5 – عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ — رضى الله عنهما – قَالَ:
«الشِّفَاءُ فِى ثَلاَثَةٍ: شَرْبَةِ عَسَلٍ، وَشَرْطَةِ مِحْجَمٍ، وَكَيَّةِ نَارٍ، وَأَنْهَى أُمَّتِى عَنِ الْكَىِّ».
رَفَعَ الْحَدِيثَ وَرَوَاهُ الْقُمِّىُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِىِّ — صلى الله عليه وسلم — فِى الْعَسَلِ وَالْحَجْمِ .
5 – Аз Саид ибн Ҷубайр, аз Ибни Аббас رضي الله عنهما ривоят аст, ки гуфт: Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Шифо дар се чиз аст: нӯшидани асал, гузоштани ҳиҷома ва бо оташ сузондан. Ва ман уммати худро аз сузондан бо оташро манъ[¹] менамоям».
Ин ҳадисро Аҳмад (1/245), Бухорӣ (5680) ва Ибни Моҷа (3491) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст.
Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» 3734; «Саҳиҳ Ибни Моҷа» 2829.
[¹] Дар ин ҷо мақсад макруҳ будани он аст, на ҳаром будани мутлақи он.
«الشِّفَاءُ فِى ثَلاَثَةٍ: شَرْبَةِ عَسَلٍ، وَشَرْطَةِ مِحْجَمٍ، وَكَيَّةِ نَارٍ، وَأَنْهَى أُمَّتِى عَنِ الْكَىِّ».
رَفَعَ الْحَدِيثَ وَرَوَاهُ الْقُمِّىُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِىِّ — صلى الله عليه وسلم — فِى الْعَسَلِ وَالْحَجْمِ .
5 – Аз Саид ибн Ҷубайр, аз Ибни Аббас رضي الله عنهما ривоят аст, ки гуфт: Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Шифо дар се чиз аст: нӯшидани асал, гузоштани ҳиҷома ва бо оташ сузондан. Ва ман уммати худро аз сузондан бо оташро манъ[¹] менамоям».
Ин ҳадисро Аҳмад (1/245), Бухорӣ (5680) ва Ибни Моҷа (3491) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст.
Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» 3734; «Саҳиҳ Ибни Моҷа» 2829.
[¹] Дар ин ҷо мақсад макруҳ будани он аст, на ҳаром будани мутлақи он.
٦ – عن أنس بن مالك «إِنَّ أفضلَ ما تَدَاوَيْتُمْ بهِ الحِجَامَةُ، أوْ: إنَّ مِنْ أَمْثَلِ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الحِجَامَةَ».
صحيح الشمائل 309
6 – Аз Анас ибн Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ба дурустӣ, беҳтарин воситаи табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома аст», ё фармуданд: «Ҳақиқатан, аз беҳтарин воситаҳои табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома аст». Ин ҳадисро ривоят кардаанд Аҳмад 3/174, 182, ал-Бухори 5696, Муслим 1577, Абу Довуд 3224, ат-Тирмизи дар «ал-Ҷами’» 1278 худ ва «аш-Шамаил» 309. Ҳадиси сеҳеҳ. Ниг. «Мухтасар аш-Шамаил» 309.
صحيح الشمائل 309
6 – Аз Анас ибн Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ба дурустӣ, беҳтарин воситаи табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома аст», ё фармуданд: «Ҳақиқатан, аз беҳтарин воситаҳои табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома аст». Ин ҳадисро ривоят кардаанд Аҳмад 3/174, 182, ал-Бухори 5696, Муслим 1577, Абу Довуд 3224, ат-Тирмизи дар «ал-Ҷами’» 1278 худ ва «аш-Шамаил» 309. Ҳадиси сеҳеҳ. Ниг. «Мухтасар аш-Шамаил» 309.
٧–عن سمرة بن جندب: خَيرُ مَا تَدَاوَيتُمْ بِهِ الْحِجَامَةُ
السلسلة الصحيحة 1053
7 – Аз Самура ибн Ҷундуб, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Паёмбар ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин воситаи табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома (хунгирӣ) аст».
Манбаъ: «ас-Силсилатус-Саҳиҳа» №1053.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст.
Ҳамчунин онро Имом Аҳмад (5/9, 15, 19) ва Ҳоким (4/208) ривоят кардаанд. Ал-Ҳоким онро саҳеҳ дониста, мувофиқи шарти Бухорӣ ва Муслим гуфтааст ва аз-Заҳабӣ бо ӯ мувофиқат кардааст.
السلسلة الصحيحة 1053
7 – Аз Самура ибн Ҷундуб, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Паёмбар ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин воситаи табобате, ки шумо бо он худро муолиҷа мекунед, ҳиҷома (хунгирӣ) аст».
Манбаъ: «ас-Силсилатус-Саҳиҳа» №1053.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст.
Ҳамчунин онро Имом Аҳмад (5/9, 15, 19) ва Ҳоким (4/208) ривоят кардаанд. Ал-Ҳоким онро саҳеҳ дониста, мувофиқи шарти Бухорӣ ва Муслим гуфтааст ва аз-Заҳабӣ бо ӯ мувофиқат кардааст.
٨ – عَنْ أَنَسٍ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «خَيْرُ مَا تَدَاوَيْتُمْ بِهِ الْحِجَّامةُ، وَالْقُسْطُ الْبَحْرِيُّ، وَلاَ تُعَذِّبُوا صِبْيَانَكُمْ بِالْغَمْزِ».
السلسلة الصحيحة
8 – Аз Анас ибни Молик, разияллоҳу анҳу, ривоят шудааст, ки Паёмбар ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин василаҳои табобатие, ки бо он худро табобат мекунед, ҳиҷома ва қусту-баҳрӣ (удди баҳрӣ) мебошанд. Ва кӯдаконатонро бо фишор додан (ба бодомакҳояшон) азоб надиҳед».
Ин ҳадисро Аҳмад (3/107), Бухорӣ (5696) ва Муслим (1577) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Ниг.: «Саҳиҳул-ҷомиъ ас-сағир» (3324), «Ас-силсилатус-саҳиҳа» (1054).
السلسلة الصحيحة
8 – Аз Анас ибни Молик, разияллоҳу анҳу, ривоят шудааст, ки Паёмбар ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин василаҳои табобатие, ки бо он худро табобат мекунед, ҳиҷома ва қусту-баҳрӣ (удди баҳрӣ) мебошанд. Ва кӯдаконатонро бо фишор додан (ба бодомакҳояшон) азоб надиҳед».
Ин ҳадисро Аҳмад (3/107), Бухорӣ (5696) ва Муслим (1577) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Ниг.: «Саҳиҳул-ҷомиъ ас-сағир» (3324), «Ас-силсилатус-саҳиҳа» (1054).
٩ – عن أبي هريرة: «أَخْبَرَنِي جِبْرِيلُ أَنَّ الْحَجْمَ أَنْفَعُ مَا تَدَاوَى بِهِ النَّاسُ».
صحيح الجامع 218
9 – Аз Абу Ҳурайра رضي الله عنه ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҷабраил ба ман хабар дод, ки ҳиҷома фоидаовартарин воситаест, ки мардум бо он табобат мекунанд».
«Саҳиҳ ал-Ҷомиъ» №218.
Шайх Албонӣ رحمه الله ҳадисро саҳеҳ донистааст. Инчунин ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» №1176.
صحيح الجامع 218
9 – Аз Абу Ҳурайра رضي الله عنه ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҷабраил ба ман хабар дод, ки ҳиҷома фоидаовартарин воситаест, ки мардум бо он табобат мекунанд».
