Мацей Радзівіл: Я вельмі спадзяюся, што змагу яшчэ паехаць у Беларусь і ладзіць там культурныя мерапрыемствы

На жаль, цяпер шлях у Беларусь для яго закрыты.

https://www.polskieradio.pl/396/7811/Artykul/3683324

Суполка «Наваградства» запрашае на лекцыю доктара гістарычных навук Андрэя Мацука

Бескаралеўе 1733 – 1735 гг. скончылася перамогай Аўгуста ІІІ над папулярным Станіславам Ляшчынскім, дзякуючы саксонскім і расійскім войскам. Першыя крокі для перамогі Аўгуста ІІІ былі закладзены 14 верасня 1733 г., калі нязгодная з выбарамі каралем Станіслава Ляшчынскага шляхта пратэставала на варшаўскім падмесці Празе. Наваградская шляхта складала каля 40 працэнтаў апазіцыі Ляшчынскаму і 5 кастрычніка 1733 г. стала асновай выбарцаў каралем саксонскага курфюрста Фрыдрыха Аўгуста пад імем Аўгуста ІІІ. Заслугі наваградскай шляхты былі адзначаны і ў акце Генеральнай канфедэрацыі прыхільнікаў Аўгуста ІІІ, куды быў уключаны акт наваградскай канфедэрацыі. І гэта зразумела, бо гэта адзіны выпадак у гісторыі Рэчы Паспалітай калі пазіцыя шляхты аднаго ваяводства мела выключнае значэнне для каралеўскіх выбараў.

📆10 траўня, 14.30

📍Rodzinna Europa (pl. Konstytucji, 6)

Анлайн-трансляцыя ў зуме — зарэгістравацца па спасылцы

Код продкаў. Як прозвішча губляе і вяртае сваіх

Павел Хадзінскі

Ці можа адна памылка пісара стварыць новае прозвішча? А адзін род — жыць адразу ў двух прозвішчах?

У новым артыкуле цыклу «Код продкаў» — гісторыя беларускіх прозвішчаў, якія мяняліся праз войны, страх і мовы розных імперый.

▪️ Чаму падчас нямецкага перапісу сям’я схлусіла пра прозвішча Калантай
▪️ Як Мачальскія і Церабні аказаліся адным родам
▪️ Што могуць расказаць канчаткі на -чук, -енка або -скі

Пасля гэтага тэксту хочацца па-новаму паглядзець нават на ўласнае прозвішча.

Чытаць далей

Спасылка без VPN

У Менску не дазволілі правесьці шэсьце «Бессмертного полка»

Менскі гарвыканкам не дазволіў правесьці 9 траўня шэсьце «Бессмертного полка».

Аргкамітэт акцыі заклікаў ахвотных ускласьці кветкі на плошчы Перамогі і прынесьці з сабой партрэты сваякоў — удзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны.

Летась таксама ў сталіцы шэсьце на дазволілі. Ня мелі плёну і шматлікія спробы зарэгістраваць арганізацыю «Бессмертного полка».

Тым часам у Віцебску шэсьце дазволілі — яно пройдзе ў рамках акцыі «Беларусь памятае».

ℹ️ Акцыя «Бессмертный полк» пачалася ў Расеі ў 2012 годзе як грамадзкая ініцыятыва. Пазьней Крэмль прыстасаваў яе для прапагандысцкіх мэтаў.

Свята-Елісавецкаму манастыру забаранілі праводзіць выставу зброі на 9 траўня.

Мінскі манастыр, як паведамляе «Хрысціянская візія», штогод гучна адзначае Дзень Перамогі і не раз трапляў у скандалы праз прарасійскія і мілітарысцкія элементы ў сваіх імпрэзах. Цяпер гэтую практыку спрабуюць аформіць яшчэ больш сістэмна: з восені мінулага года на базе мужчынскага падвор’я ў вёсцы Лысая Гара будуюць музейны комплекс «Отечество».

Праграма на 9 траўня ўжо апублікаваная. У ёй застаюцца элементы прарасійскага цырыманіялу: «Бессмертный полк», а таксама мілітарызаваныя прадстаўленні — навучанне рубцы шашкай, «міннае поле», кіданне гранат і «казачыя забавы».

