Беларускі інстытут публічнай гісторыі
1.3K subscribers
1.34K photos
95 videos
2 files
802 links
Download Telegram
Тэрыторыя Беларусі "пульсавала" ўвесь час яе існавання - то станавілася менш з-за раздзелаў і дагавораў, то разрасталася зноў, вяртаючы гістарычную цэласнасць. Дык як жа насамрэч выглядае мяжа нашай краіны? Ці той гэта «кляновы ліст», які мы абвыклі бачыць на картах і атласах? Якія гарады, якія знаходзяцца зараз за мяжой, калісьці былі цэнтрамі беларускіх раёнаў і абласцей? На гэтыя і многія іншыя пытанні адкажуць нашы вядучыя Дар'я Палынская і Алесь Кіркевіч.
👍12🔥4🤔1
Кнігі гісторыка Ігара Мельнікава ўключылі ў спіс "экстрэмісцкіх" матэрыялаў. Такое рашэнне 23 жніўня прыняў суд Цэнтральнага раёну Менску.

Сам гісторык каля шасці месяцаў знаходзіцца за кратамі. Менскі гарадскі суд пачне разглядаць ягоную справу 10 верасня. Ігара Мельнікава абвінавачваюць у "садзейнічанні экстрэмісцкай дзейнасці" (ч. 1 арт. 361-4 КК). Максімальнае пакаранне складае шэсць гадоў калоніі.

Перад затрыманнем гісторык казаў, што рыхтуе кнігу пад назвай "Пачаць ліквідацыю" пра "гісторыю барацьбы савецкіх міліцыянтаў і чэкістаў супраць былых нацысцкіх памагатых і калабарацыяністаў…" (на здымку).

"Экстрэмісцкімі" прызналі кнігі Ігара Мельнікава, "а таксама іх копіі альбо іншыя кніжныя выданні":

1. Нiчыпарук П.К., Мельнiкаў I.B. Адысея палешука / Павел Нічыпарук, Ігар Мельнікаў. — Мінск: "Альфа-кніга", 2017. — 328 с.;
2. Мельнікаў, I.B. Забыты корпус: гісторыя польскага войска на тэрыторыі Бабруйшчыны ў 1918, 1919−1920 гадах / Ігар Мельнiкаў — Минск: "Альфа — кніга", 2018. — 224 с.;
3. Мельнiкаў, I.B. На "мяжы цывілізацый". Старонкі гісторыі даваеннага савецка-польскага кардона ў Беларусі / Ігар Мельнiкаў. — Мінск: "Альфа — кніга", 2020. — 352 с.
😡18😁6😢5🤔1🤡1
Гісторыка Ігара Мельнікава праваабаронцы прызналі палітвязнем.
😢15👍42❤‍🔥2😁2🤯2🤡2🏆1
Да 85-годдзя пачатку Другой сусветнай вайны

Фрагменты артыкула гісторыка Ігара Кузняцова

Год 1939-й змрочнай, эпахальнай вяхой стаіць у гісторыі чалавецтва-тады, 85 гадоў таму, нацызм не без дапамогі камунізму развязаў другую сусветную вайну. Дагэтуль свет адчувае яе наступствы, дагэтуль людзі задаюцца пытаннем: "Як гэта здарылася?" Небывалы па сваіх разбуральных маштабах ваенны канфлікт успыхнуў не раптам, а быў вынікам, кульмінацыяй папярэдніх працэсаў.

Злавесную ролю ў лёсе Польшчы, ды і ўсяго свету, адыграў савецка-германскі пакт аб ненападзе ад 23 жніўня 1939 года. Гітлер, падбадзёраны дасягнутым поспехам, устанавіў дату нападу на Польшчу - 26 жніўня, нягледзячы нават на тое, што Германія не магла завяршыць ваенныя падрыхтоўкі да гэтага тэрміну. 25 жніўня ён адклаў пачатак баявых дзеянняў.

31 жніўня Гітлер падпісаў сакрэтную дырэктыву N 1 "Па вядзенні вайны", у якой паведамлялася: "Напад на Польшчу павінен быць ажыццёўлены ў адпаведнасці з планам "Вайс", з тымі зменамі для войска, якія былі занесеныя... Заданні і аператыўныя мэты застаюцца без змены. Пачатак нападу - 1 верасня 1939 гады. Час нападу - 2.45 раніцы ".
31 жніўня ў 22 гадзіны 30 хвілін па сярэднееўрапейскім часе нямецкія войскі ўварваліся з Усходняй Прусіі ў Гданьск.