«Саҳиҳ ал-Ҷомиъ» №218.
Шайх Албонӣ رحمه الله ҳадисро саҳеҳ донистааст. Инчунин ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» №1176.
١٠ – ْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- فَدَعَا الْحَجَّامَ فَأَتَاهُ بِقُرُونٍ فَأَلْزَمَهُ إِيَّاهَا — قَالَ عَفَّانُ مَرَّةً: بِقَرْنٍ — ثُمَّ شَرَطَهُ بِشَفْرَةٍ فَدَخَلَ أَعْرَابِىٌّ مِنْ بَنِى فَزَارَةَ أَحَدِ بَنِى جَذِيمَةَ فَلَمَّا رَآهُ يَحْتَجِمُ وَلاَ عَهْدَ لَهُ بِالحِجَامَةِ وَلاَ يَعْرِفُهَا قَالَ: مَا هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلاَمَ تَدَعُ هَذَا يَقْطَعُ جِلْدَكَ؟ قَالَ: «هَذَا الْحَجْمُ». قَالَ: وَمَا الْحَجْمُ؟ قَالَ: « هُوَ مِنْ خَيْرِ مَا تَدَاوَى بِهِ النَّاسُ».
تعليق شعيب الأرنؤوط : إسناده صحيح
10 – Аз Самура ибн Ҷундуб, радияллоҳу анҳу, ривоят аст:
«Назди Расулуллоҳ ﷺ даромадам. У ҳаҷҷомро фарёд кард. (Ҳаҷҷом) назди у омада, бо худ чанд шохча (ё як шох) овард ва онҳоро ба бадани у гузошт. Сипас бо теғи бурранда ҷойи ҳиҷомаро харошид.
Дар ҳамин ҳол, як бодиянишин аз қабилаи Фазора, ки аз яке аз қабилаҳои Бану Ҷазима буд, ворид шуд. Вақте дид, ки Паёмбар ﷺ ҳиҷома мекунад — дар ҳоле ки ӯ пеш аз ин ҳиҷомаро надида ва аз он хабар надошт — гуфт:
«Эй Расули Аллоҳ! Ин чист? Чаро иҷозат медиҳӣ, ки ин шахс пустатро бибурад?»
Расулуллоҳ ﷺ фармуд:
«Ин ҳиҷома аст».
У пурсид:
«Ҳиҷома чист?»
Паёмбар ﷺ фармуд:
«Он аз беҳтарин воситаҳое аст, ки мардум бо он худро табобат мекунанд».
Ин ҳадисро Имом Аҳмад (5/9) ва Ибни Ҷарир ат-Табарӣ дар «Таҳзиб ал-осор» (1/498–499) ривоят кардаанд.
Ҳукми ҳадис: санади он саҳеҳ аст. Шайх Шуъайб ал-Арнаут гуфтааст: «إسناده صحيح» — «Санади он саҳеҳ аст».
Ибн Ҷарир гуфтааст: «Исноди он саҳеҳ аст». Ниг.: «Таҳзиб ал-осор», 1/498–499.
Шуъайб ал-Арнаут гуфтааст: «Исноди он саҳеҳ аст». Ниг.: «Таҳқиқ ал-Муснад», № 20108.
تعليق شعيب الأرنؤوط : إسناده صحيح
10 – Аз Самура ибн Ҷундуб, радияллоҳу анҳу, ривоят аст:
«Назди Расулуллоҳ ﷺ даромадам. У ҳаҷҷомро фарёд кард. (Ҳаҷҷом) назди у омада, бо худ чанд шохча (ё як шох) овард ва онҳоро ба бадани у гузошт. Сипас бо теғи бурранда ҷойи ҳиҷомаро харошид.
Дар ҳамин ҳол, як бодиянишин аз қабилаи Фазора, ки аз яке аз қабилаҳои Бану Ҷазима буд, ворид шуд. Вақте дид, ки Паёмбар ﷺ ҳиҷома мекунад — дар ҳоле ки ӯ пеш аз ин ҳиҷомаро надида ва аз он хабар надошт — гуфт:
«Эй Расули Аллоҳ! Ин чист? Чаро иҷозат медиҳӣ, ки ин шахс пустатро бибурад?»
Расулуллоҳ ﷺ фармуд:
«Ин ҳиҷома аст».
У пурсид:
«Ҳиҷома чист?»
Паёмбар ﷺ фармуд:
«Он аз беҳтарин воситаҳое аст, ки мардум бо он худро табобат мекунанд».
Ин ҳадисро Имом Аҳмад (5/9) ва Ибни Ҷарир ат-Табарӣ дар «Таҳзиб ал-осор» (1/498–499) ривоят кардаанд.
Ҳукми ҳадис: санади он саҳеҳ аст. Шайх Шуъайб ал-Арнаут гуфтааст: «إسناده صحيح» — «Санади он саҳеҳ аст».
Ибн Ҷарир гуфтааст: «Исноди он саҳеҳ аст». Ниг.: «Таҳзиб ал-осор», 1/498–499.
Шуъайб ал-Арнаут гуфтааст: «Исноди он саҳеҳ аст». Ниг.: «Таҳқиқ ал-Муснад», № 20108.
١١ – [عن أبي هريرة:] عنْ أبي الحَكَمِ البَجَلِيِّ -وهُو عبدُ الرَّحْمنِ بنُ أبي نُعْمٍ- قالَ: دَخلْتُ على أبي هُرَيرةَ رَضيَ اللهُ عنه وهو يَحتَجِمُ، فقالَ لي: يا أبا الحَكَمِ، احتَجِمْ، قالَ: فقُلتُ: ما احتَجَمْتُ قطُّ، قال: «أَخْبَرَنِي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْحَجْمَ أَفْضَلُ مَا تَدَاوَى بِهِ النَّاسُ».
« السلسلة الصحيحة » 3/170
11 – Аз Зайд ибн Унайса, аз Муҳаммад ибн Қайс ривоят шудааст: Абул-Ҳакам ал-Баҷалӣ — ва ӯ Абдурраҳмон ибн Абу Нуъм аст — гуфт:
«назди Абу Ҳурайра, радияллоҳу анҳу, даромадам, дар ҳоле ки у ҳиҷома мекард. К ба ман гуфт:
“Эй Абул-Ҳакам, ҳиҷома гир!”
Гуфтам: “Ман ҳеҷ гоҳ ҳиҷома накардаам”.
Абу Ҳурайра гуфт:
“Абул-Қосим ﷺ ба ман хабар додааст, ки Ҷабраил عليه الصلاة والسلام ба у хабар додааст, ки ҳиҷома беҳтарин чизест, ки мардум бо он табобат мекунанд”».
Ин ҳадисро ал-Ҳоким (4/208) ривоят кардааст.
Ал-Ҳоким гуфтааст: «Ин ҳадис саҳеҳ буда, мувофиқи шартҳои Имом Бухорӣ ва Имом Муслим аст», ва аз-Заҳабӣ низ бо ӯ мувофиқат кардааст.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Ас-Силсилату-с-Саҳиҳа», 3/170.
« السلسلة الصحيحة » 3/170
11 – Аз Зайд ибн Унайса, аз Муҳаммад ибн Қайс ривоят шудааст: Абул-Ҳакам ал-Баҷалӣ — ва ӯ Абдурраҳмон ибн Абу Нуъм аст — гуфт:
«назди Абу Ҳурайра, радияллоҳу анҳу, даромадам, дар ҳоле ки у ҳиҷома мекард. К ба ман гуфт:
“Эй Абул-Ҳакам, ҳиҷома гир!”
Гуфтам: “Ман ҳеҷ гоҳ ҳиҷома накардаам”.
