبت در هزینه های نظامی، باعث افزایش در متغیرهای رشد اقتصادی، واردات و اشتغال و باعث کاهش در متغیرهای نرخ تورم و تراز تجاری در دوره های بعد میشود.

✅ لینک دانلود



❄️ کانال دکتر منجذب

🔵 تاثیر دور اول ریاست جمهوری ترامپ بر تورم ایران
🔵 دکتر محمدرضا منجذب

🔴 تداعی دور اول ترامپ تقریبا همزمان با خروج آمریکا از برجام و بازگشت یک سری تحریم ها به اقتصاد ایران است. طی این دوره همگی متغیرهای اقتصادی تحت تاثیر این اتفاق بصورت آثاری منفی در اقتصاد ظاهر شدند (اینجا را ببینید). کاهش درآمدهای نفتی، افزایش نرخ ارز، افزایش کسری بودجه و ... منجر به افزایش رشد نقدینگی شد. این عوامل انتظارات تورمی و تورم را افزایش داد (اینجا را ببینید). بطوریکه در نمودار ملاحظه می شود: هم تورم و هم روند تورم از سال 1397 افزایش داشته است. برمبنای محاسبات آماری و اقتصادسنجی تورم بطور متوسط بیست درصد از روند قبلی خود بسمت بالا افزایش داشته است، و رفتار گام تصادفی با رانش داشته است. بدین معنا که این افزایش در اقتصاد ایران ماندگار شده است. بر مبنای نمودار روند تورم شیب افزایشی تندتری نسبت به گذشته بخود گرفته است. بدیهی است چون شاه کلید این تغییرات تشدید تحریم ها بوده است و لذا برای تحدید تورم باید گام هایی مهم و اساسی در کاهش و برداشتن تحریمها برداشته شود.
🌐 کانال دکتر منجذب

🌧 پدیده ای به نام ابر تورم

✍️دکتر محمدرضا منجذب


⭕️ابر تورم اصطلاحی برای توصیف افزایش سریع، بیش از حد و خارج از کنترل عمومی قیمت در یک اقتصاد است. در حالی که تورم سرعت افزایش قیمت کالاها و خدمات را اندازه‌گیری می‌کند، در ابرتورم، تورم به سرعت در حال افزایش است که معمولاً بیش از 50 درصد در ماه اندازه‌گیری می‌شود. اَبَرتورم یا Hyperinflation تورم بسیار بالا و معمولاً پرشتابی است که به سرعت ارزش واقعی ارز داخلی را بین برده و با افزایش قیمت کالاها باعث می‌شود افراد جامعه میزان دارایی‌هایشان را به شکل پول محلی به حداقل برسانند. در این شرایط به‌طور معمول به سمت نگهداری ارزهای خارجی پایدارتر سوق بیابند. در چنین شرایطی با این حال که سطح عمومی قیمت‌ها بر اساس پول محلی در اقتصاد مواجه با ابرتورم به سرعت افزایش پیدا می‌کند، قیمت اقلام نسبت به ارزهای خارجی نسبتاً با ثبات باقی می‌ماند.


⭕️بعنوان مثال اقتصاد یونان در دوران اشغال توسط کشورهای محور در جنگ جهانی دوم آسیب زیادی دید. پیش از بهار 1941 تحت تأثیر چندین حمله قرار گرفت، تأثیر چندین حمله را در اواخر سال 1940 احساس کرده بود. اشغالگران مواد خام، دام و غذا را بردند و دولت دست نشانده مجبور شد هزینه های اشغال را به دوش بکشد. کاهش تولیدات کشاورزی منجر به کمبود شدید مواد غذایی در شهرهای اصلی و دوره ای به نام قحطی بزرگ شد. کاهش جمع آوری مالیات به افزایش تورم کمک کرد که در نوامبر 1944 به اوج 13800 درصد در ماه رسید. اگرچه افزایش قیمت‌ها به شدت مجارستان یا آلمان پس از جنگ نبود، ولی تلاش‌های ثبات یونان برای مدت طولانی‌تری ادامه یافت. پس از آزادی در اکتبر 1944، دولت سه تلاش در طول هجده ماه قبل از رسیدن به ثبات از طریق اصلاحات مالی انجام داد. وام و ارز جدید.

