​📚 Umberto Eco: A Library of the World (2022)

​۱. «کتابخانه تنها یک انبار برای کتاب‌ها نیست؛ بلکه یک موجود زنده و فضایی است که در آن گذشته با آینده گفتگو می‌کند.»
— اومبرتو اکو

​۲. «بیشتر دقایق این فیلم، همچون مراقبه‌ای در میان اشیاء کاغذی جلوه می‌کند که سرشار از حس کنجکاوی و کشفِ مدام است.»
— گاردین

​۳. «این کتابخانه، نقشه‌ای از ذهنِ یکی از باهوش‌ترین انسان‌های قرن بیستم است؛ جایی که میکی‌ماوس در کنار فیلسوفان قرون وسطی ایستاده است.»

​۴. «فیلم داویده فراریو، مرثیه‌ای است برای عصر دیجیتال و ستایش لمسِ ورق‌های کاغذ؛ در یادآوریِ این نکته که ما بدون تاریخمان، هیچ نیستیم.»

​۵. «کسی که مطالعه می‌کند، ۵۰۰۰ سال زندگی کرده است. مطالعه، جاودانگیِ رو به عقب است.»
— اومبرتو اکو
​
💎 اختصاصی | برای اولین بار

ترجمۀ مصطفی اورازانی

پیشکش به یاد و خاطرۀ استاد کامران فانی

ارائه شده در:
Documentary Review


​📌 #UmbertoEco #مستند #کتاب #سینما #فلسفه

​مستند Gabo: The Creation of Gabriel García Márquez ساخته‌ی جاستین وبستر، فراتر از یک وقایع‌نگاری ساده، تلاشی‌ست برای کشف پیوند میان نبوغ ادبی و زیست سیاسی یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان قرن بیستم.

این فیلم با تکیه بر آرشیوهای غنی و گفتگو با شخصیت‌های برجسته‌، بر این ایده صحه می‌گذارد که «گابو» تنها یک قصه‌گو نبود، بلکه وجدان بیدار یک قاره محسوب می‌شد.

منتقدان این اثر را «پرتره‌ای دقیق از مردی که مرز میان واقعیت و خیال را در هم نوردید» توصیف کرده‌اند؛ مستندی که نشان می‌دهد چگونه تجربیات کودکی مارکز در دهکده‌ی آرکاتاکا، در قامت رئالیسم جادویی، به زبانی جهانی برای بیان دردهای بشری بدل شد.

​#گابریل_گارسیا_مارکز #ادبیات_جهان #سینمای_مستند #نوبل_ادبیات #Gabo

​فیلم مستند Gabo روایتی‌ست منسجم و جستجوگر از مسیر به قدرت رسیدن تخیل در زندگی گابریل گارسیا مارکز.

منتقد نشریۀ «هالیوود ریپورتر» این مستند را اثری می‌داند که «با مهارتی ستودنی، قطعات پازل زندگی خصوصی و حرفه‌ای مارکز را در کنار هم قرار می‌دهد تا فرآیند خلق شاهکاری همچون صد سال تنهایی را رمزگشایی کند.»

وبستر در این فیلم، از افتادن در دام ستایش‌های سطحی پرهیز کرده و با نگاهی تحلیلی به بررسی تضادهای درونی مارکز و تعهد او به عدالت اجتماعی می‌پردازد.

این اثر برای مخاطب امروز، نه تنها مروری بر تاریخ ادبیات آمریکای لاتین، بلکه مطالعه‌ای بصری در باب چگونگی تبدیل شدن یک روزنامه‌نگار بلندپرواز به نماد فرهنگی یک ملت است.

💎 اختصاصی | برای اولین بار

ترجمۀ بهرام آرانی

به یاد بهمن فرزانه

ارائه شده در:
Documentary Review

​#نقد_فیلم #رئالیسم_جادویی #صد_سال_تنهایی #مارکز #مستند_سینمایی

Kurt Vonnegut: Unstuck in Time
2021 ‧ Documentary ‧ 2h 7m

— The Guardian:
«پرتره‌ای گرم، شوخ و عمیق از ذهنی که هرگز با زمان کنار نیامد.»

— Variety:
«نه فقط درباره یک نویسنده، بلکه درباره زنده ماندن با خاطراتی که تمام نمی‌شوند.»

