تمساح سرد

پستچی دیگه عادت کرده برام کتاب بیاره. نمیگه: بسته دارین. میگه: کتاب دارین.
شایدم نمی‌گه. ولی من میرم بسته‌ای رو ازش تحویل میگیرم که توش کتابه.
یه عالمه کتاب، یکیشو موریانه خیلی بامزه خورده بود. به همین دلیل خریدمش، چون نوشته بود: «این کتاب را موریانه خورده».
خیلی وقت بود هیچ کتابی رو موریانه‌ها نخورده بودن.
رفتم نشستم گوشه‌ی اَمن خونه. خوندن یکی از کتاب‌هارو شروع کردم. ورق زدم قشنگ بود. ورق زدم، دیگه نتونستم چشم ازش بردارم.
کلیپس موهامو باز کردم، که راحت بتونم تکیه بدم. بتونم خودمو تو وانِ کتاب خوندن غرق کنم. ورق زدم. چنگی به موهام زدم، کلی مو لای انگشتام گیر کرد. از آخر شهریور که پاییز اومد، نتونست برگای درختارو بریزه. حرصشو رو موهای من خالی کرد، نیم کچلم کرد، دیگه تنه‌‌ی سرم داره لُخت می‌شه.
موهامو میذارم روی پیرهنم که بعدا بندازمشون دور.
ورق می‌زنم، یه کلمه‌ی قشنگ. در حالی‌که سرم تو کتابه، دست می‌برم خودکارمو بردارم، دستم به یه چیزی خورد. تیکه‌ای از تخمه‌ی گاز زده‌ی دخترم. می‌زارمش لای موها.
ورق می‌زنم. می‌خونم. یه کلمه‌ی دیگه، خودکارمو برمی‌دارم، چیز نرمی به دستم خورد. پوست گندیده‌ی پسته‌ی تازه‌ای که مغزش دیشب خورده شده بود. می‌زارم پیش تخمه‌ی شقه‌شده.
ورق می‌زنم. میخونم. یه دسته موی دیگه از تنه‌ی سرم کنده میشه. می‌زارمش روی پیرهنم، پیش زباله‌های دیگه.
ورق می‌زنم و می‌خونم، این‌بار یه جمله‌ی قشنگ. دست می‌برم خودکارمو بردارم، دستم به چیز زبری خورد، نگاه کردم، خارپشت بود. برداشتم گذاشتم روی پیرهنم، پیش زباله‌های دیگه.
یه ورق دیگه، یه کلمه‌ی دیگه، دستمو بردم لای موهام، دیگه هیچی نبود، جز یه تنه‌ی خالی.
یه روق زدم، اسم یک پیانیست بود، خودکارو برداشتم. دستم به جسم نوک تیزی خورد، نگاه کردم. دارکوب بود، خواستم بزارمش روی پیرهنم، پرید. نشست روی تنه‌ی سرم، نوک زد. نوک زد. نوک زد. توی تنه‌ی سرم لونه ساخت، زاد و ولد کرد.
ورق زدم، یه نثر جدید، با کلمات جدید، سرم تو کتاب بود. خواستم خودکارمو بردارم، دستم به جسم لیزی خورد. نگاه کردم، مار بوآ بود.
خواستم بزارمش روی پیرهنم، پیش موهام، پیش تخمه‌ی نصفه نیمه، پیش پوست گندیده‌ی پسته‌ی تازه. اون منو برداشت، با زباله‌ها و موهای‌سرم. با دارکوبی که روی تنه‌ی سرم تشکیل خانواده داده بود. با کتاب توی دستم. با خودکار باقی‌مونده. یک‌باره بلعید.
الان توی شکم مار بوآ، جای همه‌ چیز اَمنه.

زهره رسولی

نُه ماهه‌های یک مُخ

زاده‌ی کجایی؟ لک‌لکی لنگ؟
یا بادی مَست؟ رحم؟ یا تُخمی بی‌صاحاب، هرز شاید.
شاید هم مدتی کوتاه هرکدام‌شان تو را به گردن گرفته‌اند. ولی بعدتر یک جایی تثبیت می‌‌شوی، ذهن مادرت. تو در مغز مادرت رشد می‌کنی، ریشه می‌دوانی، در سرتاسر وجودش، مانندِ سرطانی خوش خیم.
تمام لوب‌هایش را در هم می‌فشاری، شیارهای مغزش را صاف می‌کنی، روی طنابِ نخاعی‌اش بندبازی می‌کنی، بر نورون‌هایش می‌دَوی و رگ‌ها،
تمام شب‌ها لالایی می‌خوانند.

بعد از گذر نُه ماه؛ جسم مادر، تنِ درخت و حتی نوکِ لک‌لک، کشش بزرگ کردنت را از دست می‌دهد ولی ذهن نه. «رحم مادرها، مغزشان است». در واقع ادامه‌ی نُه ماه را آنجا خواهی زیست، تا ابد. اَبَدِ عمر مادر، شایدم هم تا اَبَدِ دنیا.
می‌آیی، می‌روی، عاشق می‌شوی، اشتباه می‌کنی، هرکاری می‌کنی،
خیابانِ اصلی‌ات، همان جاست، لایِ مغز مادر.
اگر تصادف هم کنی، آنجا پانسمان می‌شوی، ولی اگر بمیری، هرگز دفن نمی‌شوی آنجا، فقط با تمامِ خاطراتت به بزرگ شدن ادامه می‌دهی.

*یکی از تمرینات دوره نویسندگی ۷۰، که استاد تاییدش کردن.😊

زهره رسولی

زمان زد

سطر را ننوشته، «مادر»استعاره شد،
سطرها، سطر به سطر شد،
مانند رگ به رگ شدن‌هایم.
«مادربزرگ» آمد که استعاره شود،
مادربزرگ، استعاره‌‌ی«مادر»شد.
سطرها، سطر به سطر شد.
«من» را چپاندم بین‌شان،
مابین‌شان، همین بین،
«من» استعاره شد.
اول شخص قایم شد،
به شیطنت، پُشت مادربزرگ،
«شیطنتِ» میان‌شان،
استعاره شد.
سوم شخص را پاک کردم
«منِ» پُشتش نیز پاک شد.
همان جا شد
که استعاره جا ماند و
استعاره شد.

