Có lần cũng đi xe ôm công nghệ, anh tài xế bảo vợ:
“Dăm bảy phút nữa anh về nhá, tắm cho con xong cả nhà về luôn.”
Xong anh vừa chở mình vừa huýt sáo ấy, có vẻ rất vui luôn. Gia đình là động lực lớn quá!

tranh thủ từng phút để kết nối với người thân, giữ sợi dây tình cảm luôn bền chặt.

sau tất cả, gia đình luôn là bến đỗ bình yên nhất.

AI mày khá lắm

CHÍNH THỨC
Công an Quảng Nam khởi tố, bắt giam Tô Thị Ty Na ở Hà Lam, Thăng Bình với hành vi giết cháu Hoàng (con ruột của Na), mục đích nhằm trục lợi bảo hiểm

Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an tỉnh Quảng Nam đã khởi tố và bắt tạm giam bà Tô Thị Ty Na (sinh năm 1981, trú tại thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình) về hành vi giết người. Bà Na bị cáo buộc đã sát hại con trai ruột của mình, cháu Nguyễn Văn H. (sinh năm 2017), vào tối ngày 2/1/2023, với mục đích trục lợi bảo hiểm nhân thọ.

Chi tiết vụ việc:
• Thời gian xảy ra: Khoảng 22h tối 2/1/2023.
• Địa điểm: Tại nhà riêng của bà Na ở thị trấn Hà Lam, huyện Thăng Bình, Quảng Nam.
• Nạn nhân: Cháu Nguyễn Văn H., con ruột của bà Na.
• Hành vi phạm tội: Bà Na bị cáo buộc đã sát hại con trai mình nhằm mục đích trục lợi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ đã mua trước đó.

Trước đó, trên mạng xã hội lan truyền thông tin về việc một người mẹ bị cho là đã sát hại hai con để trục lợi bảo hiểm. Tuy nhiên, cơ quan chức năng xác nhận rằng chỉ có một trường hợp tử vong liên quan đến vụ án này. Công an tỉnh Quảng Nam đã tiến hành điều tra và xác minh thông tin, đồng thời cảnh báo người dân không nên lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng, gây hoang mang dư luận.

Hồi nhỏ, mình hay có một nỗi lo không biết kể ai nghe: mấy món bánh cũ rồi sẽ biến mất theo bóng dáng người già. Má, nội, ngoại, mấy cô bác trong xóm… cứ lần lượt già đi, mà lớp con nít tụi mình thì chỉ biết ăn, biết khen, biết giành nhau miếng bánh nào bự nhất, ngon nhất, chớ không đứa nào học gói bánh, nhồi bột, canh lửa.

Mình có nhiều bận hay thầm nghĩ, lỡ mai mốt người làm bánh không còn, mấy cái bánh quê này sẽ đi đâu? Hay là chúng nó cũng già, cũng mất, cũng hóa thành một mớ ký ức lạt lẽo trong đầu người nhớ?

Hồi đó, nhà mình có một cái rổ tre cũ, nội dùng để đựng bột gạo mỗi khi làm bánh. Mấy đứa nhỏ trong nhà khoái chọt tay vô lớp bột mịn như tơ, vẽ nguệch ngoạc lên mặt bột mấy cái hình không đầu không đuôi. Nội làm bộ la, kêu đừng có chọc bậy, bột còn sống đó, nó thở à nghen, giỡn hoài coi chừng bánh nó không nở. Mà không biết có phải vì vậy hay không, bánh của nội lúc nào cũng nở phồng, da lợn phải từng lớp thiệt đều, bánh bò phải bung rễ tre cho đẹp.

