آثار و اندیشه‌های دکتر جواهرکلام
8.03K subscribers
2.11K photos
6 videos
114 files
33 links
طرح مباحث حقوق مدنی با تاکید بر رویه قضایی
آثار، افکار و اندیشه‌های تازه حقوقی
آرای نو و بدیع قضایی
مباحث روز نظام حقوقی
مروری بر پژوهش‌ها، تالیف‌ها و تصنیف‌های دکتر محمدهادی جواهرکلام

https://t.me/drjavaherkalam
Download Telegram
چاپ نخست کتاب:
دادگاه آنلاین و آینده دادگستری

اثر: ریچارد ساسکایند

زیرنظر: دکتر محمدهادی جواهرکلام

مترجم: محمدرضا جعفری

ناشر: انتشارات داد و دانش، وابسته به پژوهشکده حقوق و قانون ایران
تابستان ۱۴۰۵
6👎2👍1
از سال‌ها پیش، اندیشه تأسیس یک هسته پژوهشی پویا، پیشرو و اثرگذار در ذهنم شکل گرفت؛ هسته‌ای که بتواند با نگاهی بنیادین و آینده‌نگر، در مسیر روزآمدسازی، تعالی و ارتقای جایگاه نظام حقوقی و قضایی ایران گام بردارد؛ با تأکید ویژه بر میراث غنی فقه اسلامی و بهره‌گیری از دستاوردهای دو خانواده بزرگ حقوقی رومی ـ ژرمنی و کامن‌لا.

امروز، به یاری دانشجویان برجسته، دانش‌آموختگان توانمند و همکاران دغدغه‌مند و مستعد، آن اندیشه آرام‌آرام از مرز خیال گذشته و جامه عمل پوشیده است. ثمره این همدلی و هم‌افزایی، تنها ترجمه آثار ارزشمند حقوقی نیست؛ بلکه کوششی است برای انتقال دانش، بازخوانی انتقادی آن، افزودن پژوهش‌های بومی و فراهم آوردن زمینه‌ای برای گفت‌وگوی حقوق ایران با تجربه‌های پیشرفته نظام‌های حقوقی جهان.

پس از انتشار ترجمه کتاب «حقوق قراردادهای انسِن»، با تلاش‌های ارزشمند آقایان درفشی و خادم‌الشریعه، اکنون کتاب «دادگاه آنلاین و آینده دادگستری»، با کوشش آقای محمدرضا جعفری، پیش روی اهل دانش و علاقه‌مندان حقوق قرار می‌گیرد؛ اثری درباره آینده‌ای که شاید امروز هنوز برای برخی دور به نظر برسد، اما دیر یا زود، ناگزیر باید راه خود را به ساختار قضایی ایران باز کند و از ایده و نظریه، به واقعیت و اجرا بدل شود.

و این، تنها آغاز راه است.

آثار جذاب‌تر، عمیق‌تر و بنیادی‌تری، به همت اعضای این هسته پژوهشی و زیر نظر اینجانب، در دست تألیف، ترجمه و انتشار است؛ آثاری که امیدوارم هر یک گامی باشد برای گشودن افق‌های تازه در اندیشه حقوقی ایران و نزدیک‌تر شدن به آن مقصودی که سال‌ها پیش در ذهن داشتم.

در این راه، بیش از هر چیز به همراهی نسل تازه‌ای از پژوهشگران حقوق دل بسته‌ام؛ نسلی که نه در مرزهای آشنای گذشته متوقف می‌شود و نه در برابر تجربه‌های نو چشم می‌بندد؛ بلکه می‌کوشد میان فقه، حقوق ایران و دستاوردهای حقوق تطبیقی پلی استوار و ماندگار بنا سازد.
بعون الله و توفیقه

و به قول حافظ:
رهروِ منزل عشقیم و ز سرحدّ عدم
تا به اقلیم وجود این همه راه آمده‌ایم
25👍7👎2
آثار و اندیشه‌های دکتر جواهرکلام
1_29015681712.pdf
سلام و درود
در جلسه روز سه شنبه هیات عمومی دیوان عالی کشور راجع به گزارش وحدت رویه شرط وجه التزام ...، با ایراد عدم قابلیت طرح مواجه و از دستور کار خارج گردید و قرار شد آرای جدید مشابه ارائه شود.
1👏1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
معرفی مختصر کتاب «دادگاه آنلاین و آیندۀ دادگستری»
👌2👏1
معرفی مختصر کتاب «دادگاه آنلاین و آیندۀ دادگستری»


در عصر و جامعهٔ دیجیتال (که در حال گذار جدی به آن هستیم)، دیگر نباید و نشاید که امر دادگری و دادگستری بسان عصر و جامعهٔ صنعتی و ماقبل آن صورت پذیرد. دادگاه آنلاین —که اصالتاً ایده‌ای بریتانیایی است و نخستین‌بار ریچارد ساسکایند (استاد، نظریه‌پرداز و مشاور عالی‌ترین مقام قضایی انگلستان و ویلز) آن را در شورایی به ریاست خود مطرح کرد و در این کتاب به توضیح و بسط آن پرداخت— در پی تحقق همین مهم است.

دادگاه آنلاین به‌هیچ‌روی همان دادگاه برخطِ جاری در ایران نیست که در آن صرفاً جلسهٔ سنتی دادرسی به‌صورت برخط برای علاقه‌مندان قابل‌مشاهده باشد یا نهایتاً برخی از اشخاص مرتبط با دعوا به‌صورت برخط در جلسه شرکت کنند. دادگاه آنلاین طرحی نو درمی‌اندازد و بر «دادرسی ناهم‌زمان» تأکید می‌ورزد؛ بدین معنا که با طراحی پلتفرمی هوشمند و قضایی، هر شهروندی در هر ساعتی از شبانه‌روز می‌تواند دادخواهی خود را ثبت یا پیگیری کند.

