🎥قاشقایی تورکچه سینده نقطه له مه قاعده لری: ( قوانین نقطه گزاری)

_ایککینجی مبحث : ویرگول ( ،)

💿لوطفا آشاغیداکی متنه دقت ائدینگیز:

_نوایی نینگ خمسه سی آشاغیداکی مثنویلردن عبارت:
حیره الابرار، لیلی مجنون، فرهاد و شیرین، سبعه ی سیار و سد سکندری.

💿ویرگول(،):
سوزلری بیر بیریندن آییران علامته ویرگول(،) دئییرلر.

_ویرگول (،) بو یئرلرده ایشله نیر :

1_شرطی جومله لرده، شرطه تابع اولان بولگینگ ( بولک: قسمت) سونوندا:

_اگر قویونلاری یاخشی اوتارسانگ، یاخشی سوت وئره ر.
_ایشله سنگ، دیشله رنگ.
_آختارسانگ، بولارانگ.

2_ندا و خطابلار ویرگول اینن آیریلار:

_خاطر جمع اولینگ، تئزراق دونه رک.
_ های قوللوقچو، دئدیم آش گتیر باش گتیردینگ؟

3_تصدیق و یا انکار بیلدیرن سوزلر جومله باشیندا گلنده، ویرگول اینن آیریلار:

_هیه، چوبانلارینگ اوخولاری آز ایشله ری چتیندیر.
_یاخشی، ساعات بئشده گئده ره ک.
_یووو، من عمله دن دگیلم.

4_ساده جمله نینگ فقره لری یا بولکلری ویرگول اینن آیریلار:

_گویده، آقاجلارینگ اوستونده، اولدوزلار گورونور.
_ اوستاد مردانی نینگ کیتابلاری:
آتالارسوزو، قاشقایی سوزلوگو، قاشقایی نینگ دیل بیلگی سی، ......

5_فعلیه ویا اسمیه جومله لرده آد یا ضمیر ( فاعل و...) دن سونرا ویرگول قویولور:

_صولت الدوله، انگلیسلرینگ انگ قتیق دوشمن ایدی.
_او، گوزه ل بیر ایرچی دیر.
_قیلیچ، هرگون منیم اینن گلیر.

6_ منبع و ماخذلرده، تخلصینگ سونوندا:

_ بابر، ظهیرالدین محمد.
_بابرنامه، تاشکند چاپی.
_رضایی، مسلم ........


@تحقیق: ولی الله ایدیر

🎥آموزش جامع ترکی اوزبیکی ( مبحث فعلها)

_درس دوم ( زمان آینده)

مدرس: ولی الله ایدر

💿خلاصه ی درس اول:
_ گرامر نویسان زمان حال را به دو دسته تقسیم می کنند:
1_hozirgi_kelasi Zamon
2_ hozirgi Zamon davom Fe'li

_ ما شکل اول را با نام آینده بسیط توضیح دادیم که صرفهای آن بشکل زیر است:
Olaman
Olasan
Oladi
Olamiz
Olasiz
Oladilar

💿ادامه ی مبحث زمان آینده:
_زمان آینده ی حقیقی هم به دو دسته تقسیم میشود:
1_kelasi Zamon Maqsad Fe'li
2_kelasi zamon gumon Fe'li

💿کیله سی زمان مقصد فعلی:
( کیله سی زمان مقصد فعلی بجریلیشی مقصد قیلیب قویلگن حرکت نی افاده ائته دی.)
اینها با پسوندهای زمان زیر ساخته میشوند:
_Moqchi: ماقچی
_ajak :اجک
_digan: دیگن

💿Moqchi : ماقچی

_Kelmoqchiman
_Kelmoqchisan
_Kelmoqchi
_Kelmoqchimiz
_Kelmoqchisiz
_Kelmoqchilar

_کیلماقچی من (خواهم امد)
_کیلماقچی سن( خواهی آمد)
_کیلماقچی ( خواهد آمد)
_کیلماقچی میز( خواهیم آمد)
_کیلماقچی سیز( خواهیدآمد)
_کیلماقچی لر( خواهند آمد)

_برا منفی کردن این نوع فعل خود فعل را منفی نمیکنند
کیلماقچی ایمس من ( نخواهم آمد) و یا کیلمس من ( نخواهم آمد)

💿ajak:
_kelajakman
_Kelajaksan
_Kelajak
_Kelajakmiz
_Kelajaksiz
_Kelajaklar

_کیله جک من ( خواهم آمد)
_کیله جک سن
_کیله جک
_کیله جک میز
_کیله جک سیز
_کیله جکلر

💿کیله سی زمان گمان فعلی:
( کیله سی زمان گمان فعلی، حرکت نینگ بجریلیشی ملجه لی تخمینینی افاده لیدی)
این زمان طبق فرمول زیر ساخته میشود:
بن فعل یا تنه ی آن_ R,ar+ شناسه های شخصی

_Olarman
_Olarsan
_Olar
_Olarmiz
_Olarsiz
_Olarlar

_آلرمن( خواهم گرفت)
_آلرسن
_آلر
_آلرمیز
_آلرسیز
_آلرلر

_ishlarman
_ishlarsan
_ishlar
_ishlarmiz
_ishlarsiz
_ishlarlar

_ایشلرمن( کار خواهم کرد)
_ایشلرسن
_ایشلر
_ایشلرمیز
_ایشلرسیز
_ایشلرلر

_شکل منفی این نوع صرف:
_Olmasman
_Olmassan
_Olmas
_Olmasmiz
_olmassiz
_Olmaslar

_آلمس من( نخوام گرفت)
_آلمس سن
_آلمس
_آلمس میز
_آلمس سیز
_آلمسلر

💿برای سوالی کردن تمام این صرفها کافیست Mi را به آخر صرف بچسبانیم :
Kelmoqchimi?
Kelajakmi?
Bo'larmi?