زهره رسولی

جنّ مسیحی

بچه چشاشو باز کرد، هوا هنوز روشن نشده بود. بچه چشاشو بَست.
از مسجدی که به خونه‌ چسبیده بود، صدای اذان صبح بلند شد.
بچه بلند شد و سر جاش چمپاتمه زد و نشست.
نمی‌خواست چشاشو باز کنه، می‌ترسید.
از نبود پدر و مادرش می‌ترسید.
از حضور و دیدن اَجنّه می‌ترسید.
از دیدن گل‌خونه‌‌ی آشفته‌ی حیاط می‌ترسید.
از اینکه روز و شب و فصل‌ها سرجاشون نبودن می‌ترسید.
تقریبا هیچ چیز غیر ترسناکی وجود نداشت.
حتی زمان هم ترسناک بود، چون ثبات نداشت و هرچیز بی‌ثباتی ترسناکه.
مثل کسی که قبلا نابینا بوده و چشماشو عمل کردن. پانسمان چشماشو باز کردن و ازش می‌خوان چشماشو آروم باز کنه؛ آروم آروم چشماشو تا نیمه باز کرد، سرشو چرخوند. دید بالاخونه پُرِ آدمه. یهو فنر چشاش پرید، چشماشو جوری گشاد باز کرده بود که نزدیک بود از دو طرف جر بخورن.
جهت اطمینان بیشتر، یک بار دیگه چشماشو محکم مالید. دوباره گردنشو صدوهشتاد درجه چرخوند، تو یک طرفش پدرش خوابیده بود و طرف دیگه مادرش دورهادور اتاق هم دخترعمه و دختر عموهاش با پدر و مادراشون.
با هق‌هق شروع به گریه کرد.
همه با صدای گریه‌ی بچه نگرون از خواب پریدن، اول پدر و مادرشو بغل کرد، محکم با دستاش به پُشتشون چنگ زد که مطمئن بشه خودشونن.
بعد دونه‌دونه همه رو بغل کرد و بوسید، هرچی پرسیدن: چی شده؟
فقط گفت: خواب بد دیدم.
پله‌های بالاخونه رو تندتند اومد پایین رسید به نشیمن، پنجره‌های کهنه‌چوبیِ نشیمن رو با احتیاط باز کرد، دید پدربزرگش سنگگ به ساعد و پنیر به دست داره پله‌های حیاطو پایین میاد.
دوباره چشماش پر اشک شد، سریع خودشو از نشیمن به دالان رسوند، نرده‌های کوتاه جا کفشی رو رد کرد و تو پاگرد ایستاد و با چشمای اشکی زل زد به پدربزرگش، با لب‌های لرزون گفت: آقاجوون، خودتی؟
تکیه کلامشو تکرار کرد: نوه‌ی قشنگ من کیه؟
با لب‌های لرزون گفت: مننن آقاجون (دوباره زد زیر گریه).

با نیمچه قدش، سنگک‌های هم‌قد خودش رو از آقا جون گرفت و گذاشت رو دوشش، تا برسه نشیمن مامان‌جونش(مادربزرگش) سفره رو پهن کرده بود و تو پنج ظرف تخم‌مرغ آب‌پز و تو یه تابه‌ی خیلی بزرگ بیست‌تا میرَصَّ* آماده کرده بود، جوری که زرده‌هاش کمی شل بودن. مامانش سنگکارو ازش گرفت و شروع کرد به قیچی کردن و لای دستمال نون چیدن.
همه سر سفره جمع شدن، با کلی صدا و بگو بخند شروع کردن به خوردن صبونه.
صبونه خوردن.
صبونه خوردن.
صبونه خوردن.
آقاجون چای به دست وارد نشیمن شد.
طبق عادت استکان‌های کمر باریکو چید تو سینی گرد و شروع کرد به ریختن چایی‌ها.
شروع کرد به صحبت کردن از مذهب‌ها.
گفت: برخلاف سایر مسلمان‌ها که مسیحی‌هارو نجس خطاب می‌کنن من دوستان زیادی دارم که مسیحی هستن و خیلی‌ هم دوسشون دارم، چون هم مهربونن و هم وقت شناس.

بچه سر سفره ازین حرف پُشتش لرزید، آروم نیم نگاهی به دست‌های آقاجون انداخت، از سایز معمول دستاش کوچیک‌تر شده بودن، احتمالا از کهولت سن بود.
اجازه خواست که بره حیاط.
تو پاگرد پله ایستاد، گل‌خونه رو بازم از برگ‌ها چپونده بودن، چرا کسی هرس‌شون نمی‌کرد؟
برگشت خونه، خونه خالی بود.
عقب‌عقب برگشت. عقبش به چیزی خورد، روشو برگردوند.
بز گفت: بععععع.

*نیمرو

(قسمت آخر)
زهره رسولی
#جن‌زده‌ها

شکنجه‌گاهِ تخت‌خوابم

کتاب‌خانه بالای تختم بود.
کتاب‌خانه با کتاب‌هایم پُر بود.
زیر کتاب‌هایم،
که داخل کتاب‌خانه بود،
خوابم به سختی بُرده بود.

نیمه‌شب
  ماه
از لای ارواح اُتاقم تابید.
با چِک‌چِک ماه،
خوابم را روحی ربوده بود.

روی تختم نشستم مثل میخ.
تنم تا بیدار شوم
  فرو رفته بود.

نمی‌دانم سقفم چکّه کرده بود؟
یا کتاب‌های کتاب‌خانه‌ام.

از درز وسیعی،
مجمعی از شویندگان گسترده بود.
چشمانم باز نشده،
  دهانم را کَف گرفت بود.

نمی‌دانستم
ساعت دوش گرفتنِ کتاب‌ها بود.

