Катастрофа на Мінскім радыёзаводзе: чаму ў СССР схавалі праўду пра выбух

Чарговы выпуск «Загляне Сонца» — пра адну з найбуйнейшых прамысловых катастроф у гісторыі Беларусі. У выніку выбуху на Мінскім радыёзаводзе загінулі больш за 100 чалавек, сотні атрымалі раненні, але многія акалічнасці трагедыі на дзесяцігоддзі засталіся засакрэчанымі.

Чаму завод працягваў працаваць, хоць пра небяспеку ведалі загадзя? Як за некалькі гадзін да выбуху цэх атрымаў ад камісіі адзнаку «выдатна», хоць канцэнтрацыя выбухованебяспечнага пылу перавышала норму ў 13 разоў? Якія памылкі былі дапушчаныя падчас выратавальнай аперацыі і каго ў выніку прызналі вінаватым?

Асобна — пра канфлікт Пятра Машэрава з Масквой і пра тое, чаму 97 тамоў крымінальнай справы былі засакрэчаныя.

▶️ Глядзець выпуск: https://youtu.be/5bPbZiUPIg4

Масква вырашыла распачаць маленькую пераможную вайну супраць іншай краіны і ўсталяваць там сваю марыянетачную ўладу. Спойлер: гэтага не адбылося.

@euroradio згадвае гісторыю савецка-фінскай вайны 1939–1940 гадоў, якую не вельмі любіў згадваць СССР.

Чытаць тут: https://euroradio.fm/bez-namyokau-yak-malenkaya-peramozhnaya-specaperacyya-stala-peklam-dlya-maskvy

A гэтая спасылка адкрыецца і без VPN

25 гадоў таму пачалася адна з самых доўгіх народных абаронаў Курапатаў.

20 верасьня 2001 году, у дзень інаўгурацыі Лукашэнкі, пачалося пашырэньне Менскай кальцавой дарогі праз Курапаты.

На абарону месца масавых расстрэлаў выйшлі сябры Кансэрватыўна-Хрысьціянскай партыі БНФ, моладзь і грамадзкасьць. На шляху будаўнічай тэхнікі ставілі сотні крыжоў, праводзілі набажэнствы і арганізоўвалі кругласутачную ахову.

Народная вахта працягвалася 250 дзён.

Рубрыка «Варшаўскі мост». Што яднае ўкраінскую Валынь з Польшчай і Беларуссю

Гэта чацвёрты том серыі, у якой дагэтуль убачылі свет кнігі пра архітэктурную спадчыну Рэчы Паспалітай, якая захавалася на тэрыторыі сучасных заходняй Беларусі і ўсходняй Літвы, або землях Вялікага Княства Літоўскага.

https://www.polskieradio.pl/396/7811/Artykul/3733805

«Валадарцы» зьнялі частку абмежаваньняў на будаўнічыя работы: https://smarturl.click/qq2L7w

Міністэрства культуры скасавала сваё леташняе рашэньне аб ахоўных зонах вакол Пішчалаўскага замку і яшчэ двух будынкаў на вуліцы Валадарскага.

Гэтыя абмежаваньні, сярод іншага, забаранялі ўзьвядзеньне новых капітальных будынкаў, рэканструкцыю без захаваньня гістарычнага выгляду фасадаў, некаторыя добраўпарадкавальныя і земляныя работы без аховы археалягічных абʼектаў.

Былы СІЗА-1 хочуць ператварыць у шматфункцыянальны комплекс і ўключыць у турыстычныя маршруты Менску.

25 верасня 1962 года нарадзіўя Алесь Бяляцкі - беларускі дзеяч яшчэ з часоў савецкай няволі, гісторык літаратуры, пісьменнік, праваабаронца, палітвязень, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2022). Сярод шматлікіх узнагарод атрымаў медаль 100 гадоў БНР.

Бяляцкі паходзіць з багатай сям'і з усходняга Палесся, якая ў выніку савецкай калектывізацыі збяднела і была вымушана шукаць новае месца жыцця.