⭕️به هرحال دلایل وقوع ابرتورم در کشورهای مختلف متفاوت بوده است و لذا راهکارهای بکار رفته هم متفاوت بوده است، هرچند مشترکاتی هم داشته اند.
ابر تورم معمولاً به دلایل زیر رخ می‌دهد:

1. افزایش شدید عرضه پول: زمانی که دولت‌ها برای تأمین هزینه‌های خود به چاپ پول روی می‌آورند، ممکن است عرضه پول به‌طور ناگهانی افزایش یابد و این باعث کاهش ارزش پول و افزایش قیمت‌ها می‌شود.

2. کاهش تولید و عرضه کالاها: در مواقعی که تولید کالاها کاهش یابد یا عرضه آن‌ها با مشکلاتی مواجه شود، قیمت‌ها به سرعت افزایش می‌یابند.

3. بی‌اعتمادی عمومی: زمانی که مردم نسبت به ارزش پول خود بی‌اعتماد شوند، ممکن است به سرعت به خرید کالاها و تبدیل پول به دارایی‌های دیگر روی آورند که این نیز به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند.
⭕️میزان ابرتورم در کشورهایی بعنوان مثال بشرح زیر است:
مجارستان 1946، تورم روزانه 207 درصد و هر پانزده ساعت قیمتها دوبرابر می شد. زیمبابوه 2008، تورم روزانه 98 درصد و هر بیست و پنج ساعت قیمتها دو برابر می شد. یوگسلاوی 1994، نرخ تورم روزانه 65 درصد و قیمتها هر سی و چهار ساعت دوبرابر می شد. آلمان 1923، نرخ تورم روزانه 21 درصد و قیمتها هر سه و روز هفده ساعت دوبرابر می شد. یونان 1944، نرخ تورم روزانه 18 درصد و قیمتها هر چهار روز و شش ساعت دو برابر می شد.


لینک مطلب در روزنامه تعادل

🌐 کانال دکتر منجذب

🔴 نقش انتظارات بر اقتصاد و بازار ارز ایران
🔴دکتر محمدرضا منجذب

🔷 بحث انتظارات توسط اقتصاددان معروف کینز وارد مطالعات اقتصادی شد. سپس توسط فریدمن وارد تحلیل های کلان شد. رابرت لوکاس بصورت دقیق تری مدل سازی کرد. فارغ از نوع شکل گیری انتظارات (تطبیقی یا عقلایی) اکنون تاثیر آن بر پارامترهای اقتصادی واضح است. انتظارات پیش بینی آینده از اقتصاد است که در ذهن آهاد مردم اعم از مصرف کنندگان، تولیدکنندگان، سیاستگذار و ... شکل می گیرد.
نقش انتظارات در بازار ارز ایران به‌ویژه در شرایط اقتصادی متغیر و ناپایدار بسیار حائز اهمیت است. انتظارات می‌توانند تأثیرات زیادی بر رفتار معامله‌گران و سرمایه‌گذاران داشته باشند و در نتیجه بر نرخ ارز تأثیر بگذارند. در زیر به چند نکته کلیدی در این زمینه اشاره می‌شود:

🔷 اول: انتظارات تورمی، اگر مردم انتظار داشته باشند که تورم در آینده افزایش یابد، ممکن است به خرید ارزهای خارجی و کالاهای با نقدشوندگی بالا (شبه پول) روی آورند تا ارزش دارایی‌های خود را حفظ کنند. این امر می‌تواند باعث افزایش تقاضا برای ارز و در نتیجه افزایش نرخ آن شود.

🔷 دوم: پیش‌بینی‌های سیاسی، تحولات سیاسی، مانند انتخابات، مذاکرات هسته‌ای یا تغییرات در سیاست‌های اقتصادی، می‌توانند انتظارات بازار را تحت تأثیر قرار دهند. مثلاً اگر امید به توافق‌های بین‌المللی افزایش یابد، ممکن است انتظارات نسبت به کاهش نرخ ارز تقویت شود و بالعکس.

🔷 سوم، دولت و سیاست‌های ارزی: تصمیمات دولت و بانک مرکزی در مورد نرخ ارز، کنترل بازار و سیاست‌های ارزی می‌تواند انتظارات را شکل دهد. به عنوان مثال، اگر دولت تصمیم به تثبیت نرخ ارز بگیرد، ممکن است انتظارات نسبت به نوسانات آن کاهشی باشد.