دهانم چاه راهی شد
برای استحمام کتاب‌ها،
چه روح پلیدی بود،
که در کتاب‌ها دمیده بود.

دهانم قلیایی شد
از شست‌وشو، چون،
کسی به من نگفته بود
کتاب‌ها هم شوره گرفته بود.

گمان کردم آخر راه است، بی‌گمان.
آن زمان که چشمانم را خون گرفته بود.

صبح‌هنگام، کتاب‌ها حوله‌پوش شدند،
همان صبحی که جسمم را کف گرفته بود.

آمدند تثبیت کنند ارتحالم را.
کتاب‌ها فتوا دادند که مرحوم
تمام شب را طوافِ کف گرفته بود.

زهره رسولی

به رنگ هویج فرنگی

نوع خاصی از هویج هست که فقط دوهفته از این ماهو میاد و بعد می‌ره.

الان که دارم اینو می‌نویسم به‌واسطه‌ی سرخ کردن بیست کیلو هویج، اون هم فقط برای مصرف خانگی. به معنای واقعی از یان *و یون* افتادم.
چون بعنوان یک ترک زبان، حتما باید رنگ خورشت هویجم از شدت نارنجی بودن به قرمزی بزنه.

از ده صبح که شروع کردم، رسید به دو، که دخترم از مدرسه رسید.
هم‌زمان با عملیات سرخ کردن هویج، باید به امورات دخترمم می‌رسیدم، اون‌ یکی نیم‌وجبی هم که هر نیم ساعت یک‌بار تقاضای آب می‌کرد.
ساعت سه که شد، وقت وبینار تمرینجا بود.
با خودم گفتم: «حالا که مُهره‌های دیسک زده به حد کافی نُخامو دریدن، بین کار تمرینجا هم گوش بدم ببینم کی به کیه.»
دیدم استاد لباسی پوشیدن، دقیقا به رنگ هویج‌های توی تابه.
دیدن رنگ‌های نارنجی پُر رنگ رو به قرمز بهم خطای دید می‌دادن، کم‌کم کل دنیا رو داشتم قرمز می‌دیدم.
ساعت که پنج شد، قسمت مهمی از وبینار بود که نمی‌خواستم ازش جا بمونم.
کادرها به ترتیب لود شدن، این‌بار استاد یک رنگ دیگه به لباس دو ساعت پیش اضافه کرده بودن، سبز.
کمی چشمام از قرمز زدگی خارج شدن و بخاطر همین موضوع گوشامم بهتر می‌شنیدن ولی دیسک کمرم طناب نُخاعیمو، مثل بچه‌ی گُستاخی که پیراهن مادرشو می‌کشه، به گُستاخی می‌کشید.
آخرین بسته‌ی نارنجی رو به قرمز رو که بستم، احساس کردم شبم قرمزه، الکی این همه وقت مشکی می‌‌دیدمش.

یان: سوختن، نشیمن‌گاه
یون: پشم گوسفند

زهره رسولی

خاطره‌ی موسیقی یا خطای ذهنی

بر می‌گردم عقب، دوباره جلو.
پر ترددترین ایستگاه ذهنم، در رفت و آمد خاطرات می‌گذرند.
از قسمت‌هایی معذبم، بخش‌هایی خشمگین و گاه غم می‌گذرد.
پاره‌ای نیز به حسرت.
دیگر از خاطره بازی سیر شده‌ام.
دوست دارم نورون‌هایم خاطرات جدیدی برایم بسازند.
خاطراتی از سی سال به بعد عمرم.
بشوید و پاک کند قبل سی را.
حتی دورانی که پیش استادم پیانو می‌نواختم و دیابت زیر بغل‌هایش را گرفت و بُرد بالا، که آنجا بنوازد.
همین قدر هم که یاد گرفته‌ام کافیست. نمی‌خواستم که «باخ» شوم، همین قدر« زهره» ماندنم بهتر است.
استادم باید در بزرخ آرام گیرد، امیدوارم که آنجا دیگر از شدت عصبانیت سیگار نکشد، برای ریه‌های روحش مضر است.
هیچ یادم نمی‌رود، ولی باید یادم برود.
بعد از شش ماه وقتی که در کوچه دیدمش، عصر همان روز دوباره ثبت نام کردم، مرا که دید، هم خوشحال شد و هم متاسف، که قرار بود دوباره سر تمرین‌هایم حرص بخورد و در تراس اُتاق، پی در پی سیگار بکشد.
خودش که نیست ولی هنوز جای خط خوردگی هایش گوشه کنار کتاب‌هایم جا خوش کرده.
باید یادم برود که مُدام می‌گفت: «زهره! آرام! یواش! شمارش! شمارش!
سر پیانو زدن تو من دق می‌کنم، می‌میرم.»
شوخی‌شوخی مُرد.
باید یادم برود اسمش«ناصر جهان آرا» بود و هر روز صبح با دیدن پیانوی گوشه‌ی خانه، آه مُدام نکشم، اگرم بود که دیگر نمی‌توانستم از خانه بزنم بیرون و بروم حرصش را درآورم.
می‌گفتم: «به آقا بابک بگین کوک پیانو رو جوری تنظیم کنه که بتونم موسیقی سنتی ایرانی هم بزنم.»
دقیقا مثل زمانی که به استاد کلانتری گفتم:«دوست دارم هایکو یاد بگیرم.»
از زیر عینک مربعی شکلش زُل می‌زد، صورت کاملا سفیدش را خشم رُژگونه می‌زد.
بعد تهدیدم می‌کرد که «اگر می‌خواهی برینی داخل قطعات بهتره بری پیش یکی دیگه پیانو یاد بگیری.»
یکی دیگر؟چه کسی؟
نگفتی دیگر...
حالا که نگفتی باید فراموشت کنم که گفته بودی اگر تو یادم ندهی یکی دیگر یادم بدهد.
خاطرات قبل سی سالگی باید زوال عقل بگیرند.
رخت ببندند و بروند.
مغزم جایی برای حال می‌خواهد، که تهی از افکار بتواند کتاب بخواند و بنویسد، بنویسد...
همان‌قدر آرام‌ و یواش و شمرده زیستن را نیاز دارم.
استاد نویسندگی نمی‌گوید: آرام بنویس و یا با شمارش بنویس.
این‌گونه بدون شمارش زیستن را بیشتر دوست دارم.
خارج از محدوده‌ی امن خودم، بدون گذاشتن فتحه و کسره و ضمه.