Nội không có công thức. Ừa thì một nắm bột, một chén đường, dừa già nạo sẵn để đó, lá chuối trụng sơ, làm riết rồi quen tay. Đổ bánh đúc thì phải canh lửa sao cho vừa, bánh đổ ra mềm dẻo mà không bị nhão. Làm bánh ít thì phải gói sao cho mép lá dính chặt, hấp lên cái bánh mới có eo, làm bánh tổ thì nên dùng đường thẻ hay đường mật màu nó sẽ đẹp với thơm hơn, xôi vị không thể thiếu chút gừng cho dằn lại, mấy cái bánh nhỏ xíu cầm lên thấy gọn trong lòng tay. Những thứ đó, nội không dạy ai hết, nội cứ làm, rồi mấy đứa con cháu lăng xăng chạy tới chạy lui, đứa canh bếp, đứa nhón tay bẻ thử một góc bánh, ăn mà chưa kịp thổi, bị phỏng thì xuýt xoa.

Ở quê, bánh không chỉ là bánh. Nó là hơi bếp tro, là tiếng lách cách dao thớt, là mùi nước cốt dừa len lỏi trong nếp áo má, là vạt khói bếp níu lấy mái tóc nội bạc phơ. Là đôi bàn tay già cỗi mà nhớ kỹ từng thước bánh, nhớ tới độ nhắm mắt lại cũng biết bánh đã tới chừng nào.

Nhưng mà, rồi chắc chắn sẽ có một ngày, bếp tro cũng lạnh, tiếng dao thớt cũng vắng đi. Lò bánh cũ dỡ ra, cái rổ tre cũng sứt và mất tăm, người ta già đi, mắt mờ dần, tay run không còn nhồi bột nổi nữa.

Ngày đó tới nhanh hơn mình tưởng...

"Năm 1965, ở trụ sở sinh viên đại học góc đường Duy Tân, Hồng Thập Tự, người thanh niên có cái vẻ rất thư sinh, gầy gò ấy cầm chiếc Tây Ban Cầm bước lên bục, sau đôi lời giới thiệu rất ngắn và giản dị của một người trong ban tổ chức, cất lên tiếng hát chưa mấy ai biết ở Sài Gòn thời ấy...
.....và từ đó nhạc Việt Nam không bao giờ còn như cũ nữa."

THUẾ ĐỐI ỨNG TRUMP VÀ NHỮNG PHẢN ỨNG ĐẦU TIÊN

1. Trump áp thuế tối thiểu toàn cầu 10%
• Vào ngày 2/4/2025, cựu Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh áp mức thuế tối thiểu 10% đối với gần như tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ, gọi đây là một phần trong “Ngày Giải Phóng” kinh tế.
• Chính sách có hiệu lực từ ngày 5/4/2025, gây chấn động nền thương mại toàn cầu vì phá vỡ các quy tắc của WTO và các hiệp định thương mại đã có từ trước.

Nguồn: Reuters

⸻

2. Thuế trừng phạt riêng cho từng quốc gia
• Việt Nam: Bị đánh thuế 46%, lý do là “xuất khẩu quá nhiều hàng giá rẻ” gây thiệt hại cho các doanh nghiệp Mỹ.
• Đài Loan: Bị áp thuế gần 32%, Trump cáo buộc nước này “cướp” ngành công nghiệp bán dẫn của Mỹ.
• Liên minh châu Âu (EU): Phải chịu thuế 20%, với lời lẽ cứng rắn từ Trump: “Họ rất tệ và lừa đảo Mỹ”.

Nguồn: MarketWatch, FT

⸻

3. Đánh thuế ô tô nhập khẩu 25%
• Toàn bộ ô tô nhập khẩu vào Mỹ – dù từ bất kỳ quốc gia nào – đều phải chịu mức thuế mới 25%.
• Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến các hãng xe từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Mexico, và cả các thương hiệu Mỹ có nhà máy ở nước ngoài.

Nguồn: The Guardian

⸻

4. Tác động & phản ứng
• Các nước đang cân nhắc biện pháp trả đũa thương mại.
• Giới chuyên gia gọi đây là “Ngày Tự Hủy Diệt” của kinh tế toàn cầu – cảnh báo nguy cơ xảy ra chiến tranh thương mại quy mô lớn.
• Phố Wall và các thị trường tài chính đã bắt đầu phản ứng tiêu cực, cổ phiếu nhiều ngành lao dốc.