— RogerEbert:
«فیلمی انسانی که نشان می‌دهد چرا ونه‌گات هنوز برای جهان امروز ضروری است.»

— IndieWire:
«دوستی، زمان و ادبیات در هم تنیده شده‌اند؛ درست مثل نوشته‌های خود ونه‌گات.»

کورت ونه‌گات نویسنده‌ای بود که با زبان ساده، شوخی تلخ و نگاه انسانی‌اش، درباره فاجعه نوشت. جنگ، تکنولوژی، مذهب، سرمایه‌داری، خانواده و تنهایی—همه در آثارش هستند، اما بدون شعار.

او از بازماندگان بمباران درسدن بود؛ تجربه‌ای که سال‌ها طول کشید تا بتواند درباره‌اش بنویسد و نتیجه‌اش شد Slaughterhouse-Five. ونه‌گات همیشه می‌گفت نوشتن راهِ زنده‌ماندن است؛ نوعی درمان روزانه.

در سال‌های پایانی عمر، با وجود بیماری و ناامیدی از سیاست و جهان، باز هم نوشت. چون به آدم‌ها باور داشت—حتی وقتی ازشان ناامید بود.

Kurt Vonnegut: Unstuck in Time

روایتی صمیمی، صادقانه و گاهی دردناک از زندگی و ذهن یکی از خاص‌ترین نویسندگان قرن بیستم: کورت وانه‌گات.

📌 مشخصات فیلم:
کارگردان: Robert B. Weide ، Don Argott
سال تولید: 2021
ژانر: مستند / زندگی‌نامه
کشور: آمریکا
مدت: ۱۲۶ دقیقه

این مستند حاصل بیش از ۳۰ سال فیلم‌برداری پراکنده از زندگی Kurt Vonnegut است؛ پروژه‌ای که از یک علاقهٔ ساده شروع شد و در نهایت به وداعی انسانی و عمیق ختم می‌شود.

فیلم فقط دربارهٔ موفقیت ادبی نیست؛
از جنگ جهانی دوم و بمباران درسدن تا شهرت ناگهانی سلاخ‌خانۀ شماره پنج،
از طنز سیاه و شوخ‌طبعی تلخ تا افسردگی، خشم، پیری و ترس از خاموش شدن.

💎 اختصاصی | برای اولین بار

ترجمۀ مهرزاد رهسپار

ارائه شده در:
Documentary Review


​#کورت_ونه_گات #سلاخ_خانه_شماره_پنج
#مستند_سینمایی

اون متفاوته با خیلی از مردم ایران که فقط حرف می‌زنند و کاری نمی‌کنند؛ در همۀ سطوح و در همۀ طبقات. از روشنفکر و از کسانی که سالها همیشه می‌خواهند جهان روا تغییر بدهند و آخر سر هیچ کاری نمی‌کنند یا انقدر دست و پاشون رو قوانین و شرایط بسته که کار مهمی نمی‌تونند بکنند. تا اصولاً نومیدی‌های زودرس که خیلی‌ها کنار می‌کشند، منزوی می‌شوند، معتاد می‌شوند یا اینکه قانع می‌شوند و غیره.
آقای حکمتی کسی است می‌خواد برای جایی که اومده توش یه کاری بکنه. وقتی اون‌جوری که باید پذیرفته نمی‌شه سعی می‌کنه یه جور دیگری یه کاری بکنه؛ با دستهاش!
اون معنی رو هم آورد. معنی جهانی رو که باید از نو ساخت. محله رو، و مردم و ذهن‌ها و هر چیزی که باید از نو ساخت.
آقای حکمتی آخرین لحظه یه جملۀ خیلی ناامیدکننده‌ای می‌گه: «این سالن خیال می‌کنی چقدر دوام بیاره؟ نه. بی‌فایده‌س.»
می‌گه بی‌فایده‌س!
هیچ‌کس هیچ‌وقت از من نپرسید چرا او این رو می‌گه!
آقای حکمتی در واقع داره می‌گه تنهایی نمی‌شه!

