عدم شمول ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی در مطالبه منافع تفویتشده ناشی از دریافت غیرقانونی وجه
👌1
عدم شمول ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی در مطالبه منافع تفویتشده ناشی از دریافت غیرقانونی وجه
دادنامه حاضر ناظر به مطالبه منافع تفویتشده ناشی از دریافت غیرقانونی وجه توسط سازمان تأمین اجتماعی است؛ موضوعی که در آن شرکت تجدیدنظرخواه پس از آنکه در دیوان عدالت اداری موفق به ابطال اعلام بدهی و استرداد اصل مبلغ اضافه دریافتی گردیده، مطالبه خسارت ناشی از محرومیت از منافع آن وجه را برای فاصله زمانی میان دریافت تا استرداد مطرح کرده است.
اختلاف اصلی طرفین در مرحله رسیدگی، بر سر مبنای حقوقی مطالبه خسارت و شمول یا عدم شمول ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی بوده است؛ به نحوی که تجدیدنظرخوانده (سازمان تأمین اجتماعی) با استناد به فقدان شرایط مقرر در ماده مزبور و همچنین عدم تعیین دقیق مبلغ دین در رأی دیوان عدالت اداری، استحقاق خواهان برای دریافت خسارت تأخیر تأدیه را منتفی میدانست، حال آنکه دادگاه تجدیدنظر با تحلیلی متفاوت، مبنای دعوی را خارج از قلمرو ماده ۵۲۲ تشخیص داده و حکم به جبران منافع تفویتشده صادر کرده است.
دادگاه تجدیدنظر در استدلال خود، ماهیت دعوی را نه صرفاً مطالبه خسارت تأخیر تأدیه ناشی از دین قراردادی، بلکه جبران محرومیت از منافع مال در نتیجه دارا شدن بلاجهت دانسته است. به بیان دیگر، دادگاه دریافت وجه مازاد توسط سازمان تأمین اجتماعی را نوعی استیفای نامشروع تلقی کرده که موجب محرومیت دارنده اصلی مال از منافع متعارف آن شده است. بر همین اساس، دادگاه با تمسک به اصول کلی مسئولیت مدنی و قواعدی همچون ضمان ید، احترام به مال مردم، لاضرر و اصل جبران کامل خسارت نتیجه گرفته است که نگهداری وجه متعلق به دیگری، حتی خارج از قالب دین قراردادی، موجب مسئولیت در جبران منافع فوتشده آن خواهد بود.
در نتیجه، دادگاه تجدیدنظر با رد استدلال دادگاه بدوی مبنی بر فقدان شرایط ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، دعوی را واجد مبنای مستقل در قواعد عام مسئولیت مدنی دانسته و پرداخت منافع تفویتشده مبلغ مورد نظر بر اساس شاخص رسمی بانک مرکزی از تاریخ دریافت تا زمان استرداد را مورد حکم قرار داده است.
👌15❤8
"کاهش ارزش پول ناشی از کلاهبرداری قابل مطالبه است"
شعبه دیوان عالی کشور با نقض قرار رد دعوا، اعلام کرد زیاندیده جرم کلاهبرداری میتواند علاوه بر اصل مال، کاهش ارزش پول و سایر زیانهای مادی و معنوی ممکنالحصول را نیز مطالبه کند و صدور حکم برائت یا منع تعقیب کیفری، مانع رسیدگی حقوقی به دعوای خسارت نیست.
شعبه دیوان عالی کشور با نقض قرار رد دعوا، اعلام کرد زیاندیده جرم کلاهبرداری میتواند علاوه بر اصل مال، کاهش ارزش پول و سایر زیانهای مادی و معنوی ممکنالحصول را نیز مطالبه کند و صدور حکم برائت یا منع تعقیب کیفری، مانع رسیدگی حقوقی به دعوای خسارت نیست.
🙏7👍6❤4
مطالبه کاهش ارزش پول در کلاهبرداری و خیانت در امانت
خبرگزاری میزان:
در یک رأی مهم و کاربردی، دیوان عالی کشور بر حق بزهدیدگان برای مطالبه کامل خسارات ناشی از جرم تأکید کرد و اعلام داشت که جبران ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری صرفاً محدود به استرداد اصل مال نیست، بلکه خسارت کاهش ارزش پول، منافع ممکنالحصول و سایر زیانهای مستقیم ناشی از جرم نیز قابلیت مطالبه دارد.
این رأی همچنین تصریح میکند که حتی در صورت صدور حکم برائت یا قرار منع تعقیب در پرونده کیفری، زیاندیده همچنان میتواند دعوای حقوقی مطالبه خسارت مطرح کند و دادگاه مکلف به رسیدگی ماهوی است.