🔷 چهارم، اطلاعات و شایعات: اخبار و شایعات نیز می‌توانند تأثیر زیادی بر انتظارات بازار داشته باشند. اطلاعات نادرست یا شایعات می‌توانند منجر به نوسانات شدید در قیمت‌ها شوند. انتظارات مثبت یا منفی نسبت به آینده اقتصادی کشور می‌تواند منجر به نوسانات شدید در نرخ ارز شود.

🔷 پنجم، عوامل جهانی: تغییرات در بازارهای جهانی، مانند قیمت نفت یا تغییرات اقتصادی در کشورهای دیگر، نیز می‌تواند بر انتظارات بازار ارز ایران تأثیر بگذارد.

🔴 در نهایت، مدیریت انتظارات یکی از چالش‌های بزرگ برای سیاست‌گذاران اقتصادی است، زیرا نوسانات ناشی از انتظارات می‌تواند به سرعت بر بازار ارز تأثیر بگذارد و منجر به عدم ثبات اقتصادی شود. گفتار درمانی با پشتوانه عملی نیز یکی از راههای مدیریت انتظارات است، بشرطی که اعنبار اجتماعی سیاستگذار دچار خدشه نشده باشد.

لینک مطلب در روزنامه تعادل
🌐 کانال دکتر منجذب

🔵 پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله درباره وُفور نعمت در زمان ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فرمود: تَتَنَعَّمُ أُمَّتِی فِی زَمَنِ الْمَهْدِیِّ عجل الله تعالی فرجه الشریف نِعْمَهً لَمْ یَتَنَعَّمُوا مِثْلَهَا قَطُّ الْبِرُّ وَ الْفَاجِرُ . امّت من در زمان ظهور مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف از نعمت های بسیاری برخوردار خواهند شد، هم انسان های نیکو کار و هم افراد بدکردار. (بحار، ج 51، ص97)


🔵 در کلام دیگر رسول خدا صلی الله علیه و آله در بیان رفاه اجتماعی در زمان حکومت فرزندش امام مهدی صلی الله علیه و آله می فرماید: «یَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا وَ یَفِیضُ الْمَالُ فَیْضاً . او زمین را سرشار از عدل می کند و مال فراوانی به مردم می بخشد. (بحار الانوار، ج51، ص96)


🔵از فصل چهارم کتاب اقتصاد آخرالزمان
🔵 خدایا آن روز را امروز برسان (آمین)

🌐 کانال دکتر منجذب

🔴 سیاست نفتی آمریکا

🔴 دکتر محمدرضا منجذب
🔹 بعد از تشکیل اوپک و سیاست کنترل قیمت، دنیای غرب و آمریکا دچار شوک های نفتی مختلفی شدند. در دوره اوباما سیاست نفتی آمریکا بسمت گسترش تولید نفت در آمریکا چرخش یافت. این سیاست در دوره ترامپ دنبال شد. نمودار نشان میدهد که از سال 2017 آمریکا از واردکننده نفت به صادرکننده تبدیل شده است. به همین دلیل قیمت نفت در یک محدوده ای معین قرار گرفته است. اکنون آمریکا بعنوان یک بازیگر اصلی در بازار نفت تعیین کننده است (نمودار را ببینید). 🔹همچنین بر مبنای پیش بینی ها طی دهه آینده سوختهای جایگزین اقتصادی می شوند و لذا استفاده از نفت مقرون بصرفه نیست، و لذا آمریکا تولید و مصرفش از ذخایرش را افزایش داده است. 🔹از سال 2010، ایالات متحده بیش از واردات خود، فرآورده های نفتی تصفیه شده، از جمله نفت کوره تقطیر شده، مایعات گاز هیدروکربنی و بنزین موتور را صادر کرده است. صادرات خالص فرآورده های نفتی پالایش شده در سال 2020 به 3.3 میلیون بشکه در روز افزایش یافت و در سال 2021 تقریباً ثابت ماند.
🔹 اکنون با ورود مجدد ترامپ این سیاست با شدت بیشتری دنبال خواهد شد. اجرای سیاست حداکثر فشار تحریمی نفتی بر ایران غیر از دنبال کردن اهدافی دیگر، کاهش صادرات نفت ایران به چین و هند را بدنبال دارد. سپس آمریکا صادرات جبرانی نفت خود به این دو کشور را دنبال خواهد کرد. (اینجا را ببینید)
لینک مطلب در روزنامه تعادل
🌐 کانال دکتر منجذب