Абу Ҳурайра гуфт:
“Абул-Қосим ﷺ ба ман хабар додааст, ки Ҷабраил عليه الصلاة والسلام ба у хабар додааст, ки ҳиҷома беҳтарин чизест, ки мардум бо он табобат мекунанд”».
Ин ҳадисро ал-Ҳоким (4/208) ривоят кардааст.
Ал-Ҳоким гуфтааст: «Ин ҳадис саҳеҳ буда, мувофиқи шартҳои Имом Бухорӣ ва Имом Муслим аст», ва аз-Заҳабӣ низ бо ӯ мувофиқат кардааст.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Ас-Силсилату-с-Саҳиҳа», 3/170.
١٢ – أَنَّ عَاصِمَ بْنَ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ حَدَّثَهُ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ — رضى الله عنهما — عَادَ الْمُقَنَّعَ ثُمَّ قَالَ: لاَ أَبْرَحُ حَتَّى تَحْتَجِمَ فَإِنِّى سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ — صلى الله عليه وسلم — يَقُولُ: « إِنَّ فِيهِ شِفَاءً » .
« السلسلة الصحيحة »
12 – Аз Осим ибни Умар ибн Қатода ривоят аст, ки Ҷобир ибни Абдуллоҳ, радияллоҳу анҳума, ба аёдати ал-Муқаннаъ[¹] рафт. Сипас гуфт:
«Ман намеравам, то он даме ки ҳиҷома накунӣ, зеро ман аз Расулуллоҳ ﷺ шунидам, ки мефармуд: “Ҳақиқатан, дар он шифо аст.”»
Ин ҳадисро Аҳмад (3/335), Бухорӣ (5697), Муслим (2205) ва Ибни Ҳиббон (6076) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Нигоҳ кунед: «ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №864.
[¹] Ҳофиз Ибни Ҳаҷар гуфтааст:
«Ин ҳамон Ибни Синон аст — аз тобеин мебошад. Ман ӯро танҳо тавассути ҳамин ҳадис мешиносам».
Ниг.: «Фатҳул-Борӣ», 10/173.
« السلسلة الصحيحة »
12 – Аз Осим ибни Умар ибн Қатода ривоят аст, ки Ҷобир ибни Абдуллоҳ, радияллоҳу анҳума, ба аёдати ал-Муқаннаъ[¹] рафт. Сипас гуфт:
«Ман намеравам, то он даме ки ҳиҷома накунӣ, зеро ман аз Расулуллоҳ ﷺ шунидам, ки мефармуд: “Ҳақиқатан, дар он шифо аст.”»
Ин ҳадисро Аҳмад (3/335), Бухорӣ (5697), Муслим (2205) ва Ибни Ҳиббон (6076) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Нигоҳ кунед: «ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №864.
[¹] Ҳофиз Ибни Ҳаҷар гуфтааст:
«Ин ҳамон Ибни Синон аст — аз тобеин мебошад. Ман ӯро танҳо тавассути ҳамин ҳадис мешиносам».
Ниг.: «Фатҳул-Борӣ», 10/173.
١٣ – عن سلمى مولاة النبي صلى الله عليه وسلم «كَانَ إِذَا اشْتَكَى أَحَدٌ رَأْسَهُ قَالَ: اذْهَبْ فَاحْتَجِمْ ، وَ إِذَا اشْتَكَى رِجْلَهُ قَالَ : إِذْهَبْ فَاخْضِبْها بِالْحِنَّاءِ».
السلسلة الصحيحة 2059
13 – Аз Умм Рофиъ ас-Суламӣ, ки канизи Расулуллоҳ ﷺ буд, ривоят аст, ки гуфт:
«Ҳангоме ки касе аз дарди сараш шикоят мекард, Паёмбар ﷺ ба у мегуфт: “Бирав ва ҳиҷома гир!” Ва ҳангоме ки касе аз дарди пойҳояш шикоят мекард, мегуфт: “Бирав ва онҳоро бо ҳино ранг намо!”»
Ин ҳадисро Аҳмад (6/462) ва ат-Табаронӣ дар «Ал-Муъҷам ал-Кабир» (24/298) ривоят кардаанд.
«Ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №2059.
Шайх Ал-Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳул-Ҷомеъ ас-Сағир», №4671; «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб», №3461; «ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №2059.
السلسلة الصحيحة 2059
13 – Аз Умм Рофиъ ас-Суламӣ, ки канизи Расулуллоҳ ﷺ буд, ривоят аст, ки гуфт:
«Ҳангоме ки касе аз дарди сараш шикоят мекард, Паёмбар ﷺ ба у мегуфт: “Бирав ва ҳиҷома гир!” Ва ҳангоме ки касе аз дарди пойҳояш шикоят мекард, мегуфт: “Бирав ва онҳоро бо ҳино ранг намо!”»
Ин ҳадисро Аҳмад (6/462) ва ат-Табаронӣ дар «Ал-Муъҷам ал-Кабир» (24/298) ривоят кардаанд.
«Ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №2059.
Шайх Ал-Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳул-Ҷомеъ ас-Сағир», №4671; «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб», №3461; «ас-Силсилятус-Саҳиҳа», №2059.
١٤ – عن أبي هريرة: «مَنِ احْتَجَمَ لِسَبعَ عَشَرَةَ مِنَ الشَّهْرِ كَانَ لَهُ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ».
صحيح الترغيب 3465
14 – Аз Абу Ҳурайра, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Паёмбар ﷺ фармуд:
«Касе, ки дар (рузи) ҳабдаҳуми моҳи (ҳиҷрӣ) ҳиҷома гирад, барои у аз ҳар беморӣ шифо хоҳад буд».
Ин ҳадисро Абул-Ҳаким (4/210) ривоят кардааст.
Ал-Ҳоким гуфтааст: «Ин ҳадиси саҳеҳест, ки мувофиқи шартҳои Муслим мебошад».
Шайх Ал-Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб», №3465.
صحيح الترغيب 3465
14 – Аз Абу Ҳурайра, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Паёмбар ﷺ фармуд:
«Касе, ки дар (рузи) ҳабдаҳуми моҳи (ҳиҷрӣ) ҳиҷома гирад, барои у аз ҳар беморӣ шифо хоҳад буд».
Ин ҳадисро Абул-Ҳаким (4/210) ривоят кардааст.
Ал-Ҳоким гуфтааст: «Ин ҳадиси саҳеҳест, ки мувофиқи шартҳои Муслим мебошад».
Шайх Ал-Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб», №3465.
١٥ – عن أبي هريرة «مَنِ احْتَجَمَ لِسَبْعَ عَشْرَةَ مِنَ الشَّهْرِ ، وَتِسْعَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ كانَ لَهُ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاءٍ».
صحيح الجامع 5968
15 – Аз Абу Ҳурайра, رضي الله عنه, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҳар кас дар рузи 17-ум, 19-ум ё 21-уми моҳи (қамарӣ) ҳиҷома гирад, барои у аз ҳар беморӣ шифо хоҳад буд».
Ин ҳадисро Абӯ Довуд (3861), ал-Ҳоким (4/233) ва ал-Байҳақӣ (9/340) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) номидааст. Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (5968), «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб» (3465), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (622), «Тахриҷ
صحيح الجامع 5968
15 – Аз Абу Ҳурайра, رضي الله عنه, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҳар кас дар рузи 17-ум, 19-ум ё 21-уми моҳи (қамарӣ) ҳиҷома гирад, барои у аз ҳар беморӣ шифо хоҳад буд».
