Ужо сёньня: 80 гадоў таму Нюрнбэрскі трыбунал абвясьціў прысуды кіраўнікам нацысцкай Нямеччыны → https://smarturl.click/nq1odW

1 кастрычніка 1946 году ў Нюрнбэргу завяршыўся судовы працэс над кіраўнікамі нацысцкай Нямеччыны.

З 22 падсудных 19 прызналі вінаватымі ў злачынствах супраць міру і чалавечнасьці, а таксама іншых ваенных злачынствах. 12 асудзілі на сьмяротнае пакараньне, трох — на пажыцьцёвае зьняволеньне, чатырох — на тэрміны ад 10 да 20 гадоў.

Трыбунал прызнаў злачыннымі СС, гестапа і іншыя структуры нацысцкага рэжыму.

На фота — Герман Герынг, былы міністар авіяцыі і кіраўнік вайскова-паветраных сілаў Нямеччыны. Яго асудзілі на павешаньне, але напярэдадні выкананьня прысуду ён скончыў жыцьцё самагубствам.

🏠 Музей малой радзімы ў Студзіводах адначыць 40-годдзе

💥 Імпрэза адбудзецца ў гэтую нядзелю, 4 кастрычніка.

Праграму можна паглядзець на сайце Радыё Рацыя:
https://racyja.com/by/sumezza/muzej-maloj-radzimy-u-studzivodach-adnacyc-40-hoddze/

🪦Канцэптуальны помнік жаўнеру Першай Сусветнай вайны ў Вугоршчыне

Помнік змадэляваны як сямейны фотаздымак з адсутным бацькам.

👉🏻А мне падумалася пра іншае: са старых фотаздымкаў у нас часта людзей сапраўды "выціналі" пасля прыходу бальшавікоў. Пасля 1917-га і 1939-га. Каб органы не зацікавіла фота чалавека ў пагонах... Фотаальбомы, як сёння тэлефоны, цікавілі чэкістаў у першую чаргу.

У Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі працуе выстава «Песня пра зубра»

У экспазіцыі прадстаўлены жывапісныя творы, вырабы са шкла, рэдкія кнігі і іншыя рарытэты з выявай зубра. Сярод экспанатаў — кніга Георгія Карцова «Белавежская пушча» 1903 года, у якой дадзены гістарычны агляд Белавежскай пушчы ад старажытных часоў да пачатку XX стагоддзя, апісанне прыроды, жывёльнага свету (у тым ліку зуброў) і арганізацыі царскіх паляванняў.

Чытаць на сайце або без VPN.

Як беларусізавалі чыноўнікаў у 1920-я

Аляксандр Горны піша ў «Вестнику МГИРО» пра прыклад Віцебскай акругі, дзе пасля далучэння да БССР у 1924 г. значная частка чыноўнікаў недастаткова валодала беларускай літаратурнай мовай (у гарадах значную ролю адыгрывалі руская і габрэйская мовы). Курсы для іх мелі не толькі моўную, але і ідэалагічна-культурную функцыю: вывучаліся гісторыя, геаграфія, этнаграфія. Слухачамі былі дзяржаўныя служачыя, партыйныя і прафсаюзныя работнікі.

Вынікі курсаў істотна адрозніваліся ў розных раёнах, поўнага авалодання беларускай мовай дасягнуць не ўдавалася. Напрыклад, у Віцебскім раёне пасля навучання толькі 13 з 48 слухачоў (27%) былі прызнаныя здольнымі самастойна працаваць па-беларуску. У Суражскім раёне — 10 з 29 (34%), а ў Чашніцкім — 19 з 26 (74%).

Такім чынам, вынікі беларусізацыі істотна адрозніваліся паміж буйнымі гарадамі і рэгіянальнымі цэнтрамі: у правінцыйных і сельскіх асяродках яна знаходзіла больш падтрымкі.