1 верасня 1939 года ў 4 гадзіны 45 хвілін раніцы нямецкія войскі перайшлі польскую мяжу, а праз гадзіну іх самалёты бамбардавалі Варшаву і знішчылі на аэрадромах больш за палову польскіх самалётаў. Ні ўльтыматуму, ні аб'явы вайны.

Сілы былі няроўнымі. Нацысцкая Германія кінула супраць Польшчы 1,6 млн. салдат - 62 дывізіі, з іх 7 танкавых, 4 лёгкія і 4 матарызаваныя, каля 2800 танкаў і 2 паветраныя флоты з 2000 самалётамі. Польскае войска выставіла супраць нямецкіх войскаў каля 1 млн. чалавек - усяго 31 кадравую і 6 рэзервовых пяхотных дывізій, 11 кавалерыйскіх брыгад і каля 870 танкаў (разам з танкеткамі), 771 самалёт састарэлай канструкцыі.

Хоць паўсюль часткі вермахту пад камандаваннем Рундштэдта, фон Бока, Клюге, Кюхлера і Рэйхенау атрымалі перамогі, яны дасягаліся дарагім коштам. Ужо 3 верасня амбасадар Нямеччыны ў Маскве Шуленбург звярнуўся да Молатава з просьбай аб тым, каб Чырвоная Армія як мага хутчэй увайшла ва ўсходнія вобласці Польшчы. У тыя самыя ўсходнія вобласці, якія аддаваліся Савецкаму Саюзу па сакрэтным пратаколе да дамовы ад 23 жніўня 1939 года.

Савецкае кіраўніцтва чакала, хаця рашэнне аб уводзе войскаў у Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну было ўжо прынята. Да таго ж і абстаноўка ў Польшчы была даволі супярэчлівай. Нягледзячы на ​​прагнозы, баявыя дзеянні там мелі ўпарты характар. У Маскве чакалі падзення Варшавы.

Цалкам артыкул можна прачытаць па спасылцы
🔥8👍3🤬3😢2
Прэм'ера. Як «эскадроны смерці» ў 90-х запалохалі Беларусь на дзесяцігоддзі

У Беларусі пра «эскадроны смерці» загаварылі ў пачатку 2000-х, калі выйшлі на свет сувязі бліжэйшага атачэння Аляксандра Лукашэнкі да знікненняў вядомых беларусаў.
Сярод ахвяраў “эскадрону” самы малады – журналіст Зьміцер Завадзкі. Яму было 27.

Паміж знікненнямі апанентаў прэзідэнта ў 99-м і Завадскага ў ліпені 2000-га мінуў год. Няўжо за гэты час улада, сілавыя органы і грамадства не маглі прадухіліць злачынства? Пра гэта - у новым міні-фільме «Салідарнасці».
🤬12🔥3🤔2👍1
Тэма «генацыда беларускага народа» закансервавалася, а дзяржпрапаганда менш эксплуатуе гісторыю ў параўнанні з гарачымі 2021–2022 гадамі. БАЖ пагутарыў з акадэмічным дырэктарам Беларускага інстытута публічнай гісторыі Аляксеем Ластоўскім, які падрыхтаваў маніторынг гістарычнай палітыкі ў Беларусі за май-ліпень 2024 года.
👍162😁1🤔1
"На маю думку, пытанне захавання беларускай нацыі цяпер ўсё ж такі другаснае. Сацыялагічныя апытанні сведчаць што, беларусы прызвычаіліся жыць у самастойнай, хаця шмат і ў чым дысфункцыйнай дзяржаве.