Nguồn: Investors.com

TÂM LÝ TIÊU CỰC VÀ PHẢN ỨNG NHÀ ĐẦU TƯ. DỰ BÁO GIẢM

1. Sự suy giảm nhanh chóng của nền kinh tế Mỹ:
• Dự báo tăng trưởng GDP: Trước khi áp dụng thuế quan, nền kinh tế Mỹ được dự báo tăng trưởng khoảng 3,9%. Tuy nhiên, sau khi các biện pháp thuế quan được công bố vào ngày 2/4/2025, dự báo tăng trưởng đã giảm xuống 2,3%, sau đó là -2,8%, và hiện tại là -3,7%.

2. Tâm lý thị trường và phản ứng của nhà đầu tư:
• Sụt giảm thị trường chứng khoán: Sau thông báo về thuế quan, thị trường chứng khoán Mỹ đã mất hơn 6 nghìn tỷ USD giá trị trong vòng hai ngày, với chỉ số Nasdaq và Russell 2000 rơi vào thị trường giá xuống (bear market).
• Lo ngại về suy thoái và lạm phát đình trệ: Các nhà kinh tế cảnh báo về nguy cơ suy thoái hoặc lạm phát đình trệ (stagflation) do tác động của thuế quan.

3. Tác động đến tiêu dùng và giá cả:
• Giá cả tăng cao: Thuế quan làm tăng chi phí nhập khẩu, dẫn đến việc các doanh nghiệp tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí, ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng.
• Giảm chi tiêu tiêu dùng: Người dân bắt đầu tiết kiệm nhiều hơn và cắt giảm chi tiêu do lo ngại về tương lai kinh tế.

THẾ HỆ TRẺ BÂY GIỜ NÊN HỌC GÌ VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP RA SAO?

Theo tôi, chúng ta đang đứng trước một thế giới đang thay đổi rất nhanh, thậm chí là thay đổi dữ dội, sâu sắc – tương tự như những gì đã từng diễn ra với thế hệ trước của chúng ta.

Hãy nhìn lại một chút: ông bà, cha mẹ của chúng ta phần lớn sinh ra và lớn lên trong một xã hội nông nghiệp. Cuộc sống của họ gắn liền với ruộng đồng, với cái cuốc cái cày, quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Nhưng rồi, xã hội chuyển mình. Chúng ta, những người thuộc thế hệ sau, được học hành, được tiếp xúc với công nghệ, với máy tính, Internet, phần mềm, và giờ đây là trí tuệ nhân tạo. Chúng ta trở thành những "công nhân tri thức"(knowledge workers) làm việc bằng tư duy, bằng bàn phím, bằng những dòng lệnh và hệ thống dữ liệu khổng lồ, thay vì bằng đôi tay và sức người như cha mẹ chúng ta trước đây.

Và tôi tin rằng, con cái của chúng ta – những đứa trẻ đang lớn lên hôm nay – cũng sẽ chứng kiến một cú "nhảy vọt" tương tự, thậm chí có thể còn sâu sắc và bất ngờ hơn nhiều so với khoảng cách giữa chúng ta và thế hệ đi trước.

Vấn đề là, chúng ta không thể tưởng tượng một cách đầy đủ được thế giới ấy sẽ như thế nào. Nhưng tôi có thể cảm nhận và mường tượng ra một vài điều như sau:

Một thế giới ngập tràn thông tin và tri thức

Cách đây khoảng 20 năm, lần đầu tiên tôi được tiếp cận với Internet, tôi đã choáng ngợp. Sau đó là Google – một "cỗ máy thần kỳ" giúp tôi tìm kiếm mọi thứ chỉ với vài từ khóa. Rồi iPhone xuất hiện và thay đổi hoàn toàn cách chúng ta giao tiếp, làm việc, sống mỗi ngày. Chỉ trong một thời gian ngắn, chúng ta đã chuyển từ thế giới "offline" sang "online", từ việc đọc sách giấy sang tra cứu Wikipedia, từ nghe nhạc qua đĩa CD sang stream nhạc không giới hạn, từ liên lạc qua thư tay sang gọi video xuyên lục địa.