@برای نوشتن و تایپ این نوشته وقت صرف شده است. با پخش آن به دیگر گروهها افراد بیشتری میتوانند بخوانند و بهره بگیرند

🎥تورک دونیاسی آیدینلاری:

💿عبدالله قادری
(Abdulloh qodiriy)

_اسماعیل گاسپیرالی ( gaspıralı) قیریمینگ باغچه سارایندا ، ۱۸۸۳ سنه سینده ، ترجمان قزته سی نینگ ایلک سایی سینی چاپ ائدنده، بو قدر ائتکیلی اولماسینی دوشونمه میشدی. او یایینلادیغی " ترجمان" قزته سینده بو هدفلر آردیندایدی:
1_ تورک دونیاسی نینگ بیرلیگی
2_تورک دونیاسی نینگ بیرلیگی ایچین "آنگلاشابیلیر اورتاق بیر دیل " تورتمک
3_یئنگی مدرسه لر, یئنگی درسلیکلر دوزتمک و یئنگی زمانه یه ، آیاق اویدورماق.
گاسپیرالی نینگ " ترجمان " قزته سی سرعت اینن بوتون تورک دونیاسینا یاییلدی. بو یازیلاردان ائتکی له نن بیری ده اوزبیک آیدینی " عبدالله قادری " ایدی.
عبدالله ، ۱۸۹۴ ده تاشکنتده باغبان بیر عایله دن دونیایه گلمیش ایدی. هم روسجا هم عربجه و فارسجایی یاخشی بیلیردی.

_اوزبکستاندا " گاسپیرالی اسماعیل " اثرلریندن الهام آلیب دا ایلک جدیدچیلیک آخیمینی باشلایان " محمود خوجه بهبودی " ایدی
( Mahmudxo'ja Behbudiy)
بونلارینگ غایه لری،هر ساحه ده قدیمکی سیستمی بیراخماق و اورپا تکین هر لحاظدان مدرن له شمک ایدی.
عبدالله قادری ده بونلاردان بیری ایدی.او ایلک اولاراق ، تنقیدی شعردن باشلاییب، شعرلرینی او گونکی قزته لرینده چاپ ائدمه یه باشلادی. بو تنقیدی شعرلری اوغرونا شورالار حکومتی طرفیندن ( منظور شوروی) مرتب زیندانا آتیلدی. او Ulogda آدلی ایلک رومانینی ۱۹۱۶ ایلینده چاپ ائتدی. اوندان سونرا O'tgan Kunlar( گئچمیش گونلر) _ محرابدا چیان ( محرابدا عقرب) ، و عابد کتمان( عابد بالتا و قازما) رومانینی یازیب دا چاپ ائدنده آرتیق مشهور بیر اوزبک ضیالی سی ایدی. اوزبکستاندا " عبدالله قادری " یی رومانچیلیق آتاسی ساییرلار. یعنی یئنگی رومانچیلیق، اوزبکستاندا اوندان باشلانیر.
عبدالله قادری نینگ تنقیدی فیکیرلری استالین زامانیندا دا دوام ائتدی.
عاقبت ۴ اکتابر گئچه سی ۱۹۳۸ده( بو گئجه یه اوزبیکلر قانلی ۴ اکتابر دئییرلر) عبدالله قادری یی و اونونگ اینن بیرلیکده باشقا ضیالی لاری استالین فرمانی اینن بیر یئره توپلاییب قورشونا دیزدیلر.

_ آشاعیداکی شعر ۱۹۱۵ده او گونکی قزته لرینده چاپ اولوب بیز ترجمه سی اینن بیرلیکده دوستلارینگ قوللوغونا تقدیم ائدیره ک:
Ahvolimiz( احوالیمیز)  

Ko‘r bizning ahvolimiz, g‘aflatda qanday yotamiz,
کور بیزنینگ احوالیمیز ، غفلتده قنده ی یاته میز( گور بیزیم احوالیمیز، غفلتده نجور یاتیراک)
Joyi kelgan chog‘ida vijdonni pulg‘a sotamiz.
 جایی کیلگن چاغیده ، وجداننی پولگه ساته میز ( یئری گلدیگی زامان، وجدانی پولا ساتاراک )

O‘g‘limizg‘a na adab, na fan, na yaxshi so‘ylamak,

اوغلیمیزگه نه ادب ، نه فن، نه یخشی سویله مک ( اوغلوموزا نه ادب ، نه فن ، نه یاخشی سویله مک)

Na xudoni buyrug‘i bulgan ulum o‘rgotamiz.

 نه خدانی بویروغی بولگن علوم اورگاته میز ( نه تانری بویروغو اولان علومی اورگه تیره ک)

Korimiz shundan iborat bo‘ldi ushbu vaqtda,

کوریمیز شوندن عبارت بولدی اوشبو وقتده (گوروشوموز بو وقتده بوندان عبارت اولدی)

O‘ntadin bedona boqib yozu qish sayrotamiz.

 اون ته دین بی دانه باقیب یاز و قیش سیراته میز ( اون دانه دن بیرینی باخیب قیش و یاز اوتوروب سیر ائده رک )

Hamda har kun takyalarda nasha ko‘knori chekib,

همده هر کون تکیه لرده نعشه کوکناری چکیب ( همده هر گون تکیه لرده نعشه اولماق ایچین کوکناری چکیب )

Bachchag‘a kokil solib, oh-voh ila o‘ynotamiz.

 بچچه گه کاکول سالیب ، آه_ واه ایله اویناته میز ( اوشاغلاری بزه دیب ، آه و واه اینن اویناتاراک )

Qarimiz, boyonimiz, balki bu vaqt oqvondamiz,

قرریمیز ، بایانیمیز بلکی بو وقت آقوانده میز ( قاری لاریمیز ، خانیملاریمیز بلکی بو وقتده اقواملاریمیز)

Nogahon ko‘rsak agar bir besoqolni qotamiz.