Алесь ужо ў 1980-я гг. браў удзел у моладзевым нацыянальна-дэмакратычным руху, у тым ліку належаў да канспірацыйнай партыі "Незалежнасць", якая хацела выхаду Беларусі з СССР і вяртання незалежнасці. Быў адным з заснавальнікаў "Мартыралог Беларусі" і сябрам аргкамітэту Беларускі народны фронт "Адраджэньне" і суарганізатарам "Беларускай каталіцкай грамады". Пазней стаў дырэктарам Літаратурнага музею Максіма Багдановіча. З 1996 года сакратар управы партыі БНФ. Менавіта ён у 1991 годзе прынёс беларускі сцяг, які залунаў над Менгарсаветам. У 1996 годзе заснаваў "Вясну".

Як ацэньвалі стаўленне беларускіх сялян да грошай 150 гадоў таму

Валер Шышанаў піша ў свежым нумары «Банкаўскага весніка»: у 1870 г. пры планіроўцы чыгуначнай станцыі каля в. Жодзіна Барысаўскага павета рабочыя знайшлі і разабралі скарб залатых і сярэбраных манет (частка была датавана 1626 г.).

Праз тры тыдні ў «Віленскім весніку» выйшаў артыкул публіцыста Міхаіла Радзевіча. Ён адзначыў, што пасля адмены прыгоннага права сяляне сталі багацець і ў правінцыі ўзнікла меркаванне, што «сёння грошы толькі і ёсць, што ў мужыкоў». Але распарадзіцца сродкамі было для іх праблемай.

«Дзе беларус захоўвае грошы? Звычайна ў бутэльцы, заткнутай дзе-небудзь у куце хаты, у збожжавым хлебе, у свірне, у кавалках палатна, у саламяным даху. Дзе ж яму іх захоўваць? Ці не ў сельскім банку, ці ашчаднай якой-небудзь мясцовай касе, пра якія ў нас яшчэ і паміну няма?» У выніку грошы без дакументаў аддаваліся ў пазыку габрэям ці «у зямлю». Пры раптоўнай смерці гаспадара сям'я заставалася ні з чым, а ў зямлі з'яўляўся новы скарб.

Беларускі музей імя Івана Луцкевіча рыхтуе выставу да 120‑годдзя «Нашай Нівы» і просіць дапамагчы з экспанатамі

Выстава будзе называцца «Голас стагоддзя: 120 гадоў «Нашай Ніве» Гісторыя слова і свабоды». Экспазіцыя раскажа пра ўсе перыяды выдання: і ХХ, і ХХІ стагоддзе. 

https://nashaniva.com/403419

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/403419

Расказваем, як 50 гадоў таму Камітэт абароны рабочых праклаў шлях да легендарнай «Салідарнасці»

Адкрытасць Камітэту абароны рабочых была рызыкоўным рашэннем, але разлік актывістаўся аказаўся слушным. Камуністы не змаглі здушыць хвалі грамадскай салідарнасці.

https://www.polskieradio.pl/396/8175/Artykul/3735292

2008 год у Беларусі: АЭС, выбух у Мінску, «жывы шчыт» і БАТЭ ў Лізе чэмпіёнаў

У новым выпуску другога сезона #IMBY — пра падзеі 2008 года.
Беларускія ўлады прымаюць рашэнне будаваць АЭС, міліцыя выкарыстоўвае людзей як «жывы шчыт» падчас пагоні за нецвярозым кіроўцам, а ў ноч на 4 ліпеня падчас святочнага канцэрта ў цэнтры Мінска адбываецца выбух, у выніку якога дзясяткі людзей атрымліваюць раненні.

Гэта ж год, калі Аляксандр Лукашэнка вызваляе з калоніі свайго былога канкурэнта на прэзідэнцкіх выбарах Аляксандра Казуліна і ўпершыню публічна паказвае малодшага сына Мікалая.

А яшчэ — адзін з самых яркіх гадоў у гісторыі беларускага спорту: БАТЭ выходзіць у групавы этап Лігі чэмпіёнаў, Андрэй Арамнаў ставіць сусветныя рэкорды на Алімпіядзе ў Пекіне, браты Касціцыны гуляюць у НХЛ, а мінскае «Дынама» дэбютуе ў КХЛ.

▶️ Глядзець выпуск: https://youtu.be/LJrTXXhSBho

«Страшна глядзець на фота, дзе сядзяць прыгожыя, заможныя людзі, а потым чытаць іх дзённікі пра цяжкае жыццё»

«Салідарнасць» у межах праекта «Карані» распавяла гісторыю мінчанкі Яўгеніі, якая даследуе ўласны радавод і праз лёсы продкаў адкрывае для сябе гісторыю Беларусі.

