Літоўскі Корпус
Як вядома, разам з польскім войскам пад кіраўніцтвам Вялікага князя Канстанціна быў літоўскі корпус. Грэнадзёрскія палкі і гвардзейскія палкі гэтага корпуса разам з польскімі гвардзейскімі палкамі ўваходзілі ў склад рэзервовага корпуса войскаў Вялікага княства. Літоўскія палкі мелі арганізацыю, абмундыраванне і штандары сярэднія паміж расейскімі і польскімі. Штандары і прапары мелі расейскіх арлоў, аднак на грудзях тых арлоў на шчыце быў не герб маскоўскі (св. Георгій), але літоўская Пагоня.

Спачатку колеры сцяга (1818) былі расейскімі, але затым у 1827-1828 гадах быў уведзены амарантовы (цёмна-чырвоны) колер.

Колер прапараў 1819 г. быў, як і ў Польшчы, белым, а з 1827 г. не толькі гэтыя прапары мелі польскія колеры - белы і амарантовый, але і ўзор іх быў не расейскім, а польскім, і толькі арлы былі расейска-літоўскімі.
———
Нататка ў часопісе "Wiadomości Wojskowe : tygodnik illustrowany wojskowy". 11 лістапада 1917 г., нумар 31-32.

Часопіс выдаваўся ў Менску-Літоўскім, калі там фармаваўся Першы Польскі корпус пад кіраўніцтвам расейскага генерала польскага паходжання Юзэфа Доўбар-Мусніцкага. У корпус уваходзілі вайскоўцы расейскай арміі польскага паходжання, у тым ліку ўраджэнцы Беларусі.

"Пайшлі мінскія фіны на фінскія міны"

30 лістапада 1939 года Савецкі Саюз напаў на Фінляндыю. Гэты канфлікт вядомы як talvisota – Зімовая/Зімняя вайна, у выніку якога фіны страцілі частку тэрыторыі, але змаглі абараніцца ад савецкіх акупантаў. Пазней савецкая прапагандай амаль увогуле не ўспамінала пра гэтую вайну, таму што гэта была вялікая параза камуністаў ды яшчэ адбылася ў першыя гады Другой сусветнай вайны, а з часам быў прыдуманы ідэалагічны канструкт «великая отечественная».

"На „зімнюю вайну“ зь Фінляндыяй трапіла больш за 100 тысяч жыхароў Беларусі. Зь іх амаль 10 тысяч загінулі і зьніклі бязь вестак. Гэты канфлікт пакінуў вялікі сьлед у памяці беларусаў. Нават мне малому ў нашай вёсцы даводзілася чуць успаміны па „зімнюю вайну“, пра адмарожаныя ногі і рукі, пра фінскіх зязюль-снайпэраў, ад якіх не было паратунку. То бок вайсковыя страты былі значна большыя, чым абвяшчалася», — перакананы Канстанцін Скуратовіч".

Цягам некалькіх гадоў пісаў даносы на жыхароў Аршанскага раёна, на супрацоўнікаў аршанскіх мяса- і льнокамбінатаў, на выкладчыкаў мясцовага педагагічнага тэхнікума. Абвінавачваў у шкодніцве, выкрываў нацдэмаўскія ячэўкі і патрабаваў звальнення з працы нелаяльных да савецкай ўлады. Цяжка падлічыць, колькі чалавек ў выніку актыўнай дзейнасці сакратара Аршанскага райкаму кампартыі Рамана Ісакавіча Соскіна трапілі ў ГУЛАГ ці былі расстраляныя.

8 жніўня 1937 года ў апошнім даносе Соскін патрабаваў тэрмінова ачысціць раён ад 8000 "ворагаў" і ўзмацніць аршанскі НКВД, маўляў, слаба працуе. У наступны дзень сакратара выклікалі ў Менск. Як высветлілася, на за ўзнагародай, а каб арыштаваць. Соскіна кінулі ў Менскую турму НКВД. Яго выключылі з кампартыі і абвінавацілі ва "удзеле у контрэвалюцыйнай арганізацыі правых, правядзенні вярбоўкі ў контррэвалюцыйную арганізацыю, якая праводзіла шкодніцкую працу і дыверсійныя акты".