زهره رسولی

عشق شنگول

عشق زمانی‌ست که برای تب کردنم هول می‌کنی.
سراسیمه به دنبال دارو می‌گردی
کلافه می‌شوی از پیدا نکردنش.
پیداهم که می‌کنی دستت می‌لرزد
می‌غلتد در زمین.
به لیوان آب در دستت دیگرت خیره می‌مانی.
هنگ می‌کنی که باید چکار کنی، آب را هم زمین می‌گذاری.
خیس عرق می‌شوی، در نهایت خانه را ترک می‌کنی؛ که برایم میوه‌های حاوی ویتامین «ث» پیدا کنی‌ و شیری که بجوشانی و غرق در زردچوبه کنی، جوری که انگار از گاو زرد شیر دوشیده‌اند.
در حالی‌که از شدت بدو‌بدو ها خیس در عرقی، پاییزپیچ می‌شوی.
فردای آن روز خودت هم سرما می‌خوری و هر دو تب می‌کنیم برای هم.
من می‌لرزم، تو را بغل می‌کنم،
تو می‌لرزی، مرا بغل می‌کنی.
بغل‌های ناشی از سرماخوردگی بیشتر بوی مهر می‌دهند.
نیمه‌‌ شب با بدن‌های تب کرده الکی تب هم را می‌سنجیم، با پُشت دست.
که ثابت کنیم خیلی به فکر همیم.
به درازا کشیدن سرما‌خوردگی‌های پاییز را دوست دارم.
مثل بوسه‌ایست کش دار، که حال لب‌کشی نداری.

زهره رسولی

جوهره‌های رها‌شده
بخش اول

از خواب بیدار شو. چشمانت بسته نمی شوند.
باید بیدار شوی تا بتوانی چشمانت را ببندی.
تا هوشیار نشوی نمی توانی بخوابی.
صبح یک روز برفی، بیشتر شبیه شب است تا صبح! خصوصا اگر با چشمان باز نتوانی خودت را تکان بدهی، به آن بختک می گویند شاید هم فلج موقت.
ولی برای تو خیلی غریب‌تر از همه ی این ها بود، خیلی ظالم‌تر و بی رحم‌تر و شوم‌تر.
زیر نقابی زیبا، یا شاید نقاب سفالی.
همیشه میگفتی:«مظلوم هم به اندازه‌ی ظالم مقصر است».
هیچ وقت معنی این حرفت را نفهمیدم، نه تا زمانی که زندگی کردم و سال ها بعد به مفهوم ابدی این جمله پی بردم.
هرگز اولین روزی را که نام بیماری‌ات را فهمیدی، از یاد نمی‌برم.
اصلاً غمگین نبودی. شاید حتی خوشحال هم بودی! نمی‌دانم، ولی لبخند می‌زدی و اثری از غم و ترس و اشک‌های ریخته‌ شده روی صورتت نبود.
دکتر گفته بود:« نام این بیماری «پارکینسون» است؛ درمانی ندارد، تا حدودی قابل پیشگیری‌ست. و قرار نیست جانت را بگیرد.»
همین که فهمیده بودی کشنده نیست، خوشحالت کرده بود. کاری به نامش و اینکه قرار است با روح و جسم و ذهنت چه کند، نداشتی؛ چون تماشا کردن و زندگی کردنِ زندگی را عمیقاً دوست داشتی.
آن روز برای اولین بار تنهایی رفته بودی.
چرا شوکه نشدی؟ چرا همین یک بار را تنهایی رفته بودی؟ چطور پزشکت با اینکه دیده بود تنهایی به وضوح همه چیز را به خودت گفته بود؟ چطور تا خانه توانستی بغض‌هایت را قورت بدهی؟ چرا هیچ‌وقت جلوی من اشک نریختی؟ آه، مامانی...
به‌قدری زیبایی که حتی پارکینسون هم نتوانست زیبایی‌ات را زمین بزند. حتی او هم نتوانست اصالتت، ذکاوت و صداقتت را از تو بگیرد.
چطور توانستی مثل یک بید مجنون زیبا، و مثل یک سرو استوار بمانی؟ چگونه توانستی در خلوتت، اقاقیاهای ته کوچه‌ی دلت را جارو کنی؟ آری، همان تکه‌های زرد اقاقیاهای ریخته روی زمین دلت. که با آشوب گردبادی در دلت می‌چرخید.
چون سرتاپای وجودت، خاک بود و ریشه.
ساقه بود و برگ. گل بود و میوه.
مامانی، تو دقیقاً همان‌جایی هستی که به آن بهشت می‌گویند. همان جایی که وقتی به آن‌جا می رسی، یک نفس عمیق از عمق ریه هایت پس می‌دهی.
خیالت راحت است که کسی مزاحمت نیست.
خیالت راحت است که حتی اگر دنیا از انسان تهی شود، باز هم یکی هست که برای تو با انسان های تمام دنیا برابری می کند. یکی که هم انسان هست و هم نیست، چند پله ای بالاتر از انسان است شاید هم فقط روح است، روحی که فقط من قادر به دیدنش باشم.
فقط من بخواهم که ببینمش.
دستانت به غیر از من متعلق به هیچکس نیست چشمانت نیز هم و همه چیزت.
حتی آن یک دست فنجان هایی که هر کدام به یک رنگ است و لعاب چشم نوازی دارد و گفته بودی:«دایی‌ات به مناسبت مادر شدنت برایت آورده بود.»
بیماری‌ات هم باید مال من می‌بود نه تو!
چطور می‌توانستی جلوی من با بیماری‌ات شوخی کنی؟ می‌گفتی: «هی ببین! انگشت اشاره‌م انگار دارد به مردها اشاره می‌کند.» بعد می‌خندیدی و ما با هم قهقهه می‌زدیم.
چه خنده‌ی دل‌نشینی. چه روزهای برگشت ناپذیر قشنگی.
چگونه با وجود مهمان غریبه‌ای به نام پارکینسون، توانستی برای تمام مردم این شهر، کوه باشی؟
سرو باشی، بید مجنون باشی؟ مگر تو چند نفری؟ چگونه وقتی شکستی از تو هزاران تو متولد می شد؟ چگونه وقتی پاهایت می‌گرفت، برای بچه‌های فامیل خاگینه می‌پختی؟
با آن چشم‌های سبز عسلیِ تیله‌ای و لبخند اصیل روی لب، آرام می‌گفتی: «بگذارید مغزم را ببندم، برای شما خاگینه درست کنم. هر چیزی بخواهید، همان را درست می‌کنم.»
مغزت، همان روسری گل‌گلی روی صندلی آشپزخانه بود، که مدلِ کنیزی می‌بستی تا مو نرود لای چیزی که می‌پزی. مگر چی می‌شد اگر مو می‌رفت؟ من حتی دندان‌های مصنوعی‌ات را یواشکی در دهانم می‌گذاشتم، که مثل تو زیبا باشم. ولی نمی‌شد.
چون لبخند دل‌نشینت هیچ ربطی به دندانت نداشت. چون تو عشق بودی. و عشق هیچ کاری نمی‌کند؛ فقط هست.
آرام، زیبا، دل‌نشین،با وقار و اصیل.
من کنار تو بزرگ شدم. در سایه‌ی بید مجنون مهربانی که به وقتش سایه می‌انداخت، و به وقتش گریه‌های شبانه‌اش را می‌سپرد به بالش؛ بی‌صدا. من در کنارت به یک دنیا سفر کردم، بیشتر از فرانسوی ها بوسه زدم، بیشتر از اهالی ونیز روی رودخانه پارو زدم، بیشتر از مردم تگزاس کابوی دیدم، بیشتر از هرکسی در این دنیا غرق لذتی به‌نام حضور مادربزرگ شدم.
مامانی، من در ساعات نیم شب شرعی در کنار تو، به یک دنیا سفر کردم. آداب شان را یاد گرفتم.
تو یک کتاب اخلاق را برای من مثل یتیمچه‌ای خوشمزه خوراندی.چندین جلد رُمان تاریخی عاشقانه را به زیر جلدم تزریق کردی. و من معتاد شدم، معتاد کتاب! هنوز هم وقتی نمی خوانم، خُماری اش را می کشم.