دیوان عالی کشور در ادامه با اشاره به ماهیت جرایم مقید به نتیجه مانند کلاهبرداری و خیانت در امانت، تأکید کرده است که تحقق این جرایم منوط به «بردن مال غیر» و خروج مال از تصرف مالک است؛ موضوعی که در بسیاری از پروندههای کیفری و حقوقی مرتبط با انتقال اموال و معاملات صوری اهمیت اساسی دارد.
جبران تمام ضرر و زیانهای مادی و معنوی ممکن الحصول ناشی از جرم از جمله ضرر و زیان ناشی از تنزل ارزش وجه مورد کلاهبرداری قابل مطالبه است. از طرفی صدور حکم برائت و یا منع تعقیب در امر کیفری مانع از طرح دعوای حقوقی نبوده و موجب قرار رد دعوا نخواهد بود. همچنین کلاهبرداری و خیانت در امانت از جمله جرایم مقید به نتیجه هستند؛ بنابراین چنانچه اموال و وجوه شکات از تصرف ایشان خارج نشده و انتقال رسمی سند نیز صورت نگرفته باشد، عنصر نتیجه که بردن مال غیر است منتفی میباشد.
خلاصه جریان پرونده
اقای ن. ع. ع. ر بطرفیت فرجام خوانده با تقدیم دادخواست طرح دعوا نموده و مطالبه خسارات و ضرر و زیان ناشی از جرم طبق نظر کارشناس مینماید. بیان میدارد. نامبردگان در سال ۶۷/۳/۱۷ مبلغ دویست میلیون تومان بابت فروش خودرو از وی دریافت نمودهاند بعدا معلوم گردیده قادر به ان نبوده و کلاهبرداری کردهاند و در پرونده کیفری به حبس و جزای نقدی و رد اصل مال محکوم شدهاند لکن خسارات و ضرر و زیان ناشی از جرم و تصاحب پول اینجانب در ظرف سه سال و کاسبی و تحصیل مالی از ان طریق مورد حکم کیفری قرار نگرفته و ان را مطالبه مینماید. شعبه بدون تشکیل جلسه دادرسی در وقت فوق العاده بشرح دادنامه شماره ۲۶۱- ۹۹/۱۰/۲۰ دعوای خواهان را در خصوص پ. ف. ا؛ و ب. و. خ؛ و م. ح. ا. ت؛ و پارسیان عظیم خودرو توسعه صنایع تولید عظیم خودرو بدلیل عدم محکومیت انان در پرونده کیفری متوجه انان ندانسته و قرار منع تعقیب صادر کرده و در خصوص اقای ر. ع. هم که در پرونده کیفری بشرح دادنامه شماره ۲۲۸- ۹۹/۸/۱۸ باتهام کلاهبرداری به حبس و جزای نقدی و رد اصل مال به خواهان محکوم شده با این استدلال که با صدور حکم به رد اصل مال ماخوذه و مورد کلاهبرداری به خواهان مبلغ مورد کلاهبرداری مورد حکم قرار گرفته و مازاد بر ان وی بدهی نداشته و مطالبه فعلی خواهان خسارات ناشی از کاهش ارزش پول بوده و ارتباط مستقیمی با فعل مجرم و کلاهبرداری ندارد؛ و قابل استماع نیست و ایضا قرار رد ان را صادر نموده است. خواهان فرجام خ.ی کرده و بیان داشته طبق ماده ۲۱۴ ق. م. ا ۱۳۹۲ مجرم باید مال تحصیل شده را مسترد و از عهده خسارات وارده نیز براید اصل مال مورد کلاهبرداری جدای از خسارات وارده به اینجانب میباشد؛ و طبق نظر کارشناس باید معلوم شود. از این کلاهبرداری چه مقدار خسارت به پول و سرمایه من وارد شده است؛ و جبران گردد؛ و در صورت عدم ارتکاب جرم کلاهبرداری و تحویل خودرو مورد معامله من این همه خسارت به من وارد نمیشد بنابراین این خسارات منافع قطعی الحصول بوده و قابل مطالبه خواهد و رای واجد ایراد شرعی و قانونی است. وکیل فرجام خوانده هم موکلش را بجز اصل مال ماخوذه مسئول ندانسته و بیان داشته انهم مورد حکم کیفری قرار گرفته است؛ و از منافع قطعی و ممکن الحصول نبوده که قابل مطالبه باشد؛ و ارتباط مستقیمی بین رفتار موکل و خسارات مورد مطالبه خواهان وجود ندارد؛ و درخواست رد فرجام خواهی را کرده است. پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده پس از قرائت گزارش م. ق. عضو ممیز و ملاحظه لایحه نامبردگان و نظریه اقای خ. دادیار دیوانعالی کشور مبنی بر نقض به جهت قابلیت طرح و اظهارنظر حسب موضوع راجع ادعای مورد نظر و اقدام شایسته پس از ان را دارم؛ و انجام مشاوره به شرح زیر رای صادر میگردد.
