Беларускі інстытут публічнай гісторыі
1.29K subscribers
1.36K photos
95 videos
2 files
823 links
Download Telegram
1 студзеня 1919 г. у Смаленску створаная напярэдадні пад кантролям Масквы Камуністычная партыя (бальшавікоў) Беларусіі абвесціла стварэнне Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусіі (ССРБ). Маніфест спачатку з'явіўся на расейскай мове і толькі 19 студзеня на беларускай.

Першапачаткова бальшавікі працівліся з'яўленню незалежнай беларускай дзяржавы. У снежні 1917 года яны разагналі I Усебеларускі з'езд, які меўся вырашыць далейшы лёс нашай краіны. Аднак абвяшчэнне Беларускай Народнай Рэспублікі 25 сакавіка 1918 года змусіла іх змяніць пазіцыю на больш гнуткую і перахапіць ініцыятыву.

"З гэтага часу, - было запісана ў маніфесце, - ўся ўлада на Беларусіі належыць толькі Саветам працоўных, сялянскіх, батрацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў". "Прадажная буржуазная Беларуская Рада, з "народнымі міністрамі" абвяшчаліся па-за законам, а ўсе законы, дамовы, пастановы, загады і распараджэнні Рады БНР - несапраўднымі. Такім чынам, бальшавікі прызналі ролю БНР у станаўленні беларускай нацыянальнай дзяржаўнасці.

Рашэнне аб стварэнні ССРБ адмоўна сустрэлі партыйныя і савецкія работнікі Смаленскай, Віцебскай і Магілёўскай губерній. Так, віцебскія камуністы сцвярджалі, што "край ужо даўно русіфікаваны, мовы і нацыянальнай культуры няма", "беларускіх тэндэнцый у шырокіх пралетарскіх і сялянскіх масах не мелася і няма", і называлі абвяшчэнне рэспублікі "інтэлігентнай задумай захварэўшых нацыяналізмам таварышаў з Беларускага камісарыята і іншых ". Прыкладна тое ж казалі і магілёўскія бальшавікі.

Праз цяжкое знешнепалітычнае становішча камуністы разглядалі новую рэспубліку выключна як буфер у вайне з суседзямі. 27 лютага 1919 года яны злілі яе ў марыянеткавую квазідзяржаву ў Літоўска-Беларускую ССР (ЛітБел).

Аднавілі ж ССРБ (пазней - БССР) ужо ў 1920 годдзе. 31 ліпеня ў Менску была абвешчана Дэкларацыя аб незалежнасці Беларускай Савецкай Рэспублікі. Аднак сапраўдную незалежнасць наша рэспубліка атрымала толькі праз 70 гадоў.

Маніфест аб стварэнні ССРБ. НАРБ ф. 60. воп. 3. спр. 432. стр. 1-4
😢7👍5🤔3😡3🤣2💔1
Forwarded from Historyja
У ноч з 1 на 2 студзеня 1919 года ў Смаленску бальшавікамі была абвешаная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусь. У склад гэтага ўтварэння ўвайшлі Віцебская, Гарадзенская, Магілёўская, Менская губерні, заходнія паветы Смаленскай, беларускія паветы Віленскай, Ковенскай і Чарнігаўскай губерняў.

ССРБ было адказам бальшавікоў на стварэнне беларускай дзяржавы - Беларускай Народнай Рэспублікі.
👍14🤯1💩1🙈1
Мікіта Мелказёраў на канале "Загляне сонца" распавядае пра Рамана Скірмунта - выбітнага палітыка і буйнога землеўладальніка, які стаяў у вытокаў БНР і на пэўны момант узначаліў яе ўрад у ролі прэм'ер-міністра. Ён меў у гаспадарцы цукровы завод, бровар, фабрыку сукна, вадзяны млын, а таксама збудаваў касьцёл, лякарню. У часы калі яго родны маёнтак Парэчча быў пад Польшчай, адыйшоў ад палітыкі, але так званае вызваленне Савецкай Арміей у выніку стала для Скірмунта фатальным. У 1939 годзе быў растраляны мясцовымі сялянамі па загадзе савецкага камісара Холадава, адмовіўшыся пры гэтым капаць сабе магілу.
👍215💩3🤡1🥴1
Ці магла з наўгародскага дыялекту вырасці асобная мова? Хто такія “трыста залатых паясоў”? Чым Наўгародчына адрознівалася ад іншых частак Русі? Навошта наўгародцам князь і за што яго выганялі? Урэшце, як загінула Наўгародская рэспубліка? Грошы, Еўропа, дэмакратыя – ці мог Ноўгарад паказаць іншы шлях для Расіі? Кацярына Ваданосава тлумачыць у сваім відэа.
🔥13👍1😁1
Чым французскія легіянеры займаліся на тэрыторыі Беларусі ў 1942-1943 гадах?

Пра гэта ў свежым нумары часопіса Клио піша расійскі гісторык Наталля Башкірова. «Легіён французскіх добраахвотнікаў супраць бальшавізму» быў сфармаваны як на добраахвотнай аснове, так і з дапамогай мабілізацыі жыхароў анексаваных Рэйхам Эльзаса і Латарынгіі. У выглядзе 638-га пяхотнага палка легіён дзейнічаў на тэрыторыі Усходняй Беларусі з сярэдзіны 1942 года па сярэдзіну 1943-га.