به من آموختی هر غذایی که جلوی توست فقط از آن بخور و از آن سر میز و سفره از کسی تقاضای غذا نکن! سرت را به سمت قاشق نبر، قاشق را به سمت دهانت مهمان کن، قلب کسی را نشکن، صدای شکستنش به گوش خودت آزرده‌تر است، حق خودت به خودت مربوط است، ولی حق هیچ کس دیگری را زایل نکن. در آینده همسرت خسته از سرکار رسید، بدون باز کردن مقدمه و صحبتی یک چایی برایش ببر، بعد از صرف چای اجازه بده او سر صحبت با تو را باز کند، در زندگی صبر کن،حوصله داشته باش، زندگی شگفت‌انگیز است، نگذار به چشمت بد بیاید.
حتی وقتی تازه به خانه‌ی متاهلی‌ام آمده بودم، پای تلفن گفتم:«همه جای خانه گرد و خاک است.»
گفتی:«در خانه ی تازه عروس که گرد و غبار نمی نشیند.»
انگار همه ی آن گرد وغبار به حرفت گوش سپرده بودند و رفته بودند از خانه.
سال‌ها نفهمیدم درد دست‌های بی‌قرار از کجاست. فقط می‌دانستم وقتی چای را برای مهمان‌ها می‌آوری، نعلبکی را محکم نگه نمی‌داری. و همین، برایم دردناک بود.
چون تو همیشه محکم بودی. برای من کوه بودی ولی حال درخت شدی درختی با ریشه های کلفت و عمیق. که باز هم می توانم به تو تکیه کنم.
تو بلد بودی درد را چطور در آستین لبخندت پنهان کنی. بلد بودی شادی را حتی از دل خاک بیرون بکشی و بگذاری وسط سفره، کنار نان و سبزی و پنیر.
بلد بودی با بیماری تانگو برقصی.
مامانی، تو از آن مادرانی بودی که حتی ضعف‌هایت هم به ما قدرت می‌داد. وقتی دستت می‌لرزید، دلمان نمی‌لرزید. چون تو بودی. چون تو هستی.
هنوز هم برای من همان کوهی، همان بیدی، همان سروی. با دلی مملو از اقاقیاهای سبز. صبحم با حضور تو شروع می‌شود، و شب‌هایم...نه، تمام نمی‌شوند. شب‌ها هیچ‌وقت تمام نمی‌شوند.
انگار که تنها نیستم. انگار حتی شب‌ها برای تو هم تمام نمی‌شوند. چه تِلِپاتی عجیبی.
شاید هم گیر طوفان بالهای پروانه ای شده ایم.
اصولاً باید مادر دوتا بچه بودن، برایم سخت باشد و زمینم بزند؛ اما تو نمی‌گذاری. تا صبح توی خانه‌ات، روی تختت، مواظب دخترهای منی. در رویاهایت.
و من تا صبح می‌نشینم و نگاهت می‌کنم.
انگار بین‌مان نه خانه‌ای هست، نه دیواری، نه خیابان و کوچه و پس‌کوچه‌ای.
تو با مهر سوزانت، همه‌ی مرزها را برداشته‌ای. اگر اسمش توهّم باشد هم، من دوستش دارم. با تو، کنار تو، توهم زدن هم قشنگ است. بخشی از زندگی‌ست.
مامانی قشنگِ من. تو سرشار از زندگی هستی، حتی اگر دستِ سرنوشت با تمام قوا در برابرت بایستد.
حتی اگر افسردگی، پیش از پارکینسون، روی تنت بنشیند و نگذارد بلند شوی. باز هم سرشار از زندگی هستی.
خانه‌ی شما، هر چهار فصلش، برای من به خوشمزگی نارنگی بود.
هر وقت به صورت زیبایت نگاه می‌کردم، انگار چشمان سبزت به من گوجه‌سبز نمک‌پاشی‌شده می‌دادند. روح پاکت به من پشمک می‌داد. کامم شیرین می‌شد. سرخوش می‌شدم. مست می‌شدم.
دلم داد زدن می‌خواست، عربده کشیدن.
می‌خواستم انعکاس صدایم را کوهی به نام مامانی برایم پس بفرستد. و یا درختی به نام تو، صدایم را بنوشد و برگی آویزد.

