Доктар гісторыі, прафесар Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэту Ўладзімір Лобач у 2021-м быў звольнены з працы і прайшоў праз турму.

Цяпер ён жыве і працуе ў Польшчы. "Радыё Свабода" пагаварыла з ім пра аўтаэтнаграфію, антрапалёгію акупацыі, калябарацыю, маскі гуманізму і лясны беларускі рай.

АНОНС КНІГІ

Ужо ў канцы лістапада ў выдавецтве “Янушкевіч” выйдзе кніга Вольгі Раманавай “Другая история советского белорусского кино. Исследовательские сюжеты”.

Гэтая кніга напісаная як серыя даследчых эсэ, дзе кожны раздзел прысвечаны новаму сюжэту з гісторыі савецкага беларускага кіно 1920-1980-х гадоў. Кожны такі сюжэт нарадзіўся з пытанняў без адназначнага адказу, зададзеных з сучаснасці:

📍 як і навошта глядзець савецкае беларускае кіно сёння?

📍 пра што могуць расказаць фільмы Белдзяржкіно перыяду НЭПа і беларусізацыі?

📍 ці можна разглядаць савецкае беларускае кіно як каланіяльнае і якія сэнсы такі падыход адкрывае і перакрывае?

📍 як беларускі экран фарміраваў гістарычнае ўяўленне гледачоў у розныя савецкія перыяды і наколькі праглядалася экранная глыбіня беларускай гісторыі?

На гэтыя, а таксама многія іншыя канкрэтныя даследчыя пытанні адказвае кожны раздзел кнігі.

СТАРТ ПРОДАЖАЎ — 30 ЛІСТАПАДА.

Мікіта Мелказёраў працягвае галерэю мярзотнікаў, якія кіравалі Беларуссю і рабілі шмат, каб гэтай Беларусі не стала. Панцеляймон Панамарэнка быў першым сакратаром ЦК КП(б) амаль 10 год і за гэты час паспеў зрбаіць шмат бяды. Разбіраемся ў пытанні і фіксуем, што такой вуліцы дакладна не павінна быць ні ў адным беларускім горадзе.

Даследванне: прынамсі, у сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н.э. людзі на тэрыторыі Беларусі ўжо апрацоўвалі поўсць хатніх жывёл

Даследванне Максіма Чарняўскага, загадчыка аддзела археалогіі першабытнага грамадства Інстытута гісторыі НАН, і Ганны Малюцінай (Інстытут гісторыі матэрыяльная культуры РАН) апублікавана ў кастрычніцкім нумары часопіса Journal of Archaeological Science: Reports.

Аналізы паказалі, што зубцы (вырабы з косці і зубоў), знойдзеныя ў Крывінскім тарфяніку, маюць на паверхні мікраскапічныя сляды апрацоўкі поўсці хатніх жывёл (авечак ці коз). Гэта першае сведчанне такой апрацоўкі ва ўмовах развіцця жывёлагадоўлі ў паляўнічых-збіральнікаў позняга неаліту (апошняга перыяду каменнага веку) у лясной зоне Усходняй Еўропы.

Чаму і куды з'язджалі беларусы? Чым яны там займаліся? Чым іх досвед можа быць для нас карысным? Аб гэтым на канале "Гістфак" разважаюць Дар'я Палынская і Алесь Кіркевіч.

24 лістапада 1996 года з парушэннем заканадаўства быў праведзены рэферэндум.

Гісторыя беларускага тэатра за 10 хвілін у праекце “Пра гэта Вам не раскажуць у Школе” .

Чым займаўся стольнік? Ці сапраўды мечнік насіў меч, а падчашы - падліваў князю віно ў чашу? Хто такія лоўчыя, канюшыя, гараднічыя, скарбнікі… ? Як змянялася бюракратыя ВКЛ? Ці можна было купіць булаву гетмана? Дзе рэальная ўлада, а дзе - прыемны бонус да тытула? "Будзьма" разбірае пасады ўраднікаў Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.

Магілёўскае цунамі ў 1942 годзе — самая буйная тэхнагенная катастрофа на тэрыторыі Беларусі. Гісторык Аляксей Бацюкоў падрыхтаваў фотаальбом-даследаванне пра тыя падзеі. Budzma.org пагутарыла з аўтарам пра будучую кнігу, пра тое, чаму здарылася цунамі і які след пакінула ў афіцыйных дакументах і ўспамінах магілёўцаў.

26 лістапада 1930 года ў Воршы нарадзіўся Уладзімір Караткевіч. Ён стаў сапраўдным сімвалам беларускай нацыянальнай свядомасці і мастаком, які праз свае творы раскрываў драматычныя старонкі беларускай гісторыі.

Творы Караткевіча, такія як "Дзікае паляванне караля Стаха", "Чорны замак Альшанскі", "Хрыстос прызямліўся ў Гародні", і асабліва "Каласы пад сярпом тваім", сталі літаратурнымі маніфестамі, якія заклікалі беларусаў да захавання сваёй ідэнтычнасці і гонару за гістарычную спадчыну. Яго раман "Каласы пад сярпом тваім" апісвае падзеі напярэдадні паўстання 1863 года (пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага), паказваючы барацьбу беларускага народа за свабоду і справядлівасць. Гэты твор стаў крыніцай натхнення для многіх пакаленняў, таму яго выдаленне са школьнай праграмы выклікала шырокае абмеркаванне ў грамадстве.

Замена раману на "Чорны замак Альшанскі", хаця і з'яўляецца заменай аднаго выбітнага твора на іншы, можа ўспрымацца як спроба пазбегнуць асвятлення рэвалюцыйнай тэматыкі і нацыянальна-вызваленчых ідэяў, якія былі такімі блізкімі Караткевічу.

Караткевіч меў рэдкі талент — праз мастацкае слова ён перадаваў гісторыю і душу народа, робячы яе жывой і важнай. Менавіта дзякуючы яго творам многія людзі пачыналі ўсведамляць сябе як частку вялікай беларускай культурнай традыцыі. Ён сапраўды стаў тым, хто "рабіў беларусаў сапраўднымі беларусамі".

27 лістапада 1920 года на Случчыне пачалося першае нацыянальнае ўзброенае паўстанне за незалежную Беларусь - Слуцкі збройны чын. Праект “Пра гэта Вам не раскажуць у Школе” распавядае, як беларусы месяц адкрыта змагаліся з усемагутнай Чырвонай арміяй са зброяй у руках. Чым так адрозніваўся Слуцк сто год таму, як на заклік змагацца з бальшавікамі адгукнулася ў тры разы больш людзей, чым было зброі, і пры чым тут кітайцы.