أَقْبِلْ عَلَى مَدْحِ النَّبِيِّ مُفَخِّمًا
وَمُتَحَيِّيًا وَمُصَلِّيًا وَمُسَلِّمًا

"በታላቅ አክብሮት፣ ሰላምታን እያቀረብክ፣ ሶለዋትና ሰላምን በእርሳቸው ላይ እያወረድክ ወደ ነቢዩ ﷺ ውዳሴ ቅረብ (ጀምር)።"🌹

▪️በኦቶማን (ዑስማኒያ) የግዛት ዘመን፣ የረቢዕ አል-አወል ወር በመዲና፣ በመካ፣ በሻም (ሶሪያ)፣ በግብፅ እና በሌሎችም አካባቢዎች እጅግ አስደሳች ወቅት ነበር።

➧የዑስማኒያ ግዛት በሂጃዝ ላይ ከመስፈኑ በፊት እንኳ፣ የኤርቱግሩል ልጅ ኡስማን 1ኛ መውሊድን ያከብር እንደነበር ተመዝግቧል። በሁለቱ ቅዱስ መስጅዶች (ሀረመይን) ጣፋጮች ይታደሉ፣ ለድሆች ገንዘብና ልብስ በስጦታ ይሰጥ፣ ልዩ ምግቦች ይበስሉ፣ መንገዶችም በፋኖሶች፣ በጌጣጌጦች፣ በቃሲዳዎችና በግጥሞች ይሞሉ ነበር። ሸይህ ወሊዩላህ ሙሃዲሥ ደህላዊ (ረሂመሁላህ) በመካ የመውሊድ ስብሰባዎች ላይ መካፈላቸውንና መላኢካ ከሰማይ ሲወርዱ ማየታቸውን ገልጸዋል።

➧በየቀኑ በነቢዩ ﷺ መስጅድ እና በመካው መስጅድ (ሀረም) ውስጥ የመውሊድ፣ የሰለዋት፣ የዚክር እና የውዳሴ ፕሮግራሞች ይካሄዱ ነበር። በወሩ 12ኛው ቀን ሱቆች ይዘጉና ቀኑ ልክ እንደ ኢድ በዓል ይከበር ነበር። የመካ ሰዎች የሰለዋት ሰልፎችን ያደርጉ ነበር። በመዲና ደግሞ ወደ ረውዳ በመሄድ ረሱልን ﷺ የሚያወድሱ ግጥሞችን ያነብቡ ነበር።

● የመውሊድ ስነ-ስርዓቶች በኦቶማን ኢምፓየር

➧በሱልጣን ሱለይማን (አል-ቃኑኒ) ዘመን የመውሊድ በዓል የቤተ-መንግስት ፕሮቶኮል አካል የሆነ ሲሆን፣ በሱልጣን ሙራድ 3ኛ ዘመን ደግሞ ሙሉ በሙሉ ይፋዊ የመንግስት በዓል ሆነ።

➧የመውሊድ ስነ-ስርዓቶች በቤተ-መንግስት፣ በቪላዎችና በመኖሪያ ቤቶች ይካሄዱ ነበር። ሱልጣኑ የሚሳተፉባቸው የክብር ሰልፎች "የመውሊድ ሰልፍ" በመባል ይታወቁ ነበር፤ እነዚህ ሰልፎች በአንዱ የሱልጣን መስጅድ ውስጥ ይሰበሰቡ ነበር።

➧በቶፕካፒ ቤተ-መንግስት ይጀመሩ የነበሩት ስነ-ስርዓቶች፣ አንዳንዴ በአጋላር መስጅድ፣ በኋላም በሰማያዊው መስጅድ ፣ በኤሚኖኑ በሚገኘው የቫሊዴ ሱልጣን መስጅድ፣ በኢዩፕ ሱልጣን፣ በበያዚድ፣ በኑስረቲዬ ወይም በዪልዲዝ መስጅዶች ይካሄዱ ነበር።

➧ከመውሊድ ቀን በፊት ለማህበረሰቡ ታዋቂ አባላት የግብዣ ወረቀቶች ይላኩ ነበር፤ ግብዣው በየትኛው መስጅድ መገኘት እንዳለባቸው ያሳውቃቸው ነበር።

➧በኦቶማን ስነ-ስርዓት ሱልጣኑ፣ የክብር ዘበኞችና ባለስልጣናት በሙሉ ይሳተፋሉ። ከቤተ-መንግስት ተነስተው አስቀድሞ በተወሰነ መንገድ ወደ መስጅድ ይጓዛሉ፤ ይህም "የመውሊድ ሰልፍ" በመባል ይታወቃል። ከጊዜ በኋላ ግን ይህ ስያሜ በ12ኛው የረቢዕ አል-አወል ቀን በቤተ-መንግስትና በመስጅዶች የሚከናወኑትን ሁሉንም ስነ-ስርዓቶች የሚያጠቃልል ሆነ።

➧የመውሊድ ሰልፉ ወደ መስጅድ ሲቃረብ፣ አዛን አድራጊው "ሱረቱል ፈትህን" መቅራት ይጀምራል። እርሱ ሲጨርስ ሱልጣኑ መድረሳቸውን ለማብሰር በንጉሳዊው ጋለሪ ውስጥ ያለች ትንሽ መስኮት ትከፈታለች። "ሙአሪፍ" የተባለው ባለስልጣን የነቢዩን ﷺ አካላዊ ገጽታ የሚገልጸውን "ተእሪፍ" ካነበበ በኋላ፣ የሀጊያ ሶፊያ እና የሰማያዊው መስጅድ ኢማሞች ወደ ሚንበሩ ይወጣሉ፤ ከዚያም የተሰበሰቡበት መስጅድ ኢማም ይከተላቸዋል። እያንዳንዳቸው ንግግር (ኹጥባ) ያደርጋሉ። እያንዳንዱ ኢማም ከሚንበሩ ሲወርድ እንደ ኦተር ፀጉር ወይም የክብር ካባ ያሉ ስጦታዎች ይሰጡታል። በተጨማሪም እያንዳንዱ ኢማም ወደ ሚንበሩ ሲጠጋ ሸርበትና ዕጣን ለተሰብሳቢው ይታደላል።

