Якуб Колас: турма, нагляд ДПУ і барацьба за беларускую мову
Чаму Якуб Колас тры гады правёў у турме і як былы палітвязень пасля стаў народным паэтам Беларусі? Чаму савецкія спецслужбы лічылі яго «старым і хітрым ворагам» — і як яму ўдалося перажыць сталінскія рэпрэсіі?
У новым выпуску «Загляне Сонца» Саша Івулін распавядае пра менш вядомы бок біяграфіі класіка. Пра пераслед і допыты, пастаянны нагляд спецслужбаў і спробы ўладаў прымусіць Коласа да лаяльнасці. А таксама пра тое, як ён заступаўся за Янку Купалу, Кузьму Чорнага і іншых дзеячаў, рызыкуючы ўласнай бяспекай.
Асобная гісторыя — апошні дзень жыцця Коласа: 13 жніўня 1956 года ён паехаў у ЦК Кампартыі Беларусі, каб зноў гаварыць пра становішча беларускай мовы.
▶️ Глядзець выпуск
Чаму Якуб Колас тры гады правёў у турме і як былы палітвязень пасля стаў народным паэтам Беларусі? Чаму савецкія спецслужбы лічылі яго «старым і хітрым ворагам» — і як яму ўдалося перажыць сталінскія рэпрэсіі?
У новым выпуску «Загляне Сонца» Саша Івулін распавядае пра менш вядомы бок біяграфіі класіка. Пра пераслед і допыты, пастаянны нагляд спецслужбаў і спробы ўладаў прымусіць Коласа да лаяльнасці. А таксама пра тое, як ён заступаўся за Янку Купалу, Кузьму Чорнага і іншых дзеячаў, рызыкуючы ўласнай бяспекай.
Асобная гісторыя — апошні дзень жыцця Коласа: 13 жніўня 1956 года ён паехаў у ЦК Кампартыі Беларусі, каб зноў гаварыць пра становішча беларускай мовы.
▶️ Глядзець выпуск
YouTube
Як выжыў Якуб Колас, калі сяброў растрэльвалі: ішоў на кампрамісы, але застаўся чалавекам
Якуб Колас — народны паэт, якога савецкая ўлада спрабавала зламаць, але ён выстаяў. Магутная гісторыя чалавека з вялікім сэрцам і цвердымі перакананнямі.
«Лепш тры гады праз дурноту ў турме адседзець, чым хвіліну на волі падлюгам быць». Так казаў Якуб Колас…
«Лепш тры гады праз дурноту ў турме адседзець, чым хвіліну на волі падлюгам быць». Так казаў Якуб Колас…
👍13💔1
Forwarded from Будзьма беларусамі!
🧐 Не Паскевічамі адзінымі. Разбіраем міфы пра тое, хто насамрэч зрабіў Гомель вялікім горадам
На партале «Зеркало» выйшаў вялікі гістарычны матэрыял пра ролю Румянцавых і Паскевічаў у развіцці Гомеля. Галоўны тэзіс аўтар фармулюе ўжо ў самым пачатку: «шмат у чым дзякуючы гэтаму чалавеку і яго нашчадкам Гомель з правінцыйнага населенага пункта ператварыўся ў адзін з найбуйнейшых гарадоў Беларусі».
🗣 Гомельскі гісторык Леў Вінаградаўскі, з якім паразмаўляў Штодзень, лічыць такую пастаноўку пытання маніпулятыўнай.
Працяг па спасылцы.🖥 Па гэтай спасылцы адкрыецца без VPN.
На партале «Зеркало» выйшаў вялікі гістарычны матэрыял пра ролю Румянцавых і Паскевічаў у развіцці Гомеля. Галоўны тэзіс аўтар фармулюе ўжо ў самым пачатку: «шмат у чым дзякуючы гэтаму чалавеку і яго нашчадкам Гомель з правінцыйнага населенага пункта ператварыўся ў адзін з найбуйнейшых гарадоў Беларусі».
Працяг па спасылцы.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍12❤4💯1
Forwarded from Беларускае Радыё Рацыя
Прадстаўнік эпохі Асветніцтва
🔺 Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч (1731-1826) – знакавая асоба ў гісторыі Беларусі. Ён вядомы ў Беларусі і за яе межамі як палітык, рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, гісторык, пісьменнік, філолаг, мецэнат. 3-га верасня спаўняецца 295 гадоў з дня яго нараджэння.