Ин ҳадисро Абӯ Довуд (3861), ал-Ҳоким (4/233) ва ал-Байҳақӣ (9/340) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) номидааст. Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (5968), «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб» (3465), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (622), «Тахриҷ
١٦ – عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: «خَيْرُ يَوْمٍ تَحْتَجِمُونَ فِيهِ سَبْعَ عَشْرةَ ، و تِسعَ عشْرةَ ، و إِحدَى وعِشرينَ . وَ مَا مَرَرْتُ بِمَلأٍ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي إِلَّا قَالُوا :عَلَيْكَ بِالْحِجَامَةِ يَا مُحَمَّدُ».
السلسلة الصحيحة 1847
16 – Аз Ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин рузҳо барои ҳиҷома кардан рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бистуякуми (моҳи қамарӣ) мебошанд. Ва дар шабе, ки маро ба (осмонҳо)[¹] боло бурданд, аз назди ҳеҷ гуруҳе аз фариштагон нагузаштам, магар ин ки онҳо мегуфтанд: “Эй Муҳаммад, бар ту лозим аст ҳиҷома кардан!”»
Ин ҳадисро Аҳмад (1/354), Тирмизӣ (2053) ва Ҳоким (4/209–210) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳул-ҷомиъ ас-сағир» (3332), «Ас-Силсилатус-саҳиҳа» (1847).
[¹] Манзур шабест, ки Паёмбар ﷺ аз Макка ба Байтул-Мақдис (Қудс) бурда шуда, сипас ба Макка бозгардонида шуд.
السلسلة الصحيحة 1847
16 – Аз Ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд:
«Беҳтарин рузҳо барои ҳиҷома кардан рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бистуякуми (моҳи қамарӣ) мебошанд. Ва дар шабе, ки маро ба (осмонҳо)[¹] боло бурданд, аз назди ҳеҷ гуруҳе аз фариштагон нагузаштам, магар ин ки онҳо мегуфтанд: “Эй Муҳаммад, бар ту лозим аст ҳиҷома кардан!”»
Ин ҳадисро Аҳмад (1/354), Тирмизӣ (2053) ва Ҳоким (4/209–210) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳул-ҷомиъ ас-сағир» (3332), «Ас-Силсилатус-саҳиҳа» (1847).
[¹] Манзур шабест, ки Паёмбар ﷺ аз Макка ба Байтул-Мақдис (Қудс) бурда шуда, сипас ба Макка бозгардонида шуд.
١٧ – عَن ابْنِ عُمَرَ قَالَ «الْحِجَامَةُ عَلَى الرِّيقِ أَمْثَلُ، وَفِيهِ شِفَاءٌ وَبَرَكَةٌ، وَتَزِيدُ فِى الْعَقْلِ، وَفِى الْحِفْظِ، فَاحْتَجِمُوا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ يَوْمَ الْخَمِيسِ، وَاجْتَنِبُوا الْحِجَامَةَ يَوْمَ الأَرْبِعَاءِ، وَالْجُمُعَةِ، وَالسَّبْتِ، وَيَوْمَ الأَحَدِ، تَحَرِّيًا، وَاحْتَجِمُوا يَوْمَ الاِثْنَيْنِ وَالثُّلاَثَاءِ، فَإِنَّهُ الْيَوْمُ الَّذِى عَافَى اللَّهُ فِيهِ أَيُّوبَ مِنَ الْبَلاَءِ، وَضَرَبَهُ بِالْبَلاَءِ يَوْمَ الأَرْبِعَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَبْدُو جُذَامٌ وَلاَ بَرَصٌ إِلاَّ يَوْمَ الأَرْبِعَاءِ أَوْ لَيْلَةَ الأَرْبِعَاءِ».
السلسلة الصحيحة 766
17 — Аз Абдуллоҳ ибн Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят шудааст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ҳиҷома дар ҳолати холӣ будани меъда беҳтар аст. Дар он шифо ва баракат аст ва ақлу ҳофизаро зиёд мекунад. Пас, бо баракати Аллоҳ рузи панҷшанбе ҳиҷома кунед.
Ва аз ҳиҷома кардан дар рузҳои чоршанбе, ҷумъа, шанбе ва якшанбе худдорӣ намоед, ба хотири эҳтиёт.
Ва рузи душанбе ва сешанбе ҳиҷома кунед, зеро ин ҳамон рузе аст, ки Аллоҳ Айюбро аз беморӣ шифо бахшид. Ва уро рузи чоршанбе ба бало гирифтор кард. Ва дар ҳақиқат, бемории ҷузом ва барс (песӣ) танҳо дар рӯзи чоршанбе ё шаби чоршанбе пайдо мешавад».
Ин ҳадисро Ибни Моҷа (3487), ал-Ҳоким (4/409) ва ал-Хатиби Бағдодӣ дар «Ал-Фақиҳ вал-Мутафаққиҳ» (2/224) ривоят кардаанд.
«Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», №766.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро ба сабаби вуҷуд доштани чандин тариқи ривояти он ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2825), «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (3169), «Тахриҷи Мишкотул-Масабеҳ» (4497), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (766).
السلسلة الصحيحة 766
17 — Аз Абдуллоҳ ибн Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят шудааст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ҳиҷома дар ҳолати холӣ будани меъда беҳтар аст. Дар он шифо ва баракат аст ва ақлу ҳофизаро зиёд мекунад. Пас, бо баракати Аллоҳ рузи панҷшанбе ҳиҷома кунед.
Ва аз ҳиҷома кардан дар рузҳои чоршанбе, ҷумъа, шанбе ва якшанбе худдорӣ намоед, ба хотири эҳтиёт.
Ва рузи душанбе ва сешанбе ҳиҷома кунед, зеро ин ҳамон рузе аст, ки Аллоҳ Айюбро аз беморӣ шифо бахшид. Ва уро рузи чоршанбе ба бало гирифтор кард. Ва дар ҳақиқат, бемории ҷузом ва барс (песӣ) танҳо дар рӯзи чоршанбе ё шаби чоршанбе пайдо мешавад».
Ин ҳадисро Ибни Моҷа (3487), ал-Ҳоким (4/409) ва ал-Хатиби Бағдодӣ дар «Ал-Фақиҳ вал-Мутафаққиҳ» (2/224) ривоят кардаанд.
«Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», №766.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро ба сабаби вуҷуд доштани чандин тариқи ривояти он ҳасан (хуб) донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2825), «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (3169), «Тахриҷи Мишкотул-Масабеҳ» (4497), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (766).
١٨ – قَالَ ابْنُ عُمَرَ :سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «الْحِجَامَةُ عَلَى الرِّيقِ أَمْثَلُ وَهِىَ تَزِيدُ فِى الْعَقْلِ وَتَزِيدُ فِى الْحِفْظِ وَتَزِيدُ الْحَافِظَ حِفْظًا فَمَنْ كَانَ مُحْتَجِمًا فَيَوْمَ الْخَمِيسِ عَلَى اسْمِ اللَّهِ وَاجْتَنِبُوا الْحِجَامَةَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَيَوْمَ السَّبْتِ وَيَوْمَ الأَحَدِ وَاحْتَجِمُوا يَوْمَ الاِثْنَيْنِ وَالثُّلاَثَاءِ وَاجْتَنِبُوا الْحِجَامَةَ يَوْمَ الأَرْبِعَاءِ فَإِنَّهُ الْيَوْمُ الَّذِى أُصِيبَ فِيهِ أَيُّوبُ بِالْبَلاَءِ وَمَا يَبْدُو جُذَامٌ وَلاَ بَرَصٌ إِلاَّ فِى يَوْمِ الأَرْبِعَاءِ أَوْ لَيْلَةِ الأَرْبِعَاءِ».
