تعدیل قضایی وجه التزام ناچیز
بر مبنای معیارهای عرفی و نظریه کارشناسی
بر مبنای معیارهای عرفی و نظریه کارشناسی
❤9🙏6
تعدیل قضایی وجه التزام ناچیز
بر مبنای معیارهای عرفی و نظریه کارشناسی
در دادنامه حاضر، تجدیدنظرخواهان نسبت به بخشهایی از رأی بدوی اعتراض کردهاند که دادگاه نخستین بر اساس قرارداد میان طرفین، رابطه بیع میان طرفین را محرز دانسته و با توجه به تخلف فروشنده از تحویل بهموقع مبیع، وی را به پرداخت وجهالتزام ناچیز روزانه محکوم کرده و مطالبه خسارت تأخیر تأدیه را به دلیل وجود همان وجه التزام ناچیز، رد کرده بود.
اما دادگاه تجدیدنظر با بررسی دقیق مفاد قرارداد و ماهیت شرط وجهالتزام و همچنین، با تأکید بر اینکه آزادی اراده در تعیین وجهالتزام مطلق نیست و باید با قواعد آمره، انصاف و تناسب میان تعهد و ضمانتاجرا سازگار باشد، وجهالتزام مقرر در قرارداد را به دلیل ناچیز بودن در برابر خسارت واقعی وارده غیرقابل اتکا دانسته است.
در ادامه، دادگاه با بهرهگیری از قواعد فقهی مانند لاضرر و معیارهای عرفی در تشخیص «احاطه وجهالتزام بر عوض»، بیان کرده است که وجهالتزام قراردادی هنگامی معتبر است که موجب برهمزدن تعادل قرارداد نشود و اجرای آن به زیان نامتعارف متعهدله نینجامد. به همین دلیل، دادگاه شرط قراردادی را در حدی که خسارت واقعی را پوشش نمیدهد، معتبر ندانسته و آن را قابل تعدیل دانسته است.
دادگاه همچنین با استناد به نظریات حقوق تطبیقی و منطق اجرای عادلانه قراردادها، این نکته را برجسته ساخته که هدف از درج وجهالتزام، تأمین جبران واقعی خسارت است و اگر مبلغ مندرج در قرارداد به علت گذشت زمان و تغییر شرایط اقتصادی دیگر بیانگر خسارت واقعی نباشد، تکیه بر آن خلاف اراده مفروض طرفین و منجر به سودبردن متخلف میشود؛ امری که با اصول حسننیت و منع دارا شدن غیرعادلانه ناسازگار است.
بر همین مبانی، دادگاه تجدیدنظر ضمن پذیرش امکان تعدیل وجهالتزام نامتناسب و با توجه به نظریه کارشناسی درباره میزان اجرتالمثل و خسارت ناشی از عدم تحویل مبیع، بخش مربوط به رد خسارت تأخیر در تحویل را نقض کرده و فروشنده را مکلف به پرداخت خسارت واقعی بر مبنای ارزیابی کارشناس و نیز مبلغ روزانه مقرر تا زمان اجرای حکم دانسته است. بدین ترتیب دادگاه، با جایگزین ساختن معیار عرفی و کارشناسی به جای وجهالتزام ناچیز مندرج در قرارداد، رأی بدوی را اصلاح و حکم به محکومیت فروشنده در چارچوب خسارت واقعی صادر کرده است.
برای مطالعه بیشتر در این خصوص، ر.ک.: دکتر جواهرکلام و کاظمزاده، "چرایی و چگونگی تعدیل وجه التزام قراردادی؛ قیام رویه قضایی در برابر قانون نامطلوب (با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، انگلستان و اسناد بینالمللی)"، فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، ۱۴۰۴.
👍27❤13👌4🙏3👎2👏1
مطالبه خسارتهای مادی (ضرر مالی مسلم) ناشی از صدمه بدنی در کنار دیه
🙏2❤1👍1