14/11 17.00 GMT+1
SCIENCE AT RISK сумесна з Беларускім інстытутам публічнай гісторыі ладзіць публічную дыскусію пра магчымыя сцэнары працы з памяццю пра дыктатуру ў Беларусі праз разгляд рэлевантных кейсаў у шырокім геаграфічным абасягу – ад Паўднёвай Амерыкі да Цэнтральнай Еўропы. Мы пагаворым пра тое, а) як грамадствы прыходзяць да прымірэння б) што гэтаму перашкаджае і садзейнічае в) якія варыянты могуць спрацаваць у Беларусі.

Спасылка на рэгістрацыю

Спасылка на Zoom будзе выслана перад пачаткам імпрэзы на пададзены пры рэгістрацыі адрас электроннай пошты.

Небывалы са сталінскіх часоў палітычны гвалт, які не спыняецца ў Беларусі з 2020 г., вядзе да фарміравання дзвюх калектыўных траўмаў - траўмы пераследу і траўмы выгнання. Пакуль гэта гісторыя далёкая ад завяршэння, аднак ужо зараз падаецца важным весці гаворку пра магчымыя варыянты постдыктатурнай работы з памяццю.

Сёння - дзень памяці Рамана Бандарэнкі.

12 лістапада 2020 года трагічна загінуў герой "Плошчы перамен" Раман Бандарэнка.

Чатыры гады таму пасля збіцця лукашыстамі памёр беларускі герой, які выйшаў на абарону свайго двара, напісаўшы «Я выходжу»

13 лістапада 1806 нарадзілася Эмілія Плятэр. Вядомая як “беларуская Жанна д’Арк”, яна удзельнічала ў паўстанні 1830/31. А акрамя таго вельмі цікавілася беларускім фальклорам.

Сёння ў гонар Плятэр называюць цэнтральныя вуліцы ў Польшчы. А ў Беларусі яе амаль не памятаюць.

Распавядаем пра гераічную дзяўчыну: https://euroradio.fm/belaruskaya-zhanna-dark-shto-varta-vedac-pra-emiliyu-plyater

Спасылка, якая працуе без VPN

Чаму шляхта выбрала каралём вугорца — Баторыя? За што кароль Стэфан не любіў Гданьск? Што яму не спадабалася ў войску Рэчы Паспалітай і як апрануў конніцу ў браню? Дзе ўзяць грошы на порах? Адкуль пад Полацкам нямецкія наёмнікі? Як львавянін Вус стаў “Палатынскім”? Што Баторый еў на сняданак, як бавіў вольны час, ці сачыў за здароўем? Баторыя сапраўды атруцілі ці… ? Праўда і міфы пра Стэфана Вялікага - у відэа Будзьмы.

У супрацоўніцтве з Беларускім інстытутам публічнай гісторыі, Цэнтрам беларускіх і рэгіянальных даследаванняў Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта, Інстытутам гістарычных даследаванняў Цэнтральна-Усходняй Еўропы імя Гердэра і Брэменскім універсітэтам кафедра публічнай гісторыі Ферн-універсітэта ў Хагене арганізуе Беларускі Калоквіум у 2024/2025 навучальным годзе. Гэты калоквіум мае на мэце стварыць платформу для навукоўцаў, якія засяроджваюцца на Беларусі, каб дзяліцца і абмяркоўваць свае даследаванні.
 
Запрашаем вас далучыцца да нас калёквіуме з удзелам прафесара Універсітэта святога Галлена Антона Лявіцкага. У прэзентацыі ён прадставіць сваю нядаўна выдадзеную кнігу «Перабудова, інтэлігенцыя і нараджэнне беларускага папулізма, 1988–1997».

Калёквіум адбудзецца ў панядзелак, 18 лістапада, у 18:00 праз Zoom. Мова ангельская.

ZOOM

Можа знікнуць у любы момант. Магіла знакамітага беларуса ў Рыме – пад пагрозай

Беларуская супольнасць спрабуе ўратаваць парэшткі ксяндза Пятра Татарыновіча.

[на русском с VPN – здесь, если не открывается – пробуйте здесь]

Магіла заснавальніка Беларускай службы Ватыканскага радыё, ксяндза Пятра Татарыновіча, якога называлі апосталам рэлігійнага адраджэння Беларусі, знаходзіцца пад пагрозай знішчэння. У лістападзе – месяцы, які прысвечаны малітве за памерлых і клопату аб іх магілах, мы вырашылі ўзняць гэта пытанне з мэтай зрабіць усё магчымае для годнага захавання парэштак вядомага святара.

Ксяндза Пятра пахавалі ў Рыме ў 1978 годзе. Знаходзіцца ягоная магіла там і цяпер, аднак не ў ранейшым месцы, а ля крэматорыя – на тэрыторыі часовых пахаванняў, адкуль таксама можа неўзабаве знікнуць.

