Са справы аднаго з рэпрэсаваных і рэабілітаваных жыхароў БССР. У архівах пракуратуры багата такіх паперак з "экстремистской" сімволікай. Дарэчы пасля рэферэндуму 1995 года лукашэнкаўская ўлада адмовілася ад нацыянальных сімвалаў на карысць савецкім. А тут папера за верасень 1996 года. Пытанне: ці можна поводле дзеючага зараз заканадаўства РБ лічыць пракуратуру ці дзяржархівы экстремистской арганізацыяй за незаконнае захоўванне забароненай сімволікі?
😁17💯4
Forwarded from De facto. Беларуская навука
15 сакавіка (субота) 2025 года ў 15:00 Нацыянальны мастацкі музей запрашае на лекцыю Аляксандра Гужалоўскага “Музеі Беларусі ў віхуры вайны” ў рамках выставы “Страты і вяртанні. Лёс мастацкіх каштоўнасцей Дзяржаўнай карціннай галерэі. 1939–1957”.
Гісторыя музеяў Савецкай Беларусі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны – малавывучаная старонка гісторыі айчыннай музейнай справы і культуры ў цэлым. У лекцыі будуць разгледжаны працэс эвакуацыі музейных калекцый з усходняй часткі рэспублікі, разрабаванне нацыстамі збораў беларускіх музеяў, якія засталіся на акупаванай тэрыторыі, спробы іх выратавання прадстаўнікамі беларускай інтэлігенцыі, а таксама вяртанне эвакуіраванага і нарабаванага з Усходу і Захаду.
Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі – доктар гістарычных навук, прафесар кафедры этналогіі, музеалогіі і гісторыі мастацтваў БДУ.
Месца правядзення: галоўны корпус (Леніна, 20), першы паверх, зала №4.
Наведаць лекцыю магчыма па ўваходным білеце ў музей. Папярэдняя рэгістрацыя не патрабуецца.
Гісторыя музеяў Савецкай Беларусі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны – малавывучаная старонка гісторыі айчыннай музейнай справы і культуры ў цэлым. У лекцыі будуць разгледжаны працэс эвакуацыі музейных калекцый з усходняй часткі рэспублікі, разрабаванне нацыстамі збораў беларускіх музеяў, якія засталіся на акупаванай тэрыторыі, спробы іх выратавання прадстаўнікамі беларускай інтэлігенцыі, а таксама вяртанне эвакуіраванага і нарабаванага з Усходу і Захаду.
Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі – доктар гістарычных навук, прафесар кафедры этналогіі, музеалогіі і гісторыі мастацтваў БДУ.
Месца правядзення: галоўны корпус (Леніна, 20), першы паверх, зала №4.
Наведаць лекцыю магчыма па ўваходным білеце ў музей. Папярэдняя рэгістрацыя не патрабуецца.
👍8
Forwarded from Спадчына
На месцы трэцяй вежы Крэўскага замка нарэшце выявілі цэлую нервюрную цагліну .
Нервюры гэта рэбры каркасных гатычных скляпенняў, якія выступаюць вонкі.
Відаць, нервюрныя скляпенні былі вынайдзены арабамі яшчэ ў X стагоддзі. У Еўропу яны патрапілі дзякуючы першым крыжовым паходам у Палесціну. Найбольш старадаўнія прыклады ў Заходняй Еўропе адносяцца да сярэдзіны XII стагоддзя. Адтуль яны ўжо прыйшлі і да нас.
#Крэва #замкі
Нервюры гэта рэбры каркасных гатычных скляпенняў, якія выступаюць вонкі.
Відаць, нервюрныя скляпенні былі вынайдзены арабамі яшчэ ў X стагоддзі. У Еўропу яны патрапілі дзякуючы першым крыжовым паходам у Палесціну. Найбольш старадаўнія прыклады ў Заходняй Еўропе адносяцца да сярэдзіны XII стагоддзя. Адтуль яны ўжо прыйшлі і да нас.
#Крэва #замкі
🔥19👍1😢1
Алег Дзярновіч кіраўнік раскопак Крэўскага замка, навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: "Ня будзем спяшацца з высновамі, але пэўна можна сцвярджаць, што мы выявілі падмурак нейкай канструкцы".
В. Абуховіч паказваў тут яшчэ адну браму Крэўскага замка.
Крыніца Krajaznauca Historyk
В. Абуховіч паказваў тут яшчэ адну браму Крэўскага замка.
Крыніца Krajaznauca Historyk
🔥15👍5🤡1
У сеціве з’явілася праграма, якая дазваляе ўбачыць беларускія страчаныя помнікі ў іх гістарычным кантэксце, паведамляе reform.news.