*اینو خیلی وقت پیش نوشته بودم، زیادم نوشتم، نمی‌دونم خوبه که اینجا بذارمش یا نه؟

جوهره‌های رها‌شده
بخش دوم

زندگی، پر از بهارها و خزان‌هاست و گاهی، تلفیقی از این دو. اما زندگی تو، بیشتر رنگ خزان داشت. حتی برگ‌های درخت زندگی‌ات زیر پای من هم خش‌خش می‌کردند.
در محدوده‌ی سنی هستم که همه می‌گویند وقت شناختنِ خودت است. اما تو در همین سن، به شناخت متفاوتی از خود رسیدی؛ شناختی از مهمانی به‌نام پارکینسون.

او از دریچه‌ی سی‌سالگی به سراغت آمد. آرام، بی‌صدا، از نوک انگشتان هنرمندت بالا رفت. از همان دستان پرنسسی و ظریفی که پیشِ مادام، دوختن را آموخته بودند؛ دستانی که چه چیزها بریدند و دوختند.
پیراهن های ماکسی، میدی، دامن های کلوش، نیم کلوش، چهار ترک، شش ترک، پلیسه،یقه های آجری، بی بی، قایقی، گرهی...
و لباس‌هایی که نه تنها پارچه‌ای در هم می‌تنیدند، بلکه خاطراتی هم از آن‌ها در تار و پودشان جا می‌ماند. دستانی که با هر حرکت، دنیایی از زیبایی و ظرافت می‌ساختند.
حالا به آرامی در چنگال این مهمان ناخوانده گرفتار شده‌اند.
زندگی‌ات همیشه پر از رنگ و بافت بود. درخت‌های باغچه‌ات با گل‌ها و سبزه‌های تازه پر از سرزندگی بودند. با ورود این مهمان بی‌رحم، گویی برگ‌های سبز به رنگ‌های قهوه‌ای و زرد بدل شده‌اند، و صدای خش‌خش آن‌ها در گوشم همچنان طنین‌انداز است. بیماری پارکینسون، آرام آرام از سی‌سالگی در سایه‌ای خاموش و بی‌صدا وارد شد، اما چهره‌اش را به خوبی شناخته‌ای.
این تلخ‌ترین بهار است، بهارِ بی‌صدا، بی‌امید، ولی هنوز هم تو در درخت زندگی‌ات، حتی در مواجهه با این خزان، شاخه‌هایی تازه می‌رویانی.
مامانی، تو چقدر زیبایی! روزی هزار بار حسرت می‌خورم که چرا حتی گوشه‌ای از آن همه زیبایی به من نرسیده.
پارکینسون، مهمان دستانت شد؛ اما تو رویش را کم کردی.
یادت هست؟ زیر چراغ گازی، تا ساعت سه‌ شب، دنیا را به دورهمی دونفره‌مان دعوت می‌کردیم. تو میل‌هایت را پی‌درپی به‌هم می‌کوبیدی و می‌بافتی. انگار انگشتانت آخرین جشن‌های عمرشان را برپا کرده بودند. برای زمستان‌ها شال و کلاه و جلیقه، برای حمام‌ها لیف... تو هنوز خلق می‌کردی، حتی وقتی که می‌دانستی این بیماری چقدر ظالم است، ظالمی از نوع دل ربا...
و چه دلربایی‌اش تلخ بود، شبیه لبخندی که در پس آن، اشک‌ها پنهان کرده باشند. پارکینسون آمد، بی‌صدا، اما تو صدای خودت را بلندتر کردی. صدای میل‌هایی که به هم می‌خوردند، صدای نفس‌هایی که در شب‌های سرد، با گرمای امید در هم می‌آمیختند.
یادت هست؟ تو نمی‌باختی، تو می‌بافتی. گره پشت گره، رج پشت رج، انگار هر رج، مشتی زندگی بود که از دستان لرزان اما استوارت جاری می‌شد. حتی لیف‌هایی که برایمان می‌بافتی، شهادت می‌دادند که هنوز چیزی برای بخشیدن داری. هنوز می‌شود لمس شد، حتی با دستی که دیگر، فرمان خودش را هم به سختی می‌برد.