 ناگهان کورسک اگر بیر بی ساقالنی قاته میز( بیردن بیره بیر سققلسیزی گورسک عصبلی اولاراک)

O‘rtadan chiqsa agar millatni yaxshi suyguchi,

اورته دن چیقسه اگر میلتنی یخشی سویگوچی ( ملتی رهنما اولان بیری اورتادان چیخسه )

Biz ani dahriy sanab, to‘fangcha birla otamiz.

 بیز انی دهری سانیب توفنگچه بیرله آته میز ( بیز اونی کافر سانیب قورشونا دیزه رک)

Kelingiz yoshlar, ziyolilar bu kun g‘ayrat qiling,

کیلینگیز یاشلر، ضیالی لر بو کون غیرت قیلینگ ( ای گنجلر ، آیدین لار، گلینگ بوگون غیرت ائدینگ)

Uxlaganlarni agar qodir esak uyg‘otamiz.

اوخله گن لرنی اگر قادیر ایسک اویغاته میز( اوخولایانلاری اگر قادر ایسک اویارداک )
 

@ تحقیق: ولی الله ایگدر





 






 

🎥 یک رویداد زبانشتاختی که بعد از دوره ی ترکی میانه دوباره در ترکی قشقایی درحال رویدادن است:

_ برای باز کردن موضوع لازم است اول نظری بیندازیم به صرف زمان گذشته ی ساده در ترکی باستان و میانه :
بابررسی ۳ کتیبه ی معروف " بیلگه خاقان" _ " کول تیگین" و " بیلگه تونیوکوک" گوگ تورکها زمان گذشته ی ساده را اینگونه صرف میکرده اند:

Bardım
Bardıň
Bardı
Bardımız ( صرف با پسوند ملکی)
Bardıňız
Bardılar

باردیم : رفتم
باردینگ: رفتی
باردی: رفت
باردیمیز : رفتیم
باردینگیز : رفتید
باردیلار: رفتند

همین صرف در ترکی قشقایی:

واردیم
واردینگ
واردی
واردیک
واردینگیز
واردیلار

_ اگر بادقت به صرفها نگاه کنیم صرف صیغه ی اول شخص جمع با صرف امروزی آن در قشقایی متفاوت است.
Bardımız __Vardık

_بی شک تورکی خاقانیه را میتوان نماینده ی " ترکی میانه " دانست. در این دوره هم کتب زیادی به ترکی خاقانیه (اویغوری ادبی) نوشته شده . از جمله میتوان به کتب قوتادغو بیلیک و دیوان الغات ترک اشاره کرد. اویغورها نیز زمان گذشته ی ساده را اینگونه صرف میکرده اند:

Boldım ( شدم)
Boldıň
Boldı
Boldımız( صرف با پسوند ملکی(
Boldıňız
Boldılar

در این دوره نیز صیغه ی اول شخص جمع با شکل کنونی آن در ترکی قشقایی متفاوت است.

_ در ترکی خوارزم تبدیل Miz به ik ( تمام شکلهای آن باتوجه ب ضخیم یا نازک بودن مصوتها) شروع میشود. با بررسی متون این دوره از قصص انبیاء ربغوزی گرفته تا نهج الفرادیس هر دوشکل صرف وجود دارد.

qıldım
qıldıň
qıldı
qıldık( qıldımız)
qıldıňız
qıldılar

_ در دوره های بعدی اگر در متون ترکی دقت کنیم میبینیم که اثری از این پسوند ( Miz) موجود نیست . یعنی میتوان گفت شکل Miz دار اول شخص جمع در صرف زمان گذشته ی ساده ، بمرور جای خود را به شگل dik داده است.

_ همین رویداد در ترکی قشقایی در صرف فعل وار ( Var) _ داشتن درحال رویدادن است.

عموم قشقایی اینگونه صرف میکنند :

واریم _ Varım
وارینگ_ Varıň
واری ( دیر) _ Varıdır
واریمیز_ Varımız
وارینگیز_ Varıňız
وارلاری ( دیر) _ Varlarıdır

اکنون در بین برخی از تیره های قشقایی صرف اینگونه است:

واریم
وارینگ
واری
واریک: Varık

_یعنی این تبدیل پسوند Miz به Ik در اینجا هم در حال تکرار است.
این تغییر ، چند صدسال پیش در اواخر ترکی میانه در اول شخص جمع زمان گذشته ی ساده رخ داده و عینا امروز در ترکی قشقایی دوباره در حال تکرار شدن است .

Keldimiz _ Keldik
Varımız_ _ varık

@تحقیق : ولی الله ایدیر

🎥قواعد نحوی ( جمله بندی درست و شناخت انواع جمله) در ترکی قشقایی:

-مبحث اول:
( آشنایی با نهاد و گزاره در یک جمله ی ترکی)

_هدف:
با یادگرفتن این مباحث، میتوانیم در " ترکی قشقایی" جمله سازی کرده ، کلمات را باتوجه به نقش دستوریشان درجای درست آن بکار ببریم .

💿لطفا به جملات زیر دقت کنید:

_( پیغمبریمیز حضرت محمد) اللی اوچ یاشیندا، اون اوچ ایل بعثتدن سورا، ربع الاول آیندا، مدینه ی منوره یه ساری ( هجرت ائتدیلر) .

_غیرتلی ( ایگید) یورولمادان ( چالیشیر).

_(گونش نورو)، دونیایی (ایشیقلندیریر).

_عباراتی که داخل پرانتز آوردیم " نهاد" یک جمله را تشکیل میدهند. یعنی موضوع و هدف اصلی یک جمله را نهاد مشخص میکند.
_ پیغمبریمیز هجرت ائتدیلر.
_ایگید چالیشیر.
_گونش نورو ایشیقلندیریر.

