Tanqidiy fevral

Aynan shu gap kerak edi..

​​Mirjalolni kitob doʻkonlarida, kitobxonlar uchrashuvlarida koʻrib turardim. Kitob sotishini keyinroq bilganman. Nasibaxonni tanimayman. Mirjalolning toʻy kuni qoʻygan postidan ikkovlari ham kitobxon ekanliklarini bilgandim.

Andijondan Qashqadaryoga kelin boʻlib tushgan bu qiz sepiga qoʻshib 800 ta kitob olib kelgani yaqinda katta shov-shuv boʻldi. Bu eng katta axborot saytlaridan tortib, kichik kanallargacha aylandi.

Andijon hokimi oila bilan shaxsan bogʻlanib, qizga rahmat aytdi. Qiz kelin boʻlib tushgan tuman hokimi tumanda kitob doʻkoni ochishga yordam berishini va uy uchun boshlangʻich toʻlov qilib berishini aytdi.

Mana hurmat! Mana izzat! Koʻp emas, atigi toʻrt-besh yil ilgari jamiyat kitob oʻqishni vaqtni behuda sarflash deb, kitob oʻqiydigan yigitlarni omadsiz, qizlarni xayolparast deb qoralardi. Qisqa muddatda kitobxonlar e'zozlanadigan darajaga chiqqanimiz katta yutuq.

Biror amaldor yo biznesmen mard ketib, ayni damda Toshkentda ijarada yashayotgan yosh oilaga tayyor uy sovgʻa qilishini kutib qolamiz. Birinchidan, ular bunga arziydi. Ikkinchidan, jamiyatning kitobga ixlosi ortadi.

Duoda ham hayo qilib, toʻgʻridan toʻgʻri oʻzini soʻrolmay, uning kitoblari bilan mening kitoblarimni bir joyga jamla, deb soʻrardi ayrim yoshlar. Goʻzal duoning ijobati ham goʻzal.

@salimov_blogi

Kimgadir dardlaring to’kking kelarkan,
Kimdandir berkitking kelarkan sirlar,
Kimnidir yuraging yaxshi ko’rarkan,
Sen kimga zorsanu
Senga zor kimlar!

«Ҳамма ерда такрор ва такрор "мебелни эркак қилиши керак, гиламни эркак қилиши керак, эркак - эркак бўлиши керак", деб қайтаравериб, қайтаравериб натижага эришдик. Йигитлар Уй оляпти, ремонт қиляпти, парда, гилам, мебель, жиҳозлар билан тўлдиргунига қадар ёши ўттизга етяпти...

Бир ёмон иллатдан қутулиб, ундан баттар бошқа иллатга йўлиқдик. Биз орзу-ҳавасларимизни қайчилаш, жиловлаш ўрнига, дабдабани бир тарафдан, иккинчи тарафга юкладик. Уй-жой қиммат, иш йўқ, ижтимоий оғир ҳолатда яшайдиган, асосий халқи Россияда тирикчилик қиладиган одамлар учун жуда катта маблағ талаб қиладиган сарф-харажатни куёвга юкладик. Бечора куёвлар уй олиш учун беш йил, ремонти учун икки йил ишлар эди. Энди қўшимча яна беш йил ишлаяпти қандайдир латта-путта ва мебеллар учун.

Кўп танишларим, жиянларим уйланмай юрибди. "Ҳа?", деса "уй-жой қилишим керак, ичини ўзим тўлдиришим керак", деб. Уй-жойи бори ичини тўлдириш ғамида. "Келинни диванида ётмайман", деб йиллаб ишлаяпти. Умри ўтиб кетяпти. Кўп йигитлар ўттизга яқинлашиб уйланяпти. Ўзини тутиб, пул топиб, орзуларни рўёбга чиқаргунига қадар, бошқа ердан иккита болалик бўляпти. Охирги бир йилда саноқсиз одамлардан эшитяпман "куёвни бошқа хотини бор экан. Уйланиб олган экан. Боласи ҳам бор экан", деб қизларини ажратиб юбораётган ота-оналарни. Нима деб ўйлаган эдинглар? Ўттизга кириб, қизларга қарамай юради дебми?