Больш на: https://racyja.com/by/kultura/pradstaunik-epochi-asvetnictva/
🔺 Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч (1731-1826) – знакавая асоба ў гісторыі Беларусі. Ён вядомы ў Беларусі і за яе межамі як палітык, рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч, гісторык, пісьменнік, філолаг, мецэнат. 3-га верасня спаўняецца 295 гадоў з дня яго нараджэння.
Больш на: https://racyja.com/by/kultura/pradstaunik-epochi-asvetnictva/
👍9
🗺 Як Беларусь апошні раз змяняла свае межы — і пры чым тут Смаленшчына
У ХХ стагоддзі межы Беларусі перакройваліся неаднаразова. Але апошняя іх змена адбылася адносна нядаўна — у 1964 годзе, калі БССР атрымала ад РСФСР сем вёсак Смаленскай вобласці і больш за 2 тысячы гектараў зямлі.
Гэтай гісторыі папярэднічала куды больш маштабная змена. У студзені 1919 года Смаленск быў сталіцай толькі што абвешчанай Савецкай Беларусі, але ўжо праз некалькі тыдняў Смаленская, Віцебская і Магілёўская губерні былі перададзеныя ў склад Расіі. Віцебшчына і Магілёўшчына пазней часткова вярнуліся ў БССР, а Смаленшчына — не.
Чаму ж у 1960-я жыхары некалькіх расійскіх вёсак самі папрасілі далучыць іх да Беларусі? Як яны дамагліся змены рэспубліканскай мяжы і чаму сем вёсак засталіся беларускімі нават пасля таго, як прычына перадачы фактычна знікла?
👉 «Зеркало» расказвае гісторыю апошняй змены межаў Беларусі
У ХХ стагоддзі межы Беларусі перакройваліся неаднаразова. Але апошняя іх змена адбылася адносна нядаўна — у 1964 годзе, калі БССР атрымала ад РСФСР сем вёсак Смаленскай вобласці і больш за 2 тысячы гектараў зямлі.
Гэтай гісторыі папярэднічала куды больш маштабная змена. У студзені 1919 года Смаленск быў сталіцай толькі што абвешчанай Савецкай Беларусі, але ўжо праз некалькі тыдняў Смаленская, Віцебская і Магілёўская губерні былі перададзеныя ў склад Расіі. Віцебшчына і Магілёўшчына пазней часткова вярнуліся ў БССР, а Смаленшчына — не.
Чаму ж у 1960-я жыхары некалькіх расійскіх вёсак самі папрасілі далучыць іх да Беларусі? Як яны дамагліся змены рэспубліканскай мяжы і чаму сем вёсак засталіся беларускімі нават пасля таго, як прычына перадачы фактычна знікла?
👉 «Зеркало» расказвае гісторыю апошняй змены межаў Беларусі
👍10
Forwarded from Радыё Свабода — Беларусь
Ужо сёньня: 90 гадоў з дня нараджэньня Сакрата Яновіча → https://smarturl.click/mqwQJ9
4 верасьня 1936 году нарадзіўся Сакрат Яновіч, беларускі пісьменьнік, публіцыст, грамадзкі дзеяч зь Беласточчыны. Ён дапамагаў беларусам Польшчы ўсьвядоміць сябе нацыянальна, пачаць працаваць на беларускай ніве.
Напісаў каля 30 кніг прозы, працаваў у тыднёвіку беларусаў Польшчы «Ніва». У сваім доме ў Крынках заснаваў беларускі культурніцкі асяродак. Выпускаў штогадовы часопіс.
У 2006 годзе ў інтэрвію Свабодзе Сакрат Яновіч сказаў, што беларусам, каб стаць нацыяй, «патрэбна яшчэ гадоў дваццаць».
Пра іншыя гістарычныя падзеі 4 верасьня чытайце на сайце Свабоды.
4 верасьня 1936 году нарадзіўся Сакрат Яновіч, беларускі пісьменьнік, публіцыст, грамадзкі дзеяч зь Беласточчыны. Ён дапамагаў беларусам Польшчы ўсьвядоміць сябе нацыянальна, пачаць працаваць на беларускай ніве.
Напісаў каля 30 кніг прозы, працаваў у тыднёвіку беларусаў Польшчы «Ніва». У сваім доме ў Крынках заснаваў беларускі культурніцкі асяродак. Выпускаў штогадовы часопіс.
У 2006 годзе ў інтэрвію Свабодзе Сакрат Яновіч сказаў, што беларусам, каб стаць нацыяй, «патрэбна яшчэ гадоў дваццаць».
Пра іншыя гістарычныя падзеі 4 верасьня чытайце на сайце Свабоды.
