دور مشروطه خواهان

اهم مدارس دینی تهران تا زمان نگارش خاطرات کلنل کاساگوفسکی به شرح زیر بوده اند:

مدرسه صدر: در سال ۱۱۸۸ خورشیدی به‌‌دست میرزا شفیع مازندرانی، صدراعظم فتحعلی شاه قاجار ساخته شد. میرزا شفیع در این مدرسه همزمان کتابخانه بزرگی ایجاد کرد که در زمره کتابخانه‌های مهم در دوره قاجار به‌شمار می‌رفت. از مهم‌ترین وقایع در روابط خارجی ایران در زمان صدارت میرزا شفیع، می‌توان به عقد عهدنامه فینکنشتاین با فرانسه، و وقوع جنگ‌های اول ایران و روسیه و جدایی بخش‌هایی از خاک سرزمین ایران در پی انعقاد عهدنامه گلستان بود.

مدرسه مروی: مدرسه علمیه مروی در سال ۱۱۹۵ خورشیدی در دوره فتحعلی‌شاه قاجار توسط محمدحسین خان مروی، حاکم شهر مرو و از خانهای ایل قاجار، احداث گردید. محمد حسین خان مروی پس از شکست از ازبکها و اشغال مرو و اسارت خاندانش به ایران فرار نمود. وی تا آخر عمر با لقب فخرالدوله به سمت ندامت خاص فتحعلی شاه اکتفا نمود و بسیار متمول شد و آثاری چون مدرسه، مسجد، باغ و بازارچه مروی را در تهران از خود بر جای گذاشته و تمام املاک خود را برای مسجد و مدرسه خویش وقف نمود و در سال ۱۱۹۸ خورشیدی درگذشت. در کتیبه این مدرسه نام مدرسه فخریه به سبب لقب بانی آن فخرالدوله نقش شده بوده است.

مدرسه ایلچی کبیر: میرزا ابوالحسن خان ایلچی، نماینده اصلی ایران در امضای عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای با روسیه در زمان فتحعلی‌شاه، که دو بار به‌عنوان وزیر امور خارجه خدمت کرد، به هنگام بازگشت از آخرین سفرش به تهران چون می خواست مدرسه بزرگی بسازد سرای عزیزیان را به مبلغ دویست تومان خرید و ساختن مدرسه را به عهده محمدقلی آصف‌الدوله که به او اعتماد داشت واگذار کرد. پس از اتمام ساختن مدرسه از مال الوصایه میرزاابوالحسن که در مرداد ۱۲۲۵ فوت کرده بود، آصف‌الدوله نام مدرسه را به عنوان «مدرسه ایلچی کبیر وزیر دول خارجه ایران » نگاشت ولی در پایین کاشی سردر با خط سفید روی کاشی آبی نام «مدرسه آصفیه» نوشته شد. سال ۱۲۷۷ قمری نوشته شده روی سردر مدرسه مطابق ۱۲۳۹ خورشیدی می باشد.

مدرسه شیخ عبدالحسین: به‌همراه یک مسجد در بازار پاچنار تهران قرار دارد. این مسجد و مدرسه را وصی میرزاتقی خان امیرکبیر، یعنی شیخ عبدالحسین تهرانی مشهور به شیخ العراقین از عالمان و مجتهدان تهران در سال ۱۲۳۳ خورشیدی از ثلث اموال امیرکبیر ساخت. شیخ العراقین قصد داشت آن را مدرسه امیرکبیر نام بگذارد که با مخالفت حکومت روبروشد.

مدرسه معیر: دوستعلی‌خان معیرالممالک نظام‌الدوله مسئولیت امور معماری دربار ناصرالدین شاه را برعهده داشت. دو بنای مهم عصر قاجار، تکیه دولت و شمس‌العماره هر دو به فرمان ناصرالدین شاه و زیرنظر اوساخته شد. او همچنین چندین بنای عام‌المنفعه و شخصی شامل شبستان مسجد جامع عتیق، بازارچه معیر، مسجد معیر، جلوخان معیر، آب انبار معیر، کوچه باغ معیر، مدرسه معیر و حمام معیر را از سال ۱۲۴۶ خورشیدی به بعد احداث نمود. بنای فعلی باغ فردوس واقع در خیابان ولیعصر تهران نیزبه دستور او ساخته شده‌است.

مسجد و مدرسه حاج قنبرعلی خان: این بنا در تاریخ ۱۲۵۰ خورشیدی توسط حاج قنبر علی خان کرد مافی ملقب به سعدالدوله احداث شده و به نام مدرسه قنبر علی خان و سعدیه معروف است. وی یکی از نزدیکان دربار ناصرالدین شاه و فردی خیر بوده که تمامی املاک دور مسجد را نیز وقف مسجد کرده بوده است.

https://castbox.fm/vb/693427587

https://t.me/ConstitutionalistsEra

263 viewsedited 18:47