Як еўрапейскі палітычны крызіс 1938 г. паўплываў на настроі беларусаў у ІІ Рэчы Паспалітай

Пра гэта піша польскі гісторык Piotr Cichoracki ў часопісе Studia Białorutenistyczne. Еўрапейскі палітычны крызіс дасягнуў піка восенню 1938 года. На фоне Мюнхенскага пагаднення Варшава выставіла тэрытарыяльныя патрабаванні да Чэхаславакіі, а затым анексавала чэшскую частку Цешынскай Сілезіі (на фота).

Аднак гэта прывяло да рэзкага пагаршэння польска-савецкіх адносін. Гэтыя падзеі і ўплыў савецкай прапаганды паставілі значную частку беларусаў ІІ Рэчы Паспалітай у «радыкальную апазіцыю да польскай дзяржавы». Яны сталі чакаць польска-савецкай вайны, якая прывядзе да аддзялення Заходняй Беларусі.

Piotr Cichoracki прыводзіць нямала прыкладаў стаўлення беларусаў. Сярод іх такі: у кастрычніку 1938 г. зборы Саюза рэзервістаў у Лунінцы былі на мяжы зрыву – рэзервісты альбо не з'яўляліся, альбо спрабавалі ўцячы з горада. Сітуацыя змянілася толькі пасля радыёпаведамлення аб прыняцці Чэхаславакіяй польскага ўльтыматуму.

Сацыяльныя сеткі пра сталінскія рэпрэсіі ініцыятывы "Кабылякі. Расстраляныя ў Воршы" у Facebook, "ВКонтакте" i "Одноклассники" прызнаныя экстрэмісцкімі. Такое рашэнне прыняў суд Аршанскага раёна і горада Воршы 23 студзеня. Рашэне падлягае неадкладнаму выкананню ў адпаведнасці з артыкулам 314 Грамадзянскага працэсуальнага кодэкса.

У забароненых сацыяльных сетках публікаваліся дакументы і ўспаміны пра авяр сталінскіх рэпрэсій. Рашэнне было прынятае неўзабаве пасля таго, як даследчык сталінскіх рэпрэсій Ігар Станкевіч распавеў на youtube-канале Orsha.eu аб сваёй кніжцы пра сталінскія рэпрэсіі на Аршаншчыне. Даследчык расказаў аб тым, як ажыццяўляліся незаконныя арышты, катаванні, як выносіліся прысуды і ажыццяўляліся расстрэлы ў сталінскія часы і правёў паралелі з рэпрэсіямі ў сучаснай Беларусі.

Краязнаўчы музей Стаўпецкага раёна завёў тэлеграм-канал. Пра што там пішацца?

На пачатку студзеня з'явіўся тэлеграм-канал Стоўпцы. Краязнаўчы музей. З яго можна, напрыклад, даведацца, што нядаўна ва ўстанову набылі новы экспанат: зробленую ў нямецкім горадзе Мэйсэн кафліну XIX стагоддзя з сядзібы Рэйтанаў (вёска Грушаўка Ляхавіцкага раёна).

Апісваюцца і іншыя экспанаты музея: напрыклад, бронзавы амулет у форме сякеры Х-ХІІІ стагоддзя і шкляная мухалоўка канца ХІХ - пачатку ХХ ст.
Тэлеграм-канал таксама піша пра гістарычныя з’явы ці падзеі. На фотаздымку – касцёл Святога Казіміра, які быў зруйнаваны бальшавікамі ў Стоўпцах у 1958 годзе.

Калі маеце інфармацыю пра новыя кнігі, даследаванні, навіны навуковай супольнасці ці пра іншае, блізкае да гэтай тэмы, дасылайце іх для публікацыі ў канале «De facto. Беларуская навука».
Кантакт для сувязі – @klav2025

Погребальные короны великих князей литовских и королей польских, а также предметы, которые они носили при жизни, были найдены в Вильнюсе. Объясняем, что это значит для Литвы, Беларуси и Европы в целом.

Фрагменты выступаў кандыдатаў у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь на канале БТ (цяпер Беларусь-1) з 21 па 23 жніўня 2001 года. Нават Гайдукевіч старэйшы тады мог заявіць, што дзейная ўлада не мае ніякай апоры ў грамадстве.

У супрацоўніцтве з Беларускім інстытутам публічнай гісторыі, Цэнтрам беларускіх і рэгіянальных даследаванняў ЕГУ кафедра публічнай гісторыі Ферн-універсітэта ў Хагене працягвае "Беларускі калёквіюм".
3 лютага ў 18.30 (CET) выступіць Вольга Раманава з лекцыяй “Іншая гісторыя савецкага беларускага кіно” (лекцыя будзе адбывацца на беларускай мове).
Спасылка на ZOOM
Кніга «Іншая гісторыя савецкага беларускага кіно» напісана як цыкл навуковых эсэ. Кожнае даследаванне нарадзілася з пытанняў, пастаўленых у сучаснасці. Пра якія сацыяльныя, культурныя, палітычныя працэсы сёння могуць расказаць фільмы Белдзяржкіно перыяду НЭПа і беларусізацыі? Ці можна лічыць савецкае беларускае кіно каляніяльным і якія сэнсы адкрывае і перакрывае гэтая пэрспэктыва? Сляды якіх палітычных тэндэнцый захоўвае ў сабе вобраз «савецкага беларуса», як ён ствараўся, у якіх формах існаваў пасля вайны і смерці Сталіна?

Падзямеллі Аршаншчыны: міфы і рэальнасць
Разбіраемся якія падзямеллі ў Оршы маглі існаваць, якія сапраўды існавалі, а якія існавалі толькі ў легендах.
Падземныя хады - адна з самых інтрыгуючых аршанскіх з'яў. Але ці існавалі яны насамрэч ці не? Аказваецца, так. Але не ўсе з тых пра якія гавораць легенды.
У сённяшнім краязнаўчым роліку Orsha.eu разбіраецца, якія падзямеллі насамрэч існавалі, а якія існавалі толькі ва ўяўленні.

2011 год. Пытанне ад смелай незалежнай журналісткі Марыны Коктыш Лукашэнку: "А ці маглі б вы паступіць, як паступіў бы сапраўдны мужчына, як паступіў бы палітык, які нібыта чэсна выйграў выбары і які нічога не баіцца. Адпусціце Саннікава, Статкевіча... Вы ня раз казалі, што пакінеце прэзідэнцкае крэсла, калі зразумееце, што вас не падтрымлівае большасць. А як вы гэта зразумееце? Бо ў краіне няма незалежнага тэлебачання, у краіне не працуюць незалежныя сацыялагічныя цэнтры, прыняты закон больш за трох не збірацца. Што павінна адбыцца ў краіне, каб вы склалі з сябе прэзідэнцкія паўнамоцтвы?"

"Нельга прыліпаць да свайго месца, як гумка да крэсла!" "Дзе грошы, Аляксандр? Вярні народу гэтыя грошы!" "Перспектывы, пры якіх Лукашэнка застаецца пры ўладзе, яшчэ страшнейшыя!" "Калі Лукашэнка абяцаў абараняць ўладу з аўтаматам - ён быў шчыры. Але з узброяй наперавес уладу ўтрымліваюць толькі злачынцы!" - яскравыя і ў чымсці прарочыя фрагменты выступу на беларускім тэлебачанні кандыдата ў прэзідэнты Аляксандра Казуліна. 2 сакавіка 2006 г.