در ۳جمله ی بالا ، هر یک از عبارات اصلی را برداریم مفهوم جمله گنگ و ناقص میشود.

_گزاره: بغیر از نهاد، تمام اجزاء دیگر جمله که در بهتر فهمیده شدن جمله به نهاد کمک میکند را گزاره گویند. با حذف گزاره خللی در مفهوم اصلی جمله ایجاد نمیشود.

_آسلان بئی، آتینا مینیپ، مدو اویناماق ایچین ، تویا گئتدی.

هدف اصلی جمله:
رفتن " آسلان بئی" به " عروسی " میباشد.
پس نهاد: آسلان بئی و تویا گئتدی میباشد.

حالا با چه وسیله ای رفته و در عروسی چه کاری انجام داده گزاره جمله محسوب میشود.
آتا مینیب ، مدو اویناماق ایجین گزاره ها هستند.

@ولی الله ایدیر

💿💿داشي‌سينديرار
( شرح یکی از اشعار مختومقلی)

اقبالينگ‌ اويانسا، دولت‌ يار بولسا
داغا آزي‌ اورسانگ‌ داشي‌ سينديرار

( داغی دیشله سنگ ده چون بختینگ سنه یاردیر، داغینگ داشینی سیندیرار)

ط‌العينگ‌ ترس‌ گلسه‌، بختينگ‌ شور بولسا
"پالوده‌" ديين‌ آش‌ ديشي‌ سينديرار

( اگر بختینگ سنه یار اولماسا، فالوده تکین آش دا دیشینگی سیندیرار)

اجلينگدن‌ قورقوپ‌ گيرسنگ‌ عمانا
قورقودان‌ نه‌ پيدا گيده‌جك‌ جانا
عمرينگ‌ آخر بولوپ‌ دولسا پيمانا
خشخاشينگ‌ ساماني‌ باشي‌ سينديرار

( اولوم قورخوسوندان عمان دریاسینا دا گیرسنگ بو قورخودان جانینگ امان قالار؟ اگر پیماننگ دولموش اولا ، خشخاش سامانی دا باشینگی کسر)

بار سوزينه‌ قولاق‌ سالغين‌ بيله‌نينگ‌
آخري‌ هيچ‌ يره‌ يتمز يالانينگ‌
عمري‌ مالي‌ آرتار آلقيش‌ آلانينگ‌
قارغيش‌ قالينديرماز، ياشي‌ سينديرار

( دانالار سوزونه قولاق آس ، یالان اینن بیر یئره چاتمانگ .خلخینگ دعاسی عمرینگی آرتیرار، قرغیشی عمرینگدن آز ائده ر)

عاقلينگ‌ سوزونه‌ كونگول‌ سويونر
آقماغينگ‌ ايشينه‌ ذهين‌ كايينر

( عاقلینگ سوزونه اورک سئوینیر، آنجاق ذهن سویور ( ناسزا) احمقینگ ایشینی )

مخنث‌ گينگ‌ يرده‌ عاقل‌ سايينار
دار يرده‌ عقلي‌ - هوشي‌ سينديرار

( مخنث آدام گئنگ یئرده اوزونو عاقل سایار ، دار یئرده عقل و هوشو بیربیره قریشه ر)

مختومقلي‌ چولده‌ گزن‌ ناشيني‌
كوپ‌ گوردي‌ دييپ‌ سورما آنينگ‌ ياشيني‌
دار مجلسده‌ دولي‌ برسنگ‌ آشيني‌
آشين‌ اييه‌ بيلمز، كاشي‌ سينديرار

( مختومقلی چولده گزن ناشی آدامی ، چوخ گورموش چوخ تجربه صاحبی دیر سانما ، اگر بیر مجلسده دولو بیر کاسه آش اونا وئرسنگ ، آش یئمک یئرینه وورار کاسه یی قیرار)

@مطلب : ولی الله ایگدر

شفیقه یارقین

تینیش بېلگیلری- 4

حرمتلی تیلداشلر!
بوندن بورونراق، یازووده‌گی "تینیش بېلگیلری" تورکومیدن ترقه‌تیب باریله‌دیگن مقاله‌لرنینگ اوچ بۉلیمی شو صفحه‌دن ترقه‌تیلگن اېدی. مقاله یازووچیسی حرمتلی دکتور شفیقه یارقین جنابلریگه تشکر بیلدیریب، مقاله‌نینگ تۉرتینچی بۉلیمینی تقدیم قیله‌میز. (ح. یارقین)

ایکی نقطه (شارحه):
قوییده‎گی یېرلرده ایشله‎تیله‎دی:
- نقل قول‎دن آلدین:
مثال: آیدین أیتدی: اۉقیتووچیمیز بوگون کېلالمس اېکن.
- قیسقه أیتیلگن بیر مسأله یا موضوع‎نی شرح بېریشدن آلدین:
مثال: 1352-ییلده جوده مهم واقعه یوز بېردی: شاهی دولت تۉنته‎ریلیب، جمهوریت اۉرنه‎تیلدی.
- بیر نېچه نرسه‎نی سنش یا بیر نرسه‎نینگ جزلرینی أیتیشدن آلدین:
مثال: بو مؤسسه ده چاپ بۉلگن کتابلر بولردن عبارت: علمي کتابلر، ادبي کتابلر، سیاسي کتابلر و باله‎لر اوچون کتابلر.
- بیر سۉزنینگ معنالرینی أیتیشدن آلدین:
مثال: منگو: ابدی، جاویدان، دایمی، فنا بۉلمه یدیگان.
_________

