Беларускі інстытут публічнай гісторыі
1.26K subscribers
2.46K photos
123 videos
2 files
1.58K links
Download Telegram
📖 4 верасня 1563 года ў Брэсцкай друкарні выдадзеная Біблія, дзе былі змешчаныя ўсе тэксты Старога і Новага запаветаў, вядомая як Брэсцкая або Радзівілаўская Біблія, самая вялікая і багата аформленая беларуская кніга XVI стагоддзя.

Арыгінальная назва: «Biblia święta, tho iest, Księgi Starego y Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, nowo na Polski ięzyk, z pilnością y wiernie wyłożone».

З 1557 года сродкі на пераклад сярод кальвіністаў ВКЛ і Польскага каралеўства збіраў Станіслаў Шафранец. З мая 1560 года работу над перакладам фінансаваў князь Мікалай Радзівіл Чорны (кошт складаў каля 3000 чырвоных злотых) і пад патранатам уладальніка Піньчува — Мікалая Алесніцкага.

Яшчэ да стварэння каманды перакладчыкаў Гжэгаж Аршак, добра ведаўшы іўрыт і грэцкую мову, пераклаў частку Старога Запавету на размоўную польскую мову. У 1560 годзе пераклад Пяцікніжжа быў завершаны, а яшчэ праз тры гады праца была завершана. Уся Біблія была выдадзена 4 верасня 1563 года ў Брэсце, надрукавана Кіпрыянам Базылікам у друкарні, якая належала Мікалаю Радзівілу Чорнаму, тыражом каля 500 экземпляраў.

У снежні 2017 года ў Брэсце на вуліцы Пушкінскай быў усталяваны памятны знак у гонар Брэсцкай бібліі. Аўтар кампазіцыі – ураджэнец Баранавічаў Антон Нічыпарук. На адкрыцці тады прысутнічаў старшыня Брэсцкага гарвыканкама Алякcандр Рагачук.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍76👏1
Даследаванні прыпыненыя праз крызіс на мяжы: Губерт Ляпёнка пра сялянскія могілкі памежжа
 
🔺З нагоды 70-годдзя Аддзела археалогіі Музея Падляшша ў беластоцкай Ратушы адбылася лекцыя даследчыка Губерта Ляпёнкі, прысвечаная гэтым унікальным аб’ектам.
 
🎤 Што азначае сам панятак «сялянскія могілкі памежжа»? Які беларускі вучоны спрычыніўся да іх адкрыцця і навуковага апісання? Пра гэта пагаварылі з «Госцем Рацыі» — археолагам і даследчыкам Губертам Ляпёнкам.
 
Больш на: https://racyja.com/by/sumezza/hubert-ljapenka-pra-sjaljanskija-mohilki-pamezza/
👍51😢1
Пісьменнікі супраць сістэмы: Быкаў і Адамовіч у змаганні за праўду

На YouTube-канале Праваабарончага цэнтра «Вясна» выйшаў новы выпуск праекта «Прававыя летапісы», прысвечаны Васілю Быкаву і Алесю Адамовічу — двум пісьменнікам, для якіх асабісты досвед вайны стаў адной з галоўных тэм творчасці.

У выпуску расказваюць, як Алесь Адамовіч адмовіўся ўдзельнічаць у публічным асуджэнні рэпрэсаваных літаратараў, выступаў за раскрыццё праўды пра Чарнобыль і сутыкаўся з ціскам з боку сістэмы.

Асобная ўвага — Васілю Быкаву: яго барацьбе за праўдзівы вобраз вайны ў літаратуры, канфліктам з цэнзурай, пераследу пасля выступу на з’ездзе пісьменнікаў у 1966 годзе і ўдзелу ў грамадскім руху канца 1980-х.

Таксама ў відэа — пра адкрыццё праўды пра Курапаты, ролю Быкава ў падтрымцы гэтай тэмы і пра тое, як літаратура ў познім СССР станавілася формай грамадзянскага і культурнага супраціву.