У сямейнай памяці захаваліся гісторыі, пра якія дзесяцігоддзямі маўчалі. Падчас вайны прадзед і прабабуля Яўгеніі пабаяліся схаваць дзяцей суседзяў-яўрэяў. Адначасова брат прадзеда, які пасля вайны сядзеў як паліцай, як высветлілася шмат гадоў пазней, выратаваў нямала яўрэйскіх дзяцей.

Іншая галіна сям’і вядзе ў ЗША: заможныя продкі, якія мелі зямлю і каменны палац на 17 пакояў, у пачатку ХХ стагоддзя эмігравалі за акіян. Дзед Яўгеніі служыў у польскім войску, але ўсё жыццё хаваў дакументы пра службу.

Старыя лісты, пашпарты, завяшчанні і сямейныя фота паказваюць гісторыю краіны праз жыццё канкрэтных людзей — з войнамі, эміграцыяй, раскулачваннем, страхам і сямейнымі таямніцамі.

🔗 Чытаць цалкам на «Салідарнасці»

🎼 «Род князёў Агінскіх: музыка, палітыка, паўстаньні ды каханьні»

У нядзелю, 27 верасня, у Вільні адбудзецца аўтарская экскурсія, прымеркаваная да дня народзінаў Міхала Клеафаса Агінскага — чалавека, якога найчасьцей памятаюць як кампазытара, хоць сам ён бачыў сябе перадусім палітыкам, дыпляматам, паўстанцам і мэцэнатам.

Удзельнікам прапануюць паглядзець на гісторыю самога Міхала Клеафаса, а таксама шырэй — на род Агінскіх, зь яго неверагоднымі біяграфіямі, сямейнымі сувязямі, таямніцамі, раманамі і культурнай спадчынай. Падчас экскурсіі можна будзе знайсьці ў Вільні памяткі, зьвязаныя з гэтым княжацкім родам, і пачуць пра яго найбольш выбітных прадстаўнікоў.

🕒 Пачатак — а 15:00
📝 Рэгістрацыя — праз Google-форму або ў Telegram: @liusterkavilnia
💛 Удзел — за данат экскурсаводцы

Беларус Іван Бушыла вярнуўся пасля Другой сусветнай вайны ў сваю родную вёску ў Заходнім Палессі. Нічога такога, калі б не тое, што ў 1947 годзе выпадкова ўвязаўся ў спрэчку і панадаваў маёру НКУС (НКВД). Хутка пасля інцыдэнту Бушыла зразумеў, што за такое саветы могуць яго расстраляць або саслаць у лагер, так што палешук сышоў у лес, дзе прасядзеў да... 1989 г. Больш тут.

Ініцыятыва Maldzis набыла слоўнік Насовіча

Гэта першы ў гісторыі поўны навуковы слоўнік беларускай мовы.

https://nashaniva.com/405465

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/405465

⛪️ Мінкультуры адмовілася лічыць знаходжанне ўнікальных цэркваў у спісе ЮНЭСКО падставай для надання ім найвышэйшай ахоўнай катэгорыі

Намінацыя «Культавае драўлянае дойлідства Палесся XVII–XVIII стст.» знаходзіцца ў Папярэднім спісе ЮНЭСКО яшчэ з 2004 года, аднак за 20 гадоў дзяржава так і не падала поўнае намінацыйнае дасье і не змяніла статус помнікаў:

«Фактычна Мінкульт афіцыйна распісаўся ў тым, што абараняць драўлянае дойлідства ад далейшых царкоўных «еўрарамонтаў» не ўваходзіць у яго планы. Прысутнасць беларускіх цэркваў на сайце ЮНЕСКА застанецца 20-гадовай піяр-дэкларацыяй, пакуль самі помнікі будуць працягваць фізічна разбурацца».

– піша тэлеграм канал «Спадчына».

На зварот «Спадчыны» чыноўнікі адказалі, што ўключэнне аб’екта ў Папярэдні спіс ЮНЭСКО не накладае на дзяржаву абавязкаў па яго далейшай распрацоўцы і ахове. Пры гэтым законы прадугледжваюць найвышэйшую катэгорыю «0» для каштоўнасцяў, якія ўключаныя або прапанаваныя ў Спіс сусветнай спадчыны.