Аднак, як прызналася адна з арганізатарак, манахіня Марфа, сёлета вайскоўцам дазволілі прыехаць на свята толькі без зброі — з узорамі радыёстанцый і адзення.

Другая спроба ўдалася: у Берасці з’явіцца вуліца Міхаіла Іоффе

У студзені мы пісалі, што брэсцкія ўлады зноў вярнуліся да ідэі ўшанаваць імя Міхаіла Іоффе — былога кіраўніка «Брэстгазаапарата» і ганаровага грамадзяніна Берасця. Цяпер, як паведамляе Bgmedia, гісторыя атрымала працяг: 6 мая Брэсцкі гарадскі Савет дэпутатаў зацвердзіў назву новай вуліцы ў мікрараёне Бярозаўка.

Паводле дзяржаўных крыніц, ініцыятыву падтрымалі больш за 3,6 тысячы чалавек. Але сама логіка рашэння паказальная. У 2022 годзе спроба перайменаваць частку вуліцы Арджанікідзэ выклікала супраціў камуністаў, якія ўбачылі ў гэтым “паўзучую дэсаветызацыю”. Тады ідэю спынілі.

Цяпер абралі больш бяспечны сцэнар: не чапаць савецкія назвы, а даць імя Іоффе новай вуліцы. Так памяць пра аднаго з галоўных кіраўнікоў брэсцкай прамысловасці трапляе ў гарадскую прастору. Але не праз пераасэнсаванне старой савецкай тапанімікі, а праз кампрамісны варыянт, які дазваляе ўшанаваць “свайго” героя без адкрытага канфлікту з савецкай сімвалічнай спадчынай.

8 траўня 1943 году ў Налібаках на Стаўпеччыне партызаны забілі больш за сотню мірных жыхароў: https://smarturl.click/EYVZ

«Кулі затрымаліся на процілеглай сьцяне, некалькі сантымэтраў над нашымі галовамі. (...) З-за вокнаў далятаў крык: "Давай, давай, вперёд!". Мама падбегла да вакна і загаласіла: "Вёска гарыць!". Я выбег у споднім на падворак. Над вёскай і мястэчкам дым. Лямант у нашых суседзяў Лукашэвічаў.

Два ўзброеныя чалавекі выводзяць з хаты Караля. За мужам бяжыць жонка Поля, за ёй бацькі. Людзі даводзяць Караля да гумна. Гучаць два сухія стрэлы зь пісталета»

Спачатку ў справаздачах паведамлялася, што ахвяры — гэта 200 паліцыянтаў. Пазьней яны сталі немцамі, а лічба вырасла да 400. А насамрэч аніводзін немец тады ня быў забіты.

Навошта беларускай дзяржаве вайна з нябожчыкамі?

11 мая БІПГ ладзіць анлайн-дыскусію гісторыкаў і юрыстаў пра новы феномен беларускай дзяржаўнай палітыкі памяці — суды над памерлымі калабарантамі, якіх абвінавачваюць у здзяйсненні генацыду беларускага народа.

Апошнімі гадамі канцэпт генацыду стаў вызначальным для афіцыйнай памяці пра Другую сусветную вайну ў Беларусі. Ён замацоўваецца ў заканадаўстве, адукацыі, рыторыцы. Але што азначае суд над тымі, хто не можа адказваць перад судом? Навошта Генпракуратуры судзіць мёртвых людзей? Як такія працэсы выглядаюць юрыдычна і гістарычна? Чаму ваенныя злачынцы не былі асуджаныя пры жыцці і ці магчымая справядлівасць праз такія працэдуры?

У дыскусіі возьмуць удзел: Аляксей Ластоўскі, акадэмічны дырэктар БІПГ; Наталля Мацкевіч, адвакат правоў чалавека; Павел Сапелка, праваабарончы цэнтр “Вясна”; Павел Церашковіч, сябра БІПГ
Мадэруе: Наста Ільіна, Белсат

11 мая, 15:00–16:00 (Варшава), анлайн.
Трансляцыя — на YouTube-канале БІПГ, спасылка будзе за 20 хв. да пачатку.