‍ ‍ 🔴 شفافیت اقتصادی و فساد
🔴 گردآوری دکتر محمدرضا منجذب

🔻شفافیت اقتصادی به معنای دسترسی و وضوح اطلاعات اقتصادی است که به تصمیم‌گیری بهتر و کارآمدتر در سطح فردی، شرکتی و دولتی کمک می‌کند. این مفهوم شامل دسترسی به اطلاعات درباره سیاست‌های اقتصادی، وضعیت مالی، عملکرد بازارها و سایر داده‌های مرتبط با اقتصاد است.
🔻 اهمیت شفافیت اقتصادی:
افزایش اعتماد: شفافیت می‌تواند اعتماد عمومی را به نهادهای دولتی و خصوصی افزایش دهد.
کاهش فساد: با دسترسی به اطلاعات، احتمال فساد و سوءاستفاده کاهش می‌یابد.
تصمیم‌گیری بهتر: اطلاعات شفاف به سرمایه‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان کمک می‌کند تا انتخاب‌های بهتری داشته باشند.
پیش‌بینی‌پذیری: شفافیت می‌تواند به پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد کمک کند و نوسانات را کاهش دهد.
🔻 روش‌های اندازه‌گیری شفافیت اقتصادی:
شاخص‌های شفافیت: برخی سازمان‌ها شاخص‌هایی برای اندازه‌گیری شفافیت اقتصادی ایجاد کرده‌اند، مانند شاخص شفافیت اقتصادی (Economic Transparency Index) یا شاخص فساد (Corruption Perceptions Index).
مجموعه ای شامل:
دسترسی به اطلاعات: بررسی میزان دسترسی عمومی به اطلاعات مالی، گزارش‌های اقتصادی و داده‌های مربوط به سیاست‌ها و برنامه‌های دولت.
تحلیل داده‌ها: ارزیابی کیفیت و دقت اطلاعات منتشر شده، از جمله بررسی اینکه آیا اطلاعات به موقع و قابل اعتماد هستند یا خیر.
نظرسنجی‌ها: انجام نظرسنجی‌ها از کسب‌وکارها و شهروندان برای سنجش احساسات و تجربیات آنها در مورد شفافیت اطلاعات اقتصادی.
مقایسه بین‌المللی: مقایسه وضعیت شفافیت اقتصادی یک کشور با کشورهای دیگر برای ارزیابی نسبی آن.

🔻 شفافیت اقتصادی یکی از عوامل کلیدی برای توسعه پایدار و رشد اقتصادی است و می‌تواند تأثیرات مثبت زیادی بر روی عملکرد اقتصاد داشته باشد.


🔻 درجه شفافیت اقتصادی در ایران نسبت به بسیاری از کشورهای دیگر، به ویژه کشورهای توسعه‌یافته، پایین‌تر است. این موضوع به عوامل مختلفی بستگی دارد که شامل وضعیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور می‌شود.

🔻 برخی از نکات کلیدی در مورد شفافیت اقتصادی در ایران:

شاخص فساد: بر اساس شاخص فساد سازمان شفافیت بین‌الملل (Corruption Perceptions Index)، ایران معمولاً در رده‌های پایین‌تری قرار دارد و این نشان‌دهنده وجود فساد گسترده و عدم شفافیت در نهادهای دولتی است. در سال 2024 اما رتبه ایران با امتیاز 23، به جایگاه ضعیف‌تر 151 نزول کرد. شایان توجه است که میانگین جهانی امتیاز فساد 43 می‌باشد و ایران فاصله بسیار زیادی با کشور امارات در خاورمیانه دارد که در رتبه‌های بالای جهانی جای گرفته‌ است. ایران حتی از عراق پایین تر است. (اینجا را ببینید)
دسترسی به اطلاعات: در ایران، دسترسی به اطلاعات مالی و اقتصادی برای عموم مردم و حتی برای بخش خصوصی محدود است. این موضوع می‌تواند به عدم شفافیت در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی منجر شود.
گزارش‌دهی مالی: بسیاری از شرکت‌ها و نهادها در ایران به طور کامل گزارش‌های مالی خود را منتشر نمی‌کنند، که این امر نیز بر شفافیت تأثیر منفی می‌گذارد.
نظارت و حسابرسی: ضعف در نهادهای نظارتی و حسابرسی نیز به عدم شفافیت کمک می‌کند. نهادهایی که باید بر عملکرد اقتصادی نظارت کنند، ممکن است تحت تأثیر عوامل سیاسی قرار گیرند.
مقایسه با کشورهای دیگر: در مقایسه با کشورهای همسایه و حتی برخی کشورهای در حال توسعه، ایران معمولاً وضعیت بهتری از نظر شفافیت اقتصادی ندارد. بسیاری از کشورهای منطقه تلاش کرده‌اند تا با اصلاحات اقتصادی و افزایش شفافیت، اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کنند.
نتیجه‌گیری:
🔻 به طور کلی، شفافیت اقتصادی در ایران نیاز به بهبود جدی دارد. افزایش شفافیت می‌تواند به کاهش فساد، افزایش اعتماد عمومی و جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی کمک کند. برای بهبود وضعیت، نیاز به اصلاحات ساختاری و قانونی وجود دارد که به تقویت نهادهای نظارتی و افزایش دسترسی به اطلاعات منجر شود.
لینک مطلب در روزنامه تعادل
♦️ https://t.me/drmonjazeb

🔷 مباحثی متنوع در رشد و توسعه اقتصادی
🔷 دکتر محمدرضا منجدب

طی دوره ای مطالبی در خصوص رشد و توسعه اقتصادی به قلم، تحلیل و نوشتار در آوردم. این مطالب را به شرح زیر جمع آوری و تقدیم می کنم:


❄️ معمای توسعه نیافتگی ایران ❄️ الزامات توسعه اقتصادی ایران ❄️ فرایند تعییر درآمد سرانه ایران، امارات و عربستان 1800 الی 2020
❄️ چرا بهره وری در دوران پساظهور در حد کامل است؟
❄️ کاهش شکاف (احساس) خوشبختی یکی از اهداف توسعه
❄️ تشابه و تفاوت توسعه کره و تایوان
❄️ بررسی وضعیت رشد و توسعه کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا
❄️ توسعه اقتصادی و معیارهای آن
❄️ دلایل افت درآمدسرانه ایرانیان
❄️ درس هایی از ببرهای آسیایی، رشد و توسعه
❄️ نقش نهادها در توسعه اقتصادی
❄️ نقش توسعه یافتگی بر ورزش (فوتبال)
❄️ اقتصاد آخرالزمان
❄️ مسیر دستیابی به توسعه
❄️ مکانیسم محاسبه خط فقر مطلق
❄️ تحولات شاخص توسعه انسانی ایران
❄️ دوران شیرین می آید
❄️ شاخص توزیع درآمد و درجه توسعه یافتگی
❄️ فرصت‌های ازدست‌رفته
❄️ رانت و انواع آن
🔻 تحلیل فیلم فورد در برابر فراری (برنده اسکار 2020) یا نقش مدیریت کارآفرین در فرآیند توسعه
🔻 عوامل تعیین کننده دولت توسعه ای در برابر دولت غارتگر
🔻 المپیک و توسعه یافتگی
🔻 تعامل بین المللی رمز توسعه
🔻 نابرابری در اقتصاد
🔻شفافیت اقتصادی و فساد 🔻 ضرورت بهره مندي از يك الگوي توسعه
🔻 تفاوت بودجه توسعه ای با بودجه پوپولیستی
🔻 نهادسازی ضعیف سیاسی و فرایند توسعه 🔻 ابزارهای یکبار مصرف اقتصاد ایران
🔻 نزول ایران در شاخص‌های توسعه 🔻 بیماری هلندی 🔻 توسعه و مسیرهای آن برای فقر و رشد 🔻 چوب حراج بر گاوهای شیرده دولت!
🔻 سیاست جمعیتی نداریم 🔻 آرزوهای اقتصادی...

🌐 کانال دکتر منجذب