❤8👍4👏1🙏1
Forwarded from BGmedia: новости — 2026
Арыгінальная назва: «Biblia święta, tho iest, Księgi Starego y Nowego Zakonu, właśnie z Żydowskiego Greckiego y Łacińskiego, nowo na Polski ięzyk, z pilnością y wiernie wyłożone».
З 1557 года сродкі на пераклад сярод кальвіністаў ВКЛ і Польскага каралеўства збіраў Станіслаў Шафранец. З мая 1560 года работу над перакладам фінансаваў князь Мікалай Радзівіл Чорны (кошт складаў каля 3000 чырвоных злотых) і пад патранатам уладальніка Піньчува — Мікалая Алесніцкага.
Яшчэ да стварэння каманды перакладчыкаў Гжэгаж Аршак, добра ведаўшы іўрыт і грэцкую мову, пераклаў частку Старога Запавету на размоўную польскую мову. У 1560 годзе пераклад Пяцікніжжа быў завершаны, а яшчэ праз тры гады праца была завершана. Уся Біблія была выдадзена 4 верасня 1563 года ў Брэсце, надрукавана Кіпрыянам Базылікам у друкарні, якая належала Мікалаю Радзівілу Чорнаму, тыражом каля 500 экземпляраў.
У снежні 2017 года ў Брэсце на вуліцы Пушкінскай быў усталяваны памятны знак у гонар Брэсцкай бібліі. Аўтар кампазіцыі – ураджэнец Баранавічаў Антон Нічыпарук. На адкрыцці тады прысутнічаў старшыня Брэсцкага гарвыканкама Алякcандр Рагачук.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍7❤6👏1
Forwarded from Беларускае Радыё Рацыя
Даследаванні прыпыненыя праз крызіс на мяжы: Губерт Ляпёнка пра сялянскія могілкі памежжа
🔺З нагоды 70-годдзя Аддзела археалогіі Музея Падляшша ў беластоцкай Ратушы адбылася лекцыя даследчыка Губерта Ляпёнкі, прысвечаная гэтым унікальным аб’ектам.
🎤 Што азначае сам панятак «сялянскія могілкі памежжа»? Які беларускі вучоны спрычыніўся да іх адкрыцця і навуковага апісання? Пра гэта пагаварылі з «Госцем Рацыі» — археолагам і даследчыкам Губертам Ляпёнкам.
Больш на: https://racyja.com/by/sumezza/hubert-ljapenka-pra-sjaljanskija-mohilki-pamezza/
🔺З нагоды 70-годдзя Аддзела археалогіі Музея Падляшша ў беластоцкай Ратушы адбылася лекцыя даследчыка Губерта Ляпёнкі, прысвечаная гэтым унікальным аб’ектам.
🎤 Што азначае сам панятак «сялянскія могілкі памежжа»? Які беларускі вучоны спрычыніўся да іх адкрыцця і навуковага апісання? Пра гэта пагаварылі з «Госцем Рацыі» — археолагам і даследчыкам Губертам Ляпёнкам.
Больш на: https://racyja.com/by/sumezza/hubert-ljapenka-pra-sjaljanskija-mohilki-pamezza/
👍5❤1😢1
Пісьменнікі супраць сістэмы: Быкаў і Адамовіч у змаганні за праўду
На YouTube-канале Праваабарончага цэнтра «Вясна» выйшаў новы выпуск праекта «Прававыя летапісы», прысвечаны Васілю Быкаву і Алесю Адамовічу — двум пісьменнікам, для якіх асабісты досвед вайны стаў адной з галоўных тэм творчасці.
У выпуску расказваюць, як Алесь Адамовіч адмовіўся ўдзельнічаць у публічным асуджэнні рэпрэсаваных літаратараў, выступаў за раскрыццё праўды пра Чарнобыль і сутыкаўся з ціскам з боку сістэмы.
Асобная ўвага — Васілю Быкаву: яго барацьбе за праўдзівы вобраз вайны ў літаратуры, канфліктам з цэнзурай, пераследу пасля выступу на з’ездзе пісьменнікаў у 1966 годзе і ўдзелу ў грамадскім руху канца 1980-х.
Таксама ў відэа — пра адкрыццё праўды пра Курапаты, ролю Быкава ў падтрымцы гэтай тэмы і пра тое, як літаратура ў познім СССР станавілася формай грамадзянскага і культурнага супраціву.
▶️ Глядзець выпуск: https://youtu.be/1Y6bMIW6n3o
На YouTube-канале Праваабарончага цэнтра «Вясна» выйшаў новы выпуск праекта «Прававыя летапісы», прысвечаны Васілю Быкаву і Алесю Адамовічу — двум пісьменнікам, для якіх асабісты досвед вайны стаў адной з галоўных тэм творчасці.