صحيح سنن ابن ماجه 2826
18 – Аз Ибн Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки гуфт:
«Ман шунидам, ки Расули Аллоҳ ﷺ мефармуд:
“Ҳиҷома дар ҳолати холӣ будани меъда беҳтар аст. Он ба ақл, ҳофиза ва қуввати нигоҳдории хотира меафзояд. Пас, ҳар касе, ки ҳиҷома карданӣ бошад, рузи панҷшанбе онро бо номи Аллоҳ анҷом диҳад. Аз ҳиҷома дар рузҳои ҷумъа, шанбе ва якшанбе парҳез кунед. Рузҳои душанбе ва сешанбе ҳиҷома кунед. Ва аз ҳиҷома дар рузи чоршанбе парҳез кунед, зеро он рӯзест, ки Айюб ба бало гирифтор шуд. Ва бемории ҷузом (махав) ва барас (сафедпустӣ) ҷуз дар рузи чоршанбе ё шаби чоршанбе оғоз намешавад.”
Ин ҳадисро Ибни Моҷа ривоят кардааст (3488).
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2826).
صحيح سنن ابن ماجه 2826
18 – Аз Ибн Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки гуфт:
«Ман шунидам, ки Расули Аллоҳ ﷺ мефармуд:
“Ҳиҷома дар ҳолати холӣ будани меъда беҳтар аст. Он ба ақл, ҳофиза ва қуввати нигоҳдории хотира меафзояд. Пас, ҳар касе, ки ҳиҷома карданӣ бошад, рузи панҷшанбе онро бо номи Аллоҳ анҷом диҳад. Аз ҳиҷома дар рузҳои ҷумъа, шанбе ва якшанбе парҳез кунед. Рузҳои душанбе ва сешанбе ҳиҷома кунед. Ва аз ҳиҷома дар рузи чоршанбе парҳез кунед, зеро он рӯзест, ки Айюб ба бало гирифтор шуд. Ва бемории ҷузом (махав) ва барас (сафедпустӣ) ҷуз дар рузи чоршанбе ё шаби чоршанбе оғоз намешавад.”
Ин ҳадисро Ибни Моҷа ривоят кардааст (3488).
Шайх Албонӣ ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2826).
١٩ – عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ أَرَادَ الْحِجَامَةَ فَلْيَتَحَرَّ سَبْعَةَ عَشَرَ أَوْ تِسْعَةَ عَشَرَ أَوْ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَلاَ يَتَبَيَّغْ بِأَحَدِكُمُ الدَّمُ فَيَقْتُلَهُ».
صحيح سنن ابن ماجه 2824
19 – Аз Анас ибни Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҳар касе, ки мехоҳад ҳиҷома кунад, пас рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ё бисту якумро дар назар гирад. Ва нагузорад, ки хун дар бадани яке аз шумо ба ҷуш ояд, зеро он метавонад уро ба ҳалокат расонад».
Ин ҳадисро Ибни Моҷа (3486) ривоят кардааст.
Шайх Албонӣ, раҳимаҳуллоҳ, ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2824), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (6/562).
Аз Анас ибни Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят шудааст, ки гуфт:
«Саҳобагони Расулуллоҳ ﷺ одатан дар рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бисту якуми моҳи қамарӣ ҳиҷома мекарданд».
Ин ривоятро Ибни Ҷарир дар «Таҳзиб ал-осор» (1/520) бо санади саҳеҳ ривоят кардааст.
صحيح سنن ابن ماجه 2824
19 – Аз Анас ибни Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расули Аллоҳ ﷺ фармуданд: «Ҳар касе, ки мехоҳад ҳиҷома кунад, пас рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ё бисту якумро дар назар гирад. Ва нагузорад, ки хун дар бадани яке аз шумо ба ҷуш ояд, зеро он метавонад уро ба ҳалокат расонад».
Ин ҳадисро Ибни Моҷа (3486) ривоят кардааст.
Шайх Албонӣ, раҳимаҳуллоҳ, ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Ибни Моҷа» (2824), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (6/562).
Аз Анас ибни Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят шудааст, ки гуфт:
«Саҳобагони Расулуллоҳ ﷺ одатан дар рузҳои ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бисту якуми моҳи қамарӣ ҳиҷома мекарданд».
Ин ривоятро Ибни Ҷарир дар «Таҳзиб ал-осор» (1/520) бо санади саҳеҳ ривоят кардааст.
٢٠ – عن أَنَس رضي الله عنهم «إِذَا هَاجَ بِأَحَدِكُمْ الدَّمُ فَلْيَحْتَجِمْ، فَإِنَّ الدَّمَ إِذَا تَبَيَّغَ بِصَاحِبِهِ يَقْتُلُهُ».
« السلسلة الصحيحة » 2747
20 – Аз Анас ибн Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ҳангоме ки хуни яке аз шумо ба ҷушиш ояд, пас бояд ҳиҷома кунад. Зеро вақте ки хун¹ дар инсон ба ҷушиш² омада, ба у фишор оварад, уро мекушад».
Ин ҳадисро ат-Табарӣ дар «Таҳзиб ал-Осор» (2/106/1277) ривоят кардааст.
Ҳадис саҳеҳ аст.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», №2747.
[¹] Дар китоби «Ал-Ҳодӣ ила луғати-л-ъарабия» омадааст, ки мақсад ҳолатест, ки дар он фишори хун дар инсон баланд мешавад. Ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», 6/562.
[²] Мақсад аз «ба ҷушиш омадани хун» — зиёд шудан ё ба ҳолати фишоровар омадани хун дар бадан аст.
« السلسلة الصحيحة » 2747
20 – Аз Анас ибн Молик, радияллоҳу анҳу, ривоят аст, ки Расулуллоҳ ﷺ фармуданд:
«Ҳангоме ки хуни яке аз шумо ба ҷушиш ояд, пас бояд ҳиҷома кунад. Зеро вақте ки хун¹ дар инсон ба ҷушиш² омада, ба у фишор оварад, уро мекушад».
Ин ҳадисро ат-Табарӣ дар «Таҳзиб ал-Осор» (2/106/1277) ривоят кардааст.
Ҳадис саҳеҳ аст.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», №2747.
[¹] Дар китоби «Ал-Ҳодӣ ила луғати-л-ъарабия» омадааст, ки мақсад ҳолатест, ки дар он фишори хун дар инсон баланд мешавад. Ниг.: «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа», 6/562.
[²] Мақсад аз «ба ҷушиш омадани хун» — зиёд шудан ё ба ҳолати фишоровар омадани хун дар бадан аст.
٢١ – عن عبدالله بن عمر «كَانَ يَحْتَجِمُ فِي رَأْسِهِ ، وَ يُسَمِّيهِ أُمَّ مُغِيثٍ».
« السلسلة الصحيحة » 753
21 – Аз Абдуллоҳ ибни
Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки гуфт: «Паёмбар ﷺ дар сари худ ҳиҷома мекарданд ва онро “Умм Муғис” меномиданд».
Ин ҳадисро Таммом дар «Ал-Фавоид» (2/20) ва Хатиби Бағдодӣ дар «Таърихи Бағдод» (13/95) ривоят кардаанд.
Ҳофиз ал-Ҳайсамӣ ҳамаи ровиёни ин ҳадисро боэътимод донистааст. Ниг.: «Маҷмаъуз-завоид» 5/96.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст. Ниг.: «Саҳиҳул-Ҷомиъис-сағир» №4928 ва «Ас-Силсилатус-Саҳиҳа» №753.