«Для мяне 9 траўня – гэта ўдзячнасць бабулям і дзядулям, у якіх скралі дзяцінства, але не змаглі адабраць чалавечнасці»

«Белсат» спытаў у Ціханоўскай, Бабарыкі, Калеснікавай, ды іншых, што для іх азначае 9 траўня. Адказы чытайце ПА СПАСЫЛЦЫ (калі вы ў Беларусі)

Чытайце тут калі вы не ў Беларусі

Шпацыр «Музыка і муза Станіслава Манюшкі» ў Вільні

У нядзелю, 10 траўня, у Вільні ладзяць мемарыяльную экскурсію «Музыка і муза Станіслава Манюшкі», прымеркаваную да дня народзінаў кампазітара.

Станіслаў Манюшка, мабыць, адзіны ў свеце кампазітар, які лічыцца аўтарам першых нацыянальных операў двух народаў – беларускага і польскага.

Падчас экскурсіі заглыбіцеся ў культурнае жыццё Вільні сярэдзіны XIX стагоддзя, пройдзецеся па адрасах, звязаных з жыццём і творчасцю Манюшкі, даведаецеся, тэксты якіх паэтаў натхнялі ягоную творчасць, згадаеце сяброў і паплечнікаў Станіслава Манюшкі, у аднаго з якіх, таксама выбітнага кампазітара-менчука Фларыяна Міладоўскага дзень народзінаў акурат прыпадае на 4 траўня.

А пасля экскурсіі ў Карчме 1863 пачуеце цудоўную музыку Станіслава Манюшкі і вывучыце разам у фармаце спеўнага сходу пару ягоных твораў са знакамітага Хатняга спеўніка.

Удзел – вольныя данаты. Рэгіструйцеся па спасылцы

«Ніколі зноў» ці «Можам паўтарыць»? Як вайна змяніла Дзень Перамогі

Дзень Перамогі ўсё менш застаецца днём памяці і ўсё больш ператвараецца ў інструмент палітычнай мабілізацыі. У матэрыяле Белсат пра тое, як вайна змяніла стаўленне да 9 траўня, каментуюць сябры Беларускага інстытута публічнай гісторыі — Аляксей Ластоўскі і Аляксандр Пашкевіч.

Аляксей Ластоўскі звяртае ўвагу, што расейская ўлада прысвоіла савецкі міф пра перамогу над фашызмам і выкарыстала яго для апраўдання агрэсіі супраць Украіны. Аляксандр Пашкевіч падкрэслівае, што ва Украіне пераасэнсаванне савецкай традыцыі пачалося яшчэ пасля 2014 года: праз пераход да 8 траўня, адмову ад георгіеўскай стужкі і лозунг «Ніколі зноў».

Для Беларусі гэта таксама прынцыповае пытанне: памяць пра вайну павінна быць не падставай для мілітарызацыі, а напамінам пра катастрофу, страты і недапушчальнасць новай агрэсіі.

«Краёвасць пачатку ХХ ст. як спроба ідэалогіі літоўскіх палякаў»

Stowarzyszenie Historyków Sztuki запрашае на лекцыю прафесара Аляксандра Смаленчука, сябра БІПГ.

Краёвасць, або краёвая ідэалогія, была сфармуляваная ў Беларусі і Літве на пачатку ХХ ст. прадстаўнікамі супольнасці літоўскіх палякаў. Яе «бацькі» — Канстанцыя і Раман Скірмунты, Міхал Ромер, Людвік Абрамовіч — галоўным крытэрыем нацыянальнай прыналежнасці лічылі патрыятызм у дачыненні да гістарычнай Літвы.

Краёвая ідэя як альтэрнатыва сучасным нацыянальным рухам у Літве і Беларусі ўрэшце пацярпела паразу, аднак на пачатку ХХ ст. менавіта яна была галоўнай ідэалагічнай апорай спробаў пашырэння нацыянальнай і рэлігійнай талерантнасці на літоўскіх і беларускіх землях.

📆 12 мая
🕠 17:30
🏛 у сядзібе Таварыства: Варшава, Rynek Starego Miasta 27.
Уваход вольны.

🎥 Будзе жывая трансляцыя на Facebook-старонцы Stowarzyszenia Historyków Sztuki.