БНР: ПЕРАМОГА І КАТАСТРОФА 1918 ГОДА

Беларускі шлях да ўласнай дзяржаўнасці быў няпросты. Пра спробу яе рэалізацыі ва ўмовах Першай сусветнай вайны, а таксама пра месца БНР у нашай гісторыі распавядае Алесь Смалянчук — доктар гістарычных навук, прафесар Інстытута Славістыкі ПАН.

Тамара Эйдэльман: "Абагульняючых прац па гісторыі Беларусі вельмі мала. Гэта засмучае".

Расейская гісторык і аўтарка аднаго з самых папулярных гістарычных YouTube-каналаў падзялілася ўражаннямі пра рэакцыю гледачоў на свае відэа пра гісторыю Беларусі. Таксама Тамара Эйдэльман паразважала, чаму яе відэа пра гісторыю нашай краіны набіраюць сотні тысяч праглядаў, распавяла, што ведаюць расейцы пра Беларусь, у чым розніца паміж беларусамі і расейцамі, і чаму Пуцін так заклапочаны гісторыяй.

95 ГАДОЎ З ПАЧАТКУ МАСАВАЙ ВЫСЫЛКІ КУЛАКОЎ

📆 27 сакавіка (чацвер)

⏰18.30

📍Варшаўскій універсітэт (ul. Dobra 55, заля 2.166 - II паверх).

1929 год Сталін абвесціў "годам вялікага пералому на ўсіх франтах сацыялістычнага будаўніцтва". Кіраўніцтва краіны саветаў узяло курс на фарсіраваную індустрыялізацыю і прымусовую калектывізацыю. Сяляне, якія па-ранейшаму моцна трымаліся за зямлю і ўласную гаспадарку і не хацелі ісці ў калгасы, сталі для савецкай улады галоўным воргам. Ім і пачалі ламаць зрабет.

У сакавіку 1930 года саветы ажыццявілі першую высылку кулакоў з Беларусі ў аддаленыя куткі Расеі. Першую, але не апошнюю.

Аб тым, як адбываліся высылкі кулакоў ў 1930 годзе і пазней, ці былі высылкі раней, як складваўся лёс сасланых асабліва падчас Вялікага тэрору 1937-38 гадоў, аб гэтым пойдзе размова на нашай сустрэчы.

Коратка пра стварэнне БНР з заклікам да ўдзелу ў Дні Волі на Кастрычніцкай плошчы. Пачатах 2000.

Крыніца: partyzanfilm

Абвешчаная 25 сакавіка 1918 года БНР прымусіла Леніна стварыць БССР (ССРБ). Паўплывалі на гэта беларускія камуністы Жылуновіч і Чарвякоў. Але ў чым БНР і БССР падобныя? І чаму Беларусь павінна адзначаць Дзень Волі. Вядучы праграмы "Усы Скарыны" Цімафей Акудовіч тлумачыць у новым выпуску "Вусоў Скарыны", які прысвечаны Дню Волі.

ЯК АДЗНАЧАЛІ ЎГОДКІ АБВЯШЧЭННЯ БНР

Першую гадавіну абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспублікі адзначылі ў 1919 годзе ў Гродне.

Другая гадавіна прыпала на перыяд польскай акупацыі. У Менску ў будынках беларускіх арганізацый прайшлі культурныя мерапрыемствы, вучні беларускіх школ і прытулкаў наведалі каталіцкія і праваслаўныя набажэнствы. У Юбілейным доме ў Менску адбыўся ўрачысты сход Нацыянальнага камітэта.

З 1921 года цэнтрам святкавання Дня Незалежнасці стала Вільня, якая знаходзілася ў падуладнай Польшчы Заходняй Беларусі. Арганізацыяй святкавання займаўся Беларускі нацыянальны камітэт.

29 сакавіка 1921 года ў віленскім Браніфратэрскім касцёле Адам Станкевіч правёў урачыстую імшу, якую завяршыў казаннем на беларускай мове. Гэтая імша стала трывалай традыцыяй святкавання 25 сакавіка ў Вільні.

Апошняе агульнае святкаванне віленскіх беларусаў прайшло ў 1925 годзе. У святкаваннях заўсёды актыўна ўдзельнічалі вучні Віленскай беларускай гімназіі і беларускія студэнты ўніверсітэта Стэфана Баторыя.

У сярэдзіне 1930-х геаграфія святкаванняў выйшла за межы Вільні. Святкаванні праходзілі ў Ашмянах, Жодзішках, Смаргоні, вёсцы Шутавічы і іншых мясцінах.

Падчас Другой сусветнай вайны, у перыяд нямецкай акупацыі, традыцыя святкавання 25 сакавіка захавалася. У 1944 годзе ўрачыстасці прайшлі па ўсёй Беларусі, а таксама адбылася ўрачыстая прысяга жаўнераў Беларускай краёвай абароны.

Пасля вайны, у эміграцыі беларускія асяродкі ў ЗША і іншых краінах працягнулі традыцыю святкавання Дня Незалежнасці. У некаторых гарадах з актыўнай беларускай дыяспарай 25 сакавіка на адміністрацыйных будынках вывешваліся бела-чырвона-белыя сцягі.

Публічныя святкаванні ў Беларусі аднавіліся ў 1989 годзе.

Крыніца Вікіпедыя

24 сакавіка 1996 на заклік БНФ некалькі дзясяткаў тысяч чалавек выйшлі на вуліцы Менску, каб адзначыць Дзень Волі і выказаць пратэст супраць беларуска-расейскай інтэграцыі. Перад опэрным тэатрам адбыўся мітынг. Пасля ўдзельнікі акцыі пайшлі да будынку тэлецэнтру на вуліцы Камуністычнай, дзе супраць іх сілавікі ўжылі спэцсродкі.

Нарэзкі з рэпартажаў расейскіх СМІ.

Крыніца: Радыё Свабода

Дзень Волі. 1997 год

Тады яшчэ незалежны тэлеканал НТВ аб'ектыўна асвятляў падзеі ў Менску. Канал паведамляў, што Лукашэнка спрабуе стварыць новы вобраз і фарбуе сівізну ў радыкальны колер "лясны арэх" (5:43).

Крыніца