قۉش یای یا قۉش تیرناق « »:
بو بېلگی تۉغری، یعنی اۉزگرتیرمس‎دن تۉغریدن- تۉغری کۉچیرمه سۉز(نقل قول) اوچون، شونینگدېک، بیر سۉز یا اتمه‎نی بېلگیلش اوچون ایشله‎تیله‎دی. شونده، قۉش تیرناق نی اۉشه سۉزنینگ باشیده و سۉزنینگ سۉنگیده قۉییش کېره‎ک. کۉچیرمه سۉز(نقل قول) اوزون بۉلیب، نېچیته فقره یا پاراگراف‎دن عبارت بۉلسه، کۉچیرمه‎نینگ باشلنگنی‎دن آلدین، قۉش تیرناق‎نی آچیش و برچه فقره‎لر و پاراگرافلر توگه‎شی‎دن کېین، قۉش تیرناق‎نی یاپیش. قوییده تفصیلینی أیتیب اۉته‎میز:
- باشقه بیراونینگ سۉزینی عینن نقل قیلگنده:
مثال: بابر بیر غزلیده بونداق دېیدی: "کیم کۉروبتور اې کۉنگول، اهل جهاندین یخشیلیغ؟"
- ینگی اتمه، عامیانه سۉزلر یا تأکید قیلینه‎دیگان سۉزلر، قۉش تیرناق ایچیده یازیله‎دی؛ مثال:
اېسکی اۉزبېک تیلیده جنت‎نی "اوچماغ"، دوزخ نی "تاموغ" و حوری یا فرشته‎نی "اوروکچی" دېگنلر. شونداق سۉزلر بارلیگیده، اولرنی ایشله‎تیش کېره‎ک، البته.
- کتابلر و مقاله‎لرنینگ فصللر یا بۉلیملرینی ذکر اېتگنده ایشله‎تیله‎دی؛ مثال:
نوایی‎نینگ "خمسه"سی اۉزبېک تیلیده یازیلگن بۉلیب، بیرینچی کتابی "حیرت الابرار" ناملنه‎دی.
اېسلتمه: قۉش تیرناق یای‎لر ایچیده بیر عبارت یا تۉلیق جمله کېلگن بۉلسه ده، کېره‎کلی برچه تنقیط بېلگی(نشانه)لرینی هم سقلش کېره‎ک؛ اۉرنک اوچون ویرگول، سۉراق بېلگیسی یا نقطه و باشقه بېلگیلرنینگ یازیلیشی کېره‎ک بۉلسه ده، یازیلسین و کېین قۉش تیرناق یاپیلسین.

مسلم بابا

شارکیلار سنین ایچین👍👍👍👍



@minbirmahnilar

لطفا با ارسال این پست برای دوستانتان برای متصل شدن به نت بین‌الممل به آنها کمک کنید :


دو عدد کانفیگ برای متصل شدن به نت ملی :

کانفیگ انجکتور (برنامه مورد نظر) (نحوه اتصال)

کانفیگ کاستوم (برنامه مورد نظر) (نحوه اتصال)

پروکسی‌های تلگرام برای دور زدن نت ملی :

1- سرور اول

2- سرور دوم

3- سرور سوم

4- سرور چهارم

5- سرور پنجم

6- سرور ششم


سه عدد پروکسی (در صورت کند بودن یا کار نکردن ۶ پروکسی پیشین استفاده شود) :

1- سرور اول

2- سرور دوم

3- سرور سوم


تعدادی روش برای دور زدن نت ملی برای سیستم عامل ios :

amanVPN


تعدادی VPN مخصوص رفع محدودیت نت ملی :

FC VPN

وی‌پی‌ان مخصوص متصل شدن به نت جهانی (نحوه اتصال)

سرور شدو مخصوص رفع حدودیت نت ملی


تعدادی روش برای رفع محدودیت نت ملی :

روش وصل شدن به نت بین‌الملل از طریق شبکه 2G

تغییر DNS برای متصل شدن به نت بین‌الملل


⚠️ این پست درحال بروزرسانی میباشد.

@Cisco_plus

حلیم یارقین

بیلک (bilak) سۉزی حقیده

اېسلتمه: بیلک معناسی حقیده "اۉزبېک تیلی معیارلری" گروهیده بحثله‎شیلگن اېدی. بو یازوو اۉشه بحثده قۉییلگن اېدی.
بیلک سۉزی‎نینگ معنالری
بیلک حقیده‎گی بحثنی ییغیشتیریب، خلاصه چقیرسک ده:
"بیلک" (bilak) سۉزی اېسکی سۉزلیکلر و منبعلرده قۉل‎نینگ تورلی بۉلیملری همده یخلیت قۉل معناسیده کېلگن.
دېوان لغات التورک (برگردان دکتر محمدزاده صدیق، نشر اختر، تبریز، 1383):
بِلَک: مچ دست (ص 238)؛
بِلَکلِک: زورمند و قوی بازو (289).
سنگلاخ (به اهتمام دکتر محمدزاده صدیق، ج1، نشر اختر، تبریز، 1394):
بیلاک: به سه معنی بود: اول، ساعد را گویند، که گوید، شعر:
قانیما قۉل شیمال و تیغنی چېکماکه قیلور
قتل پولاد قیلیچ دین بورون اول سیم بیلاک (ص765)
بیلارزیک: دستینه بود که زنان بر دست کنند...(اۉشه اثر)
بدایع‎اللغت (طالع ایمانی، قۉلیازمه) ده: "بند ساعد" دېیلگن و "نوایی تیلی لغتیده بېریلگن بیت شاهد کېلتیریلگن.
اۉزبېک تیلی‎نینگ اېتمولوگیک لغتی (شوکت رحمت الله ییف، تاشکېنت: 2000):
بو اثرده "بیلگ اوزوک" بیریکمه سۉزی شرحله‎نیب، بیلگ/بیلک درواقع قۉل‎نینگ بندی یا بیلک اوزوک(کره) تاقیله‎دیگن یېری دیر. بو بیریکمه "دېوان لغات التورک"ده "بیله‎زوک" شکلده کېلگن، دېیلگن.(49-بېت) بیراق نېگه دیر "دېوان" متنیدن تاپالمه‎دیک!
"نوایی تیلی لغتی" (بېردک یوسف، شرق نشریاتی، ج1، تاشکېنت: 2018) اثرده:
بیله‎ک: بیلک:
ظاهر أیلرده ید بیضا قیلورسن اېلنی قتل
تیغ اوررده اېنگ شیمالیب کیم، عیان اېتسنگ بیلک (268-بېت)
بو یېرده کۉچمه معناسی کوچ و قدرت بۉلسه کېره‎ک(؟)
نتیجه: بو سۉز قدیمدن، قۉللنیش موردیگه کۉره قوییده‎گی معنالرگه اېگه:
بیلک: 1. یېلکه‎گه اولنگن یېردن برماقلرگچه بوتون قۉل 2. قۉل‎نینگ بیلک اوزوک تاقیله‎دیگن یېری؛ بند ساعد؛ مچ 3. ساعد 4. بازو 5. (کۉچمه) کوچ، قدرت(؟)