Чым французы, якіх на пачатак 1943-га налічвалася каля 1400 чалавек, займаліся ў тыле групы армій «Цэнтр»? Не толькі ахоўвалі аўтамабільныя дарогі і чыгунку, але і актыўна ўдзельнічалі ў правядзенні антыпартызанскіх аперацый. Французскія добраахвотнікі, задзейнічаныя ў «карных акцыях», бралі ўдзел і ў злачынствах супраць мірнага насельніцтва.

Разам з тым пра нестабільныя палітычныя настроі французскіх легіянераў сведчылі факты іх пераходу на бок партызан. На фотаздымку – легіён на тэрыторыі Расіі ў лістападзе 1941 года.
🤯7👍5
Forwarded from ByProsvet
🤓 5 студзеня 1919 г. урад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусь (ССРБ) пераехаў са Смаленску ў Менск*. Апошні зрабіўся яе сталіцаю. У часе савецка-польскай вайны Менск займалі то польскія, то бальшавіцкія фармаванні. Па Рыжскай дамове горад адышоў саветам.

*Камуністы самахоць забралі ў склад РСФР Віцебскую, Магілёўскую, Смаленскую губерні.Часткова вярнулі ў 1924-м і 1926-м.

Яшчэ больш цікавостак вы можаце знайсці ў нашым онлайн-календары «Кожны дзень».
#драбок_гісторыі #щепотка_истории #history_pinch
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😡8👍3
Як узніклі Трызуб, Калюмны і Пагоня? Што такое герб і геральдыка? Чаму ў шляхты ВКЛ былі ўласныя гербы і чым яны адрозніваліся ад рыцарства Заходняй Еўропы? Якую ролю тут адыгралі Вітаўт, Ягайла і Гарадзельская унія 1413 года? Гісторыя ад "Вусы Скарыны". Вядучы праграмы "Вусы Скарыны" - Цімафей Акудовіч (і коцікі). Глядзіце ў новым выпуску гістарычнай праграмы "Вусы Скарыны":
🔥23👍5
Forwarded from Historyja
У крыптах Віленская катэдры знойдзена сховішча з інсігніямі, у тым ліку пахавальнымі каронамі караля польскага і вялікага княства літоўскага Аляксандра Ягелончыка, жоны Каліміра Ягелончыка - Эльжбеты Габсбург, а таксама Барбары Радзівіл. Акрамя таго знойдзеныя былі: скіпетр, каралеўскі шар, тры пярсцёнкі, ланцуг і дзве магільныя дошкі.

Каштоўнасці былі схаваныя ў 1939 годзе ў сувязі з Другой сусветнай вайной.

Крыніца: LRT
👍17❤‍🔥154😱1
Шаноўныя сябры, усіх з Раством!!!
24🤔3👍1
Што знайшлі немцы ў Катынскім лесе ў 1943 годзе? Навошта масавае забойства было патрэбнае Сталіну? Хто забіваў і што з імі пасля стала? Як Масква замятала сляды і спрабавала перакінуць віну на немцаў? Хто такі хірург Бурдэнка і якая яго роля? Ці паверыў Захад савецкім аргументам? Katyn i Khatyn – да чаго гэтая гульня словаў? Праўда і міфы пра Катынь – на канале "Трызуб і Пагоня" з Кацярынай Ваданосавай.
👍6🔥2
Бібліятэка Kamunikat размясціла абодва тамы даведніка пра сталінскія рэпрэсіі на Аршаншчыне

Двутомнік даследчыка Ігара Станкевіча «Всех поименно назвать» выйшаў у 2021 годзе.

Цяпер ён дасяжны для спампоўкі на старонцы аўтара.
29👍11🤔1
Беларусы нашчадкі літоўцаў ці русінаў? Ці сапраўды назва "Беларусь" пазбаўляе беларусаў права на спадчыну Вялікага Княства Літоўскага? І што рабіць з літвінізмам? Пра гэта і многае іншае размова з доктарам гістарычных навук, супрацоўнікам Інстытута гісторыі Польскай акадэміі навук Аляксандрам Грушай на канале "Гісторыя на Свабодзе".
9👍7🤡3
Forwarded from Наша Ніва
Кандыдат у прэзідэнты Сыранкоў прапанаваў аднавіць помнікі Сталіну

Яшчэ ў яго выбарчай праграме ёсць ідэя зрабіць 17 верасня выходным днём.

https://nashaniva.com/359088

Без VPN — па гэтай спасылцы.
💩27💊10🤬2
Чаму з біяграфіі героя Савецкага Саюза Канстанціна Заслонава знік факт пра бацьку-кулака? Як Заслонаў - ураджэнец Цвярской губерніі - апынуўся ў Воршы і хто насамрэч яго забіў? Пра гэтыя ды іншыя міфы з жыцця легендарнага партызана на канале orshaeu.
👍10
#фотабсср
Артыкул пра Менск з украінскага часопіса "Всесвіт" №1 1934 года з фотаздымкамі Дома Урада, новага драўлянага крытага рынка, які знаходзіўся на вуліцы Свярдлова (згарэў у першыя дні вайны) і жылога дома з сучасным адрасам вул.Кірава 19.
Цікава, што назва сталіцы БССР - Менск, якая была афіцыйнай у беларускай мове да лета 1939 года ўжывалася ў тэксце артыкула і па-украінску.
9🤔7🔥3👍1