➧በመቀጠል የሱለይማን ቸለቢ "መውሊድ" ይነበባል። የመጀመሪያውን ክፍል አንባቢ ጨርሶ ሲወርድ የክብር ካባ ይለብሳል። ሁለተኛው አንባቢ “(አንድ ነጭ ወፍ በክንፎቹ መጣ / ጀርባዬንም በኃይል አበሰው) የሚሉትን ስንኞች ማንበብ ሲጀምር፣ ሁሉም ሰው በአክብሮት ይቆማል።

➧በዚህ ወቅት "ሙጅደጂባሺ" ከመካ አሚር የተላከውን ደብዳቤ በታላቁ ሚኒስትር ፊት ያስቀምጣል። ሚኒስትሩ ምልክት ሲሰጡ ዋና ጸሐፊው ደብዳቤውን ይዞ ከሙጅደጂባሺ ጋር ወደ ሱልጣኑ ፊት ይገባሉ። ዋናው ሚኒስተር ደብዳቤውን ከኪሱ አውጥቶ ለሙጅደጂባሺ ይሰጠዋል፣ እርሱም ያነበዋል። በኋላም ዋናው ሚኒስተር ለዋናው ጸሐፊና ለሙጅደጂባሺ የክብር ካባ ያለብሰዋል። በመቀጠል ሱልጣኑ ከመዲና የመጡትን ተምሮች በ"ፔሽኪር አጋ" በኩል ለታላቁ ሚኒስትር ይልካሉ። ሚኒስትሩ ጥቂቱን ለሸይኽ አል-ኢስላም ከሰጡ በኋላ፣ ቀሪውን ለሌሎች ሚኒስትሮችና ባለስልጣናት ያከፋፍላሉ። ይህ ሲጠናቀቅ ለፔሽኪር አጋ ጉርሻ ይሰጣል።

➧ሁለተኛው አንባቢ ጨርሶ ሲወርድ ካባና ስጦታዎችን ይቀበላል፣ ሶስተኛውም አንባቢ ቦታውን ይይዛል። በዚህ ወቅት ለታላቁ ሚኒስትር፣ ለሰማያዊው መስጅድ አስተዳዳሪ፣ ለሸይኽ አል-ኢስላም፣ ለሀጊያ ሶፊያ አስተዳዳሪና ለሌሎችም የመንግስት ባለስልጣናትና ሊቃውንት የጣፋጭ ሳህኖች ይቀርቡላቸዋል።

➧ሶስተኛው አንባቢ ሲጨርስ የመውሊድ ዱዓ ያደርጋል፤ ከዚያም እርሱም ካባና ስጦታ ተቀብሎ ስነ-ስርዓቱ ያበቃል። ታላቁ ሚኒስትርና ከፍተኛ ባለስልጣናት ከመስጅድ ወጥተው ሱልጣኑን ለመሸኘት በፈረሶቻቸው ላይ ሆነው ይጠብቃሉ። ሱልጣኑ በእነዚህ ሰዎች መካከል በጭብጨባ ታጅበው በመጡበት መንገድ ወደ ቤተ-መንግስት ይመለሳሉ። ታላቁ ሚኒስትር፣ ሸይኽ አል-ኢስላም እና ሌሎች ባለስልጣናትም በየቤታቸው በትንሽ ደረጃ ስነ-ስርዓቶችን ያካሂዳሉ።

---
● ከሙጅደጂባሺ ማለት፦ ከኦቶማን ሱልጣን ወደ መካ የሚላከው የጥቅማጥቅም ስብስብ መሄዱንና መመለሱን ለሱልጣኑ የሚያበስር ባለስልጣን።

● ፔሽኪር አጋ ማለት፦ በሁሉም የሱልጣን ትእዛዞች ላይ የሱልጣኑን ልዩ ምልክት (ቱግራ) የመቅረጽ ኃላፊነት ያለበት ባለስልጣን።

✍️ Izeddin Omer

▪️የነቢዩ ሙሐመድ (صلى الله عليه وسلم) የብርሃን (ኑር) እውነታ

➧የረቢዓል አወል ወር የዓለማት ውበት፣ ደስታና ብርሃን ሁሉ በአካል ተከስተው የታዩበት የእስልምና ታሪክ ደማቅ ወር ነው። ይህ ወር የጨለማው ዘመን አብቅቶ የብርሃን ማኅተም የታተመበት፣ እንዲሁም ዓለም የተወደደውን እንግዳ የተቀበለችበት ወቅት ነው።

● የዓለማት መሠረትና የፍጥረት ቀዳሚነት

➧የዓለማት ጌታ ይህንን ውብ ዓለም ወደ ሕልውና ለማምጣት ሲሻ፣ በላቀና ወደር በሌለው ጥበቡ መጀመሪያ የፈጠረው የሚወደውን የነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) ብርሃን (ኑር) ነበር። ጃቢር ቢን አብደላህ (رضي الله عنه) ባስተላለፉት ቅዱስ ሐዲስ፣ ነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ራሳቸው ይህንን ምስጢር እንዲህ ሲሉ ገልጠውታል፦

*"ጃቢር ሆይ! አላህ ከማንኛውም ነገር በፊት የነቢይህን ብርሃን ከገዛ ብርሃኑ (ኑር) ፈጥሯል።"*

➧ይህ ነጥብ የዓለማት ፍጥረት ምስጢር ቁልፍ ነው። ዐርሽና ኩርሲ፣ ለውሕና ቀለም፣ ሰማይና ምድር፣ እንዲሁም የነቢያት ሁሉ ቅዱሳን ነፍሳት የተገኙት ከዚህ የመጀመሪያ ብርሃን በረከት ነው። የዓለማት ማንኛውም ነገር የቆመው በዚህ ብርሃን ነው፤ እርሱም የፍጥረት ሁሉ መሠረትና ሥር ነው።

● የብርሃንና የሰብአዊነት ውህደት

➧የአላህ ተወዳጅ ነቢይ (صلى الله عليه وسلم) ታላቅነት በባሕርያቸው ውስጥ 'ኑራኒያ' (ብርሃናዊነት) እና 'በሸሪያ' (ሰብአዊነት) በአንድነት የተዋሃዱ መሆናቸው ነው። ይህ ውህደት ከፍጥረታት ሁሉ ልዩ ያደርጋቸዋል፦