#بهرام_بیضایی

صدا و تصویر: مژده شمسایی

فیلم نشست «تئاتر امروز ایران»

فیلمی کمیاب از چهارمین جشن هنر شیراز، ۱۳۴۹

حاضران در این نشست: بهرام بیضایی، آربی اُوانسیان، مهین تجدد (جهانبگلو)، رضا براهنی، فهیمه راستکار، علی نصیریان، داوود رشیدی، فرخ غفاری، علی رفیعی، محمدعلی کشاورز، فخری خوروش، اعضای کارگاه نمایش و…

بدرقه‌ی بهرام بیضایی

شنبه ۳ ژانویه (۱۳ دی) ساعت ۱۰:۳۰ صبح

Skylawn Funeral Home, Memorial Park & Crematory

سخنرانی بهرام بیضائی

انتشار برای نخستین‌بار

این سخنرانی به مناسبت اجرای نمایش سلطان مار، نوشتۀ بهرام بیضائی و به کارگردانی گلاب آدینه، در سال ۱۳۷۲، برپا شد.
پشت میز سخنرانی در کنار استاد بهرام بیضائی، خانم گلاب آدینه، داوود فتحعلی‌بیگی و اردشیر صالح‌پور حضور دارند و در میان مدعوین مژده شمسایی، ریما رامین‌فر، حمید امجد و ...

#بهرام_بیضایی

Documentary Reviews

بدرقه‌ی استاد بهرام بیضائی
۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴

فردریک وایزمن، یکی از بزرگ‌ترین مستندسازان تاریخ سینما، در ۹۶ سالگی درگذشت. خالق «تیتیکات فولیز»، «دبیرستان»، «بیمارستان» و «شهرداری»؛ ناظری بی‌رحمانه صادق بر نهادهای آمریکایی. سینما مدیون اوست.

آخرین موهیکانِ نقد

​۱. «می‌خواهم در اشتیاقم برای سینمای خوب با من همراه شوند، و در خشمم نسبت به فیلم بد.»
– کارلوس بویرو

​۲. «بویرو به آخرین موهیکان تبدیل شده؛ از نسلی که بی‌تعارف و محکم آنچه فکر می‌کند را می‌گوید. نسل به نسل او را می‌خوانند، چون اصالتی در کلامش هست که جای دیگری نمی‌توان یافت.»
– برگرفته از فیلم

​۳. «کاری کرد که امروز دیگر محال است—یک منتقد با انبوه هوادارانش. او فقط منتقد نیست؛ یک ستارۀ راک است.»
– برگرفته از فیلم

​۴. «بزرگ‌ترین اثر بویرو، شخصیتِ خودِ بویرو است.»
– منتقدان

این مستند ما را از پس شانه‌های کارلوس بویرو—منتقدِ سرکش، جنجالی و نافذ سینمای اسپانیا—به درون جشنواره‌های ونیز، برلین، کن و سن‌سباستیان می‌برد. فیلم، پرترۀ مردی است که یک جمله‌اش می‌توانست سرنوشتِ یک فیلم را تغییر دهد؛ مردی که در عصرِ دیجیتال، هنوز تلفن هوشمند ندارد و اینترنت نمی‌داند، اما با همان صدا و همان قلمِ بی‌پروا، جهانی را تکان می‌دهد. این مستند به همان اندازه که دربارۀ سینما است، دربارۀ تنهایی، دوستی و پایانِ یک دوره است.

​📌 #کارلوس_بویرو #مستند #نقدسینما #سینمای_اسپانیا

🎥 El Crítico (2022)
​کارلوس بویرو ابایی نداشت که خروجِ بی‌حوصله‌اش از اکران آخرین فیلم عباس کیارستمی را با افتخار در روزنامه جار بزند؛ رفتاری جنجالی که خشم مخاطبان را برانگیخت و به انتشار نامۀ اعتراضیِ تندی علیه او در روزنامه ال‌پاییس منجر شد.
​
​این مستند پرتره‌ای است از مردی که ۳۵ سال با قلم کوبنده‌اش جشنواره‌های کن، ونیز و برلین را لرزاند؛ کسی که هنوز موبایل هوشمند ندارد، اما یک جمله‌اش سرنوشت گیشۀ یک فیلم را تغییر می‌داد.
​
💎 اختصاصی | برای اولین بار

ترجمۀ مهرزاد رهسپار

برای خسرو دهقان

ارائه شده در:
Documentary Review

​📌 #مستند #عباس_کیارستمی #نقد_سینما #اسپانیا #ژورنالیسم

🔸جدیدترین اثر ورنر هرتسوگ؛ سفری به آیندهٔ حقیقت.