У Беларусі запусцілі платформу Xraytours, якая з дапамогай 3D-мадэлявання і тэхналогій дапоўненай рэальнасці (AR) аднаўляе страчаныя архітэктурныя помнікі краіны. Для рэканструкцыі страчаных структур у віртуальным асяроддзі выкарыстоўваюцца перадавыя тэхналогіі 3D-мадэлявання. Платформа прапануе інтэрактыўныя туры з дапоўненай рэальнасцю, дзе карыстачы могуць даследаваць гістарычныя месцы і ўбачыць рэканструяваныя помнікі ў іх гістарычным кантэксце.
Стваральнікі платформы выкарыстоўваюць праграмнае забеспячэнне для гістарычных даследаванняў і 3D-мадэлявання для стварэння дакладных і рэалістычных копій помнікаў, якія затым інтэгруюцца ў дадатак AR для стварэння захапляльнага і інтэрактыўнага досведу.
«Наша плятформа дае карыстальнікам унікальную магчымасьць апынуцца ў мінулым, блукаць па вуліцах старажытных гарадоў і ацаніць веліч архітэктуры мінулых стагодзьдзяў.
У віртуальным асяродзьдзі, злучаючы мінулае й сучаснасьць, вы можаце вывучаць кожную дэталь, адчуць атмасфэру таго часу й атрымаць новы досьвед, якога няма ў традыцыйных музэях ці падарожжах. Мы імкнемся зрабіць гісторыю даступнай і зразумелай для кожнага, незалежна ад яго месцазнаходжаньня», — пішуць стваральнікі Xraytours.
Кожны жадаючы можа наведаць сайт Xraytours, пратэсціраваць платформу і нават зрабіць фота з адноўленымі будынкамі праз AR. Стваральнікі праекта просяць карыстальнікаў пакідаць зваротную сувязь, каб удасканальваць прадукт і пашыраць базу даступных гістарычных аб’ектаў.
У Беларусі запусцілі платформу Xraytours, якая з дапамогай 3D-мадэлявання і тэхналогій дапоўненай рэальнасці (AR) аднаўляе страчаныя архітэктурныя помнікі краіны. Для рэканструкцыі страчаных структур у віртуальным асяроддзі выкарыстоўваюцца перадавыя тэхналогіі 3D-мадэлявання. Платформа прапануе інтэрактыўныя туры з дапоўненай рэальнасцю, дзе карыстачы могуць даследаваць гістарычныя месцы і ўбачыць рэканструяваныя помнікі ў іх гістарычным кантэксце.
Стваральнікі платформы выкарыстоўваюць праграмнае забеспячэнне для гістарычных даследаванняў і 3D-мадэлявання для стварэння дакладных і рэалістычных копій помнікаў, якія затым інтэгруюцца ў дадатак AR для стварэння захапляльнага і інтэрактыўнага досведу.
«Наша плятформа дае карыстальнікам унікальную магчымасьць апынуцца ў мінулым, блукаць па вуліцах старажытных гарадоў і ацаніць веліч архітэктуры мінулых стагодзьдзяў.
У віртуальным асяродзьдзі, злучаючы мінулае й сучаснасьць, вы можаце вывучаць кожную дэталь, адчуць атмасфэру таго часу й атрымаць новы досьвед, якога няма ў традыцыйных музэях ці падарожжах. Мы імкнемся зрабіць гісторыю даступнай і зразумелай для кожнага, незалежна ад яго месцазнаходжаньня», — пішуць стваральнікі Xraytours.
Кожны жадаючы можа наведаць сайт Xraytours, пратэсціраваць платформу і нават зрабіць фота з адноўленымі будынкамі праз AR. Стваральнікі праекта просяць карыстальнікаў пакідаць зваротную сувязь, каб удасканальваць прадукт і пашыраць базу даступных гістарычных аб’ектаў.
👍13❤4🔥2
У БССР ссылалі ў канцлагеры задоўга да нацыстаў
"Заключыць у канцэнтрацыйны лагер тэрмінам на тры гады." Такія фармулёўкі часта сустракаюцца ў пратаколах Асобых нарадаў АДПУ ў справах рэпрэсаваных у 1920-х гадах – прыкладна да 1933 года. Пазней савецкія ўлады замянілі назву канцлагеры на папраўча-працоўныя лагеры (глядзі дакумент за 1937 год), але сутнасць іх ад гэтага не змянілася.