1. ከምንነትና ከመሠረት አንፃር፦ እርሳቸው ብርሃን (ኑር) ናቸው፤ የዓለማት መገኛና መንፈሳዊ ማእከል ናቸው።
2. ከመገለጫና ከአካል አንፃር፦ እርሳቸው ሰው (በሸር) ናቸው፤ ይህም ተከታዮቻቸው (ኡማው) እንዲቀርቧቸው፣ እንዲያዩአቸውና ፈለጋቸውን እንዲከተሉ ነው።

➧ይህ ፍጹምነት ነው "ለዓለማት እዝነት" (ራሕመቱል ሊል ዓለሚን) ያደረጋቸው። ብርሃንም ናቸው፣ በኡማው መካከል የሚመላለሱ ተወዳጅ መሪም ናቸው። የነቢዩ ፍቅር ገጣሚ ይህንን እውነታ እንዲህ ሲል ገልጾታል፦

*በንጹሕ ዘርህ ውስጥ ያለው እያንዳንዱ ሕፃን የብርሃን ነው፣*
*አንተ ራስህ የብርሃን ምንጭ ነህ፣ ቤትሰብህም ሁሉ የብርሃን ነው።*

● ፍጹም እውቀትና ቀዳሚው ጸጋ

➧የእውቀትና የጥበብ ባለቤቶች ይህንን ብርሃን "ሐቂቀተ ሙሐመዲያ" (የሙሐመድ እውነታ) እና "ዓቅለ ኩል" (ፍጹም እውቀት) ብለው ይጠሩታል። በእነርሱ ዘንድ፦

* ቀዳሚው ጸጋ፦ በዓለማት ውስጥ የአላህ መለኮታዊ ብርሃን መጀመሪያ የታየው በዚህ በሙሐመድ ብርሃን ነው።
* ታላቁ አማላጅነት፦ ማንኛውም ነቢይ፣ መልክተኛም ሆነ ደጋግ የአላህ ወዳጆች (አውሊያ) ያገኙት ቅን መንገድና መንፈሳዊ ብርሃን ሁሉ በዚህ በብርሃን ማእከል በኩል የመጣ ነው። እርሳቸው የአላህ እዝነትና ጸጋ ወደ ዓለማት የሚፈስበት ብቸኛው መስኮት ናቸው።

"የሙሐመድ ብርሃን እውነታ" እንዲሁ የደረቀ የዕውቀት ክርክር ሳይሆን፣ ለኢማን ጣዕም የሚሰጥ የፍቅርና የናፍቆት መንፈስ ነው። አንድ አማኝ ነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) ከሰውነት ባሻገር "የዓለማት መሠረትና የብርሃን አካል" አድርጎ ሲያውቃቸው፣ በልቡ ውስጥ እውነተኛ ክብር፣ ስነ-ምግባርና ጥልቅ ፍቅር ይነቃቃል። ይህ ፍቅር ነው የእስልምና ኡማ በእያንዳንዱ ግለሰብና ቤት ውስጥ የሚስማማበት እውነታ። ሙሐመድ (صلى الله عليه وسلم) የዓለማት ትልቁ ብርሃን ናቸው፣ በእርሳቸውም ብርሃን ልቦች ሁሉ ይበራሉ።

■ ለነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ያለን ፍቅር ለይስሙላ ብቻ ነው ወይስ በእርግጥ ልባችንንና እምነታችንን ይለውጠዋል?

➧የዚህን ዓለም ታሪክ ተመልከቱ። ጊዜ ሊያጠፋቸው የማይችላቸው አንዳንድ ክስተቶች አሉ። ነገር ግን የረቢአል አወል 12 ጥዋት ዝም ብሎ ተራ የታሪክ ክስተት አይደለም። በካላንደር ላይ ያለ ቀን ብቻ አይደለም። እሱ የታሪክ ነፍስ ነው። የዚህ አጽናፈ ዓለም እውነተኛ ሀብት ነው። በዚያ ቀን የሰይዱና አብዱላህ ልጅ በመካ ከተማ ተወለዱ። ይህ የአንድ ሰው ልደት ብቻ አልነበረም። ይህ የመላው የሰው ልጅ እጣ ፈንታ ከከባድ እንቅልፍ የነቃበት ቅጽበት ነበር። የድንቁርና ጨለማ መጥፋት የጀመረበት ቅጽበት ነበር። የአላህ ታላቅ እዝነት በሰው መልክ ወደ ምድር የወረደበት ቅጽበት ነበር። ለአንድ አማኝ የረቢአል አወል ጨረቃ አዲስ ወር ብቻ ይዛ አትመጣም፤ ለነፍስ የጸደይ ወቅት ይዛ ትመጣለች። የዚህ ወር ቀዝቃዛ ነፋሻማ አየር በደረቀውና ባዶ በሆነው የልባችን ምድር ላይ ሲነፍስ፣ በውስጣችን የፍቅርና የክብር ውቅያኖስ ይናወጣል፣ መንፈሳችንም በደስታ ይደንሳል።

➧ነገር ግን የዚህ ደስታ እውነት ሊረዳ የሚችለው በዓለም ላይ ያለውን ነገር ሁሉ በገንዘብ፣ በትርፍ ወይም በኪሳራ ብቻ በማይመዝኑ ሰዎች ነው። ይህ ደስታ ዝም ብሎ ጭፈራ አይደለም። ይህ ደስታ የዓለማቱ ፈጣሪ ለባሮቹ ለሰጠው የዘላለም ውለታ የምስጋና መንገዳችን ነው።

ቅዱስ ቁርአን ይህንን ውብ እውነታ በጥልቅና ልብ በሚነካ መንገድ ገልጾታል። አላህ በሱረቱ አሊ-ኢምራን አንቀጽ 164 ላይ እንዲህ ይላል፦

لَقَدْ مَنَّ ﷲُ عَلَی الْمُؤْمِنِیْنَ اِذْ بَعَثَ فِیْھِمْ رَسُوْلاً مِّنْ اَنْفُسِھِمْ