Ҳадисга мувофиқ уйлантириш ва эрга беришга шошилиш ўрнига, йилдан йилга узайтириб боряпмиз. Натижада фаҳш авжига чиқяпти. Оилалар бузиляпти. Ҳозир замон ўзгарган. Инстаграм, тик-ток ва яна кўплаб тармоқларда аёлларни кўриб, уйланиш ҳам шарт эмас.

Бир киши мақтаняпти "Ҳамма совчи бўлиб келаётганлар, паспортни ўзини оламиз, ҳамма нарса тайёр", деяпти деб. Бир ҳисобда хурсандман. Одамлар тушуниб қолди қиз тараф мажбур эмаслигини. Лекин янги ремонт қилинган уй, парда, гилам ва мебеллар ҳам шарт эмаслигини тушунинглар энди. Борлар учун муаммо эмас. Аммо ҳеч нарсаси тайёр бўлмаган, ҳалол йигитга ҳам эрга берса бўлаверади. Бахтли яшаш учун парда, гилам ва мебеллар шарт эмас.

Ҳамма нарса тайёр деб эшик қоқаётган бечора куёвларни аксарини отни калласидай қарзи ёки тўйни ўтказибоқ Россияга кетиш учун билети ёнида. Ёш келинлар парда, гиламлик уйда ястаниб, ёстиқ қучоқлаб ухлаганида, куёвлар мардикорчиликка кетади. Янги келин кечалари ёлғиз ётади. Ёлғизликдан келиб чиқаётган машмашаларни эса санамай қўя қолай. Зотан, сиз ҳам кунда, кун ора эшитиб турибсиз ушланган келинларни, қочиб кетган келинларни, телефонда гаплашган ёш келинчакларни.

Дунё матоҳларини деб Россияда ўн йиллаб ишлаб, уйни тўлдириб уйланиш шарт эмас. Борига уйланаверинглар. Куни кеча бир она билан гаплашдим. Ўғли саккиз йилдан бери Россияда ишлар экан. Уй олиш учун керакли пулни йиғибди. Совчиликка борса, онаси билан бир домда турадими, деб одамлар қиз бермаётган экан. Энди уйни олиб, ичларини тўлдириб, кейин бемалол юраман совчиликка деди. Ҳайрон қараб қолдим. Ўн йил хотин олиш учун ишлайди. У йигит Россияда зино қилиб қўймаслигига, бирортага уйланиб олмаслигига гарантия йўқ. Жамият қонун деб қўйган урфларни, удумларни қурбонига айланаётган ёш умрларга ачинасан. Сохта обрў, манманлик, одамлар кўриб қўйсинга яшаш жамиятни чиритяпти.

Ўша машҳур гап: "Тўй қиммат бўлган ерда, зино арзон бўлади (кўпаяди)". Европани чиритган нарса зинони ошкор ва очиқ бўлиши, тўйдан кўра "яшаб" кўриш арзон бўлиши. Эркакларни кеч уйланишига сабаб, уйланиш ёшигача бемалол истагани билан, истаган усулда шаҳватни қондириш имкони борлиги. Эркакларни шунга мажбурлаяпсизлар. Яна ҳам ҳозир кўпи Аллоҳдан қўрққани учун "уйланиб" оляпти гарчи уйланишни шартларига тушмаса ҳам. Яқинда ошкора яшашни бошлайди сизларни орзуларинг боп пул топгунига қадар.

Биз тўйни қисқартириш, орзу-ҳавасдан воз кечишни эмас, бир юкни бир тарафдан бошқасига олиб бердик, холос. Муаммо шундайлигича турибди. Авваллари келин тараф қарзга кириб, қизни отаси йиллаб Россияда ишлаб сеп йиғган бўлса, энди куёв тараф шу ишни қиляпти.

Биз келин тараф уй-жойни қиммат жихозларга тўлдиришга мажбур эмаслигини тушундик гап йўқ, ана энди бахтли бўлиш учун улар шарт эмаслигини тушуниш қолди.

«Орзу-ҳавас бизни хор қилади»

(с) Фейстред.