❤6👍3👎1
رای شعبه دیوان عالی کشور
در خصوص فرجام خواهی اقای ن. ع. ع. ر نسبت به دادنامه شماره ۳۶۱- ۹۹/۱۰/۲۰ صادره از شعبه حاوی قرار رد دعوای خواهان مبنی بر مطالبه خسارات و ضرر و زیان ناشی از جرم فرجام خواندگان با این استدلال که بجز اقای ر. ع. در پرونده کیفری باتهام کلاهبرداری موضوع شکایت خواهان دیگر خواندگان محکوم نشدهاند بنا بر این دعوا متوجه انان نخواهد بود و در مورد اقای ر. ع. هم در پرونده کیفری وجه موضوع کلاهبرداری مورد حکم واقع شده و حکم به رد اصل مال ماخوذه صادر شده و مازاد بر اصل مال قابل مطالبه نبوده و دعوای خواهان را مردود اعلام کرده در حالیکه طبق مواد ۱۴ و ۲۰ ق ادک اولاً شاکی میتواند جبران تمام ضرر و زیانهای مادی و معنوی ممکن الحصول ناشی از جرم از جمله ضرر و زیان ناشی از تنزل ارزش وجه مورد کلاهبرداری را مطالبه نماید.
ثانیاً، صدور حکم برائت و یا منع تعقیب در امر کیفری هم مانع از طرح دعوای حقوقی نبوده و موجب قرار رد دعوا نیست و دادگاه مکلف به رسیدگی در ماهیت خواهد بود بنابراین قرار دادگاه در هر دو بخش مخدوش ارزیابی و مستندا به ماده ۳۹۶ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه صادرکننده رای ارجاع میگردد.
در خصوص فرجام خواهی اقای ن. ع. ع. ر نسبت به دادنامه شماره ۳۶۱- ۹۹/۱۰/۲۰ صادره از شعبه حاوی قرار رد دعوای خواهان مبنی بر مطالبه خسارات و ضرر و زیان ناشی از جرم فرجام خواندگان با این استدلال که بجز اقای ر. ع. در پرونده کیفری باتهام کلاهبرداری موضوع شکایت خواهان دیگر خواندگان محکوم نشدهاند بنا بر این دعوا متوجه انان نخواهد بود و در مورد اقای ر. ع. هم در پرونده کیفری وجه موضوع کلاهبرداری مورد حکم واقع شده و حکم به رد اصل مال ماخوذه صادر شده و مازاد بر اصل مال قابل مطالبه نبوده و دعوای خواهان را مردود اعلام کرده در حالیکه طبق مواد ۱۴ و ۲۰ ق ادک اولاً شاکی میتواند جبران تمام ضرر و زیانهای مادی و معنوی ممکن الحصول ناشی از جرم از جمله ضرر و زیان ناشی از تنزل ارزش وجه مورد کلاهبرداری را مطالبه نماید.
ثانیاً، صدور حکم برائت و یا منع تعقیب در امر کیفری هم مانع از طرح دعوای حقوقی نبوده و موجب قرار رد دعوا نیست و دادگاه مکلف به رسیدگی در ماهیت خواهد بود بنابراین قرار دادگاه در هر دو بخش مخدوش ارزیابی و مستندا به ماده ۳۹۶ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی نقض و جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه صادرکننده رای ارجاع میگردد.
❤7👍6🙏2👎1👏1
رأی وحدت رویه شماره ۸۷۷ مورخ ۱۴۰۵/۳/۱۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مطابق ماده ۴۲۱ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی، پس از صدور حکم ورشکستگی، قروض مؤجل با رعایت تخفیفات مقتضیه نسبت به مدت، به قروض حال تبدیل میشود و با وصول حکم به اداره تصفیه، اثر مرجع در اجرای مواد ۴۳، ۴۴، ۴۶ و ۵۶ قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی، اموال و داراییهای شخص ورشکسته را صورتبرداری و مهر و موم نموده و مطالبات بستانکاران را تصدیق میکند. چنانچه بر اثر تورم، ارزش اموال و داراییهای ورشکسته افزایش یابد، به اموال باقیمانده که مازاد بر دیون او باشد و بستانکاران خسارت ناشی از کاهش ارزش دین (موضوع ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی) را درخواست کنند، اداره تصفیه پس از احراز، از محل داراییهای باقیمانده آن را محاسبه و به بستانکاران پرداخت خواهد کرد.