"አላህ በምእመናን ላይ ከራሳቸው የሆኑን መልክተኛ በውስጣቸው በላከ ጊዜ በእርግጥ ታላቅ ውለታን ዋለላቸው።"

➧አሁን አላህ ራሱ የነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) መላክ 'ታላቅ ውለታዬ' ብሎ ከጠራው፣ አንድ አማኝ በልቡ ምን ሊሰማው ይገባል? ደስታ ሊሰማው ይገባል። ምስጋና ሊሰማው ይገባል። ያ የደስታና የምስጋና ስሜት የነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) ልደት የማክበር እውነተኛ መንፈስ ነው። ይህ ደስታ ልማድ ወይም ሥርዓት አይደለም። ይህ ደስታ በእውነቱ የእምነት ከፍተኛው ጥራት ነው።

➧አንድ አማኝ ነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ከመምጣታቸው በፊት ዓለም በነበረችበት አስከፊ ጨለማ ሲያስብ፣ ይህን ደስታ ይበልጥ በጥልቀት ይሰማዋል። ያን ጊዜ አስቡት። ሴት ልጆች ሴት ስለሆኑ ብቻ በሕይወት ይቀበሩ ነበር። የሰው ልጆች እንደ እንስሳ ይገዙና ይሸጡ ነበር። ብርቱዎች ደካሞችን ባሪያ ያደርጉ ነበር። የጥበብና የማስተዋል መቅደሶች ፈርሰው ነበር። ሰዎች ከድንጋይ የተሠሩ ጣኦታትን ያመልኩ ነበር። ፍትህ አልነበረም፣ ርህራሄም አልነበረም። ከዚያም ነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) በመጡ ጊዜ፣ ይህን ሁሉ አልቃሽና ተጓዥ የሰው ልጅ በምህረት እቅፋቸው ውስጥ ከተቱት። ለእያንዳንዱ ሰው ክብሩን ሰጡት። ሴት ልጆችን መግደል አስቆሙ። ባሪያዎችን ነፃ አወጡ። የሰው ልጆች ሁሉ እኩል መሆናቸውን አስተማሩ። አንድ አማኝ ስለዚህ ሁሉ ሲያስብ፣ መላ አካሉና ነፍሱ በምስጋና ይሞላል። አላህ ራሱ እንድንደሰት ያዘዘን ደስታም ይህ ነው። በሱረቱ ዩኑስ አንቀጽ 58 ላይ አላህ እንዲህ ይላል፦

قُلْ بِفَضْلِ ﷲِ وَبِرَحْمَتِہٖ فَبِذٰلِکَ فَلْیَفْرَحُوْا ھُوَ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُوْنَ

"በአላህ ችሮታና በእዝነቱ (በነቢዩ በኩል በመጣላችሁ) በዚህም ምክንያት ይደሰቱ፤ እርሱ (ደስታው) ከሚሰበስቡት ሀብት ሁሉ በላጭ ነው።" በሉ

ስለዚህ የነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) ልደት ማክበር እኛ የፈጠርነው ነገር አይደለም። በእዝነቱ ደስ እንዲለን ከአላህ የተሰጠ ቀጥተኛ ትዕዛዝ ነው።

➧አሁን ግን የዘመናችን አሳዛኝ ችግር እዚህ ጋር ነው። ይህንን ግዙፍና ዓለምን የለወጠ ደስታ በጣም አሳንሰነዋል። ይህ ደስታ በልባችን ውስጥ ያሉትን መብራቶች ማብራት ነበረበት። እኛ ግን በሕንፃዎቻችን ውጭ ባሉ ደማቅ የኤሌክትሪክ መብራቶች ላይ ብቻ ወሰንነው። መንገዶቹን በሚያማምሩ አረንጓዴ ባንዲራዎችና በቀለማት ያሸበረቁ ጌጦች እናስጌጣለን። በየቦታው መብራት እናበራለን። እነዚህ ሁሉ ውጫዊ ነገሮች ደህና ናቸው፣ ጥሩ ናቸው። ፍቅራችንን ያሳያሉ። ማንም መጥፎ ናቸው እያለ አይደለም። ነገር ግን እውነተኛው ጥያቄ፡ ይህ ሁሉ የውጭ ብልጭልጭና ጌጥ በውስጣችን ያለውን ጨለማ አስወግዶታል? የነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ልደት መልእክት ይህ ነበር፦ ያች ውብ ጠዋት ስትወጣ የሮማውያንና የፋርስ ነገሥታት ቤተ መንግሥቶች በፍርሃት ተንቀጠቀጡ፣ ሰዎች ያመልኩዋቸው የነበሩ የውሸት አማልክትም ተሰባብረው ወደቁ። የረቢአል አወል ጨረቃ ዛሬ ወደ እኛ ስትመጣ፣ በውስጣችን ያሉ የውሸት አማልክትስ ይወድቃሉ? የቅናት፣ የትዕቢት፣ የገንዘብ ስግብግብነትና የራስ ወዳድነት ጣኦቶቻችንን እንሰብራለን? በልባችን መቅደስ ውስጥ እነዚህ ጣኦታት አሁንም ጸንተው ከቆሙ፣ ጨለማው አሁንም በውስጣችን ከነገሰ፣ ቆም ብለን ማሰብ አለብን። እውነተኛውን የልደት መልእክት ተቀብለናል ወይስ በባህላዊ ፌስቲቫል ደስታና ውበት ውስጥ ጠፍተናል ብለን ራሳችንን መጠየቅ አለብን።