بیلک (bilək) سۉزو حقینده:

اوزبیکچه دن چئویرن : ولی الله ایدیر


"بیلک" (bilək) سۉزو اېسکی سۉزلوکلر و منبعلرده الینگ تورلو بۉلوملری همده یخلیت ( یالنیز) قۉل معناسیده گلمیش.

دېوان لغات التورک (برگردان دکتر محمدزاده صدیق، نشر اختر، تبریز، 1383):
بِلَک: مچ دست (ص 238)؛
بِلَکلِک: زورمند و قوی بازو (289).
سنگلاخ (به اهتمام دکتر محمدزاده صدیق، ج1، نشر اختر، تبریز، 1394):
بیلاک: به سه معنی بود: اول، ساعد را گویند، که گوید، شعر:
قانیما قۉل شیمال و تیغنی چېکماکه قیلور
قتل پولاد قیلیچ دین بورون اول سیم بیلاک (ص765)
بیلارزیک: دستینه بود که زنان بر دست کنند...(اۉشه اثر)
بدایع‎اللغت (طالع ایمانی، قۉلیازمه) ده: "بند ساعد" دئیلمیش و "نوایی دیلی لغتینده وئریلن بیت شاهد گتیریلمیش
.
اۉزبېک تیلی‎نینگ اېتمولوگیک لغتی (شوکت رحمت الله ییف، تاشکېنت: 2000):
بو اثرده "بیلگ اوزوک" بیریکمه ( مرکب ) سۉزو شرحله‎نیب، بیلگ/بیلک درواقع الینگ بندی یا بیلک اوزوک ( دستبند یا النگو) تاخیلان یېری دیر. بو بیریکمه "دېوان لغات التورک"ده "بیله‎زوک" شکلینده گتیریلمیش، .(49-بېت).
"نوایی تیلی لغتی" (بېردک یوسف، شرق نشریاتی، ج1، تاشکېنت: 2018) اثرده:
بیله‎ک: بیلک:
ظاهر أیلرده ید بیضا قیلورسن اېلنی قتل
تیغ اوررده اېنگ شیمالیب کیم، عیان اېتسنگ بیلک (268-بېت)

نتیجه: بو سۉز قدیمدن،ایشله نیش موردینه کۉره آشاغیداکی معنالرده ایشلنمیش;
بیلک: 1. چینگه اولنگن یېردن تا بارماقلارا بوتون ال ( از شانه تا نوک انگشتان) 2. الینگ بیلک اوزوک تاخیلان یېری؛( جایی از دست که النگو در آن داخل شود) بند ساعد؛ مچ 3. ساعد 4. بازو 5. (کۉچمه) کوچ، قدرت(؟)

❤️پروفسور "حلیم یارقین" مقاله سیندن چئویرمه دیر ( ولی الله ایدر)

الهام علیوف دیروز در جلسه پرسش و پاسخ اساتید دانشگاه‌های مختلف جهان در دانشگاه آدا، بصورت غیرمستقیم، خطاب به سیدابراهیم رئیسی گفت که این همه دشمنی ایران و آذربایجان در دوران ریاست جمهوری آقایان خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی سابقه نداشت. او در بخش دیگری از سخنانش مسقیما سیستم آموزشی آذربایجان و ایران را مقایسه کرد که این بخش از سخنان وی در اکثر خبرگزاریهای فارسی (داخلی و خارجی) انعکاس نیافت و همین بایکوت اهمیت آن سخنان و هوشیاری مدافعان تک‌زبانی ایران را نشان میدهد.

علیوف گفت که «در آذربایجان 340 مدرسه روسی زبان و 10 مدرسه به زبان گرجی و در گرجستان نیز 116 مدرسه به زبان آذربایجانی وجود دارد. در ایران مدارسی هست که در آن آموزش به زبان ارمنی انجام میشود، اما مدرسه‌ای وجود ندارد که به زبان آذربایجانی تدریس کند. ما موضوع آموزش زبان آذربایجانی در مدارس ایران را مطرح میکنیم، زیرا در غیر این صورت آذربایجانیهای ایرانی با وجود تکلم به زبان مادری، فرم ادبی زبانشان را از دست میدهند و زبان آذربایجانی در سطح عامیانه و خانواده باقی می‌ماند.»