ما آن شب‌ها را از یاد نمی‌بریم. شب‌هایی که نور زرد و لرزان چراغ، سایه‌ها را نرم روی دیوار می‌کِشید، و تو، با آن پیله‌ی خاموشی که دور خودت تنیده بودی، همچنان پروانه می‌زدی... تو به ما یاد دادی که حتی وقتی خزان در رگ‌های آدم جریان دارد، باز هم می‌شود لباسی برای زمستانِ دیگری بافت.
تو دوست‌داشتنی‌ترین مادربزرگ دنیایی. جمله‌ای آشنا، بارها گفته و باز هم ناتمام. سال اول دبستان، فقط به شوقِ تو، نوشتن آموختم. تو مرا نویسنده کردی، بی‌آن‌که بخواهی یا بدانی. تمام حروف الفبا را بلعیدم، تا با اشتیاقی کودکانه، فقط برای آن‌که در نامه‌ای پنج سطری، پنج بار برایت بنویسم: «دوستت دارم، مامانی». هر روز، بی‌وقفه، بی‌کم و کاست. وقتی کنارت نبودم و فرسنگ‌ها از تو دور بودم، نامه‌ها را به مادرم می‌دادم تا به پستچی برساند. اما بعدها، با لبخندی بغض‌آلود، فهمیدم که پستچی، خودِ او بود. اما هنوز هم… دوستت دارم، مامانی.
صبح‌های تابستان، یا شاید تمام روزهایش، با چشم گشودن به سبزه‌زار نگاهت آغاز می‌شد. چشمانی که دریچه‌ای به جهان بودند، بی‌واسطه و زلال. نمی‌دانم تمنایم بود یا ترسی پنهان، اما همیشه از خدا می‌خواستم آن چشم‌ها، هرگز بسته نشوند. نگاهت، از برگ‌ رگه‌هایش، شبنمِ تازه‌ی باران می‌چکاند، بر پروانه‌ی هزاررنگی که در قرنیه‌ات لانه کرده بود. چشمانت عمقی داشتند که دلم می‌خواست تمام وجودم را در آن غرق کنم؛ حتی اگر غرق شدن، به قیمت جانم تمام می‌شد.

نمی‌دانم در کجای این جهان مادربزرگ‌ها چنین می‌کنند؛ که گردو را مثل دانه‌های طلا آسیاب کنند، که مبادا نوه‌شان برای جویدنش زحمت بکشد. مهربانی‌ات حد نداشت، مطلق بی‌نهایت بود.
یادت هست؟ مثل نوزاد سه‌ماهه، ساعت سه‌ شب بیدارت می‌کردم که برایم یک لیوان آب بیاوری. و تو، بی‌هیچ اخم یا اعتراضی، در تاریکی بلند می‌شدی و با لب‌های قربان صدقه‌گو آب می‌آوردی. حالا سال‌ها گذشته، و انگار بدنم هنوز کم‌آب است. هیچ آبی به‌دل نمی‌چسبد؛ مگر آن‌که با تلالو موهای یکی‌ در میان سفید و مشکی‌ات، و آن زمزمه‌های مادرانه همراه باشد.

عجب نوه‌ی لوس و پر توقعی بارم آوردی، مهربانم...
هر جایی که ردی از قدم‌های توست، برای من معبدی‌ست؛ مقدس و بکر.
چقدر در زندگی من خدایی کردی، که حالا همه‌چیز پُر شده از «تو». در نگاه نافذ همسرم، تو را می‌بینم. در شیطنت دخترانم، در طنین صدایم، در لرزش لحظه‌هایم.
به قول باباطاهر:
«به صحرا بنگرم صحرا ته وینم
به دریا بنگرم دریا ته وینم
بهر جا بنگرم کوه و در و دشت
نشان روی زیبای ته وینم.»

زندگی من پر شد از «تو» و من، شدم «تو»؛
یک ورژن جوان‌تر، سرکش تر، با دوپامین متعادل،
و دلی مملو از شوق ادامه دادن راهی که تو ساختی.

زهره رسولی

جوهره‌های رها‌شده
بخش سوم

وقتی تنِ درختی از درون ترک برمی‌دارد، صدایی نمی‌آید. نه کسی می‌شنود و نه می‌بیند.
شاید فقط کمی برگ‌هایش بخُشک‌اند.
شاخه‌ها، بی‌مهابا گاه دست به دعا می‌شوند، گاه خم به نفرین دارند. ریشه‌ها، همچون پاهای هشت‌پایی، یک به یک از خاک بیرون می‌جهند؛ گویی دنبال راه فراری‌اند از دشمنی نامرئی.
درخت، بی‌هیاهو، بی‌فریاد. درخت خشک و بی‌آب، اما با طلسمی پنهان که مانع شکستن‌اش می‌شود. درست مثل تن تو.
تنت مثل درختی که باد را نمی‌بیند، اما تمام تار و پودش آن را حس می‌کند. یک روز، زانویت بی‌دلیل خم نشد. خواستی قدم برداری ، پلیس دوپامین هایت ایست دادند، انگار حرف پنهانی با تو داشتند، مثل حرف در گوشی که هیچ کس نباید بفهمد.
مانند مادری مستبد که نمی خواهد زیاد قدم برداری، نمی خواهد بیرون بروی. باورهایش چنین است که دنیا جای خوبی برای قدم زدن نیست، خار دارد، گودال هست و شاید چاهی، امکان دارد کسی تو را هُل بدهد، نه نرو! همین جا در خانه بمان!
بی راه هم نمی گوید، دنیا برای فرشته ای چون تو زیاد خوب نیست، خوب نبود و نخواهد بود.
دنیا برای تمام آدم های خوب و فرشته صفت چنین است، آدم های خوب باید در خانه بمانند، چون دنیا تاب تشعشعات مهربانی آنها را ندارد.
دنیا یا می سوزد یا می سوزاند، ولی سازش نمیکند.
هر چیزی ساختاری دارد، ساختار دنیا هم چنین است. نه میشود نفی کرد و نه انکار، همه چیز باید همان گونه که هست پذیرش شود وگرنه هارتر خواهد شد، مثل سگی که نمی توان اهلی‌اش کرد.
فردایش، قاشق در دستانت لرزید. روز دیگر، آرنج‌ها، و بعد شانه‌ها.
گویی طلسمی شده بودی برای رقصی مُدام، حتی وقت نشستن. چشمانت هم حالتی اهورایی گرفته بودند. نفهمیدیم کی آمد و کی عهد بست که می ماند همینی بود که هست، آن راهم پذیرفتی، مثل تمام پذیرفتنی های زندگی ات، مهمان هایی بدتر از این هم داشتی، لااقل مجبور نبودی تلویزیون جدید خانه‌ات را از آن پنهان کنی، حتی خوشی هایت را. مهمان جدیدت از قبلی ها باوقارتر هم بود، اگر طلسم هم بود، به تو می آمد، به قول خودت به انسان زیبا هر چیزی زیبا جلوه می کند، حال می خواهم اضافه کنم، بیماری هایش هم.