Пра савецкія канцэнтрацыйныя лагеры беларускія гісторыкі пісалі мала. Гэтая тэма ў БССР і сёння не з'яўляецца "дэсертабельнай", то бок навуковая праца на яе аснове не будзе абаронена – цэнзура не прапусціць. У масавай свядомасці канцлагеры асацыююцца найперш з нацысцкімі лагерамі смерці.
Між тым канцэнтрацыйныя лагеры для ваеннапалонных існавалі яшчэ падчас Першай сусветнай вайны ў розных краінах. Але менавіта бальшавікі першымі стварылі сістэму канцлагераў для грамадзянскіх асоб, зраілі з яе канвеер для прамысловага знявэчання і знішчэня іншадумцаў і нязгодных.
Першыя лагеры бальшавікі заснавалі яшчэ ў 1918 годзе па ініцыятыве Леніна і Дзяржынскага. Ужо ў 1919 годзе яны афіцыйна зацвердзілі сетку канцлагераў для "ворагаў рэвалюцыі". У 1923 годзе сетку перадалі пад кіраванне АДПУ (папярэднік НКВД).
Першапачаткова савецкая ўлада арганізоўвала лагеры на закрытых тэрыторыях: у былых манастырах, маёнтках, фабрыках і заводах. Пра гісторыю першага канцлагера ў самым сэрцы Менска раім прачытаць тут.
10 лістапада 1930 года Савет Народных Камісараў СССР створыў цэлую сістэм ГУЛАГ - Галоўнае ўпраўленне лагераў, якая аб'ядноўвала дзясяткі лагераў па ўсім Саюзе.
Камуністы выкарыстоўвалі лагеры для "перавыхавання" іншадумцаў і нязгодных грамадзян. Так званае перавыхаванне адбывалася праз прымусовую, рабскую працу за міску пахлёбкі. Тыя, хто трапляў туды, гарантавана гублялі здароўе, а часта і жыццё. Таму гэтыя месцы таксама можна называць лагерамі смерці.
Сістэма ГУЛАГу дасягнула апагею ў 1937-1938 гадах, калі праз савецкія лагеры прайшлі мільёны людзей.
ГУЛАГ і рэпрэсіі былі падмуркам савецкай сістэмы. Тэрор і рэпрэсіі застаюцца падмуркам і сённяшняй улады.
Дакументы з Archiwum akt nowych.
"Заключыць у канцэнтрацыйны лагер тэрмінам на тры гады." Такія фармулёўкі часта сустракаюцца ў пратаколах Асобых нарадаў АДПУ ў справах рэпрэсаваных у 1920-х гадах – прыкладна да 1933 года. Пазней савецкія ўлады замянілі назву канцлагеры на папраўча-працоўныя лагеры (глядзі дакумент за 1937 год), але сутнасць іх ад гэтага не змянілася.
Пра савецкія канцэнтрацыйныя лагеры беларускія гісторыкі пісалі мала. Гэтая тэма ў БССР і сёння не з'яўляецца "дэсертабельнай", то бок навуковая праца на яе аснове не будзе абаронена – цэнзура не прапусціць. У масавай свядомасці канцлагеры асацыююцца найперш з нацысцкімі лагерамі смерці.
Між тым канцэнтрацыйныя лагеры для ваеннапалонных існавалі яшчэ падчас Першай сусветнай вайны ў розных краінах. Але менавіта бальшавікі першымі стварылі сістэму канцлагераў для грамадзянскіх асоб, зраілі з яе канвеер для прамысловага знявэчання і знішчэня іншадумцаў і нязгодных.
Першыя лагеры бальшавікі заснавалі яшчэ ў 1918 годзе па ініцыятыве Леніна і Дзяржынскага. Ужо ў 1919 годзе яны афіцыйна зацвердзілі сетку канцлагераў для "ворагаў рэвалюцыі". У 1923 годзе сетку перадалі пад кіраванне АДПУ (папярэднік НКВД).
Першапачаткова савецкая ўлада арганізоўвала лагеры на закрытых тэрыторыях: у былых манастырах, маёнтках, фабрыках і заводах. Пра гісторыю першага канцлагера ў самым сэрцы Менска раім прачытаць тут.
10 лістапада 1930 года Савет Народных Камісараў СССР створыў цэлую сістэм ГУЛАГ - Галоўнае ўпраўленне лагераў, якая аб'ядноўвала дзясяткі лагераў па ўсім Саюзе.
Камуністы выкарыстоўвалі лагеры для "перавыхавання" іншадумцаў і нязгодных грамадзян. Так званае перавыхаванне адбывалася праз прымусовую, рабскую працу за міску пахлёбкі. Тыя, хто трапляў туды, гарантавана гублялі здароўе, а часта і жыццё. Таму гэтыя месцы таксама можна называць лагерамі смерці.