У выпуску расказваюць, як Алесь Адамовіч адмовіўся ўдзельнічаць у публічным асуджэнні рэпрэсаваных літаратараў, выступаў за раскрыццё праўды пра Чарнобыль і сутыкаўся з ціскам з боку сістэмы.
Асобная ўвага — Васілю Быкаву: яго барацьбе за праўдзівы вобраз вайны ў літаратуры, канфліктам з цэнзурай, пераследу пасля выступу на з’ездзе пісьменнікаў у 1966 годзе і ўдзелу ў грамадскім руху канца 1980-х.
Таксама ў відэа — пра адкрыццё праўды пра Курапаты, ролю Быкава ў падтрымцы гэтай тэмы і пра тое, як літаратура ў познім СССР станавілася формай грамадзянскага і культурнага супраціву.
▶️ Глядзець выпуск: https://youtu.be/1Y6bMIW6n3o
👍6❤3👏1🙏1
Forwarded from Hrodna.life - Навіны Гродна - Новости Гродно
У драмтэатры Гродна паставяць спектакль пра рускага гусара, заняў Гродна, з якога адступілі напалеонаўскія войскі. Цяпер для пастаноўкі шыюць 12 касцюмаў.
Што гэта за гусар і як будуць выглядаць касцюмы? Чытайце падрабязней і глядзіце на Hrodna.life.
https://storage.googleapis.com/hrodna/read.html?page=/www/2026/09/04/spektakl-davydau/?utm_source=tg
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🤮17🤬4💩4🖕2😡1
🏛 У родных мясцінах Каліноўскага ствараюць музей паўстання і каліноўцаў
У Мастаўлянах, звязанай з дзяцінствам Кастуся Каліноўскага, плануюць стварыць музей, прысвечаны паўстанню 1863–1864 гадоў і сучасным каліноўцам — беларускім добраахвотнікам, якія ваююць ва Украіне.
У новым відэа пра праект расказваюць ветэран палка Каліноўскага Артур «Пчала» і скульптар Януш Талуць. Чаму памятнай шыльды і помніка Каліноўскаму тут палічылі недастаткова? Якім бачаць будучы музей і чаму яго задумваюць не толькі як месца захавання памяці?
У студыі Белсат таксама — пра сімволіку паўстання 1863 года, дакументы, якія дапамагаюць разбірацца з міфамі вакол паўстанцаў, і пра тое, як да стварэння музея могуць далучыцца ахвочыя.
▶️ Глядзець відэа: https://youtu.be/S0IQyfRsFF4?si=4vt3yIP2nfP8NCrC
У Мастаўлянах, звязанай з дзяцінствам Кастуся Каліноўскага, плануюць стварыць музей, прысвечаны паўстанню 1863–1864 гадоў і сучасным каліноўцам — беларускім добраахвотнікам, якія ваююць ва Украіне.
У новым відэа пра праект расказваюць ветэран палка Каліноўскага Артур «Пчала» і скульптар Януш Талуць. Чаму памятнай шыльды і помніка Каліноўскаму тут палічылі недастаткова? Якім бачаць будучы музей і чаму яго задумваюць не толькі як месца захавання памяці?
У студыі Белсат таксама — пра сімволіку паўстання 1863 года, дакументы, якія дапамагаюць разбірацца з міфамі вакол паўстанцаў, і пра тое, як да стварэння музея могуць далучыцца ахвочыя.
▶️ Глядзець відэа: https://youtu.be/S0IQyfRsFF4?si=4vt3yIP2nfP8NCrC
YouTube
Музей палка Каліноўскага: родныя мясціны Кастуся і паўтара стагоддзя барацьбы з імперыяй / Белсат
У Мастаўлянах паўстане музей Кастуся Каліноўскага і каліноўцаў. Кастусь быў кіраўніком паўстання 1863 года на беларускіх землях супраць Расейскай імперыі. Каліноўцы, жаўнеры палка імя Каліноўскага (ПКК), сёння бароняць Украіну ад расейскіх захопнікаў.
Падрабязней…
Падрабязней…
👍15👏3💩1🙏1
Forwarded from Karona Vitauta: гісторыя онлайн 🔻
🔻 Цудатворны чацвер 5 верасня 1991 года ў Беларусі.
Толькі што Менскі гарадскі савет народных дэпутатаў прыняў гістарычнае рашэнне – над сталіцай Беларусі ўздымуцца нацыянальныя сімвалы - бел-чырвона-белы сцяг і герб “Пагоня”. І гэты момант цэментуе ў гісторыі знакамітае фота!