Kuchlarimni qora kunlarga saqlay olmadim,
Kunlarimning hech birini ham, chunki oqlay olmadim.

Uchradi yoʻlda toʻsiq, itdan koʻpaydi dushmanim,
Chunki zolimlarni, ustunlarni yoqlay olmadim.

Olmadim oʻch, bitdi kuch, sindi qilich, shul boʻldi ish:
Kirlanib bitdim oʻzim, dunyoni poklay olmadim.

Abdulla Toʻqay

Suhbatlashishni sevaman, tashqariga chiqishni ham ammo hamma bilan ham emas. Qiziqarli insonman, kulishni va kuldirishni sevaman ammo hammani ham emas. Hayotda o’zimga yarasha tanlovlarim va talablarim bor, ammo qaysar va injiq emasman.

Bilasizmi, men atrofidagilarni inson sifatida qadrlaydigan, tushunish uchun eshitadigan, suhbatini o’zida halovat beradigan, o’z chegaralarini hurmat qiladigan, faqatgina samimiy va abadiy yaqinlik quradigan insonman, podaga moslashish, o’z yo’lini tashlab ularni ketidan ketish menga to’g’ri kelmaydi…

Bir insonni yaxshi deya olish uchun atrofidagilarga moslashishi, ular xohlagandek bo’lishi shart emas. Haqiqiy samimiy inson moslashmaydi. Eshitadi, tushunadi, yordam beradi…

Ammo moslashmaydi..!

@taqwatiy

Хаёл ва ҳаёт

Кутилмалар қанча паст бўлса, бахт шунча кўп бўлади.

Романтик фильмлар, қўшиқлар, романлар ва сунъий ҳиссиётлар айниқса қизларнинг никоҳ ҳақидаги тасаввурини ҳаддан ортиқ баланд қилиб юборди. Чунки аёл табиатан муҳаббатга кўпроқ эътибор беради.
Йигитлар орасидаги «эркаклик» ҳақидаги гаплар, шунингдек, ҳаром нарсаларга кўз ўрганиб қолиши эса эркакнинг ҳам никоҳдан кутадиган нарсаларини сунъий равишда оширади.
Натижада эса икки томон ҳам ҳаётни эмас, хаёлни кута бошлайди.
Ҳолбуки, никоҳ фильм эмас. Унда яхши кунлар ҳам бор, машаққатлар ҳам, тушуниш ҳам, кечириш ҳам бор.
Шунинг учун никоҳ ҳақидаги тасаввурларингизни назорат қилинг. Орзуларингиз меъёрида бўлсин. Хаёл, сунъийлик ва “рол ўйнаш” ортидан юрманг, унинг орзуманди бўлманг.

Сиздан олдин оила қурганларнинг тажрибасидан ҳам ибрат олинг.
Чунки ҳақиқий бахт — ортиқча кутилмаларда эмас, балки воқеликни тўғри қабул қилишдадир.

Chingiz Aytmatovning "Jamila"sini baʼzilar salbiy obraz deb bilarkan. Sababi, oʻsha baʼzilar uning urushga ketgan eri boʻlib asarni oʻqigan...

Boshqalar boʻlsa, Jamila yoki Doniyor boʻlib oʻqigani uchun Jamila butun umr urushga ketgan erini kutib yashasinmidi, toʻgʻri qilgan. Muhabbatiga ergashgan deydi. Men ham asarni Jamila boʻlib oʻqigan ekanman. Nima, ayol kishi odam emasmi, nega oʻz tanlovini boshqalar hal qilishi kerak? Nega urushdagi erini bir umr kutishi kerak? - der edim.

Shunda bir kursdoshim ajoyib fikr bildirdi. Bu asar ham "Oʻtgan kunlar" kabi bahsli asar. Asar haqida xulosangiz uni kim boʻlib oʻqishingizga bogʻliq. Kimdir haq, kindir nohaq emas, deb qoldi. Jurnalist boʻlib, uchinchi shaxs boʻlib oʻqing, dedi.

Rasmdagi shirach. Undan shunaqa narsalar yasasa boʻladi.

#Kun_hikmati
•afsuski bugungi kunning eng ogʻir muommosi😔•