Сістэма ГУЛАГу дасягнула апагею ў 1937-1938 гадах, калі праз савецкія лагеры прайшлі мільёны людзей.
ГУЛАГ і рэпрэсіі былі падмуркам савецкай сістэмы. Тэрор і рэпрэсіі застаюцца падмуркам і сённяшняй улады.
Дакументы з Archiwum akt nowych.
😢11🤬8👍2
Беларусы стварылі 3D-мадэль Крэўскага замка
"Мы стварылі мастацкую 3D рэканструкцыю Крэўскага замка, у якой адлюстравалі магчымы выгляд крэпасці з трыма вежамі. Гэта прыкладная, але наглядная візуалізацыя таго, якім замак мог быць у мінулым. Цяпер кожны можа апынуцца перад Крэўскім замкам у любой кропцы свету! Дзякуючы дапоўненай рэальнасці (AR), яго можна ўбачыць праз смартфон – у сваім горадзе, у двары ці нават у пакоі", - напісала на сваёй старонцы ў Фэйсбук адна з удзельніц праекту Алеся Пархоменка.
Паглядзець мастацкую рэканструкцыю ў AR можна тут.
"Мы стварылі мастацкую 3D рэканструкцыю Крэўскага замка, у якой адлюстравалі магчымы выгляд крэпасці з трыма вежамі. Гэта прыкладная, але наглядная візуалізацыя таго, якім замак мог быць у мінулым. Цяпер кожны можа апынуцца перад Крэўскім замкам у любой кропцы свету! Дзякуючы дапоўненай рэальнасці (AR), яго можна ўбачыць праз смартфон – у сваім горадзе, у двары ці нават у пакоі", - напісала на сваёй старонцы ў Фэйсбук адна з удзельніц праекту Алеся Пархоменка.
Паглядзець мастацкую рэканструкцыю ў AR можна тут.
👍9💯3❤2🔥1
Forwarded from Historyja
Уначы з 14 на 15 сакавіка 1919 года пачалося антысавецкае паўстанне ў Нясвіжы. Узброеныя паўстанцы захапілі галоўныя адміністрацыйныя будынкі, ліквідавалі мясцовы савет і вызвалілі вязняў.
Праз некалькі дзён выступ быў падаўлены атрадамі “чырвоных”. Частка паўстанцаў адышла на захад, частка была схопленая бальшавікамі. 24 сакавіка пяць кіраўнікоў паўстання былі расстраляныя: Мячыслаў Валністы, Палікарп Каляда, Станіслаў Іваноўскі, Аляксандар Шыдлоўскі, Язэп Янушкевіч. У міжваенны час у іх памяць быў усталяваны помнік, знішчаны ў час Другой сусветнай вайны.
Праз некалькі дзён выступ быў падаўлены атрадамі “чырвоных”. Частка паўстанцаў адышла на захад, частка была схопленая бальшавікамі. 24 сакавіка пяць кіраўнікоў паўстання былі расстраляныя: Мячыслаў Валністы, Палікарп Каляда, Станіслаў Іваноўскі, Аляксандар Шыдлоўскі, Язэп Янушкевіч. У міжваенны час у іх памяць быў усталяваны помнік, знішчаны ў час Другой сусветнай вайны.
💔22👍5❤1
Forwarded from Будзьма беларусамі!
Разам паспрабуем разабрацца, што такое імперыя і каланіялізм у эпоху Новага часу, як удзельнічалі продкі беларусаў у суседскіх і ці мелі ўласныя каланіяльныя праекты.
Дзе і калі?
Дата: 15 сакавіка.
Час: 18:00 (час мясцовы).
Месца: Vilniaus, 20, Vilnius.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11😁1
Forwarded from Historyja
16-18 сакавіка 1919 года адбыліся антысавецкія выступы ў Барысаве, вядомыя як Барысаўскае антысавецкае паўстанне.
Бальшавікі спрабавалі арганізаваць мабілізацыю мясцовага насельніцтва на вайну супраць Польшчы, а таксама пачалі рэквізіцыю ў мясцовых жыхароў маёмасць і харчавання на патрэбы бальшавіцкай арміі. У адказ на гэта ў Барысаве пачаліся беспарадкі сярод сагнаных на мабілізацыю жыхароў: былі разгромленыя савецкія органы ўлады, пасля чаго людзі разышліся па дамах. У наступныя дні бальшавікі ўчынілі хвалю рэпрэсій супраць актыўных удзельнікаў паўстання, многія былі расстраляныя.