Шарҳи ҳидис:
Паёмбар ﷺ барои бемориҳо табобат мегирифтанд ва ба табобат намудани бемориҳо амр мекарданд. Ҳамчунин, ба омӯхтани тиб ташвиқ менамуданд. Дар ин ҳадис Абдуллоҳ ибни Умар, радияллоҳу анҳума, нақл мекунад: «Паёмбар ﷺ дар сари худ ҳиҷома мекарданд».
Дар ривояти Ибни Моҷа омадааст: «Дар болои сар ва байни китфҳояшон».
Ҳиҷома — кушодани раге аз рагҳои бадан барои хориҷ кардани хуни ҷамъшуда ва носолим аз он мебошад.
«Ва онро Умм Муғис меномиданд» — зеро ҳиҷома барои рафъи дард ёрӣ мерасонад ва фоида мебахшад. Мақсад аз ҳиҷома ба даст овардани фоида ва дур намудани зарар мебошад. Ҷойҳои мувофиқ барои ҳиҷома дар бадан вобаста ба гуногунии бемориҳо фарқ мекунанд.
Аз ҳадис: ташвиқ ба табобат гирифтан аз бемориҳо бармеояд.
« السلسلة الصحيحة » 753
21 – Аз Абдуллоҳ ибни
Умар, радияллоҳу анҳума, ривоят аст, ки гуфт: «Паёмбар ﷺ дар сари худ ҳиҷома мекарданд ва онро “Умм Муғис” меномиданд».
Ин ҳадисро Таммом дар «Ал-Фавоид» (2/20) ва Хатиби Бағдодӣ дар «Таърихи Бағдод» (13/95) ривоят кардаанд.
Ҳофиз ал-Ҳайсамӣ ҳамаи ровиёни ин ҳадисро боэътимод донистааст. Ниг.: «Маҷмаъуз-завоид» 5/96.
Шайх Албонӣ ин ҳадисро ҳасан (хуб) донистааст. Ниг.: «Саҳиҳул-Ҷомиъис-сағир» №4928 ва «Ас-Силсилатус-Саҳиҳа» №753.
Шарҳи ҳидис:
Паёмбар ﷺ барои бемориҳо табобат мегирифтанд ва ба табобат намудани бемориҳо амр мекарданд. Ҳамчунин, ба омӯхтани тиб ташвиқ менамуданд. Дар ин ҳадис Абдуллоҳ ибни Умар, радияллоҳу анҳума, нақл мекунад: «Паёмбар ﷺ дар сари худ ҳиҷома мекарданд».
Дар ривояти Ибни Моҷа омадааст: «Дар болои сар ва байни китфҳояшон».
Ҳиҷома — кушодани раге аз рагҳои бадан барои хориҷ кардани хуни ҷамъшуда ва носолим аз он мебошад.
«Ва онро Умм Муғис меномиданд» — зеро ҳиҷома барои рафъи дард ёрӣ мерасонад ва фоида мебахшад. Мақсад аз ҳиҷома ба даст овардани фоида ва дур намудани зарар мебошад. Ҷойҳои мувофиқ барои ҳиҷома дар бадан вобаста ба гуногунии бемориҳо фарқ мекунанд.
Аз ҳадис: ташвиқ ба табобат гирифтан аз бемориҳо бармеояд.
٢٢ – عن أنس رضي الله عنه «أَنَّ النَّبِىَّ -صلى الله عليه وسلم- احْتَجَمَ ثَلاَثًا فِى الأَخْدَعَيْنِ وَالْكَاهِلِ».
قَالَ مَعْمَرٌ: احْتَجَمْتُ فَذَهَبَ عَقْلِى حَتَّى كُنْتُ أُلَقَّنُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ فِى صَلاَتِى. وَكَانَ احْتَجَمَ عَلَى هَامَتِهِ.
صحيح الترغيب 3464
22 — Аз Анас, радияллоҳу анҳу, ривоят аст:
«Ҳамоно Паёмбар ﷺ (дар) се (мавзеъ) ҳиҷома кард: дар ду тарафи гардан ва дар коҳил (қисми болоии пушт, байни ду шона)».
Маъмар¹ гуфт:
«Ман ҳиҷома кардам ва ақламро аз даст додам, то ба дараҷае ки ҳангоми намоз хондан ба ман сураи “Фотиҳа”-ро талқин мекарданд (яъне калимаҳои онро ба ман ёдрас мекарданд). Ва у (Паёмбар ﷺ) дар болои сар, дар тораки сараш² низ ҳиҷома карда буд».
Ин ҳадисро Абу Довуд (3860), Тирмизӣ (2051) ва Ҳоким (4/210) ривоят кардаанд. Ҳоким гуфт: «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва мувофиқи шарти Бухорӣ ва Муслим мебошад», ва аз-Заҳабӣ бо ӯ мувофиқат кардааст.
Манбаъ: «Саҳиҳ ат-Тарғиб» (3464).
Шайх Албонӣ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (4927), «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб» (3464), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (908), «Тахриҷ Мишкот ал-Масабеҳ» (4472).
[¹] Маъмар ибни Рошид Абу Урва ал-Аздӣ, мавлои (ғуломи озодшудаи) қабилаи Азд буд. Ӯ имом, ҳофиз ва шайхулислом, аз аҳли Яман ба шумор мерафт.
Дар соли 95 ё 96-уми ҳиҷрӣ таваллуд шудааст. У дар ҷанозаи Ҳасан ал-Басрӣ ҳузур доштааст ва ҳанӯз дар овони наврасӣ ба талаби илм оғоз намудааст.
Аз Қатода, аз-Зуҳрӣ, Амр ибни Динор, Собит ал-Бунонӣ, Яҳё ибни Абу Касир, Мансур ал-Муътамир, Сулаймон ал-Аъмаш, Зайд ибни Аслам, Айюб ас-Сахтиёнӣ, Муҳаммад ибни Мункадир ва дигарон ҳадис ривоят кардааст.
Ӯ дар баробари ростгуӣ ва кушишмандӣ, зарфи дониши фаровон буд ва аз аҳли тақво ба шумор мерафт.
Дар моҳи Рамазони соли 153-уми ҳиҷрӣ, дар синни 58-солагӣ вафот кардааст.
Ниг.: «Сияр аълом ан-нубало» (7/5–19), «Таҳзиб ал-камол» (1/96).
[²] Эҳтимол дорад, ки ӯ дар интихоби ҷои ҳиҷома ё дар муайян кардани беморӣ хато карда буд. Дар ин бора ас-Синдӣ гуфтааст.
Ал-Қорӣ гуфт:
«Ҳиҷома барои заҳролудшавӣ анҷом дода мешавад, аммо Маъмар ҳиҷомаро на барои заҳролудшавӣ анҷом дод ва аз ин рӯ, он ба ӯ зарар расонд».
Ниг.: «Авн ал-Маъбуд» (10/243).
Шарҳи ҳадиси монанд:
Паёмбар ﷺ ба табобат намудан бо он чизҳое, ки фоида доранд, ташвиқ мекард. Аз ҷумлаи онҳо ҳиҷома мебошад. Худи Паёмбар ﷺ ҳиҷома анҷом медод ва баён кардааст, ки он аз воситаҳои табобатии фоидаовар аст.
Дар ин ҳадис Анас, радияллоҳу анҳу, ривоят мекунад:
«Расули Аллоҳ ﷺ ҳиҷома мекард».
Ҳиҷома — берун кардани хуни зиёдатӣ ё носолим тавассути захмҳои хурд дар ҷои муайяни бадан ва сипас бо воситаи асбобе, ба монанди косаи ҳиҷома ё қиф, берун кашидани он хун мебошад.