➧አንድ በጣም የተከበሩና ደግ መምህር መንደራችሁን ሊጎበኙ መጡ እንበል። መንደሩ በሙሉ በጣም ደስ ይለዋል። መንገዶቹን ሁሉ ያጸዳሉ። አበባና በቀለማት ያሸበረቁ ጨርቆችን ይሰቅላሉ። በታላቅ ደስታም ይቀበሏቸዋል። ነገር ግን መምህሩ ሲመጡ፣ በእያንዳንዱ ቤት ውስጥ ያሉት ክፍሎች አሁንም የቆሸሹ መሆናቸውን ያያሉ። ውስጥ ቆሻሻ አለ፣ አቧራ አለ። ሰዎቹ አሁንም እርስ በርሳቸው ይጣላሉ። አሁንም ይዋሻሉ፣ ያታልላሉ። አሁን መንደሩ መምህሩን በእውነት አክብሯል? አይደለም። ያከበሯቸው በውጭ ብቻ ነው። መንገዱን አጽድተዋል፣ ግን ቤታቸውን አላጸዱም። በተመሳሳይ ሁኔታ፣ ለነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ልደት መንገዶችንና መስጂዶችን እናስጌጣለን፣ ልባችን ግን አሁንም በመጥፎ ስሜቶች የተሞላ ነው። ቤቶቻችን አሁንም በጠብ የተሞሉ ናቸው። ከሰዎች ጋር ያለን ግንኙነት አሁንም በማታለል የተሞላ ነው። ነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) እንወዳለን እንላለን፣ ነገር ግን ቀጥተኛውን የታማኝነት፣ የደግነትና የእዝነት ትምህርታቸውን አንከተልም። ይህ እውነተኛ ፍቅር አይደለም። ይህ ይስሙላ ብቻ ነው።

➧ትርጉሙ ይበልጥ ጥልቅና ግልጽ እንዲሆን ጥቂት ሱፊያዊ (መንፈሳዊ) እይታዎችን እንጨምር። በተሰዉፍ ግንዛቤ፣ ለማንኛውም ነገር ሁለት ገጽታዎች አሉት። አንዱ ገጽታ "ዛሂሪ" ሲሆን ትርጉሙም ውጫዊ ወይም ላዩ ላይ ያለ ማለት ነው። ሌላኛው ገጽታ ደግሞ "ባጢኒ" ሲሆን ትርጉሙም ውስጣዊ ወይም የተደበቀ ማለት ነው። የእምነት እውነተኛ ሥራ ሁልጊዜ በ "ባጢኒ" በኩል ማለትም በልባችሁ ውስጥ ነው። ልብ "ቀልብ" ይባላል። ቀልብ እንደ መስታወት ነው። ንጹህና የሚያብረቀርቅ ሊሆን ይችላል፣ ወይም ደግሞ ዝገት ወርሶት ሊጨልም ይችላል። "ኢሽቀ ሙስጠፋ" ተብሎ የሚጠራው የነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ፍቅር ለዚህ መስታወት ጠንካራው ማጽጃ ነው። እውነተኛ ኢሽቅ (ፍቅር) ወደ ቀልባችሁ ሲገባ፣ ሁሉንም የውስጥ ጣኦታት ይሰብራል።

👉 እነዚህ የውስጥ ጣኦታት ምንድን ናቸው?

እነሱም፦

◍ ሀሰድ - ቅናት፣
◍ ተከቡር - ትዕቢት፣
◍ ሂርስ - ለገንዘብና ለነገሮች ያለ ከፍተኛ ስግብግብነት፣ እና
◍ ጊባህ - ሰውን ማማት ናቸው።

➧የነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) ልደት ስናከብር ራሳችንን መጠየቅ አለብን፦ ለነቢዩ ያለኝ 'ኢሽቅ' እነዚህን ጣኦታት በውስጤ እየሰበረ ነው? አሁንም በጎረቤቴ የምቀና ከሆነ፣ አሁንም በራሴ የምኮራ ከሆነ፣ አሁንም ከእውነት ይልቅ ገንዘብን የምወድ ከሆነ፣ አሁንም በምላሴ ሌሎችን የምጎዳ ከሆነ፣ ፍቅሬ ገና እውነተኛ አይደለም። ገና በከንፈር ላይ እንጂ በልብ ውስጥ አልደረሰም።

➧በተሰዉፍ ውስጥ "ተዝኪያ" የሚባል ሂደት አለ። ተዝኪያ ማለት መንጻት ማለት ነው። ውስጣዊ ማንነትን ከመጥፎ ባህሪያት ሁሉ ማጽዳት ማለት ነው። ነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) የመጡት ተዝኪያን ሊያስተምሩን ነው። አላህ በቁርአን ውስጥ ነቢዩን የላከው ሊያጠራን መሆኑን ይናገራል። ስለዚህ እውነተኛው የልደታቸው አከባበር የ "ተዝኪያ" ጊዜ መሆን አለበት። ወደ ውስጣችን የምንመለከትበትና "አላህ ሆይ፣ ይህን መጥፎ ልማድ ከልቤ እንዳስወግድ እርዳኝ" የምንልበት ጊዜ መሆን አለበት።

👉 "ፈቅር" ማለት የገንዘብ ድህነት ማለት አይደለም። ፈቅር ማለት መንፈሳዊ ድህነት (ፍላጎት) ማለት ነው። ያለ አላህ ምንም እንዳልሆንክ ማወቅ ማለት ነው። ትሁት መሆን ማለት ነው። እውነተኛ 'ኢሽቀ ሙስጠፋ' በልባችሁ ሲያድግ ትሁት ያደርጋችኋል። ትንሽ እንደሆናችሁ ይሰማችኋል። ከማንም እንደማትሻሉ ይሰማችኋል። ያ የነፍስ እውነተኛ ጸደይ ነው። ያ የሕይወታችሁ እውነተኛ "ረቢ" (ጸደይ) ነው።

➧አንድ ሰው በጣም ታሟል እንበል። በሆዱ ውስጥ አደገኛ በሽታ አለበት። ወደ ታላቅ ሐኪም ይሄዳል። ሐኪሙ ፍጹም የሆነ መድኃኒት ይሰጠዋል። ሰውየው በጣም ደስ ይለዋል። ለሐኪሙ ትልቅ ድግስ ይደግሳል። የሐኪሙን ፎቶ ግድግዳው ላይ ይሰቅላል። ይህን ሐኪም ምን ያህል እንደሚወደው ለሁሉም ይናገራል። ነገር ግን መድኃኒቱን አይወስድም። መድኃኒቱን በኪሱ ይዞ አይጠቀምበትም። ይድናል? አይድንም። አሁንም በሽተኛ ሆኖ ይቀጥላል። መድኃኒቱ ነቢዩ ያስተማሩን የሕይወት መንገድ ነው። በቀን አምስት ጊዜ እንድንሰግድ አስተምረውናል። ምንም እንኳን ቢከብድም እውነትን እንድንናገር አስተምረውናል። ድሆችንና የቲሞችን እንድንረዳ አስተምረውናል። ሌሎችን ይቅር እንድንል አስተምረውናል። በንግዳችን ታማኝ እንድንሆን አስተምረውናል። የምንወዳቸው ከሆነ ይህንን መድኃኒት መውሰድ አለብን። በተግባር ልናውለው ይገባል። በረቢአል አወል 12 ላይ የምናሳየው ውጫዊ ደስታ ለሐኪሙ እንደተዘጋጀው ድግስ ነው። ነገር ግን የትምህርቶቻቸውን መድኃኒት ካልወሰድን፣ በሽተኛ ሆነን እንቀራለን። ልባችን አሁንም በስግብግብነትና በጥላቻ በሽታ እንደተለከፈ ይቆያል።

