Больш за віншаванне: як велікодная паштоўка яднае беларусаў праз стагоддзі і краты

Як віншавалі і віншуюць беларусы адзін аднаго з Вялікднём? Сабралі для вас асаблівую візуальную падборку: ад рэтра-паштовак паваеннай эміграцыі, што захоўвалі сувязь з домам праз акіян, да кадраў сучасных майстроў фатаграфіі і кранальных сямейных рэліквій — такіх, як прабабулін рушнік на здымку Валярыны Куставай.

Чытаць на сайце або без VPN.

Выйшла кніга крыніц па гісторыі Полацкага калегіума

Беларускі інстытут у Празе паведаміў пра выхад новай кнігі — Fontes Historiae Collegii Polocensis Societatis Iesu 1579–1611 = Крыніцы па гісторыі Полацкага калегіума Таварыства Езуса 1579–1611. Кніга выйшла ў варшаўскім навуковым выдавецтве Campidoglio.

Гэта першае ў беларускай гістарыяграфіі комплекснае выданне крыніц, што паўсталі ў езуіцкім асяродку Полацка напрыканцы XVI - пачатку XVII стагоддзя. У том увайшлі як вядомыя, так і раней неапублікаваныя лацінскія дакументы, якія сёння захоўваюцца ў архівах розных краін Еўропы. Сярод іх — litterae annuae, гісторыі заснавання Полацкага калегіума, кароткія каталогі, а таксама навуковыя каментарыі, археаграфічныя апісанні і беларускія пераклады лацінскіх тэкстаў.

Гэтае выданне дазваляе лепш убачыць штодзённае жыццё Полацка таго часу, канфесійную канкурэнцыю, развіццё адукацыі і культурныя працэсы вачыма саміх езуітаў.

Прэзентацыі кнігі яшчэ плануюцца, але набыць яе ўжо можна цяпер па спасылцы

«Аўкцыённы кантроль»: Мінкульт абяцае маніторыць сусветныя таргі. Але ці вернуцца рарытэты дадому?

Пра гэта ў эфіры тэлеканала СТВ заявіў першы намеснік міністра культуры Дзмітрый Шляхцін. Паводле яго слоў, ведамства выбудавала сістэму маніторынгу замежных антыкварных аўкцыёнаў.

Дзмітрый Шляхцін падкрэсліў, што асноўны акцэнт будзе зроблены на рэстытуцыі — вяртанні незаконна вывезеных каштоўнасцей, асабліва тых, што зніклі падчас войнаў:

«Мы выбудавалі сістэму маніторынгу замежных антыкварных аўкцыёнаў, якая будзе дазваляць своечасова адсочваць з’яўленне тых ці іншых прадметаў. Мы будзем глядзець не толькі на аб’екты рэстытуцыі, але і на ўсе культурныя каштоўнасці, якія так ці інакш звязаны з Беларуссю».

Заява пра «сістэмны маніторынг» гучыць прывабна, але гісторыя апошніх дзесяцігоддзяў паказвае, што галоўнай перашкодай у выкупе рарытэтаў быў не «брак інфармацыі», а адсутнасць волі і грошай у патрэбны момант. Чытаць на сайце або без VPN.

Якія рэлігійныя абавязкі былі ў гарадзенскіх мяшчан XVI - XVII ст.

Наталля Сліж у апошнім нумары часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд» піша: калі на пачатку XVI ст. у Горадні дамінавалі праваслаўныя храмы, то затым пры падтрымцы манархаў і шляхты склалася перавага каталіцкай канфесіі, праваслаўных храмаў не засталося – былі толькі ўніяцкія.

Статуты рамесніцкіх цэхаў рэгулявалі і рэлігійныя пытанні. Напрыклад, статут для краўцоў і шаўцоў 1570 г. абавязваў прысутнічаць рамеснікаў з сем’ямі на набажэнствах у Фарным касцёле, не працаваць на рэлігійныя святы. Згодна са статутамі гарбарскага (1593) і рэзніцкага (1593) цэхаў, усе браты кожную пятніцу былі абавязаны наведваць каталіцкія набажэнствы, даваць мёд і воск на парафіяльны касцёл. За парушэнне нормаў статута прызначаліся грашовыя пакаранні.Для прыняцця ў цэх рамеснікі мусілі быць хрышчанымі.

Аднак не захавалася дакументаў, якія б сведчылі, як рэлігійныя наказы выконваліся. Пры гэтым захоўвалася вера ў чараўніцтва як перажытак паганства.

Ужо заўтра: дыскусія з нагоды 40-й гадавіны Чарнобыльскай аварыі

Катастрофа ў Чарнобылі 1986 года стала часткай транснацыянальнай гісторыі і паўплывала на жыццё многіх грамадстваў. Вайна Расіі супраць Украіны зноў актуалізавала памяць пра Чарнобыль і праблему бяспекі.

Пагаворым пра тое, якія вобразы катастрофы і жыцця пасля яе замацоўваюцца зараз ў грамадстве Беларусі, а якія застаюцца маргіналізаванымі, і як на гэты працэс уплываюць дзяржаўная палітыка, навука і культурныя практыкі. Важным аспектам стане таксама пытанне пра тое, як Чарнобыль працягвае прысутнічаць у ідэнтычнасці людзей, народжаных ужо пасля катастрофы.