Распавядаем, што вядома пра сітуацыю, і як пытанне спрабуюць вырашыць энтузіясты. Чытайце на сайце з VPN, калі не адкрываецца – спрабуйце тут >

18 лістапада 1927 г. у газеце "Рабочий" апублікавана справаздача нацыянальнай камісіі. Аўтар зацемкі адзначае, што беларуская мова добра увайшла ва ўжытак амаль ва ўсіх установах Менску. Па-беларуску вядзецца дакументазварот. А дзеці працоўных сталіцы могуць навучацца "на самай блізнай і зразумелай мове". Дзеля гэтага ў Менску на беларускую мову пераведзены 145 школ, 94 - на габрэйскую, 22 на польскую. Аднак для менскіх татараў нічога не зроблена, канстатаваў аўтар. Крыніца

Помнікі Мінска і абласцей: ці адпавядаюць яны нацыянальнай гісторыі і што кажуць пра ўзровень русіфікацыі? Прэзентацыя даследвання «Палітычнай сферы»

Запрашаем на анлайн прэзентацыю вынікаў новага даследавання «Мінская карта гістарычнай памяці» ад  Інстытута «Палітычная сфера». Падчас яго была сабрана інфармацыя пра больш чым 760 помнікаў, памятных знакаў, дошак і іншых мемарыяльных аб’ектаў. Такое глыбокае вывучэнне праводзілася ўпершыню: ранейшыя даследаванні канцэнтраваліся на аналізе назваў вуліц.
21 лістапада, чацвер
15:00 Варшава
16:00 Вільнюс
17:00 Мінск
Зарэгістравацца

Праект “Пра гэта Вам не раскажуць у Школе” распавядае пра гісторыю беларускай фатаграфіі.

🌐Еўрапейскі саюз у межах праграмы «EU4Belarus – SALT (Support for Advanced Learning and Training)» аб'яўляе конкурс на атрыманне акадэмічных стыпендый для беларускіх даследчыкаў(-ц), выкладчыкаў(-ц) і дактарантаў(-к), якія пацярпелі з-за сваёй актыўнай грамадзянскай пазіцыі.

Калі: Праходжанне стажыроўкі або правядзенне даследавання з 28 красавіка 2025 года па 31 жніўня 2026 года. Агульная працягласць можа быць ад 100 да 300 каляндарных дзён.  

Дзе: Універсітэты і даследчыя інстытуты ЕС. 

Для чаго: Стыпендыя пакрывае выдаткі на арганізацыю навуковай стажыроўкі або правядзенне даследаванняў ва ўніверсітэтах або даследчых цэнтрах краін Еўрапейскага саюза, у тым ліку збіранне неабходнай інфармацыі для даследаванняў, чытанне гасцявых лекцый, супрацоўніцтва для падрыхтоўкі прац, якія рэцэнзуюцца, удзел у семінарах або іншыя актыўнасці, накіраваныя на павышэнне кваліфікацыі. 

Дэдлайн: 15 студзеня 2025 года.
 
Больш пра магчымасці і ўмовы стажыроўкі па спасылцы: CPVA.LT

У канцы 1940-х гадоў школьнікі ў Заходняй Беларусі друкавалі ўлёткі з надпісам «Сьмерць Сталіну» і агітацыяй не плаціць падаткі. Плянавалі ўзарваць прапагандысцкую тыпаграфію. Кіраўніка моладзевага падпольля расстралялі ў лесе, рэшту саслалі ў лягеры. Гэта трэцяя публікацыя Свабоды з цыклю «Пратэсты пры таталітарызьме».

Самая ўплывовая жанчына Беларусі
Сёння дзень смерці жанчыны, якая фактычна кіравала краінай пры фармальных кіраўніках мужчынах
У сёняшнім краязнаўчым роліку размова пра Вялікую Князёўну і Каралеву Бону Сфорца. Жанчына, якая рэальна кіаравала Рэччу Паспалітай пры фармальным караляванні свайго мужа і сына. Жанчына якая ўзбагаціла краіну, а потым сама ж яе абрабавала.

Пра гісторыю Мірскага замка распавядае гісторык Андрусь Унучак.

Сябры ініцыятывы «Хайсы-віцебскія Курапаты» высвятляюць асобу расстралянай жанчыны, якая пакінула для нашчадкаў толькі сваё імя 🔻🔻🔻

🔸"Рита". Гэтае імя было надрапана на ручцы зубной шчоткі, якую знайшлі на месцы масавых расстрэлаў каля вёскі Хайсы Віцебскага раёна. Даследчыкам практычна ўдалося высветліць прозвішча адной з безыменных ахвяраў сталінскага тэрору.

Амаль дэтэктыўная гісторыя ➡️ https://tinyurl.com/67vea3p4

Справка о несудимости, выданная будущему президенту Израиля Ицкаку Бен-Цви (Исааку Шимшелевичу). Несмотря на то, что Бен-Цви был уроженцем украинской Полтавы, по закону Российской Империи, он считался мещанином местечка Любча, Новогрудского уезда Минской губернии.

Талон на получение мяса и хлеба. 1930 год

#рэчыбсср
Прадуктовая картка (лісток) на хлеб на снежань 1931 года.
Крыніца: ay.by

Адкуль і калі з’явілася беларуская лацінка? Чаму на ёй пісалі Багушэвіч і Каліноўскі? Чаму ў Расійскай імперыі ды СССР змагаліся з лацінскім шрыфтам? Купала, Колас, “Наша Ніва” — чаму яны пісалі і так і гэтак? А што ў БССР? Ці быў час, калі жыроўкі на святло і даведкі выдавалі лацінкай? Праўда і міфы пра беларускую лацінку — у відэа з Кацярынай Ваданосавай.