➧ስለዚህ፣ የዚህ ሁሉ ውይይት ዓላማ ለራሳችን በጣም ከባድ ጥያቄ ለመጠየቅ ነው። ለነቢዩ ያለን ፍቅር መብራት ማብራትና አዲስ ልብስ መልበስ ብቻ ነው? ወይስ ሕይወታችንን የሚቀይር እውነተኛ ኃይል ነው? ፍቅራችን እውነተኛ ከሆነ፣ የረቢአል አወል ወር ካለቀ በኋላ በራሳችን ላይ ለውጥ ማየት አለብን። እውነትን መናገር ቀላል ሊሆንልን ይገባል። ቁጣችንን መቆጣጠር ቀላል ሊሆንልን ይገባል። ሰዎችን መርዳት ቀላል ሊሆንልን ይገባል። ገንዘብ በማጣታችን ከማልቀስ ይልቅ ከአላህና ከመልክተኛው (صلى الله عليه وسلم) ጋር ያለን ግንኙነት ሲላላ ልናለቅስ ይገባል። በራሳችን ላይ ምንም ለውጥ ካላየን፣ ልንጨነቅ ይገባል። ምክንያቱም ነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) የመጡት መላውን ዓለም ሊለውጡ እንጂ በምላሳችን የምንጠራው ስም ብቻ ለመሆን አይደለም። የመጡት የድንቁርናን ጨለማ ሌሊት ወደ ብሩህ የእውቀትና የደግነት ቀን ለመቀየር ነው።

➧እውነተኛ የአስተሳሰብ መነቃቃትና ተግባራዊ የሆነ የመልካም ሕይወት መነቃቃት ሊከሰት የሚችለው 'ኢሽቃችን' (ፍቅራችን) ከራሳችን ፍቅር፣ ከገንዘብ ፍቅርና ከፍላጎታችን ፍቅር በላይ ሲጠነክር ብቻ ነው። አንድን ሰው በእውነት ስንወድ፣ እሱን መምሰል እንፈልጋለን። ፈለጉን እንከተላለን። ልማዶቹን እንወርሳለን። ስለዚህ ነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) በእውነት የምንወድ ከሆነ፣ የእነሱን የእዝነት፣ የትዕግስትና የይቅርታ ልማዶች መውረስ አለብን። ውጫዊ ክብራችን መጥፎ አይደለም፣ ነገር ግን ወደ ውስጣዊ ለውጥ ሊመራን ይገባል። የመንገዶቹ ብርሃን ወደ ልባችን መግባት አለበት። አረንጓዴው ባንዲራ በውስጣችን ልናሳድገው የሚገባውን አረንጓዴ የእምነት የአትክልት ስፍራ ሊያስታውሰን ይገባል።

➧በመጨረሻም፣ ስለ ጣኦታቱ እንደገና እናስብ። በነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ዘመን፣ ከድንጋይ የተሠሩትን አካላዊ ጣኦታት ሰብረዋል። ዛሬ ግን ጣኦታቱ ከድንጋይ የተሠሩ አይደሉም። እነሱ የተሠሩት ከራሳችን ፍላጎትና ከትዕቢታችን ነው። ትልቁ ጣኦት የራሳችን "ነፍስ" ወይም ዝቅተኛ ማንነታችን ነው። ነፍስ ሁልጊዜ አንደኛ መሆን ትፈልጋለች። ነፍስ ትኩረትን ሁሉ ትፈልጋለች። ነፍስ ገንዘቡን ሁሉ ትፈልጋለች። ነፍስ ስለ ሌሎች ግድ የላትም። ለነቢዩ ያለ እውነተኛ ፍቅር ይህንን 'ነፍስ' ይዋጋል። ይህንን ነፍስያ ይሰብራል። ሁላችንም የአላህ ባሮች መሆናችንንና ሁላችንም ወንድማማቾችና እህትማማቾች መሆናችንን እንድንገነዘብ ያደርገናል። ይህ ሲሆን ነው ልደቱን በእውነት ያከበርነው። ያኔ ደስታው የአንድ ቀን ፌስቲቫል ብቻ አይሆንም። የሕይወታችን ቋሚ ሁኔታ ይሆናል። መላ ሕይወታችን በዓል ይሆናል ምክንያቱም ነቢዩ እንድንኖርበት ባስተማሩን መንገድ እየኖርን ነውና።

➧ስለዚህ ለርዕሱ ጥያቄ በጣም ግልጽ የሆነ መልስ ለመስጠት፦ አይደለም፣ ለነቢዩ ያለን ፍቅር ለይስሙላ ብቻ አይደለም። ልባችንንና እምነታችንን የሚቀይር እውነተኛ ኃይል መሆን አለበት። ነገር ግን ራሳችንን መፈተሽ አለብን። ወደ ልባችን መመልከትና ጣኦታቱ አሁንም ቆመው እንደሆነ ማየት አለብን። ቆመው ከሆነ፣ ይህን ውብ የረቢአል አወል ወር እነሱን ለመስበር እንደ መሣሪያ ልንጠቀምበት ይገባል። በልባችን ውስጥ የነቢዩ (صلى الله عليه وسلم) ፍቅር ይዘን፣ በዕለታዊ ሕይወታችን በእያንዳንዱ ትንሽ ተግባር መንገዳቸውን እንድንከተል አላህ ጥንካሬ እንዲሰጠን መጸለይ አለብን። "ተውፊቅ" - ማለትም መልካም ሥራዎችን ለመሥራት ከአላህ የሚሰጠውን ችሎታና በረከት መጠየቅ አለብን። ያኔ ብቻ የነቢዩ ልደት በእውነት የነፍሳችን ጸደይ ይሆናል። ያኔ ብቻ የውስጣችን ጨለማ ይጠፋል፣ የእምነት ብርሃንም ለዘላለም ይበራል። ይህ እውነተኛው "ኢህያ" ወይም መነቃቃት ነው። ይህ እውነተኛው ንቃት ነው።