▶️ Глядзець выпуск: https://youtu.be/1Y6bMIW6n3o
👍63👏1🙏1
🇷🇺 У драме паставяць спектакль «История о Гродно». Галоўны герой – рускі гусар

У драмтэатры Гродна паставяць спектакль пра рускага гусара, заняў Гродна, з якога адступілі напалеонаўскія войскі. Цяпер для пастаноўкі шыюць 12 касцюмаў.

Што гэта за гусар і як будуць выглядаць касцюмы? Чытайце падрабязней і глядзіце на Hrodna.life.
🇫🇷
https://storage.googleapis.com/hrodna/read.html?page=/www/2026/09/04/spektakl-davydau/?utm_source=tg
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🤮17🤬4💩4🖕2😡1
🏛 У родных мясцінах Каліноўскага ствараюць музей паўстання і каліноўцаў

У Мастаўлянах, звязанай з дзяцінствам Кастуся Каліноўскага, плануюць стварыць музей, прысвечаны паўстанню 1863–1864 гадоў і сучасным каліноўцам — беларускім добраахвотнікам, якія ваююць ва Украіне.

У новым відэа пра праект расказваюць ветэран палка Каліноўскага Артур «Пчала» і скульптар Януш Талуць. Чаму памятнай шыльды і помніка Каліноўскаму тут палічылі недастаткова? Якім бачаць будучы музей і чаму яго задумваюць не толькі як месца захавання памяці?

У студыі Белсат таксама — пра сімволіку паўстання 1863 года, дакументы, якія дапамагаюць разбірацца з міфамі вакол паўстанцаў, і пра тое, як да стварэння музея могуць далучыцца ахвочыя.

▶️ Глядзець відэа: https://youtu.be/S0IQyfRsFF4?si=4vt3yIP2nfP8NCrC
👍15👏3💩1🙏1
🔻 Цудатворны чацвер 5 верасня 1991 года ў Беларусі.
Толькі што Менскі гарадскі савет народных дэпутатаў прыняў гістарычнае рашэнне – над сталіцай Беларусі ўздымуцца нацыянальныя сімвалы - бел-чырвона-белы сцяг і герб “Пагоня”. І гэты момант цэментуе ў гісторыі знакамітае фота!

Рашэнне дэпутатаў адважнае, але каму як не сталіцы весці рэй: Беларусь абвешчана незалежнай і суверэннай дзяржавай, але Савецкі Саюз і ўсе яго структуры, у тым ліку і рэпрэсіўныя, яшчэ існуюць. Нацыянальная сімволіка стане дзяржаўнай толькі 19 верасня.

У 250 асабовым гарадскім савеце Менску было каля 60 дэмакратычных дэпутатаў. Абмеркаванне і галасаванне было драматычным. Але ў адказны для дзяржавы момант беларусы апынуліся па-над палітычнымі падзеламі. ❤️

🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/scyag-nad-menskam-yak-adnalyali-gistarycnuyu-spravyadlivasc

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️
14👍5👏2🙏1
Як лавілі шпіёнаў у Віленскай губерні ў 1909–1914 гг.

Lukas Pocius піша ў апошнім нумары Lietuvos istorijos studijos: у Расійскай імперыі контрразведку стварылі даволі позна, у Віленскай губерні, якая мела з-за геаграфічнага становішча стратэгічнае значэнне, яна ўзнікла ў 1909 г. Германія і Аўстра-Венгрыя актыўна выкарыстоўвалі шпіёнскую дзейнасць, узмацніўшы яе напярэдадні Першай сусветнай вайны.

Супрацоўнікі контрразведкі выкарыстоўвалі наступныя інструменты: вонкавае назіранне, праверка пашпартоў і карэспандэнцыі, ператрусы, апытанне працаўнікоў кафэ, жанчын з бардэляў, гандляроў. Сярод тэрыторый павышанай увагі былі населеныя пункты каля чыгуначных вузлоў (такія як Вілейка) і ўздоўж чыгуначных ліній (у тым ліку, Вільня–Баранавічы–Лунінец–Роўна).