ما دیر فهمیدیم. مثل پرندگانی که تازه دریافته‌اند لانه‌شان بر شاخه‌ای لرزان بنا شده. دیر شروع کردیم به دقت کردن، به لرزش‌ها، به نگاه‌هایی که از خودش دور شده بودند. بدنی که با خودش بیگانه شده بود، اما هنوز زیبا بود. هنوز در دلت درخت اقاقیایی بود که هر روز برگ‌های تازه‌ای می‌رویانْد. برگ هایش سبز بود، فصل خزانش نرسیده بود، هنوز به خزانش چند ماهی مانده بود، آن چند ماه و چند سال خیلی زود رسیدند، خیلی زودتر از پیش بینی هایمان، همیشه که پیش بینی ها درست از آب در نمی آیند، مثلا من پیش بینی نکرده همسر یک مرد و مادر دو بچه شدم، پیش بینی نکرده حالم در اتاق عمل حین زایمان بد شد و ممکن بود پیش بینی نکرده این دنیارا ترک کنم.
مثل خودت تصمیم گرفتم دیگر هیچ وقت و هیچ وقت پیش بینی نکنم.
پیش بینی در حیطه ی من و تو نیست.
ما خانه را برگزیدیم، زیر چراغ گازی نشستن انتخاب ما بود، جبر نبود، ولی اینکه تا کی من و تو زیر چراغ گازی میتوانستیم خاطره سازی کنیم، به دست جبر بود، یا شاید هم به دست جبار بود، خودش داند!
یادت هست؟ کوچه‌های خانه‌ی مادرت را که قدم می‌زدی، آرزو داشتی یک قدم را تندتر برداری؟
ولی فقط می‌توانستی آرزو کنی. مغزت، همچون والدی سخت‌گیر، اجازه نمی‌داد.
من آن روز فهمیدم که زانوهایت تیر می‌کشیدند، مثل کمانی که زه‌اش تا آخر کشیده شده، اما تیری ندارد برای پرتاب. خدا تیرانداز ماهری نبود مامانی.
کمانش را بی‌سبب کشیده نگه داشت و در فاصله ی بین کشیدن زه کمان و نگه داشتنش، دلت، و کابل رگ‌ها و مویرگ‌های ناپیدای جسمت ضجه می‌زدند. ولی باز هم سرت را بالا گرفتی و لبخند زدی و گفتی:«چیزی نیست فقط کمی زانویم درد می کند».
لبخندت قابل ترسیم ترین لبخندیست که میتوانم در این جمله احضارش کنم، تا هرکه دید و خواند بداند دردناک ترین لبخند جهان به زیر این پاراگراف‌های نامفهوم خوابیده است نه بر چهره ی مونالیزا.
چادر سیاهت، برای اولین بار به زمین خورد و خاکی شد، تا خانه ی مادر، دستت را آرام بر دیوارهای آجری کوچه کشیدی تا برسی به خانه‌ی او، غصه نمی‌خورم، چون دیگر نه آن خانه است و نه آن کوچه و نه دستان تو بر دیوار آن کوچه و نه حتی خودت در راستایش.
چون دیگر مادر نیست، او مُرد، از تو هم خیلی دل نگران مُرد، شاید برای همین هم هست که از پیشت جُم نمی‌خورد.
چقدر خواستم عصایت شوم، نشد. ترجیح دادی سقوط کنی، اما تکیه ندهی. سنگینی‌ات را روی دوشم نینداختی. نمی‌دانم چرا. شاید نمی‌دانستی من به آن درد نیاز داشتم. دلم می‌خواست کمی از رشته‌ی سیناپس‌هایت را بگیرم، چند موج از لرزش‌هایت را در جانم حس کنم. به گرفتگی عضلاتم نیاز داشتم.

تا با تو، مثل همیشه، جرعه‌های زندگی را بچشم.
زندگی‌ام از لبه‌ی سیم لختی گذشت که به ناگاه دستم را گرفت و پرتم کرد به جهانی دیگر. جایی که باید آنچه را تو زندگی نکرده بودی، من زندگی می‌کردم. هزاران کتاب، از دزیره و قلعه‌های الموت تا گناهان کبیره، از تو منطقی مقدس ساخته بود. فقط خواستی بنویسی، اما دست سرنوشت، مُچت را گرفت؛ نمی‌خواست تاسِ شایسته‌ترین زنِ عالم رو شود. خودخواهیِ دهشتبارِ سرنوشت.
البته تو هیچ‌وقت مثل من فکر نمی‌کنی. برای تو، حتی بیماری هم موهبت است. حتی درد، حادثه، ترس.
برای تو همه‌ی دنیا هدیه‌ای پیچیده در کاغذهایی از معناست. کاش می‌توانستم هر روز از چشمان تو جهان را ببینم. هر زخم، هر فقدان، انگار نغمه‌ی تازه‌ای بود برای ادامه‌ی رقصِ تنت.
روزی که صمیمی‌ترین دوستت را از دست دادی، فقط ساکت به عکس دونفره‌تان خیره مانده بودی. لبخندی نیمه‌پنهان زیر چادری با گل‌های ریز.
و من گمان کردم، نه آنکه رفته، بلکه تو بودی که در آن قاب، منتظر بازگشت خویش مانده بودی، تنها.
در دل عکسی از گذشته، با رقصی در جان.
اشک می‌ریزی، پاک می‌کند.
اشک می‌ریزی، پاک می‌کند.
دیگر اشک نمی‌ریزی، اشک هایت را برای همیشه خشک می کند، او تنها رفیقی برایت ماند، که از گریه خوشش نمی آمد، پس دیگر نخواست گریه کنی، چه با مروت و صادق!*

*در مرحله‌ای از پیشرفت پارکینسون، چشم خُشک می‌شود و امکان گریه کردن نیست.

زهره رسولی