11 красавіка 1938 г. Выяздная сессія Войсковай калегіі Вярхоўнага суда СССР прызнала былога партыйнага кіраўніка вінаватым адразу па чатырох артыкулах Крымінальнага кодэксу БССР і прыгаварыла да вышэйшай меры пакарання з кафіскацыяй маёмасці. Абскардзіць прысуд Соскін не мог. Тагачасны пракурор БССР Новік забараніў разглядаць скаргі асуджаных да расстрэлу.

Палымяны камуніст і ваяўнічы барацьбіт з "ворагамі народу" сам сканаў як "вораг" 29 чэрвеня 1938 года з нквдэшнай куляй у патыліцы недзе ў лесе пад Менскам, можй, і ў Курапатах.

Жонка партыйнага кіраўніка Юлія Соскіна-Цэмехман спачатку страціла працу, а 26 жніўня 1938-га нібыта за "актыўную дапамогу мужу ў правядзенні контррэвалюцыйнай працы (член дыверсійна-шпіёнскай арганізацыі)" была арыштаваная і сасланая ў Казахстан. Трое дачок Соскіных апынуліся ў дзіцячым дамку, дзе іх выхоўвалі ў любові да правадыра ўсіх народаў.

Раман і Юлія Соскіна былі рэабілітаваныя напрыканцы 1950-х. Аднавіць ў партыі былога першага сакратара аршанскія камуністы наважыліся толькі ў 1990 годзе.

Са ссылкі Юлія Соскіна вярнулася у Менск, дзе памерла ў 1961 годзе. На яе магіле на Ўсходніх могілках дочкі ўсталявалі помнік з імём маці і бацькі. Побач з імём Рамана Соскіна надпіс з памылковым годам смерці "загінуў у 1937 г.".

Вернута яшчэ адно імя ахвяры камуністычнага тэрору

На сайце ay.by знайшоў пратакол ператрусу ў Аўсейчыка Васіля Іванавіча. Ператрус адбываўся 10 верасня 1937 году, у Менску на вуліцы Фабрычна-завадская, 28. Яго праводзіў супрацоўнік НКВД БССР Нікіценка. У якасці панятых прысутнічалі Сохар П. і Бабчонак Канстанцін Аляксеевіч.

У адкрытых базах ахвяраў палітычных рэпрэсіяў Аўсейчыка не адшукаў. Ягонае імя можа быць у базе неабгрунтавана рэпрэсаваных у Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь (налічвае 180 тысяч прозвішчаў). Але з 2018 года НАРБ пазапраўна схаваў яе ад грамадзянаў.

Дзякуючы іншым крыніцам удалося ўстанавіць лёс гэтага чалавека.

Васіль Аўсейчык нарадзіўся ў 1894 годзе ў вёсцы Рожкі, цяпер Гарадзенская вобласць. Яго арыштавалі 10 верасня 1937 года ў межах так званай "Польскай аперацыі". 6 снежня 1937 г. Камісія НКВД і Пракуратуры СССР у складзе наркома Яжова і пракурора Вышынскага асудзіла Васіля Аўсейчыка па артыкуле 68 Крымінальнага кодэкса БССР (шпіянаж) да расстрэлу (пратакол №478). Прыгавор выкананы 29 снежня 1937 года, верагодна, у Менску.

Пасля Указа прэзідыума Вярхоўнага савета СССР ад 16.01.1989 справа Аўсейчыка была спыненая праз адсутнасць складу злачынства.

Зараз імя Васіля Аўсейчака дададзена ў базы ахвяраў сталінскага тэрору.