Беларусы з яе таксама нікуды не падзенуцца. Прынцыповым тут застаецца пытанне, што пасля Лукашэнкі будзе ўкладацца ў паняцце «беларуская нацыя", - доктар гісторыі Павел Абламскі ў межах спецпраекта Вытокі «Салідарнасць» аналізуе беларускі нацыянальны характар і спрабуе знайсці адказы на пытанні, хто такія беларусы, чым мы адрозніваемся ад іншых і што нас чакае наперадзе.
👍8🤔3🔥2👎1😐1
Лукашэнку сёлета споўнілася 70 гадоў. Сталы ўзрост, праблемы са здароўем, моцна падарваны імідж пасля выбараў 2020 года і масавых рэпрэсій, прэзідэнцкія выбары, якія маюць адбыцца, вымушаюць беларускага лідэра больш актыўна выкарыстоўваць культ асобы. Чым небяспечны курс на стварэнне гэтага культу ў эфіры "Радыё свабода" разважаюць гісторык і палітолаг Роза Турарбекава, а таксама гісторык, сябра Беларускага інстытуту публічнай гісторыі Алесь Пашкевіч.
🤮6🤡6👍5🤣2
Сёлета ў школах для вучняў 10 класаў увялі новы інтэграваны курс — «Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай». У яго першую частку ўвайшлі найбольш старажытныя перыяды беларускай гісторыі — першабытнае грамадства, рассяленне славян і часы старажытнарускіх княстваў да стварэння ВКЛ. Пра змест курса «Будзьма» паразмаўляла з гісторыкам, сябрам Беларускага інстытуту публічнай гісторыі Алесем Пашкевічам.
👍14👎1
Менск у кожным стагоддзі знішчаўся і аднаўляўся спачатку. Хто і як разбураў горад? Чаму шляхта ў 1495 годзе спачатку выгнала габрэяў з Менску, а потым запрасіла назад? Як жылі і якую ролю адыгрывала габрэйскае наельніцтва ў горадзе? Як сталася, што Менск пачаў развівацца ў бок Масквы, а не ўздоўж чыгункі на паўднёвы захад? На гэтыя ды іншыя пытанні ў падкасце "Радыё Свабода" адказвае Сяргей Абламейка - менчук, гісторык, пісьменнік, журналіст, даследчык Менску, аўтар кнігі "Невядомы Мінск" аб гісторыі знішчэння Старога горада ў Менску ў 1920-х і 50-х гадах. Кніга атрымала прэмію Ежы Гедройца .
👍10😢8🔥3🥴1
Чаго мы ня ведаем пра беларускую эміграцыю з Заходняй Беларусі

Што штурхала беларусаў міжваеннай Польшчы да працоўнай эміграцыі ў Эстонію і Латвію? Як яны тамака жылі? Ці змаглі яны стварыць у гэтых краінах свае нацыянальныя арганізацыі ці далучыліся да ўжо існуючых? Пра гэта і многае іншае мы гутарым з беларуска-польскім гісторыкам, прафесарам Варшаўскага універсітэта, аўтарам кнігі “Рабочая эміграцыя з Польшчы ў Латвію і Эстонію ў 1928-1939 гадах” Юрыем Грыбоўскім.
👍9🔥3
Forwarded from НАВУМЧЫК
Польшча першай, адразу пасьля 25.08.1991, прызнала Незалежнасьць Беларусі. За ёй — Турэччына і Швэцыя. ЗША ды іншыя гэтага не рабілі аж да адстаўкі Гарбачова ў канцы сьнежня, бо баяліся «хаасу распаду». Акурат як сёньня ў тэме распаду РФ.
👍28❤‍🔥73
У Вільні адкрываецца беларускі гістфак.
З гэтай нагоды ў новым выпуску "Няпростай гісторыі" гутарка са стваральніцай бакалаўрскай праграмы па гісторыі ЕГУ, прафесаркай Ірынай Раманавай. Падчас размовы разам з вядучым Аляксеем Ластоўскім абмеркавалі: крызіс ў гістарычнай адукацыі ў Беларусі і ці можна яго пераадолець, чым шкодныя падручнікі гісторыі і чаму за мяжой не ведаюць прац беларускіх гісторыкаў.
🔥19👍125😢1🤡1
510 гадоў таму, 8 верасня 1514 году, адбылася Аршанская бітва. Яна з'яўляецца для беларусаў адной з самых памятных вайсковых падзей перыяду ВКЛ. Чаму гэта так і ці ёсць альтэрнатывы?

Чаму цяпер суседзі часта забываюць пра ролю беларусаў ў перамозе пад Оршай? І ці праўда, што роля ваяроў з беларускіх зямель мела важнае значэнне ў бітве?

Што дазволіла перамагчы гетману Астрожскаму? Ці было значэнне артылерыі ў бітве рашаючым? 

На гэтыя пытанні мы паспрабавалі адказаць у новым выпуску «Няпростай гісторыі» разам з гісторыкам, даследчыкам беларускай вайсковай гісторыі Аляксандрам Казаковым.
25👍12🥰4