Har qanday ma’lumot olayotganda makon va zamonga e’tibor bering. Faqat o‘zingiz yoki siz yashayotgan muhitga mos keladimi-yo‘qmi, shunga qarab darhol “to‘g‘ri” yoki “xato” degan xulosa chiqarishga shoshilmang.

Masalan, tarixni o‘qiganda ba’zi qahramonlar bizga vahshiy yoki tushunarsiz insondek tuyilishi mumkin. Yoki aksincha, biz qahramon deb bilgan insonlarning ayrim jihatlari to‘liq yoritilmagan bo‘lishi mumkin. Sababi — ularni ommaning dunyoqarashi ko‘tara olmasligi.

Yaxshiroq tushunish uchun oddiy misol: bir zamonda yashayotgan bo‘lsak ham, 25 yoshida 4 ta xotini bor afg‘on erkak bilan, hali uylana olmay, hatto bunga sharoit topolmay yurgan bizdagi yigitlarning orasida juda katta farq bor.

(Gap alohida shaxslar haqida emas, balki ommaning dunyoqarashi haqida ketmoqda.)

P.S. O‘zbeklar yozmagan yoki o‘zbek tiliga tarjima qilinmagan kitoblarni ham o‘qib ko‘ring. Shunda nimani nazarda tutayotganimni yanada yaxshiroq tushunasiz.

Efirda qatnashgan barchaga alohida rahmat 🙏
Kamchiliklarga rozi bo’lasilar, tushunasizlar degan umiddaman.

YouTube’da jonli efir qilish biroz qo‘shimcha tayyorgarlik talab qilar ekan 🙂

Lexi AI’ni sinab ko‘rmoqchi bo‘lganlar kommentariyada “+” qoldiring 👇

Oldin bu guruh private, kichik doira uchun edi, endi public qilishga qaror qildim.

Bu yerda IT va AI’ga aloqador fikrlar, tajribalar va foydali muhokamalarni community bo‘lib bo‘lishamiz.

Qiziqsangiz qo‘shilib olasiz, manfaatli deb bilsangiz yaqinlarga ham yuborib qo‘yishingiz mumkin.

https://t.me/ai_uzb_community

2=8
3=18
4=32
5=50
6=?

Hullas kasb kasalligi )

Улкан салоҳиятга эга, аммо ҳаракатсиз инсонлар психологияси. Нима учун юқори ақл-заковатга ва улкан амбицияларга эга бўлган инсонлар кўпинча ўз ғояларини ҳаётга татбиқ этишда қийналишади? Нега уларнинг ҳаёти йиллар давомида бир жойда қотиб қолади, режалар ҳаракатга айланмайди ва салоҳият фақат назариялигича қолиб кетади?

Ушбу сурункали ҳаракатсизлик одатда биз ўйлагандек дангасалик ёки иродасизликнинг натижаси эмас. Аслида, бу миянинг мураккаб ўзини ҳимоя қилиш механизмлари билан боғлиқдир. Баъзида миямиз бизни ҳаётдан шунчалик кучли ҳимоя қиладики, натижада биз ҳақиқий ҳаётни яшашни бошлай олмаймиз. Қуйида ақлли ва салоҳиятли инсонларни "абадий тайёргарлик" тузоғида ушлаб турувчи 6 та асосий психологик сабаб келтирилган:

1. Режалаштиришни реал ўсиш билан адаштириш Миянинг энг айёр хусусиятларидан бири шундаки, у ёрқин тасаввур ва объектив реалликни бир-биридан аниқ ажрата олмайди. Муваффақиятни ёрқин тасаввур қилганда ва лойиҳани режалаштирганда, мияда дофамин ишлаб чиқарилади. Бу эса психикага гўёки мақсадга эришиб бўлингандек сигнал беради. Ички қониқиш ҳисси пайдо бўлади ва натижада ҳақиқий, энергия талаб қиладиган ҳаракатларга бўлган эҳтиёж йўқолади. Чексиз режалаштириш ўсиш иллюзиясини яратади, жисмоний реаллик эса ўзгаришсиз қолаверади.