💬 «Калі логіка гэтых зменаў будзе даведзеная да канца – атрымаецца, што ўлады незалежнай Рэспублікі Беларусь, у адрозненні ад царскіх і савецкіх, будуць баяцца “Пагоні”»

Ва ўрадзе распрацавалі папраўкі да закону, прысвечанага сімволіцы. Калі яны будуць зацверджаныя, то герб або сцяг можна будзе выключыць з дзяржаўнага рэгістра, калі «экстрэмісцкім» прызнаюць хаця б адзін ягоны элемент.

Геральдыст Алесь Чайчыц перакананы, што такім чынам закладваюць падмурак пад поўнае выцісканне з публічнага ўжытку розных варыяцыяў «Пагоні», якія дагэтуль можна сустрэць на гербах шэрагу гарадоў і рэгіёнаў.

✅ Разбіраем папраўкі разам з экспертам у нашым матэрыяле
🔗 Спасылка для чытачоў з Беларусі

Штучны інтэлект расшыфраваў ліст Напалеона, які заставаўся загадкай 217 гадоў

З дапамогай сістэмы штучнага інтэлекту GPT-6 Astra атрымалася прачытаць зашыфраванае распараджэнне Напалеона Банапарта аднаму з яго генералаў. Што спатрэбілася ШІ, каб узламаць шыфр, які не маглі разгадаць больш за два стагоддзі?

https://nashaniva.com/405897

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/405897

У Вільні ўсталююць памятную шыльду на магіле сакратара Віленскай беларускай гімназіі Уладзіміра Лукашэвіча

3 кастрычніка а 10:00 Беларускі праваслаўны прыход у Вільні запрашае далучыцца да добраўпарадкавання магілы Уладзіміра Лукашэвіча на Свята-Ефрасіннеўскіх могілках.

У 1924–1926 гадах Лукашэвіч выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі Закон Божы, пазней быў яе сакратаром. У архіўных дакументах ён таксама згадваецца як памочнік класнага кіраўніка і сябра Бацькоўскага камітэта. Яго дачка Раіса была жонкай беларускага грамадскага і палітычнага дзеяча Леаніда Галяка.

Магілу ўдалося адшукаць дзякуючы даследчыку Уладзіславу Гарбацкаму. Старая шыльда сцерлася настолькі, што надпісы ўжо немагчыма прачытаць.

Падчас акцыі ўсталююць новую памятную шыльду, паправяць і пафарбуюць крыж. Месца пахавання асвеціць святар Георгій Рой.

📆 3 кастрычніка
🕙 10:00
📍 Свята-Ефрасіннеўскія могілкі, Liepkalnio g. 19, Вільня.

🔗 Падрабязнасці і геалакацыя — у паведамленні Беларускага праваслаўнага прыхода ў Вільні

«Імпэрыя зноў змагаецца за ўплыў на моладзь». Фядута — пра філяматаў і схаваныя сэнсы Караткевіча → https://smarturl.click/gqDob4

Літаратуразнаўца і былы палітвязень Аляксандар Фядута у Вільні расказаў, чаму імпэрыі змагаюцца за ўплыў на моладзь, а таксама прэзэнтаваў кнігу пра схаваныя сэнсы «Каласоў пад сярпом тваім», якую пачаў пісаць у СІЗА КДБ.

«Гісторыя філяматаў наўпрост спрычыніліся да гісторыі нашага рэгіёну. Сярод іх былі палякі, літвіны, немцы, украінцы, нашы суайчыньнікі. Гэта былі незвычайныя людзі, якія заслугоўваюць памяці пра іх. Будзем іх памятаць і ведаць, што моладзь — яна такая, ад яе шмат чаго можна чакаць»

«Усё гэта выглядае вельмі цынічна», — Бяляцкі пра будаўніцтва Акадэміі КДБ на месцы каталіцкіх могілак у Менску → https://smarturl.click/zOoXpw

Нобэлеўскі ляўрэат Алесь Бяляцкі ў інтэрвію Свабодзе пракамэнтаваў пабудову Акадэміі нацыянальнай бясьпекі КДБ на месцы гістарычных могілак, побач з касьцёлам Сьвятога Роха ў цэнтры Менску.