አላህ ይህን እውነተኛ ፍቅርና እውነተኛ ግንዛቤ ይስጠን። አሚን።

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا وَمَوْلَانَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَبَارِكْ وَسَلِّمْ

"ውዱን ነቢይ (صلى الله عليه وسلم) የወደደ ሁሉ፤ መካን ይወዳል የልደታቸው ቦታ ናትና፣ መዲናንም ይወዳል የስደት (የሂጅራ) ሀገራቸው ናትና፣ ቅዱስ ቁርአንንም ይወዳል ዘላለማዊ ተአምራቸው ነውና፣ የጠራችውን ሱናቸውንም ይወዳል የሕይወት መመሪያቸው ናትና፣ የአረብኛ ቋንቋንም ይወዳል አንደበታቸው ነውና፣ ሰሃባዎችንም ይወዳል የእሳቸው ወገኖች (ተከታዮች) ናቸውና፣ ቤተሰቦቻቸውንም (አህለል በይትን) ይወዳል እሳቸው ከእነርሱ፣ እነርሱም ከእሳቸው ናቸውና።

ባጭሩ፦ ነቢዩን (صلى الله عليه وسلم) የወደደ ሁሉ፣ ከእሳቸው ጋር ዝምድና ወይም ቁርኝት ያለውን ነገር ሁሉ ይወዳል::

በየዓመቱ የእሳቸዉን ዉልደት በሸማኢል፣ በሽፋ፣ በቡርዳ፣ በደላኢሉ ነቡዋ እና በደላኢሉል ኸይራት* እናደምቀዋለን።

✍️ Izeddin Omer

#1000_ዓመት_እንኳን ብኖር የዊላዳቸውን ቀን አከብራለሁ፤ ተቃዋሚዎች(መዉሊድን የሚከለክሉ ሰዎች)የፈለጉትን ያህል ቢቃወሙና ሊከለክሉ ቢሞክሩም ይህንን ፍቅሬን ግልጽ አድርጌ ከማወጅ ወሏሂ ቢላሂ አንድም ቀን አላመናታም፤ለውዱ መልእክተኛና ይዘውት ለመጡት ዲን ነፍሴንና ደሜን መስዋት አደርጋለሁኝ!!💚❤🍀
لو عِشْتُ ألفًا سأحيي يَوْمَ مولده
وينكر المُنْكِرُونَ الخير في هَمَمِ
وما تَرَدَّدْتُ في إعلانها أَبَدًا
أَفْدِي الرسول وأفدي دِينَهُ بدمي

ዳዬ ሙስሊም ሚድያ Daye Muslim Media

ዉልደቱ ዓለም ላይ ተፅኖ
ፈጣሪ የሆኑ ስብእናዎችን ወለደ!

የኛን ምርጡ መሪ ﷺ❤️

❤️አሕመደል አዘል
ሙሐመዱል ዉጁድ❤️
የኛ ነቢﷺ

Mewlid Mubarak ❤️

የረቢዑ ፀዳል!

ዓለም በድቅድቅ ጨለማ ተውጣለች። በውስጡ ብርሃን ያረገዘ የአዲስ ነቢይ ብስራትን የያዘ ድምፅ በጨለማው መሀል ይሰማል፤፤ ይህ ድምፅ ብዙ ጆሮዎችንና ልቦናዎችን ማንኳኳት በመጀመሩ በብዙሃን የመካ ነዋሪዎች ስለሚጠበቀው ስለዚሁ ነቢይ መነጋገር ጀምረዋል። ከፊሎቹም ለራሳቸው:- «ይህ ነቢይ ይፋ ሲሆን ፈጥናችሁ እመኑበት፤፤» እያሉ ይመክራሉ፤ ይዘክራሉ።

ልቦናዎች ፈርተዋል። ተስፋዎች ሁሉ በዚህ ነቢይ ላይ ተንጠልጥለዋል። ይህ ነቢይ የኣዳኞች መቋጫ ነው። ሁሉም ወላጆች ይህ ነቢይ ከእርሱ ዝርያ እንዲሆን ጓጉተዋል። ከዚህ የተነሳ ብዙ አባቶች ልጆቻቸውን ሙሐመድ በሚል ስያሜ ይጠሩ ጀምረዋል። ግን ይህ የሚጠበቀው ነቢይ የሚፈለቀቀው ከወርቃማ የዘር ሐረግ መሆን አለበት፤፤ ይህም የዘር ሐረግ በነቢ ኢብራሂምና በነቢ እስማኢል ጀምሮ በአብዱል ሙጠሊብና በአብደላህ ይጠናቀቃል፤፤ ልቦናዎች ይህን ብርሃን በዚህ መንገድ በኩል ይጠብቁ ነበር፤፤ መከሰቻ ዘመኑ መቃረቡን የሚጠቁሙ ምልክቶች ተበራክተዋል። የጽልመቱ ክብደት የንጋቱን መቅረብ ያበስራል።

የዚያ ዘመን ሰው ለሕይወቱ ትርጉም፤ ለመኖሩ ዓላማ የሚያጎናፅፍ እሴት አልነበረውም። ይልቁንም ተግባሩ
በቁርኣን አገላለጽ የሚከተለው ነበር።

وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمَالُهُمْ كَسَرَابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ مَاءً حَتَّىٰ إِذَا جَاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئًا وَوَجَدَ اللَّهَ عِندَهُ فَوَفَّاهُ حِسَابَهُ ۗ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ ﴿٣٩﴾
«እነዚያም የካዱት ሰዎች ሥራዎቻቸው (መልካሞቹ) በበረሀ ሜዳ እንዳለ ሲርብዱ ፣ የተጠማ ሰው ውሃ ነው ብሎ እንደሚያስበው፤ በመጣውም ጊዜ ምንም ነገር ኾኖ እንደማያገኘው ነው። (ከካዲው) አላህንም እሠራው ዘንድ ያገኘዋል። ምርመራውንም (ቅጣቱን) ይሞላለታል። አላህም ምርመራው ፈጣን ነው።» (አል-ኑር: 39)

ስሜቶች፤ አስተሳሰቦችና ድርጊቶች ሁሉ ይህንኑ የሚያንፀባርቁ ነበሩ።
أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُّجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ سَحَابٌ ۚ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرَاهَا ۗ وَمَن لَّمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّورٍ ﴿٤٠﴾

«ወይም (መጥፎ ሥራዎቻቸውን) ከበላይ ደመና ያለበት ማዕበል በሚሸፍነው ጥልቅ ባሕር ውስጥ እንዳሉ ጨለማዎች ነው። (እነዚያ) ከፊላቸው ከከፊሉ በላይ ድርብርብ የኾኑ ጨለማዎች ናቸው። (በዚህች) የተፈተነ (ሰው) እጁን ባወጣ ጊዜ ሊያያት አይቀርብም። አላህም ለእርሱ ብርሃንን ያላደረገለት ሰው ለእርሱ ምንም ብርሃን የለውም።» (አል-ኑር: 40)

የነቢዩ ሙሐመድ መምጣት በእርግጥም ለዓለማት ወደ የማይገኝበት በረከት፤ እጅ የለሽ ውለታ ነው። ቁርኣን ይህን እውነታ እንዲህ ሲል ያመለክታል:-

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ ﴿١٦٤﴾

«አላህ በምእመናን ላይ ከነፍሶቻቸው የኾነን፤ በእነርሱ ላይ አንቀጾቹን የሚያነብ፤ የሚያጠራቸውም፤ መጽሐፍንና ጥበብን የሚያስተምራቸውም የኾነን መልእክተኛ በውስጣቸው በላከ ጊዜ፤ በእርግጥ ለገሳላቸው። እነርሱም ከዚያ በፊት በግልጽ ስህተት ውስጥ ነበሩ።» (አል-ዒምራን: 164)

የአላህ እዝነት ምን ያህል ሰፊና ጥልቅ እንደሆነ አስተውል። ለሰው ልጆች እንደነርሱው የሚያስብና ስሜታቸው የሚሰማው፤ ወደ አላህ የሚያደርሰውን ጎዳናም የሚያመላክታቸው ከራሳቸው የሆነ መልእክተኛ ላካላቸው። መሪ ሲፈልጉ ይህ መልእክተኛ መሪ ሆነላቸው። አንደበት ርቱዕ ተናጋሪ ሲፈልጉ ማህበረ ሰብ ላይ በመውጣት እፍ የሚያስከፍቱ ንግግር ያደርግላቸዋል። ንጉስ ሲፈልጉ ከንጉሳን ጋር መልእክት የሚላላክ፤ ውሎችን የሚያፈራርም ንጉስ ሆነላቸው። የጦር መሪ ሲሹ አንቱ የተባሉ የጦር መሐንዲሶችን የሚያስነቅስ ክህሎት ያለው መሪ ሆነላቸው።

አላህ የሰው ልጆችን ለማስተማር ሲል ነቢያትን ላከ፤ እነዚያም ነቢያት ለሰማይ መዳረሻቸው፤ መስዋዕትነትን መክፈላቸው እውነት ነው። ከነዚህ መሀል በላጩ ከእርሱ ዘንድ ከሌሎች ነቢያት ሁሉ በበለጠ ሁኔታ ተወዳጅ የሆኑት ነቢዩ ሙሐመድ ይገኙበታል። ለከፍተኛ ስቃይና መከራ እንደሚዳረጉ እያወቀ ወደ ሰው ልጆች ላካቸው። ይህን ያደረገው የሰው ልጆችን ከተጣመመ፤ መንገድ ከመሳት፤ ወሰን ከማለፍ፤
ሊያድናቸው፤ በትክክለኛ ጎዳና እጦት ከመባከን ሊታደጋቸው፤ ብሎም ለሙሉእ ሰብአዊ ፍጡር ተገቢ የሆነ ሕይወት ይኖሩ ዘንድ ሊያስችላቸው በመሻት ነው።

አዎ፤ ነቢዩ ወደ ሰው ልጆች የአምላክን ቃል ሊያበስሩለት፤ ተአምራቶችን ከፊት ለፊቱ ሊያቀርቡለት፤ እውነተኛ ማንነቱን ሊያበሩለት ተላኩ። በርሳቸው ጥረትና በረከት የሰው ልጅ ከርክሰት መጽዳትና ንጽህናን መጎናጸፍ፤ ከዚች ዓለም ዝቅተኛ የአካል ሕይወት ወደ ቀልብ ዓለም፤ ወደ መንፈስ ሕይወት ሊመጠቅ ቻለ። በእርግጥም ወደ ላይ ዘለቀ። ወደሰማየ ሰማያት መጠቀ።

አዎ፤ በዚህ ብርሃን የመሐይምነት ጽልመት ተገፈፈ፤፤ ዓለም በደማቅ ብርሃን ተሞላች፤፤ አላህ ለሰው ልጆች እና ለጂንኖች ከቸራቸው ውለታዎች ሁሉ በላጩ ያለ ጥርጥር ይህ ነው።

ምንጭ:
ዘልዓለማዊው ብርሃን
ሸይኽ ሙሀመድ ፈትሁላህ

ጁመአ ሙባረክ ❤️

Habesha Muslim Media ወደ ከፍታ

20k በላይ ተከታዮች... ደሪሰናል በfb

"ሰው ጤነኛ የሚባለው ከላይ ፈጣሪን ሲፈራ፣ ከጎን ሰውን ሲያፍር፣ ከውስጥ ህሊናውን ሲያዳምጥ ነው" :- ተቀዳሚ ሙፍቲህ ሀጂ ኡመር እንድሪስ

🙏አላህ ከሻሂዶችና ነብያት ጎን ያሳርፋቸው 🙏