▪️مجموعه مقالات و کتاب‌های «داکیومنتری ریویو»/

* شمارهٔ ۵/ خرداد ۱۴۰۵

🔸 «آیندهٔ حقیقت»
نوشتۀ ورنر هرتسوگ

ترجمهٔ «مصطفی اورازانی»

▪️«حقیقت هیچ آینده‌ای ندارد؛ گذشته‌ای هم ندارد.
با این حال، ما از جستجوی آن دست نخواهیم کشید، نباید دست بکشیم،
و نمی‌توانیم دست بکشیم.»

#WernerHerzog
#documentary
#Thefutureoftruth
#مقالات
#مقالات_داکیومنتری_ریویو

Documentary Review

ترجمه برای نخستین بار

Boca de lixo | گود زباله
Eduardo Coutinho | ادواردو کوتینیو
(1993)

🔸 گود زباله (Boca de Lixo)
کارگردان: ادواردو کوتینیو (Eduardo Coutinho)
محصول: برزیل
سال تولید: ۱۹۹۳
مدت زمان: ۴۹ دقیقه

🔹 در محل دفن زباله‌ای در حومۀ ریودوژانیرو، ادواردو کوتینیو با مردان و زنانی گفت‌وگو می‌کند که زندگی‌شان از دل زباله‌های شهر می‌گذرد.

«گود زباله» صرفاً روایتی از فقر نیست؛ مستندی‌ست دربارهٔ دیده‌شدن، کرامت انسانی و رابطۀ پیچیدۀ میان دوربین و سوژه.
فیلم با نگاهی صادقانه و بدون قضاوت، انسان‌هایی را به تصویر می‌کشد که اغلب در حاشیه قرار دارند و جامعه آنها را نادیده می‌گیرد، اما صاحب صدا، حافظه و روایت شخصی خود هستند.

◽ ادواردو کوتینیو از مهم‌ترین مستندسازان سینمای برزیل به شمار می‌رود و بسیاری گود زباله را یکی از آثار کلیدی دوران میانی کارنامۀ او و از نمونه‌های درخشان مستندسازی گفت‌وگومحور در سینمای مستند می‌دانند.

◽ترجمۀ الهه آذری جوقان

ترجمه و زیرنویس برای نخستین‌بار

Documentary Review

عاشقانه‌ای در سایهٔ نوبل و مرگ

۱. «اگر تمامِ عاشقانِ زیبایی، تمامِ کسانی که صداقت و عدالت را دوست دارند، قدرتشان را متحد کنند... دنیا آینده‌ای خواهد داشت.» – ژوزه ساراماگو

۲. «تقدیم به پیلار، که اجازه نداد بمیرم!» – از تقدیم‌نامۀ کتاب «سفر فیل»

۳. «پیلار زندگی ساراماگو را عوض کرد. اگر پیلار نبود، شخص دیگری استخدام می‌شد تا این کار را بکند، اما پیلار او را زنده نگه داشت.» – برگرفته از فیلم

۴. «این فیلم فقط دربارهٔ یک نویسنده نیست؛ دربارهٔ زنی است که پا به پای او با جهان جنگید و او را سر پا نگه داشت.» – منتقدان

این مستند ما را به خلوتِ ژوزه ساراماگو، برندهٔ پرتغالیِ جایزۀ نوبل ادبیات و همسرش پیلار دِل ریو می‌برد. فیلمی که روایتی است از روزهای سختِ بیماری ساراماگو در جزیرهٔ لانزاروته و تقلای او برای زنده ماندن و به پایان رساندنِ رمان «سفر فیل». این اثر نه‌تنها پرتره‌ای از یک غول ادبی است که در هشتاد و چند سالگی با همان صراحتِ همیشگی، جهان و سیاستمداران را نقد می‌کند، بلکه تصویرگرِ عشقی عمیق و همبستگیِ بی‌نظیرِ زنی است که بنیاد ساراماگو و زندگیِ او را با قدرت و اقتدار مدیریت می‌کند.

📌 #ژوزه_ساراماگو

🎥 José and Pilar (2010)

ژوزه ساراماگو هرگز ابایی نداشت که عقایدِ تند سیاسی و مواضعِ ضدجنگِ خود را در هر تریبونی فریاد بزند یا با طنزی گزنده، سیاستمداران را به بادِ انتقاد بگیرد؛ نویسنده‌ای که حتی از روی تخت بیمارستان و در اوج ضعف، خواستارِ عذرخواهی بوش و بلر از قربانیان جنگ بود و هیچ هراسی از ابراز نظرات جنجالی‌اش نداشت.