بنا به مراتب، رأی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان یزد که با این نظر انطباق دارد، با اکثریت آرای اعضای هیأت عمومی دیوان عالی کشور صحیح و قانونی تشخیص داده میشود....
هیأت عمومی دیوان عالی کشور
مطابق ماده ۴۲۱ قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی، پس از صدور حکم ورشکستگی، قروض مؤجل با رعایت تخفیفات مقتضیه نسبت به مدت، به قروض حال تبدیل میشود و با وصول حکم به اداره تصفیه، اثر مرجع در اجرای مواد ۴۳، ۴۴، ۴۶ و ۵۶ قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی، اموال و داراییهای شخص ورشکسته را صورتبرداری و مهر و موم نموده و مطالبات بستانکاران را تصدیق میکند. چنانچه بر اثر تورم، ارزش اموال و داراییهای ورشکسته افزایش یابد، به اموال باقیمانده که مازاد بر دیون او باشد و بستانکاران خسارت ناشی از کاهش ارزش دین (موضوع ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی) را درخواست کنند، اداره تصفیه پس از احراز، از محل داراییهای باقیمانده آن را محاسبه و به بستانکاران پرداخت خواهد کرد.
بنا به مراتب، رأی شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان یزد که با این نظر انطباق دارد، با اکثریت آرای اعضای هیأت عمومی دیوان عالی کشور صحیح و قانونی تشخیص داده میشود....
هیأت عمومی دیوان عالی کشور
❤6👍6👎5👏3
خسارت تأخیر تأدیه نسبت به غرامات ناشی از بطلان بیع به سبب مستحقللغیر درآمدن مبیع
❤5
خسارت تأخیر تأدیه
نسبت به غرامات ناشی از بطلان بیع
به سبب مستحقللغیر درآمدن مبیع
دادنامه حاضر، ناظر به مطالبه ثمن معامله و غرامات ناشی از «مستحقللغیر درآمدن مبیع» است؛ موضوعی که در آن خریدار (تجدیدنظرخوانده) به دلیل بطلان قرارداد بیع، علاوه بر استرداد ثمن، خواستار جبران غرامات وارده و خسارت تأخیر تأدیه بوده است.
اختلاف اساسی طرفین در مرحله تجدیدنظر، بر سر محدود کردن غرامات به میزان پرداختهای خریدار به نفر سوم و همچنین ماهیت حقوقی خسارت تأخیر تأدیه بر این مبلغ بوده است؛ بدین معنا که تجدیدنظرخواه (فروشنده) معتقد بود مسئولیت او نباید فراتر از خسارتی باشد که تجدیدنظرخوانده به خریدار بعدی پرداخته و همچنین مطالبه خسارت تأخیر بر این غرامات را مصداق «مطالبه خسارت از خسارت» و فاقد مبنای قانونی میدانست، حال آنکه دادگاه تجدیدنظر با استدلالهای حقوقی دقیق، ضمن رد این ادعاها، دادنامه بدوی را تأیید کرده است.
دادگاه تجدیدنظر در تحلیل خود، ماهیت «ضمان درک» را نه صرفاً یک غرامت قهری، بلکه تعهدی برخاسته از بطن قرارداد و عقد معاوضی دانسته است.
دادگاه با تمسک به رأی وحدت رویه شماره ۸۱۱، مسئولیت فروشنده در جبران غرامات را یک مسئولیت قراردادی دانسته که مستقل از سایر روابط حقوقی خریدار با اشخاص ثالث است. در خصوص ایراد تجدیدنظرخواه مبنی بر ممنوعیت «خسارت از خسارت»، دادگاه با رویکردی فنی، این ایراد را نپذیرفته و تصریح کرده است که با صدور حکم دادگاه و قطعیت آن، مبلغ غرامات به یک «دین مستقر» تبدیل میشود و تأخیر در تأدیه این دین، مشمول قاعده ممنوعیت خسارت از خسارت نمیگردد.
❤29
تعارض حمایت از مالکیت
با ثبات و اعتماد به معاملات رسمی؛
دادنامه قابل انتقاد شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان گیلان در رد نظریه تلف حکمی در معاملات فضولی
با ثبات و اعتماد به معاملات رسمی؛
دادنامه قابل انتقاد شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان گیلان در رد نظریه تلف حکمی در معاملات فضولی
❤8