Và giờ đây, khi nhìn về 20 năm tới, tôi tưởng tượng rằng máy tính sẽ không còn là một thiết bị ta mang theo trong cặp hay túi áo nữa, mà sẽ trở thành một phần cơ thể, như một chiếc kính, một con chip gắn sau tai, hoặc thậm chí là một thiết bị kết nối trực tiếp với não bộ. Thông tin, kiến thức, trí nhớ, ý tưởng của chúng ta – có thể sẽ được nhập, xuất, lưu trữ và cập nhật giống như file trong đám mây. Chúng ta sẽ có thể “truy cập” tri thức như truy cập một thư viện sống khổng lồ mà không cần mở sách hay gõ từ khóa.

Máy móc và AI sẽ thay thế phần lớn công việc hiện tại

Một điều rõ ràng nữa là: các công việc con người đang làm ngày nay – phần lớn sẽ được hỗ trợ hoặc thay thế bởi máy móc, AI. Chúng ta đang chứng kiến điều đó từng ngày.

Ví dụ: ngành bán lẻ hiện nay đang sử dụng hàng triệu lao động cho các vị trí như thu ngân (cashier), giao hàng (shipper), bán hàng tại quầy, chăm sóc khách hàng... Nhưng với sự phát triển của AI agent, robot và drone, viễn cảnh một cửa hàng không người điều hành, tự động hóa hoàn toàn là điều hoàn toàn có thể xảy ra – thậm chí đang diễn ra rồi ở một số quốc gia tiên tiến.

Bạn không cần ra siêu thị, không cần đặt hàng thủ công. Một trợ lý ảo AI sẽ tự động dự đoán và đặt mua các mặt hàng bạn cần theo thói quen, sở thích, chế độ dinh dưỡng. Và drone sẽ giao đến tận cửa nhà bạn trong vài phút. Không có shipper, không có nhân viên kho, không có quầy tính tiền.

Tất nhiên, điều đó không có nghĩa là không còn công việc cho con người. Nhưng nó có nghĩa là những công việc đơn giản, lặp đi lặp lại, dễ thay thế sẽ biến mất. Thay vào đó, chúng ta sẽ cần:

- Những người thiết kế hệ thống AI
- Những người vận hành, giám sát, bảo trì hệ thống robot và tự động hóa
- Những chuyên gia phân tích dữ liệu, phát triển phần mềm, tối ưu trải nghiệm người dùng

Con người sẽ có hai lựa chọn: hoặc bị đào thải vì kỹ năng không còn phù hợp, hoặc trở thành những người đi đầu, làm chủ công nghệ, sử dụng công nghệ để tăng năng suất, sáng tạo giá trị mới. Sự khác biệt sẽ rất rõ ràng và tàn nhẫn nếu chúng ta không chuẩn bị từ sớm.

Vậy trẻ em bây giờ nên học gì?

Nếu tương lai là một thế giới nơi công nghệ và trí tuệ nhân tạo đóng vai trò trung tâm thì chúng ta cần chuẩn bị cho con cái mình một bộ kỹ năng và tư duy hoàn toàn mới. Không thể tiếp tục áp dụng những công thức cũ – học giỏi, vào đại học, ra trường làm việc văn phòng rồi chờ thăng tiến – trong một thế giới mà chính công việc văn phòng cũng đang bị AI lấn sân.

Tôi nghĩ, để có thể sống tốt – và hơn nữa là làm chủ được tương lai, trẻ em hôm nay cần được học và phát triển theo ba hướng lớn:

1. Nắm vững công nghệ – Không để bị thay thế

Điều đầu tiên và rất quan trọng: phải hiểu công nghệ, phải làm chủ nó.

Nếu AI có thể làm thay con người những việc lặp lại, thì con người phải học để trở thành người tạo ra AI, thiết kế, huấn luyện và giám sát nó. Nghĩa là, kiến thức về STEM (Khoa học – Công nghệ – Kỹ thuật – Toán học) sẽ không còn là “một lựa chọn tốt”, mà là nền tảng bắt buộc nếu trẻ muốn tồn tại và phát triển trong xã hội tương lai.