Рашэнне дэпутатаў адважнае, але каму як не сталіцы весці рэй: Беларусь абвешчана незалежнай і суверэннай дзяржавай, але Савецкі Саюз і ўсе яго структуры, у тым ліку і рэпрэсіўныя, яшчэ існуюць. Нацыянальная сімволіка стане дзяржаўнай толькі 19 верасня.
У 250 асабовым гарадскім савеце Менску было каля 60 дэмакратычных дэпутатаў. Абмеркаванне і галасаванне было драматычным. Але ў адказны для дзяржавы момант беларусы апынуліся па-над палітычнымі падзеламі. ❤️
🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/scyag-nad-menskam-yak-adnalyali-gistarycnuyu-spravyadlivasc
Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️
Толькі што Менскі гарадскі савет народных дэпутатаў прыняў гістарычнае рашэнне – над сталіцай Беларусі ўздымуцца нацыянальныя сімвалы - бел-чырвона-белы сцяг і герб “Пагоня”. І гэты момант цэментуе ў гісторыі знакамітае фота!
Рашэнне дэпутатаў адважнае, але каму як не сталіцы весці рэй: Беларусь абвешчана незалежнай і суверэннай дзяржавай, але Савецкі Саюз і ўсе яго структуры, у тым ліку і рэпрэсіўныя, яшчэ існуюць. Нацыянальная сімволіка стане дзяржаўнай толькі 19 верасня.
У 250 асабовым гарадскім савеце Менску было каля 60 дэмакратычных дэпутатаў. Абмеркаванне і галасаванне было драматычным. Але ў адказны для дзяржавы момант беларусы апынуліся па-над палітычнымі падзеламі. ❤️
🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/scyag-nad-menskam-yak-adnalyali-gistarycnuyu-spravyadlivasc
Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️
❤14👍5👏2🙏1
Forwarded from De facto. Беларуская навука
Як лавілі шпіёнаў у Віленскай губерні ў 1909–1914 гг.
Lukas Pocius піша ў апошнім нумары Lietuvos istorijos studijos: у Расійскай імперыі контрразведку стварылі даволі позна, у Віленскай губерні, якая мела з-за геаграфічнага становішча стратэгічнае значэнне, яна ўзнікла ў 1909 г. Германія і Аўстра-Венгрыя актыўна выкарыстоўвалі шпіёнскую дзейнасць, узмацніўшы яе напярэдадні Першай сусветнай вайны.
Супрацоўнікі контрразведкі выкарыстоўвалі наступныя інструменты: вонкавае назіранне, праверка пашпартоў і карэспандэнцыі, ператрусы, апытанне працаўнікоў кафэ, жанчын з бардэляў, гандляроў. Сярод тэрыторый павышанай увагі былі населеныя пункты каля чыгуначных вузлоў (такія як Вілейка) і ўздоўж чыгуначных ліній (у тым ліку, Вільня–Баранавічы–Лунінец–Роўна).
Сістэма контрразведкі ў Расійскай імперыі была дэцэнтралізаванай, а таксама з-за недахопу фінансавання і кадраў недастаткова эфектыўнай. Расследаванні ішлі марудна, многія справы вяліся каля года, значная частка заставалася незавершанай.
Lukas Pocius піша ў апошнім нумары Lietuvos istorijos studijos: у Расійскай імперыі контрразведку стварылі даволі позна, у Віленскай губерні, якая мела з-за геаграфічнага становішча стратэгічнае значэнне, яна ўзнікла ў 1909 г. Германія і Аўстра-Венгрыя актыўна выкарыстоўвалі шпіёнскую дзейнасць, узмацніўшы яе напярэдадні Першай сусветнай вайны.
Супрацоўнікі контрразведкі выкарыстоўвалі наступныя інструменты: вонкавае назіранне, праверка пашпартоў і карэспандэнцыі, ператрусы, апытанне працаўнікоў кафэ, жанчын з бардэляў, гандляроў. Сярод тэрыторый павышанай увагі былі населеныя пункты каля чыгуначных вузлоў (такія як Вілейка) і ўздоўж чыгуначных ліній (у тым ліку, Вільня–Баранавічы–Лунінец–Роўна).
Сістэма контрразведкі ў Расійскай імперыі была дэцэнтралізаванай, а таксама з-за недахопу фінансавання і кадраў недастаткова эфектыўнай. Расследаванні ішлі марудна, многія справы вяліся каля года, значная частка заставалася незавершанай.
🤷♂3🤔2✍1👍1