Сістэма контрразведкі ў Расійскай імперыі была дэцэнтралізаванай, а таксама з-за недахопу фінансавання і кадраў недастаткова эфектыўнай. Расследаванні ішлі марудна, многія справы вяліся каля года, значная частка заставалася незавершанай.
🤷‍♂3🤔21👍1
7—13 верасня ў Віленскім беларускім музеі імя Івана Луцкевіча пройдзе IV Тыдзень беларускай культуры

Галоўнай тэмай стане спадчына, а ў цэнтры імпрэзы — новая выстава з калекцыі Попкі, частку якой удалося ўратаваць і перавезці з Нямеччыны ў Вільню.

Тэкстыль, кнігі, часопісы, паштоўкі, лісты і іншыя рэчы на адзін тыдзень зменяць музейную прастору і стануць нагодай пагутарыць не толькі пра адну калекцыю, але і пра лёс беларускай культурнай спадчыны ўвогуле.

Чытаць на сайце або без VPN.
👍83👏2🙏1
📌 Юрась Беленькі: Рэальны шанец сапраўды быў

🔻 5 верасня 1996 года дэпутаты Вярхоўнага Савета Беларусі XIII склікання пачалі збор подпісаў за імпічмент Аляксандру Лукашэнку. Патрэбныя для пачатку канстытуцыйнай працэдуры подпісы былі сабраныя ў лістападзе. 19 лістапада 73 дэпутаты звярнуліся ў Канстытуцыйны суд, які ў той жа дзень распачаў вытворчасць па справе аб парушэнні прэзідэнтам Канстытуцыі.

🔻 Сарвалі імпічмент расейскія «міратворцы», – гаворыць сябра КХП-БНФ, дэпутат Вярхоўнага Савета 12 склікання Юрась Беленькі.

https://racyja.com/by/palityka/juras-belenki-realny-sanec-sapraudy-byu/
4💯3👍2😁1
Forwarded from Haradzienski
6 верасня 1933 года на тагачаснай польска-савецкай мяжы каля Стоўпцаў здзейсніўся абмен двух палітвязняў – Браніслава Тарашкевіча і Францішка Аляхновіча.

Пасля вызвалення Аляхновіч напісаў адныя з першых у гісторыі ўспаміны з савецкіх лагераў – "У капцюрох ГПУ". З галоўнай працай Тарашкевіча, правапісам, было інакш, саветы яго «выкінулі» і правялі рэформу расеізацыі беларускай мовы, а самога Браніслава выслалі ў Маскву ды 1938 годзе расстралялі. Аляхновіч пражыў крыху больш, аднак у 1944 годзе ў роднай Вільні яго забіў савецкі партызан.
😢9👍3💔3😱2💯1
Forwarded from Historyja
Акніцы Падляшша

Праект Сяргея на гэтым не закрыецца. Беларус плануе стварыць спецыяльную анлайн-мапу (https://akanicy.pl/) з маршрутамі і здымкамі для падарожнікаў, дзе пазначаная інфармацыя будзе дубліравацца на польскай, беларускай і ўкраінскай мовах. Другая частка праекта будзе рэалізаваная афлайн — Сяргей хоча выдаць альбом з фотаздымкамі падляшскіх аканіц. У зборнік ён таксама плануе дадаць інфаграфіку.


— І я вельмі цешуся, што гісторыя Падляшша жывая, што людзі надалей набываюць тут хаты, а некаторыя будуюць на гэтым бізнес — хацелася б гэта захаваць. Лічу, што рэгіён пакуль трошкі недаацэнены новымі эмігрантамі, спадзяюся, яны таксама даведаюцца пра гісторыю Падляшша.


https://mostmedia.io/2026/09/03/fotapraekt-akanicy-padljashskih-hat/
13👍5👏3