Tôi không nói rằng ai cũng phải trở thành lập trình viên hay kỹ sư máy học. Nhưng tư duy công nghệ, khả năng làm việc với dữ liệu, kỹ năng giải quyết vấn đề bằng công cụ kỹ thuật số – sẽ là kỹ năng cơ bản như biết đọc biết viết ngày xưa.

Ví dụ:

- Biết lập trình không phải để trở thành coder, mà để hiểu được logic vận hành của thế giới máy móc.
- Biết sử dụng AI và công cụ số không phải để theo kịp xu hướng, mà để nâng cao năng suất và chất lượng công việc.
- Hiểu cơ bản về tự động hóa, mạng lưới, dữ liệu lớn không phải để khoe mẽ, mà để không bị “mù mờ” trong một xã hội điều hành bởi công nghệ.

Và để học STEM hiệu quả, phải nuôi dưỡng sự tò mò, khả năng tự học, khả năng đặt câu hỏi. Đó mới là gốc rễ.

2. Giữ lại những gì con người hơn máy móc

Tuy nhiên, công nghệ không phải là tất cả. Ngược lại, càng nhiều máy móc, thế giới càng cần con người đích thực.

AI có thể viết một bài thơ hay – nhưng nó không biết thương yêu.

AI có thể vẽ một bức tranh đẹp – nhưng nó không biết cô đơn hay hạnh phúc.

AI có thể trả lời một câu hỏi triết học – nhưng nó không đặt câu hỏi về ý nghĩa cuộc đời.

Do đó, trẻ em cần được học để giữ lại và phát triển những gì khiến chúng trở nên con người hơn máy móc: sự sáng tạo, khả năng cảm thông, kỹ năng kết nối với người khác, và đặc biệt là tính nhân văn.

Những kỹ năng này không đến từ việc học thuộc bài hay làm bài thi – mà đến từ việc đọc sách, viết lách, kể chuyện, chơi nhạc, vẽ tranh, tham gia sinh hoạt cộng đồng, chơi cùng bạn bè, làm từ thiện, giúp đỡ người khác…

Nó đến từ việc trẻ được sống như một con người giữa những con người, chứ không bị nhốt trong những bài học lập trình khô cứng.

Công nghệ sẽ là công cụ. Nhưng nhân văn mới là kim chỉ nam.

3. Học cách học – vì tương lai luôn thay đổi

Một trong những điều chắc chắn nhất về tương lai là: nó sẽ tiếp tục thay đổi. Những công việc mà chúng ta định hướng cho con hôm nay, có thể 10 năm nữa sẽ không còn tồn tại.

Vì vậy, trẻ em cần được dạy để trở thành người học suốt đời, người có thể tự học, tự cập nhật, tự thay đổi chính mình khi thế giới đổi thay.

Tôi nghĩ có ba yếu tố cốt lõi trong “năng lực học tập suốt đời”:

- Khả năng thích nghi: Biết cách thay đổi thói quen, tư duy, hành động để phù hợp với hoàn cảnh mới.
- Tư duy phản biện: Không tin mọi thứ, luôn đặt câu hỏi, tìm hiểu kỹ, kiểm chứng.
- Tinh thần cầu tiến: Không hài lòng với kiến thức hiện có, luôn tò mò và khát khao hiểu thêm.

Những điều này không thể “nhồi nhét” bằng sách giáo khoa. Chúng phải được nuôi dưỡng bằng môi trường giáo dục cởi mở, bằng sự khuyến khích khám phá, thử sai, học từ thất bại.

Kết luận: Tương lai không chờ ai cả

Chúng ta với tư cách là cha mẹ, người lớn không thể vẽ chính xác bức tranh tương lai cho con cái mình. Nhưng chúng ta có thể giúp các em chuẩn bị một chiếc la bàn vững chắc: hiểu biết công nghệ, lòng nhân ái và tinh thần học hỏi.

Tương lai sẽ không dừng lại để đợi ai cả. Nhưng những ai được chuẩn bị từ hôm nay sẽ không chỉ tồn tại trong tương lai đó, mà còn định hình nó.

- NGUYEN THANH TUNG