این مستند تصویری صمیمی، بی‌پرده و تکان‌دهنده از زندگی مشترکِ بیست‌سالهٔ یک نابغهٔ ادبی و زنی است که نه‌تنها همسر، بلکه ستونِ اصلیِ زندگی او بود. فیلمی که نشان می‌دهد چگونه نویسنده‌ای که به مرگ نزدیک شده بود، با اراده‌ای شگفت‌انگیز (و حتی با فرار از خانه برای فتح یک قله در دوران نقاهت!) به عشق همسرش به زندگی برمی‌گردد تا آخرین شاهکارهایش را خلق کند.

💎 اختصاصی | برای نخستین بار

ترجمهٔ مهرزاد رهسپار

برای اسدالله امرایی

ارائه شده در:
Documentary Review

📌 #ژوزه_و_پیلار #مستند_پرتره #ادبیات_جهان #ساراماگو

کالبدشکافیِ زیبایی و رنج

۱. «تعریف بژار از یک رقصنده این بود: نیمی راهبه، نیمی بوکسور. او باید قدرت فیزیکی یک ورزشکار و در عین حال انضباط و فداکاری یک زاهد را داشته باشد.» از دیالوگ‌های فیلم

۲. «وایزمن نشان می‌دهد که برای خلق چند دقیقه شکوهِ روی صحنه، به چه ارتشی از مربیان، خیاطان، مدیران و خدمتکاران نیاز است.» برگرفته از نقدهای فیلم

۳. «این فیلم فقط دربارهٔ هنر باله نیست؛ پرتره‌ای است از یک نهادِ زنده که همچون یک ماشین عظیم و دقیق برای تولید کمال کار می‌کند.» منتقدان

این مستند ما را به خلوتِ یکی از معتبرترین و کهن‌ترین نهادهای هنری جهان می‌برد. تلاش‌های طاقت‌فرسا در استودیوهای تمرین و فداکاری‌های فیزیکی و روحیِ رقصندگانی که می‌کوشند مرزهای تواناییِ بدن انسان را جابه‌جا کنند. پرتره‌ای از هنر شگفت‌انگیزِ باله است که با نگاهِ مشاهده‌گر، صبورانه و بدون قضاوتِ فردریک وایزمن به تصویر کشیده شده، بلکه تصویرگرِ تقابل و درهم‌تنیدگیِ هنر خالص با چالش‌های مدیریتی، بوروکراسی اداری و سازوکارِ پنهانی است که در راهروهای تاریک و کارگاه‌های دوخت لباس جریان دارد تا در نهایت، رویایی بی‌نقص و باشکوه روی صحنه خلق شود.

🔸 رقص: باله اپرای پاریس
کارگردان: فردریک وایزمن
محصول: فرانسه و آمریکا
سال تولید: ۲۰۰۹
مدت زمان: ۱۵۹ دقیقه

🔹 دوربین فردریک وایزمن به پشت‌صحنۀ یکی از معتبرترین نهادهای هنری جهان، یعنی بالۀ اپرای پاریس می‌رود تا زندگی روزمره، تمرینات طاقت‌فرسا و سازوکار درونی این مجموعه را به تصویر بکشد.

«رقص» صرفاً مستندی دربارهٔ زیبایی هنر باله نیست؛ پرتره‌ای‌ست دقیق از یک نهاد زنده و پیچیده. فیلم با نگاهی مشاهده‌گرانه، بدون هیچ‌گونه قضاوت، مصاحبه یا گفتار متن (نریشن)، تلاش، نظم، و فداکاری‌های فیزیکی و روحی رقصندگان و همچنین چالش‌های مدیریتی را برای خلق یک اثر هنری باشکوه نشان می‌دهد.

◽️ فردریک وایزمن از بزرگ‌ترین استادان سینمای مستند و از پیشگامان سبک «سینمای مشاهده‌گر» (Direct Cinema) به شمار می‌رود و بسیاری «رقص» را یکی از شاهکارهای او در نمایش کالبدشکافانۀ نهادهای انسانی و از نمونه‌های درخشان مستندسازی هنری می‌دانند.

◽️ترجمۀ گروه داک‌ریویو
ترجمه و زیرنویس برای نخستین‌بار

Documentary Review