Бальшавікі спрабавалі арганізаваць мабілізацыю мясцовага насельніцтва на вайну супраць Польшчы, а таксама пачалі рэквізіцыю ў мясцовых жыхароў маёмасць і харчавання на патрэбы бальшавіцкай арміі. У адказ на гэта ў Барысаве пачаліся беспарадкі сярод сагнаных на мабілізацыю жыхароў: былі разгромленыя савецкія органы ўлады, пасля чаго людзі разышліся па дамах. У наступныя дні бальшавікі ўчынілі хвалю рэпрэсій супраць актыўных удзельнікаў паўстання, многія былі расстраляныя.
🔥11👍5❤2😡1
Рыжскі мірны дагавор 1921 года
18 сакавіка 1921 года ў Рызе паміж РСФСР і УССР з аднаго боку і Польшчай з другога быў падпісаны Рыжскі мірны дагавор, які завяршыў польска-савецкую вайну 1919–1921 гадоў.
Беларускія дэлегацыі ад БССР і БНР не былі дапушчаны да перамоваў. Польскі бок адмовіўся прызнаць паўнамоцтвы дэлегацыі БССР, а РСФСР не жадала ўдзелу беларускіх прадстаўнікоў. У выніку ад імя БССР выступалі прадстаўнікі бальшавіцкага ўраду РСФСР.
БНР спрабавала прыцягнуць увагу еўрапейскіх дзяржаў да несправядлівага пагаднення, але тыя падтрымалі Польшчу і праігнаравалі інтарэры беларусаў. У выніку савецка-польская мяжа падзяліла Беларусь напалову: Заходняя Беларусь з плошчай у 110 тыс. км² і насельніцтвам 4,5 млн жыхароў адышла да Польшчы.
Пры гэтым у другім артыкуле дамовы было запісана, што бакі,"згодна з прынцыпам самавызначэння народаў, прызнаюць незалежнасць Украіны і Беларусі".
Рыжскі мір асудзілі БНР, беларускія палітычныя партыі, нацыянальная інтэлігенцыя (Янка Купала, Якуб Колас, Уладзімір Дубоўка), а таксама Усебеларускія канферэнцыі 1921 і 1925 гадоў. Тагачасны дзеяч беларускага нацыянальнага адраджэння Аркадзь Смоліч пісаў: «Межы праведзены па жывому целу Беларусі...»
Дагавор таксама не прызнала і асудзіла Украінская Народная Рэспубліка.
Ілюстрацыі: 1. перамовы ў Рызе; 2. карыкатура 1921 г. на ганебны рыжскі паздел Беларусі паміж Польшчай і бальшавікамі; 3. мапа падзеленай Беларусі.
18 сакавіка 1921 года ў Рызе паміж РСФСР і УССР з аднаго боку і Польшчай з другога быў падпісаны Рыжскі мірны дагавор, які завяршыў польска-савецкую вайну 1919–1921 гадоў.
Беларускія дэлегацыі ад БССР і БНР не былі дапушчаны да перамоваў. Польскі бок адмовіўся прызнаць паўнамоцтвы дэлегацыі БССР, а РСФСР не жадала ўдзелу беларускіх прадстаўнікоў. У выніку ад імя БССР выступалі прадстаўнікі бальшавіцкага ўраду РСФСР.
БНР спрабавала прыцягнуць увагу еўрапейскіх дзяржаў да несправядлівага пагаднення, але тыя падтрымалі Польшчу і праігнаравалі інтарэры беларусаў. У выніку савецка-польская мяжа падзяліла Беларусь напалову: Заходняя Беларусь з плошчай у 110 тыс. км² і насельніцтвам 4,5 млн жыхароў адышла да Польшчы.
Пры гэтым у другім артыкуле дамовы было запісана, што бакі,"згодна з прынцыпам самавызначэння народаў, прызнаюць незалежнасць Украіны і Беларусі".
Рыжскі мір асудзілі БНР, беларускія палітычныя партыі, нацыянальная інтэлігенцыя (Янка Купала, Якуб Колас, Уладзімір Дубоўка), а таксама Усебеларускія канферэнцыі 1921 і 1925 гадоў. Тагачасны дзеяч беларускага нацыянальнага адраджэння Аркадзь Смоліч пісаў: «Межы праведзены па жывому целу Беларусі...»
Дагавор таксама не прызнала і асудзіла Украінская Народная Рэспубліка.
Ілюстрацыі: 1. перамовы ў Рызе; 2. карыкатура 1921 г. на ганебны рыжскі паздел Беларусі паміж Польшчай і бальшавікамі; 3. мапа падзеленай Беларусі.
🤬16👍5😢1