Сипас Анас, радияллоҳу анҳу, мавзеъҳои ҳиҷомаи Паёмбар ﷺ-ро муайян намуда, мегуяд:
«Дар ахдаъайн» — яъне дар ду раги паҳлуҳои гардан,
ва «коҳил» — яъне дар қисми болоии пушт, байни ду шона.
Сипас Анас, ралияллоҳу анҳу, баён мекунад, ки Паёмбар ﷺ дар рузҳои муайян ҳиҷома мекард ва мефармояд:
«У дар рузи ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бистуякум ҳиҷома мекард».
Яъне, ҳиҷома дар ин рузҳои муайян аз моҳи қамарӣ анҷом дода мешуд.
Гуфта шудааст, ки ҳикмати интихоби ин рузҳо дар он аст, ки ҳиҷома дар ин вақт нисбат ба ҳиҷома дар нимаи аввали моҳ фоидаи бештар дорад. Ё шояд дар он ҳикмате бошад, ки ҷуз Аллоҳи Таъоло касе онро намедонад.
قَالَ مَعْمَرٌ: احْتَجَمْتُ فَذَهَبَ عَقْلِى حَتَّى كُنْتُ أُلَقَّنُ فَاتِحَةَ الْكِتَابِ فِى صَلاَتِى. وَكَانَ احْتَجَمَ عَلَى هَامَتِهِ.
صحيح الترغيب 3464
22 — Аз Анас, радияллоҳу анҳу, ривоят аст:
«Ҳамоно Паёмбар ﷺ (дар) се (мавзеъ) ҳиҷома кард: дар ду тарафи гардан ва дар коҳил (қисми болоии пушт, байни ду шона)».
Маъмар¹ гуфт:
«Ман ҳиҷома кардам ва ақламро аз даст додам, то ба дараҷае ки ҳангоми намоз хондан ба ман сураи “Фотиҳа”-ро талқин мекарданд (яъне калимаҳои онро ба ман ёдрас мекарданд). Ва у (Паёмбар ﷺ) дар болои сар, дар тораки сараш² низ ҳиҷома карда буд».
Ин ҳадисро Абу Довуд (3860), Тирмизӣ (2051) ва Ҳоким (4/210) ривоят кардаанд. Ҳоким гуфт: «Ин ҳадис саҳеҳ аст ва мувофиқи шарти Бухорӣ ва Муслим мебошад», ва аз-Заҳабӣ бо ӯ мувофиқат кардааст.
Манбаъ: «Саҳиҳ ат-Тарғиб» (3464).
Шайх Албонӣ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст.
Ниг.: «Саҳиҳ ал-Ҷомиъ ас-Сағир» (4927), «Саҳиҳ ат-Тарғиб ва-т-Тарҳиб» (3464), «Ас-Силсила ас-Саҳиҳа» (908), «Тахриҷ Мишкот ал-Масабеҳ» (4472).
[¹] Маъмар ибни Рошид Абу Урва ал-Аздӣ, мавлои (ғуломи озодшудаи) қабилаи Азд буд. Ӯ имом, ҳофиз ва шайхулислом, аз аҳли Яман ба шумор мерафт.
Дар соли 95 ё 96-уми ҳиҷрӣ таваллуд шудааст. У дар ҷанозаи Ҳасан ал-Басрӣ ҳузур доштааст ва ҳанӯз дар овони наврасӣ ба талаби илм оғоз намудааст.
Аз Қатода, аз-Зуҳрӣ, Амр ибни Динор, Собит ал-Бунонӣ, Яҳё ибни Абу Касир, Мансур ал-Муътамир, Сулаймон ал-Аъмаш, Зайд ибни Аслам, Айюб ас-Сахтиёнӣ, Муҳаммад ибни Мункадир ва дигарон ҳадис ривоят кардааст.
Ӯ дар баробари ростгуӣ ва кушишмандӣ, зарфи дониши фаровон буд ва аз аҳли тақво ба шумор мерафт.
Дар моҳи Рамазони соли 153-уми ҳиҷрӣ, дар синни 58-солагӣ вафот кардааст.
Ниг.: «Сияр аълом ан-нубало» (7/5–19), «Таҳзиб ал-камол» (1/96).
[²] Эҳтимол дорад, ки ӯ дар интихоби ҷои ҳиҷома ё дар муайян кардани беморӣ хато карда буд. Дар ин бора ас-Синдӣ гуфтааст.
Ал-Қорӣ гуфт:
«Ҳиҷома барои заҳролудшавӣ анҷом дода мешавад, аммо Маъмар ҳиҷомаро на барои заҳролудшавӣ анҷом дод ва аз ин рӯ, он ба ӯ зарар расонд».
Ниг.: «Авн ал-Маъбуд» (10/243).
Шарҳи ҳадиси монанд:
Паёмбар ﷺ ба табобат намудан бо он чизҳое, ки фоида доранд, ташвиқ мекард. Аз ҷумлаи онҳо ҳиҷома мебошад. Худи Паёмбар ﷺ ҳиҷома анҷом медод ва баён кардааст, ки он аз воситаҳои табобатии фоидаовар аст.
Дар ин ҳадис Анас, радияллоҳу анҳу, ривоят мекунад:
«Расули Аллоҳ ﷺ ҳиҷома мекард».
Ҳиҷома — берун кардани хуни зиёдатӣ ё носолим тавассути захмҳои хурд дар ҷои муайяни бадан ва сипас бо воситаи асбобе, ба монанди косаи ҳиҷома ё қиф, берун кашидани он хун мебошад.
Сипас Анас, радияллоҳу анҳу, мавзеъҳои ҳиҷомаи Паёмбар ﷺ-ро муайян намуда, мегуяд:
«Дар ахдаъайн» — яъне дар ду раги паҳлуҳои гардан,
ва «коҳил» — яъне дар қисми болоии пушт, байни ду шона.
Сипас Анас, ралияллоҳу анҳу, баён мекунад, ки Паёмбар ﷺ дар рузҳои муайян ҳиҷома мекард ва мефармояд:
«У дар рузи ҳабдаҳум, нуздаҳум ва бистуякум ҳиҷома мекард».
Яъне, ҳиҷома дар ин рузҳои муайян аз моҳи қамарӣ анҷом дода мешуд.
Гуфта шудааст, ки ҳикмати интихоби ин рузҳо дар он аст, ки ҳиҷома дар ин вақт нисбат ба ҳиҷома дар нимаи аввали моҳ фоидаи бештар дорад. Ё шояд дар он ҳикмате бошад, ки ҷуз Аллоҳи Таъоло касе онро намедонад.
٢٣ –عن عكرمة، عن ابن عَبَّاس، «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ فِى رَأْسِهِ مِنْ دَاءٍ كَانَ بِهِ».
صحيح سنن أبي داود 1611
23 — Икрима аз Ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, ривоят мекунад: «Расули Аллоҳ ﷺ дар ҳоле ки дар эҳром буд, ба сабаби беморие, ки дар сарашон доштанд, дар сарашон ҳиҷома карданд».
Ин ҳадисро Аҳмад (1/236, 249, 259, 305, 345, 346, 374), Бухорӣ (1835, 1838), Муслим (1202), Абу Довуд (1835), Тирмизӣ (775–777, 839), Насоӣ (5/193) ва Ибни Моҷа (1682, 3081) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Ниг.: «Саҳиҳ Аби Довуд», №1611.
Шарҳи ҳадиси монанд:
Ҳиҷома яке аз воситаҳои табобатӣ мебошад, ки дар он бо роҳи хунгирӣ барои табобат аз бадан хун хориҷ карда мешавад.
Дар ин ҳадис Абдуллоҳ ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, хабар медиҳад, ки Паёмбар ﷺ дар ҳолати эҳром ҳиҷома кардаанд ва инчунин дар ҳолати руза ҳиҷома кардаанд.