У 1990-я гады ён быў сябрам камісіі культуры Менскага гарадзкога савету і, як успамінае, знаёміўся з плянамі пераўтварэньня гэтай тэрыторыі. Тады ўчастак былых могілак каля касьцёлу не плянавалі забудоўваць.

«Усе разумелі, што хоць гэта і цэнтар гораду, для забудоўцаў, для камэрсантаў ці для гарадзкіх і дзяржаўных структураў гэта быў ласы кавалак зямлі, але тым ня менш яна па змоўчаньні заставалася за касьцёлам», — кажа Алесь Бяляцкі.

Як камуністы цалкам знішчылі 700‑гадовы горад Мост дзеля вугалю. Гістарычныя кварталы прадавалі Галівуду пад здымкі рэальных выбухаў

У другой палове XX стагоддзя ўрад Чэхаславакіі прыняў беспрэцэдэнтнае рашэнне: цалкам знесці 700‑гадовы каралеўскі горад Мост, каб дабрацца да радовішчаў бурага вугалю пад ім. Замест гістарычнага цэнтра з гатычнымі і рэнесанснымі помнікамі ўлады ўзвялі ўзорны панэльны горад, які павінен быў стаць сімвалам сацыялістычнай мадэрнізацыі, але ў выніку ператварыўся ў зону экалагічнага і сацыяльнага бедства.

https://nashaniva.com/405764

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/405764

✊ Рэжым упаў без адзінага стрэлу

Здавалася, гэтага не будзе ніколі. Але гісторыя зноў даказала: нават самыя моцныя дыктатуры не вечныя.

Працяг 👆

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 жніўня 1941 г. АССР Немцаў Паволжа была ліквідаваная, а яе нямецкае насельніцтва падвергнутае татальнай дэпартацыі. Людзей прымусова вывезлі ў Сібір, Казахстан і Сярэднюю Азію.

У верасні 1941 г. з АССР Немцаў Паволжа, Саратаўскай і Сталінградскай абласцей выселілі каля 439 тыс. немцаў. Усяго ў 1941–1942 гг. дэпартацыя ахапіла каля 850–950 тыс. савецкіх немцаў.

Дакладная колькасць ахвяр невядомая: звесткі за найбольш смяротныя 1941–1944 гг. няпоўныя. Паводле даследчых ацэнак, з дэпартацыяй, спецпасяленнямі і прымусовай працай могуць быць звязаныя каля 200–250 тыс. звышнарматыўных смерцяў.

Цікава, а ў Інстытуце гісторыі не бачаць у гэтым прыкмет генацыду ці этнацыду, здзейсненага савецкімі ўладамі супраць уласных грамадзян? Мо варта правесці канферэнцыю і на гэтую тэму — тым больш сёлета 85 гадоў з тых трагічных падзей?

І немцы былі не адзінымі: татальнай дэпартацыі ў СССР падвергліся таксама чачэнцы, інгушы, крымскія татары ды іншыя народы.

«Рускія ніяк не могуць развітацца са сваім каланіяльным мысленнем»

Кіраўнік Рады беларускай культуры Сяргей Будкін назваў праявай «каланіяльнага мыслення» словы расейскага журналіста Леаніда Парфёнава пра Марка Шагала.

Парфёнаў, знаходзячыся ў Віцебску, на радзіме мастака, сказаў, што Шагал «да Беларусі не мае дачынення» і назваў яго рускім і французскім мастаком яўрэйскага паходжання:

«Мне так вельмі хочацца верыць, што ёсць нейкія харошыя рускія з харошай нейкай такой свядомасцю. І нават Парфёнаў, чыімі ролікамі я захапляўся, гістарычнымі экскурсамі і гэтак далей. Ну вось, смарозіў глупства. Стаіць ля каменя, на якім напісана на беларускай мове, хто такі Марк Шагал, і кажа: “Не, не, не, гэта не, ён рускі”»

– сказаў Будкін.

👉 Чаму спрэчка вакол Шагала значна шырэйшая за адну заяву Парфёнава — чытайце ў матэрыяле

📌Адкрыць спасылку з Беларусі