Мадэрацыя:
Аляксей Братачкін, Дыстанцыйны Універсітэт у Хагене, Германія

Эксперткі ды эксперты:
Дэвід Роджэр Марплс, Універсітэт Альберты, Канада
Юля Цімафеева, Паэтка і перакладчыца, Берлін

Уводзіны:
Габрыэле Фрайтаг, Нямецкае таварыства па даследаванні Усходняй Еўропы

Анлайн, 15 красавіка 2026, 18.00 (Берлін)/19.00 (Мінск)
Мова: беларуская і ангельская

🔗Рэгістрацыя па спасылцы

«Гісторыя Беларусі стала для мяне апірышчам». Івулін пра тое, што дае яму сілу → https://smarturl.click/qBewd

Журналіст і аўтар YouTube-каналу «Загляне сонца» Аляксандар Івулін у інтэрвію праекту «Канапа» падзяліўся асабістым досьведам адкрыцьця беларускай ідэнтычнасьці і цікавасьці да гісторыі краіны.

«Занырнуць у гісторыю мне было вельмі цікава. Гэта проста „ваў“. У 30 з плюсікам гадоў можна адкрыць, што мы ж не ў лапцях.

Цалкам размову з Аляксандрам Івуліным глядзіце на YouTube

🎨 Аляксандра Бяльцова ў беларускай Вікіпедыі

Аляксей Ластоўскі, акадэмічны дырэктар БІПГ, стварыў у беларускай Вікіпедыі артыкул пра Аляксандру Бяльцову — славутую латвійскую мастачку, якая разам са сваім мужам Раманам Сутам стала адной з заснавальніц латвійскага мадэрнізму. Цікава, што за яе вядомай біяграфіяй хаваецца і амаль незаўважаны беларускі сюжэт. Бяльцова ілюстравала беларускія народныя казкі «Камарок», рабіла малюнкі паводле беларускіх прыпевак, а яе кватэра ў Рызе, паводле ўспамінаў, была месцам сустрэч беларускіх і латгальскіх паэтаў. Ёсць таксама звесткі, што менавіта яна афармляла вокладку зборніка Алеся Салаўя «Мае песьні». Пры гэтым яе сувязі з беларускімі выданнямі часу нямецкай акупацыі фактычна сцёртыя з афіцыйнай біяграфіі. Што стаяла за гэтай супрацай — этнічная памяць (мастачка паходзіць з Суражу, зоны этнічнага памежжа), культурная блізкасць ці проста стратэгія выжывання? Гісторыя, якая заслугоўвае асобнага даследавання.

🌐 Артыкул у беларускай Вікіпедыі

«Плача і баіцца спаць па начах». Маці першакласніцы абурылася, што дзецям у 6 гадоў расказвалі, як у Хатыні спальвалі людзей

6‑гадовая дачка беларускі Юліі трапіла на ўрок малявання, дзе першакласнікам расказвалі пра спаленых жыўцом людзей у Хатыні і дзеці пасля малявалі карцінкі па тэме. Юлія расказала ў Threads, як спрабавала дамагчыся ад выкладчыцы тлумачэнняў.

https://nashaniva.com/392894

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/392894

15 красавіка 1943 году савецкімі партызанамі была спаленая вёска Дражна. Спалілі 37 хат і забілі 25 чалавек, у тым ліку 15 жанчын і дзяцей. Ніхто ня быў пакараны за злачынствы. У 2008 годзе людзі паставілі крыж, але яго прыбралі ўлады.

Спаленыя вёскі: чаго мы ня ведаем пра Беларусь у мінулай вайне: https://smarturl.click/VD1M4

Могілкі XVI ст. у Гродна сталі чацвёртым унікальным аб'ектам у Беларусі

На вуліцы Малой Траецкай у Гродне працягваюцца раскопкі старажытных могілак сярэдзіны XVI ст., знойдзеных пры будаўнічых работах. Ужо выяўлена больш за 100 пахаванняў, з іх 74 – цэлыя, паведаміла тэлерадыёкампанія «Гродна».

Па знойдзеных прадметах (дзве манеты былі адчаканеныя ў 1550-х) змаглі дакладна ўстанавіць узрост могілак – сярядзіна XVI ст. Пры гэтым у некропалі зафіксаваны два ярусы пахаванняў: паверх больш ранніх у XVII ст. былі зроблены новыя.

Знойдзеныя могілкі з-за значнай плошчы сталі чацвёртым падобным аб'ектам у Беларусі – пасля вялікіх старажытных могілак у Полацку, Белынічах, вёсцы Каматава Гродзенскага раёна, паведаміў прадстаўнік Інстытута гісторыі НАН Аляксандр Вашанаў. Цяпер навукоўцы змогуць вывучыць дэмаграфічныя працэсы ў Гродна XVI - XVII стст.

Аляксандр Надсан першы раз прыехаў у Беларусь пасля сарака гадоў эміграцыі. Мінская моладзь нечакана знайшла ў ім тое, чаго не бачыла ў сваіх бацьках

Пра беларуса з Holden Road піша Сяргей Дубавец.

https://nashaniva.com/392996

Без VPN — https://storage.googleapis.com/nashaniva-by/read.html?page=/392996