در تکمیل این سخنان و درباره سیستم آموزشی آذربایجان معرفی کتابی را ضروری میدانم: در تهران یک موسسه‌ مطالعات و تحقیقات بین‌المللی به نام ابرار معاصر وجود دارد که در اساسنامه‌اش، ماموریت (ننوشته هدف بلکه نوشته ماموریت) خود را «کمک به تدوین استراتژی امینت ملی در عرصه سیاست خارجی و تاثیرگذاری بر روندهای سیاست خارجی در روابط با کشورهای هدف» عنوان کرده و آذربایجان یکی از کشورهای هدف این موسسه است و کتاب «هویت قومی در جمهوری آذربایجان» که سال 86 توسط این موسسه (نویسنده الیاس واحدی، ویراستار منیژه آذری) چاپ شده، تلاشی برای یافتن شکافها و گسستهای قومی جمهوری آذربایجان بود تا آنها را در اختیار سیاست خارجی ایران قرار دهد.

ولی نویسنده کتاب اعتراف میکند که دولت آذربایجان حقوق جمعی گروههای قومی کشورش از قبیل آموزش به زبان مادری را بخوبی اجرا کرده و در آن کشورعلاوه بر مدارس روسی زبان، 154 مدرسه وجود دارد که در آنها به زبانهای تالشی، تاتی، گرجی، عبری، آلمانی و... تدریس میشود. در این کتاب تعداد مدارس، کلاسها، معلمان و شاگردان این مدارس به دقت آورده شده که برای مثال در دو روستای کُرد، دو مدرسه شامل 98 دانش‌آموز تا کلاس پنجم به زبان کردی درس می‌خوانند و این تنها بخشی از حقایقی است که کبکهایی که در ایران سرشان را زیر برف کرده‌اند، از آنها بیخبرند.

---------ibrahimsavalan

müslüm baba Her Şey Yalan🇹🇷

Birinchi oʻzbek milliy filmi - Xudoybergan Devonov

قلبیمیزی اوزه-اوزه
بسدی هیجران گولدو بیزه
گل اولاق بیر-بیرمیزه
سن ده همدم من ده همدم

💟بحثی تحقیقی درمورد " دوم شخص جمع" در فعلهای امر در ترکی قشقایی:

تحقیق: ولی الله ایدیر( متخصص متون ترکی باستان و میانه و ازبکی و اویغوری نوین)

_پیش از شروع بحث ، در اینکه صرف فعل امر در زبان ترکی چندتاست، بین زبانشناسان اختلاف وجود دارد.

برخی آنرا ۶ صرف میدانند به شکل زیر:

_من گله م: من بیایم
_سن گل( گینن) : تو بیا
-او گلسین : او بیاید
_بیز گله ک: ما بیاییم
_سیز گلینگ( گلینگیز) : شما بیایید
_ اونلار گلسینلر: آنها بیایند

برخی فعل امر را ۴صرف میدانند:
_سن قاچ( گینن) : تو بدو
_او قاچسین: او بدود
_سیز قاچینگ( قاچینگیز) : شما بدوید
_اونلار قاچسینلار: آنها بدوند

گروه سومی هم هستند که " فعل امر" را تنها ۲ صیغه میدانند:
_سن بول ( گینن) : تو پیدا کن
_ سیز بولونگ( بولونگوز) : شما پیدا کنید

👍بحث ما پیرامون تعداد یا نحوه ی صرف فعل امر نیست. بحث اصلی ما پیرامون " دوم شخص جمع" در فعل امر میباشد :
_ گلینگ، گلینگیز
_ قاچینگ، قاچینگیز
_ وورونگ، وورونگوز

_ باز ما قبل از ورود به بحث اصلی لازم است کمی به گذشته برگشته ببینیم در ترکی باستان و میانه و بعدتر " ترکها" افعال را ( ما با جمع بستن اسامی کاری نداریم ) چگونه جمع می بسته اند:

ترکان به ۳روش افعال را جمع می بستند:

_ جمع بستن  دوم شخص  و سوم شخص جمع با لار و لر ( lar_ lər) :
گلدیلر _ گلینگلر
قاچدیلار_ قاچینگلر
بولدولار_ بولونگلار
_ جمع بستن سوم شخص جمع با ایش( iş_ ış_ üş_ uş) :
قاچیشدی: فرار کردند
دئییشه دی: می گویند و خواهند گفت( Deyişədi)

_جمع بستن دوم شخص جمع با ایز( Iz_iz_ uz_ üz)

👍اکنون با مقدمه ای که چیدیم به بحث اصلی بپردازیم:

" ترکان قشقایی" دوم شخص جمع در فعل امر را به دوشکل زیر صرف میکنند:
قاچینگ : بدوید
قاچینگیز : بدوید

_قاچینگ : qaçiň
در این صرف هیچ پسوند و علامتی که جمع بودن این صرف را نشان دهد وجود نداشته و فقط نون غنه به انتهای بن فعل چسبیده لذا میبینیم که ترکان باستان و میانه اینگونه صرفها را با لر و لار جمع میبسته اند :
_ کیلینگلر : Keliňlər: بیایید
_ قاچینگلار: qaçıňlar
( در بین ترکان اوزبک و اویغور هنوز هم صرفها بشکل فوق صرف میشود)

پس میتوان نتیجه گرفت که در ترکی قشقایی این لار و لر به مرور افتاده و صرفهای ( گلینگ، باخینگ، قاچینگ) شکل گرفته است.

_ و اما صرفهای :
قاچینگیز
باخینگیز
وورونگوز
قبلا گفتیم که یک راه جمع بستن افعل با پسوند ( ایز_ iz) میباشد. درموردهای فوق الذکر
Baxıň+ız
qaçıň+ız
Vuruň+uz
تمام افعل با پسوند ( ایز_ Iz) جمع بسته شده و از نظر دستوری بی عیب میباشند. گرچه ما شکل اول صرف را نیز درست میدانیم اما صرف نوع دوم بی عیب تر مینماید.

💥تراختور آزربایجان فراتر از یک تیم فوتبال است ...

معترضان همچنان به بستن کریدور «لاچین» ادامه می‌دهند.