2. "Ҳали тайёр эмасман" ниқоби остидаги муваффақиятсизлик қўрқуви Ақлли инсонларда мотивация билан боғлиқ муаммолар кам учрайди, уларнинг асосий муаммоси — ҳаракатни бошлаш ва мукаммал бўлмаган натижага дуч келишдан қўрқишдир. Токи сиз ишни бошламас экансиз, "барча нарса олдинда бўлган салоҳиятли инсон" мақомида қолаверасиз. Сизнинг идеал қиёфангиз ва "даҳолик" мақомингиз хавфсизликда бўлади. Реал лойиҳа доим камчиликларга эга ва танқид учун очиқдир. Шунинг учун мия сизни хавфсиз "тайёргарлик босқичида" ушлаб туришга уринади.

3. "Идеал вақт" келишини кутиш Биз барчамиз ўзимизни алдашга мойилмиз: "мана шу оғир давр ўтиб кетсин", "етарлича пул йиғиб олай", "қачонки кўпроқ ухлаб, камроқ чарчаганимда бошлайман". Кўпчилик ички "тайёрлик" ҳисси келишини кутади. Аммо психология бутунлай тескари ишлайди: ишонч ва тайёргарлик ҳисси фақат биринчи қадамларни ташлагандан кейин пайдо бўлади. Идеал ва қулай вақтнинг ўзи табиатда мавжуд эмас. Фақатгина ҳозирги ноқулай ва тартибсиз вақт бор холос.

4. Ортиқча таҳлилнинг фалаж қилувчи кучи Ҳар бир кичик детални, хавф-хатар ва эҳтимолий натижаларни соатлаб ўйлаш — бу масъулиятлилик эмас, балки ҳаётий энергиянинг улкан исрофидир. Мия бундай узлуксиз хавотир ва таҳлилни оғир жисмоний меҳнат сифатида қабул қилади. Натижада, ҳақиқий ишга ўтириб, киришиш вақти келганда, сизда ҳеч қандай ички ресурс ва энергия қолмайди.

5. Ўзлигини англашдаги ички зиддиятлар Инсоннинг ўзига қандай таъриф бериши жуда муҳим. Агар сиз ўзингизга "мен интизомсизман", "ишни доим яримида ташлайман" ёки "менга доим нимадир халақит беради" деб айтсангиз, миянгиз буни қатъий бажарилиши керак бўлган дастур сифатида қабул қилади. Янги одатларни шакллантиришга бўлган ҳар қандай уриниш психика томонидан рад этилади, чунки бу сизнинг ўзингиз ҳақингиздаги тасаввурларингизга (ички паспортингизга) зиддир. Ҳаракатни бошлаш учун, аввало, ўзингизга бошқа инсон бўлишга рухсат беришингиз керак.

6. Ўтмишдаги муваффақиятсизликлар шарпаси Агар сиз ўтмишда таваккал қилиб, бутун қалбингизни бериб қилган ишингизда панд еган бўлсангиз, мия буни "ўта хавфли" деб хотирага муҳрлайди. Мия сизни яна ўша оғриқ, уят ва тушкунликдан ҳимоя қилиш учун янги қадам ташламоқчи бўлганингизда дарҳол тревога сигналини ёқади. Бироқ, ҳозирги "сиз" — бир неча йил олдин хато қилган ўша одам эмассиз. Сизда кўпроқ билим ва тажриба бор. Ўтмишдаги хатолар умрбод қамоқ жазоси эмас, балки йўлни ёритувчи чироқ бўлиши керак.

Хулоса: Нима қилиш керак?
Орзу қилиш ва режа тузиш — фойдали. Аммо қўрқув ва ноаниқлик шароитида, "ноқулай" вақтда ҳаракат қилиш одатисиз, бу орзулар шунчаки ўзини алдашнинг нафис шаклига айланади.
Ушбу ҳаракатсизлик тузоғидан чиқишнинг калити қандайдир махсус мотивация ёки бенуқсон режа топишда эмас. Асосий калит — сизда мавжуд бўлган ҳозирги ноқулай шароитда айнан ҳозир битта кичик ва аниқ қадам ташлашдир. Ўз иллюзияларингизни озиқлантиришни тўхтатинг. "Шундай қилиши мумкин бўлган" одамдан, "шунчаки олиб, бажарадиган" инсонга айланинг.