این دادگاه سه سطح یا مرحله دارد: در مرحلهٔ اول (ارزیابی هوشمند)، شهروند مشکل خود را با زبان ساده در سامانه مطرح می‌کند. در این مرحله، سامانه با بهره‌گیری از ابزارهای هوشمندِ خود تشخیص می‌دهد که آیا موضوع پیش‌آمده جنبهٔ حقوقی دارد یا خیر، و در صورت حقوقی‌بودن، تحت چه عنوانی جای می‌گیرد. همچنین شخص با عنوان دقیق دعوا و ریسک‌های آن آشنا می‌شود و ادلهٔ خود را با راهنمایی سامانه بارگذاری می‌کند. در همین مرحله، چه‌بسا برخی از متقاضیان به‌دلیل غیرحقوقی‌بودن مشکل، ریسک بالای طرح دعوا یا فقدان ادلهٔ کافی، از پیگیری موضوع منصرف شوند. اما اگر شخص برای پیگیری دعوا جدی باشد و وارد مرحلهٔ دوم شود، با مرحلهٔ «مهار اختلاف» روبه‌رو می‌شود. در این مرحله، کارشناسان پرونده با اتکا به مهارت خود می‌کوشند نخست نزاع میان طرفین را مهار کنند و سپس از طریق میانجی‌گر، دعوا را به صلح و سازش ختم کنند. ابزارهای هوشمند در این گام نیز به یاری میانجی‌ می‌آیند. چنانچه اختلاف همچنان باقی بماند، پرونده وارد مرحلهٔ نهایی، یعنی «قضاوت آنلاین» می‌شود. در این مرحله، پرونده در کارتابل قاضی قرار می‌گیرد و او تنها با بررسی ادلهٔ ابرازی و مستندات به‌دست‌آمده از مراحل اول و دوم، حکم خود را —بدون برگزاری جلسه، حتا به‌صورت مجازی— صادر و ابلاغ می‌کند. نویسنده در این بخش الگوهای گوناگونی را برای قضاوت بررسی می‌کند؛ ازجمله اینکه آیا قاضی حتماً باید فرد انسانی باشد یا ماشین نیز می‌تواند چنین نقشی ایفا کند. کتاب حاضر به‌تفصیل به این الگوها پرداخته است.

در نهایت، این نوع دادگاه اولاً باید به‌صورت آزمایشی استقرار یابد و ثانیاً، صرفاً برای دستهٔ خاصی از دعاوی (مانند دعاوی خرد حقوقی) صلاحیت داشته باشد. در این میان، انتقادهای جدی و گوناگونی نیز دربارهٔ این ایده مطرح شده است؛ ازجمله اینکه آیا این شیوهٔ دادخواهی به ترویج فرهنگ «شکایت‌بازی» نمی‌انجامد یا نقش وکلا را کمرنگ نمی‌کند؟ نویسنده در بخشی مجزا به این‌گونه پرسش‌ها و انتقادها پاسخ داده است.

الکلام، نویسنده در این کتاب مبانی دادگاه آنلاین (ازجمله اصول دادگستری)، پیشینه، ساختار و معماری، مزایا و برخی معایب، و نیز انتقادهای وارد بر آن و شیوهٔ عملیاتی‌سازی این طرح را به‌تفصیل بیان می‌کند. او همچنین تأکید می‌ورزد آنچه مطرح شد، تنها نسل اول این دادگاه‌هاست و نسل‌های بعدی به‌مراتب هوشمندتر خواهند بود.
6👍2
تأثیر ماهیت دعوای منشأ بر صلاحیت دادگاه صلح در خواسته‌های متعدد
4
تأثیر ماهیت دعوای منشأ بر صلاحیت دادگاه صلح در خواسته‌های متعدد

در دادنامه حاضر، دادگاه تجدیدنظر به اختلاف در صلاحیت میان دادگاه صلح و دادگاه عمومی حقوقی در فرض تعدد خواسته‌های مرتبط رسیدگی نموده است. محور اصلی اختلاف آن بود که آیا با وجود خواسته غیرمالی فک پلاک که در صلاحیت دادگاه صلح نیست، کل پرونده به جهت ضرورت رسیدگی توأمان باید در دادگاه حقوقی مطرح شود یا اینکه صلاحیت دادگاه تابع خواسته اصلی و منشأ است.
این دادگاه، با رد دیدگاه شکلی مبنی بر خروج کل دعوا از صلاحیت دادگاه صلح، به قاعده‌سازی و ارائه نظریه‌ای نوآورانه بر پایه صلاحیت تبعی پرداخته است.
دادگاه در استدلال خود بر این نکته تکیه نموده که در دعاوی مشتمل بر خواسته‌های متعدد مرتبط، صلاحیت مرجع صالح تابع «خواسته اصلی و منشأ» است و سایر خواسته‌های فرعی، مقدماتی یا نتایج اجرایی آن، توانایی تغییر مصنوعی صلاحیت را ندارند.
به بیان دیگر، دادگاه با استناد به اصول اقتصاد قضایی، رسیدگی توأمان، تبعیت امر فرعی از اصلی و فلسفه تجمیع دعاوی، کانون اصلی نزاع را اثبات وقوع عقد بیع دانسته و دعوای فک پلاک را صرفاً اثر اجرایی و فرع بر انتقال مالکیت تلقی نموده است.
بر این اساس، دادگاه صلاحیت شعبه دادگاه صلح را نسبت به مجموع خواسته‌ها محرز دانسته و با تعیین آن به عنوان مرجع صالح، حل اختلاف نموده است.
8👎4👍2