بیر شعر *الف* دن الی *ی* گچه

مشرب بابا دن

الف – الفدېک قامتينگدين ابتدا قيلديم بو کون،
ب – بلای داغی دردينگ دلگه جا قيلديم بو کون.
ت – تلاوت قيلگه‌ی اېرديم آيتِ رخسارينگنی،
ث – ثوابِ ختم قرآن انتها قيلديم بو کون.
ج – جمالينگنی کۉره‌ی دېب کېلديم، اې، شاه جهان،
ح – حياتيم باريچه، من التجا قيلديم بو کون.
خ – خلایق ايچره خوش خلق و نېکوليک سنده دور،
د – دلنی آلغوچيگه آشنا قيلديم بو کون.
ذ – ذايل بۉلمه سون دېب هر زمان مهرينگ سېنينگ،
ر – رباطينگ ايچره تعميرِ وفا قيلديم بو کون.
ز – زلفينگ شاميدين ييغلب يورو شام و سحر،
س – سېلاب سرشکمنی رها قيلديم بو کون.
ش – شکرليغ لبلرينگدين مهربانليغ کۉرمهديم،
ص – صبريم قالمه‌دی، آه و نوا قيلديم بو کون.
ض – ضايعليغ بيله عمريم اۉتادور عاقبت،
ط - طالعسيزليگيمدين کۉپ خطا قيلديم بو کون.
ظ – ظالم کۉزلرينگنی غمزهسی قيلدی خراب،
ع – عزيز جاندين کېچيب، جانيم فدا قيلديم بو کون.
غ – غريبلرغه ترحم قيلغيل، اې، سلطان حسن،
ف – فراغت بيرله عرضيمنی ادا قيلديم بو کون.
ق – قربت وصليدين بۉلدی مددکاريم خدا،
گ – گلزاريده عينِ مدعا قيلديم بو کون.
ل – لبينگ کوثر، تيشينگ گوهر، خطِ لعلينگ اۉقيب،
م – مهربانينگ قاشيغه اقتبا قيلديم بو کون.
ن – نه بۉلغه‌ی، بيرگينه کۉرسم جمالينگ، اې پری،
و – وعده، دلبريم، کۉکسيغه جا قيلديم بو کون.
هـ - هزل اېرمس، کيشی داغينی پنهان ايله‌سه،
لا – لاله صفت چاکِ قبا قيلديم بو کون.
ی – ياريم، دلبريمغه دود آهيم سردينی،
)ء( همزه-ساکن – ايله‌بان سۉی سما قيلديم بو کون.
پردۀ عصمتده سقله مشربِ بېچاره‌نی،
دلربا، نامحرميمنی آشنا قيلديم بو کون
https://chat.whatsapp.com/Gb1DsSXSxS0BOBOyC9K0uN

💟بحثی پیرامون دو عبارت " بوردا " و اوردا " _ اینجا و آنجا :

_قبل از پرداختن به موضوع اصلی بالا، لازم است کمی درمورد ۲ پسوند ( ده و دا _ də _da ) بحث کنیم :

در زبان ترکی ۲نوع پسوند ( ده و دا ) داریم :
یک : پسوند جایگاهی ( ده _ دا) : این پسوند به اسامی و مخلفات آن ( قید _ صفت و ...) چسبیده و تعلق به آن را نشان میدهد.

مثالها:
من اوبادا  قالدیم ( Mən Obada qaldım)
شهریمیزده هئچ خبر یوخ
( Şəhrimizdə Heç Xəbər yox)
منیم جئبیمده ۲۰۰ مینگ پول واردی
(Mənim Cebimdə 200 Ming Pul Vardı)

_یک نوع ( ده _ دا ) نیز در زبان ترکی وجود دارد که جزء حروف اضافه تقسیم بندی میشود. معادل آن در فارسی ( هم ) میباشد. ( این ده _ دا ، جدا نوشته میشود)

مثالها :
من ده سیزینگ اینن گله بیلیره م
( Mən də Sizing inən qələbilirəm)

آتی دا قویونلاری دا ساتدی
( Atı da qoyunları da Satdı)

💟حالا به بحث اصلی بپردازیم :
اینجا یک سوال مطرح میشود. چرا پسوند جایگاهی ( ده _ دا ) در دوعبارت ( بوردا _ اوردا : Burda Orda) به ۲ضمیر اشاره ی ( بو و او ) چسبیده ؟ این ( r_ ر ) این وسط چه میخواهد ؟
  Bu + r+ da
O+ r+ da

برای پیدا کردن جواب سوال بالا باید ببینیم درمتون گذشته و یا دیگر لهجه های ترکی این دوعبارت چطور نوشته و یا تلفظ میشده ؟

_ ترکهای شرقی ( ازبکها ، اویغورها ....) این ۲عبارت را اینگونه تلفظ میکنند :
bu Yerdə( بویئرده ) = اینجا
O Yerdə ( او یئرده ) = آنجا

بو یئرده قالماقچی بولسه م یخشی ایشلر بجره من
( اگر اینجا ماندگار شوم کارهای خوبی انجام خواهم داد)

او یئرگه قرنگ قمیرلنگن بیر نرسه بار
( اونجا نگاه کنید ی چیزی داره می لرزه)

👍نتیجه بحث:

_ چون پسوندهای جایگاهی ( ده _ دا) به اسم و مشتقات آن میچسبد در ترکی غربی ( قشقایی _ ترکیه .....) کلمه ی ( یئر ، Yer) به مرور حذف شده و فقط ( R _ ر ) آن مانده و با ضمیر اشاره ی ماقبل خود از نظر هماهنگی اصوات هماهنگ شده ( ضخیم شده )

Bu + Yer+ də: Bu+r+da : Burda
( بوردا : اینجا )
O+yer+ də : O+ r+ da: orda
( اوردا : آنجا )

@تحقیق: ولی الله ایدیر

اینم اهنگ چشمان قهوه ای