«Ніколі зноў» ці «Можам паўтарыць»? Як вайна змяніла Дзень Перамогі

Дзень Перамогі ўсё менш застаецца днём памяці і ўсё больш ператвараецца ў інструмент палітычнай мабілізацыі. У матэрыяле Белсат пра тое, як вайна змяніла стаўленне да 9 траўня, каментуюць сябры Беларускага інстытута публічнай гісторыі — Аляксей Ластоўскі і Аляксандр Пашкевіч.

Аляксей Ластоўскі звяртае ўвагу, што расейская ўлада прысвоіла савецкі міф пра перамогу над фашызмам і выкарыстала яго для апраўдання агрэсіі супраць Украіны. Аляксандр Пашкевіч падкрэслівае, што ва Украіне пераасэнсаванне савецкай традыцыі пачалося яшчэ пасля 2014 года: праз пераход да 8 траўня, адмову ад георгіеўскай стужкі і лозунг «Ніколі зноў».

Для Беларусі гэта таксама прынцыповае пытанне: памяць пра вайну павінна быць не падставай для мілітарызацыі, а напамінам пра катастрофу, страты і недапушчальнасць новай агрэсіі.

«Краёвасць пачатку ХХ ст. як спроба ідэалогіі літоўскіх палякаў»

Stowarzyszenie Historyków Sztuki запрашае на лекцыю прафесара Аляксандра Смаленчука, сябра БІПГ.

Краёвасць, або краёвая ідэалогія, была сфармуляваная ў Беларусі і Літве на пачатку ХХ ст. прадстаўнікамі супольнасці літоўскіх палякаў. Яе «бацькі» — Канстанцыя і Раман Скірмунты, Міхал Ромер, Людвік Абрамовіч — галоўным крытэрыем нацыянальнай прыналежнасці лічылі патрыятызм у дачыненні да гістарычнай Літвы.

Краёвая ідэя як альтэрнатыва сучасным нацыянальным рухам у Літве і Беларусі ўрэшце пацярпела паразу, аднак на пачатку ХХ ст. менавіта яна была галоўнай ідэалагічнай апорай спробаў пашырэння нацыянальнай і рэлігійнай талерантнасці на літоўскіх і беларускіх землях.

📆 12 мая
🕠 17:30
🏛 у сядзібе Таварыства: Варшава, Rynek Starego Miasta 27.
Уваход вольны.

🎥 Будзе жывая трансляцыя на Facebook-старонцы Stowarzyszenia Historyków Sztuki.

Навошта беларускай дзяржаве вайна з нябожчыкамі?

Сёння, 11 мая, БІПГ ладзіць анлайн-дыскусію гісторыкаў і юрыстаў пра новы феномен беларускай дзяржаўнай палітыкі памяці — суды над памерлымі калабарантамі, якіх абвінавачваюць у здзяйсненні генацыду беларускага народа.

Апошнімі гадамі канцэпт генацыду стаў вызначальным для афіцыйнай памяці пра Другую сусветную вайну ў Беларусі. Ён замацоўваецца ў заканадаўстве, адукацыі, рыторыцы. Але што азначае суд над тымі, хто не можа адказваць перад судом? Навошта Генпракуратуры судзіць мёртвых людзей? Як такія працэсы выглядаюць юрыдычна і гістарычна? Чаму ваенныя злачынцы не былі асуджаныя пры жыцці і ці магчымая справядлівасць праз такія працэдуры?

У дыскусіі возьмуць удзел: Аляксей Ластоўскі, акадэмічны дырэктар БІПГ; Наталля Мацкевіч, адвакат правоў чалавека; Павел Сапелка, праваабарончы цэнтр “Вясна”; Павел Церашковіч, сябра БІПГ
Мадэруе: Наста Ільіна, Белсат

📆11 мая
🕒15:00–16:00 (па Варшаве), анлайн.
🎦Трансляцыя — на YouTube-канале БІПГ: https://www.youtube.com/live/WTdkudGpfK8?si=BAn7it2HivC4tMVH

Атамныя мары Савецкай Беларусі: Браслаў, Віцебск, Лукомль ці Палессе? Чаму на Беларусі так і не з’явілася маштабная сетка АЭС

У канцы 1970‑х кіраўніцтва БССР разглядала планы, якія сёння здаюцца фантастычнымі. Рэспубліка павінна была пакрыцца сеткай гіганцкіх атамных станцый і стаць еўрапейскім энергетычным донарам. Рэактары маглі з'явіцца каля Віцебска, Бярозы, на беразе маляўнічага Лукомскага возера ці нават на прыпяцкіх балотах, дзе мусіла з’явіцца штучнае мора і новы горад Відзібор.

https://nashaniva.com/394666

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/394666

Мужчыну ў Мінску будуць судзіць за «адмаўленне генацыду беларускага народа»

Ён у Threads нібыта адмаўляў план «Ост».

https://nashaniva.com/394951

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/394951

Каго ўшаноўваюць у «Садзе памяці» ў Бярозаўскім раёне

У Бярозаўскім раёне «Сад міра і памяці абаронцаў Айчыны» каля школы ў аграгарадку Першамайскі паступова напаўняецца не толькі лакальнай памяццю пра Другую сусветную вайну, але і расійскімі імперскімі сімваламі. Пра гэта піша «Берасцейская вясна»

Спачатку тут высадзілі яблыні ў гонар удзельнікаў камуністычнага падполля на Бярозаўшчыне, пазней дадалі алею жаночай славы. Але частку дрэў прысвяцілі людзям, чыя сувязь з Беларуссю выглядае вельмі ўмоўнай: ваенным і святару Расійскай імперыі, звязаным з мясцовасцю толькі праз службу ў 151-м пяхотным палку, які пэўны час кватараваўся каля Бярозы.

Асобны сімвал — асвечаная зямля з Перэслаўля-Залескага, радзімы Аляксандра Неўскага, якую дадавалі пры пасадцы.

Такія практыкі паказваюць, як лакальныя мемарыяльныя ініцыятывы могуць ператварацца ў інструмент мяккай гістарычнай інкарпарацыі: пад шыльдай «міру», «памяці» і «патрыятызму» ў беларускую публічную прастору ўбудоўваюцца імперскія і прарасійскія сэнсы.

📌 11 траўня Беларускі інстытут публічнай гісторыі правёў анлайн-дыскусію «Суды над мёртвымі: пошук справядлівасці ці інструмент прапаганды?», прысвечаную практыцы судовых працэсаў над ужо памерлымі людзьмі, якіх у Беларусі абвінавачваюць у «генацыдзе беларускага народа».

🔻 Юрыст Праваабарончага цэнтра «Вясна» Павел Сапелка адзначыў, што беларускае заканадаўства аб «генацыдзе беларускага народа» фактычна стварае пагрозу крымінальнага пераследу за любыя развагі на гэтую тэму.

https://racyja.com/by/hramadstva/vajna-z-minulym-camu-u-belarusi-sudzjac-pamerlych/