Зоҳири ҳадис бар он далолат мекунад, ки ин ду ҳолат — ҳиҷома кардан дар эҳром ва ҳиҷома кардан ҳангоми ркза — дар ду мавриди ҷудогона рух додаанд.
Дар ривояти Бухорӣ омадааст, ки Паёмбар ﷺ ҳангоми эҳром буданашон барои дарди шадиди сар (шақиқа) дар сар ҳиҷома карданд. Шақиқа як навъи дарди сар аст, ки одатан дар қисми пеши сар ва ба яке аз ду тарафи он пайдо мешавад.
Ҳиҷомаи Паёмбар ﷺ дар ҳолати эҳром дар ҷойе бо номи «Лаҳйи Ҷамал» анҷом шудааст. Ин макон дар байни Макка ва Мадина қарор дошта, тақрибан 7 мил (қариб 12 км) аз Мадина дур буд.
صحيح سنن أبي داود 1611
23 — Икрима аз Ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, ривоят мекунад: «Расули Аллоҳ ﷺ дар ҳоле ки дар эҳром буд, ба сабаби беморие, ки дар сарашон доштанд, дар сарашон ҳиҷома карданд».
Ин ҳадисро Аҳмад (1/236, 249, 259, 305, 345, 346, 374), Бухорӣ (1835, 1838), Муслим (1202), Абу Довуд (1835), Тирмизӣ (775–777, 839), Насоӣ (5/193) ва Ибни Моҷа (1682, 3081) ривоят кардаанд.
Ҳадис саҳеҳ аст. Ниг.: «Саҳиҳ Аби Довуд», №1611.
Шарҳи ҳадиси монанд:
Ҳиҷома яке аз воситаҳои табобатӣ мебошад, ки дар он бо роҳи хунгирӣ барои табобат аз бадан хун хориҷ карда мешавад.
Дар ин ҳадис Абдуллоҳ ибн Аббас, радияллоҳу анҳума, хабар медиҳад, ки Паёмбар ﷺ дар ҳолати эҳром ҳиҷома кардаанд ва инчунин дар ҳолати руза ҳиҷома кардаанд.
Зоҳири ҳадис бар он далолат мекунад, ки ин ду ҳолат — ҳиҷома кардан дар эҳром ва ҳиҷома кардан ҳангоми ркза — дар ду мавриди ҷудогона рух додаанд.
Дар ривояти Бухорӣ омадааст, ки Паёмбар ﷺ ҳангоми эҳром буданашон барои дарди шадиди сар (шақиқа) дар сар ҳиҷома карданд. Шақиқа як навъи дарди сар аст, ки одатан дар қисми пеши сар ва ба яке аз ду тарафи он пайдо мешавад.
Ҳиҷомаи Паёмбар ﷺ дар ҳолати эҳром дар ҷойе бо номи «Лаҳйи Ҷамал» анҷом шудааст. Ин макон дар байни Макка ва Мадина қарор дошта, тақрибан 7 мил (қариб 12 км) аз Мадина дур буд.
٢٤ – عن أنس «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ مِنْ وَجَعٍ كَانَ بِهِ».
صحيح سنن أبي داود 1621
24 — Аз Анас ибн Молик, رضي الله عنه, ривоят аст:
«Расулуллоҳ ﷺ дар ҳоле ки дар эҳром буд, ба сабаби дарде, ки дар пояш эҳсос мекард, аз қисми болои кафи пойаш ҳиҷома кард».
Ин ҳадисро Аҳмад (3/164), Абӯ Довуд (1837), Насоӣ (5/194) ва Ибни Ҳиббон (3952) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Аби Довуд» (1611/1), «Саҳиҳ ан-Насоӣ» (2849), «Тахриҷи Мишкотул-Масабеҳ» (2626).
Шарҳи ҳадис аз «Авнул-Маъбуд — Шарҳи Сунани Абӯ Довуд»
«عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ» — яъне қисми болои пой.
«مِنْ وَجَعٍ كَانَ بِهِ» — ба сабаби дарде, ки дар он дошт.
Дар ривояти Насоӣ омадааст: «Ӯ дар ҳоле ки муҳрим буд, аз қисми болои пойаш ҳиҷома кард, ба сабаби дарде, ки дар он дошт».
Ҳамчунин дар ривояте аз ҳадиси Ҷобир омадааст, ки Паёмбар ﷺ дар ҳоле ки муҳрим буд, аз сабаби дарде, ки дошт, ҳиҷома кард. Маънои он дарде мебошад, ки ба ҳадди шикастани устухон намерасад, ё дарде, ки устухонро бе шикастан гирифтор мекунад. Инро ас-Синдӣ гуфтааст.
Ин ҳадис барои рад кардани андешаи касоне оварда шудааст, ки ҳиҷомаро макруҳ медонанд. Ҳамчунин ҳасан ал-Басрӣ гуфтааст, ки дар ҳиҷома фоида вуҷуд дорад.
Ал-Мунзирӣ гуфтааст: Тирмизӣ онро ривоят кардааст ва бо лафзи Насоӣ аз «Васоил» овардааст.
Ибни Абӣ Урва: ӯ Саид аст, ки аз Қатода ба сурати мурсал ривоят кардааст, бе он ки номи Анасро зикр кунад.
صحيح سنن أبي داود 1621
24 — Аз Анас ибн Молик, رضي الله عنه, ривоят аст:
«Расулуллоҳ ﷺ дар ҳоле ки дар эҳром буд, ба сабаби дарде, ки дар пояш эҳсос мекард, аз қисми болои кафи пойаш ҳиҷома кард».
Ин ҳадисро Аҳмад (3/164), Абӯ Довуд (1837), Насоӣ (5/194) ва Ибни Ҳиббон (3952) ривоят кардаанд.
Шайх Албонӣ раҳимаҳуллоҳ ин ҳадисро саҳеҳ донистааст. Ниг.: «Саҳиҳ Аби Довуд» (1611/1), «Саҳиҳ ан-Насоӣ» (2849), «Тахриҷи Мишкотул-Масабеҳ» (2626).
Шарҳи ҳадис аз «Авнул-Маъбуд — Шарҳи Сунани Абӯ Довуд»
«عَلَى ظَهْرِ الْقَدَمِ» — яъне қисми болои пой.
«مِنْ وَجَعٍ كَانَ بِهِ» — ба сабаби дарде, ки дар он дошт.
Дар ривояти Насоӣ омадааст: «Ӯ дар ҳоле ки муҳрим буд, аз қисми болои пойаш ҳиҷома кард, ба сабаби дарде, ки дар он дошт».
Ҳамчунин дар ривояте аз ҳадиси Ҷобир омадааст, ки Паёмбар ﷺ дар ҳоле ки муҳрим буд, аз сабаби дарде, ки дошт, ҳиҷома кард. Маънои он дарде мебошад, ки ба ҳадди шикастани устухон намерасад, ё дарде, ки устухонро бе шикастан гирифтор мекунад. Инро ас-Синдӣ гуфтааст.
Ин ҳадис барои рад кардани андешаи касоне оварда шудааст, ки ҳиҷомаро макруҳ медонанд. Ҳамчунин ҳасан ал-Басрӣ гуфтааст, ки дар ҳиҷома фоида вуҷуд дорад.
Ал-Мунзирӣ гуфтааст: Тирмизӣ онро ривоят кардааст ва бо лафзи Насоӣ аз «Васоил» овардааст.
Ибни Абӣ Урва: ӯ Саид аст, ки аз Қатода ба сурати мурсал ривоят кардааст, бе он ки номи Анасро зикр кунад.